ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ

«Στο κα­πι­τα­λι­στι­κό σύ­στη­μα πα­ρα­γω­γής, ό­λα εί­ναι α­ντα­γω­νι­σμός, α­γώ­νας: α­κα­τά­παυ­στος α­γώ­νας που γί­νε­ται με­τα­ξύ κα­πι­τα­λι­στών, με­τα­ξύ ερ­γα­τών και με­τα­ξύ ερ­γα­τών και κα­πι­τα­λι­στών. Α­γώ­νας με­τα­ξύ αν­θρώ­πων, πε­ρι­φε­ρειών, ε­θνών. Εί­ναι έ­νας α­δυ­σώ­πη­τος πό­λε­μος, στον ο­ποί­ο ο θά­να­τος του ε­νός εί­ναι η ζω­ή του άλ­λου». Κ. Κα­φιέ­ρο

Ο α­ντα­γω­νι­σμός α­πο­τε­λεί κι­νη­τή­ρια δύ­να­μη του κα­πι­τα­λι­σμού. Εί­ναι έ­να βα­σι­κό συ­στα­τι­κό στοι­χεί­ο χω­ρίς το ο­ποί­ο η ύ­παρ­ξη του κα­πι­τα­λι­σμού δε νο­εί­ται καν και σαν τέ­τοιο δια­πο­τί­ζει τις κοι­νω­νί­ες. Υ­πό αυ­τό το πρί­σμα, το πνεύ­μα του α­ντα­γω­νι­σμού φτά­νει να έ­χει α­να­χθεί και σε δο­μι­κό στοι­χεί­ο της ε­πι­κρα­τού­σας ι­δε­ο­λο­γί­ας και κοι­νω­νι­κής πρα­κτι­κής, δια­πο­τί­ζο­ντας τα με­μο­νω­μέ­να ά­το­μα. Πα­ρα­κά­τω, θα προ­σπα­θή­σου­με να ψη­λα­φί­σου­με την φύ­ση του α­ντα­γω­νι­σμού κα­θώς και το πώς πραγ­μα­το­ποιού­νται τα πα­ρα­πά­νω.

Ξε­κι­νώ­ντας αυ­τή την ψη­λά­φη­ση, ο­φεί­λου­με να κά­νου­με μια «ι­στο­ρι­κή» α­να­δρο­μή. Η έν­νοια του α­ντα­γω­νι­σμού, λοι­πόν, ει­σά­γε­ται για πρώ­τη φο­ρά α­πό -ποιόν άλ­λο;- τον «πα­τέ­ρα του κα­πι­τα­λι­σμού» A.Smith. Ο Smith, πρώ­τος ο­ριο­θε­τεί το σύ­στη­μα της οι­κο­νο­μί­ας της α­γο­ράς του ο­ποί­ου βά­ση εί­ναι το α­το­μι­κό συμ­φέ­ρον. Λέ­ει, μά­λι­στα, χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά: «το γεύ­μα μας δεν μας το προ­σφέ­ρει η φι­λαν­θρω­πί­α του κρε­ο­πώ­λη, του ζυ­θο­ποιού ή του αρ­το­ποιού αλ­λά η ε­πι­δί­ω­ξη του προ­σω­πι­κού τους συμ­φέ­ρο­ντος».


Το πα­ρα­πά­νω σχή­μα, δηλ. η πα­ρα­γω­γή και η δια­νο­μή α­γα­θών, στη­ρί­ζε­ται στην οι­κο­νο­μί­α της α­γο­ράς. Τί­θε­ται ό­μως ως α­πα­ραί­τη­τη προ­ϋ­πό­θε­ση για την σω­στή λει­τουρ­γί­α της, πως αυ­τοί που συμ­με­τέ­χουν στην οι­κο­νο­μι­κή δια­δι­κα­σί­α πρέ­πει να ε­πι­διώ­κουν την με­γι­στο­ποί­η­ση του οι­κο­νο­μι­κού τους ο­φέ­λους. Με τον τρό­πο αυ­τό, ο κα­θέ­νας βρί­σκε­ται αυ­τό­μα­τα α­ντι­μέ­τω­πος με τους άλ­λους που έ­χουν την ί­δια ε­πι­δί­ω­ξη ο­πό­τε α­να­πτύσ­σε­ται έ­νας ε­λεύ­θε­ρος α­ντα­γω­νι­σμός.


Αυ­τό εί­ναι σε πο­λύ γε­νι­κές γραμ­μές το πνεύ­μα του οι­κο­νο­μι­κού α­ντα­γω­νι­σμού, ό­πως δια­μορ­φώ­θη­κε α­πό την στιγ­μή της γέν­νη­σης του σύγχρονου κα­πι­τα­λι­σμού και στα πρώ­τα του «νη­πια­κά» βή­μα­τα. Εί­ναι σα­φές πως το πνεύ­μα αυ­τό εί­ναι άρ­ρη­κτα συν­δε­δε­μέ­νο με τον κα­πι­τα­λι­σμό και χω­ρίς το πρώ­το δε νο­εί­ται η ύ­παρ­ξη του δεύ­τε­ρου.

Ο Ανταγωνισμός και το Πλιάτσικο

    

Γράφει ο Ίουλιανός

Η διαφήμιση προστάζει και επιβάλει έναν ολοκληρωτισμό υποχρεωτικό για όλους: καταναλώστε! Και ενώ η εντολή είναι υποχρεωτική για όλους ταυτόχρονα είναι και ανέφικτη για την πλειοψηφία των πολιτών λόγω φτώχειας και σκληρής οικονομικής ανισότητας.

Όμως όποιος δεν καταναλώνει δεν υπάρχει. Στο βασίλειο της αγοράς πρέπει να έχεις αυτοκίνητο μάρκας, παπούτσια μάρκας, αρώματα μάρκας, ρούχα μάρκας, iPhone Apple, να καταναλώνεις την βιομηχανία κουλτούρας Lady Gaga, fast food, Goody’s ή McDonald’s και καφέ καλυτέρα από το Starbucks παρά από το Mikel : «Το Mikel δεν έχει βέβαια αυτό το διεθνές προφίλ και την ενδιαφέρουσα ιστορία (σ.σ. του Starbucks) αλλά έχει κάτι άλλο. Προφανώς είναι πολύ ελκυστικό στους νέους, ιδιαίτερα στις φοιτήτριες και τους φοιτητές. Σε μια ελεύθερη αγορά αυτό μετράει πολύ.»

Τάδε έφη ο φιλελεύθερος, Αριστείδης Χατζής. Αρθογράφος των «ΝΕΩΝ», αναπληρωτής καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου και Θεωρίας Θεσμών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Ο κύριος καθηγητής με προσωπική ανάρτηση στο Facebook υπό τον τίτλο «Ευχαριστώ Mikel», αφού πρώτα έχει πλασάρει την ιστορία των Starbucks περιγράφοντας ταυτόχρονα και τις προσωπικές του εμπειρίες από τις επισκέψεις του, με ακαδημαϊκή αξιοπιστία πληροφορεί τους φοιτητές και τις φοιτήτριες του πως:

«… δεν έχω καθίσει ούτε μια φορά στο Mikel. Εξαιτίας του Mikel όμως, και αυτού του πολύ ωραίου, εξωτικού για την Ελλάδα, πράγματος που λέγεται «ανταγωνισμός», θα απολαμβάνω από εδώ και πέρα φθηνότερα το καφεδάκι μου στο Starbucks. Ευχαριστώ Mikel!»

Στην ουσία ο κύριος καθηγητής με γαλήνια πεποίθηση και αυτάρεσκη αίσθηση διαφημίζει την ιδεολογία του και επικαλείται το θεώρημα του ανταγωνισμού ως προωθητική διαφημιστική δύναμη. Καφές σε τιμή ευκαιρίας!!

Άλλωστε ο νόμος δίνει στον κύριο καθηγητή το δικαίωμα να μετατραπεί από καθηγητή σε «μάνατζερ», με μέλημα πώς θα προσελκύσει κονδύλια για το ίδρυμα όπου διδάσκει.
Έτσι κι αλλιώς τα πανεπιστήμια, όπου διδάσκει ο κύριος καθηγητής, πρέπει να μοιάζουν και να λειτουργούν σαν άψογα οργανωμένα εμπορικά κέντρα και οι φοιτητές πρέπει να μπαίνουν στις τάξεις ρουφώντας επώνυμο καφέ και να συμπεριφέρονται σαν καταναλωτές όπου η εταιρική κουλτούρα και όχι το προϊόν, στην περίπτωση μας ο καφές, να καθορίζει το οικοδόμημα της ίδιας της ύπαρξης τους, βάση του επωνύμιου που αγόρασαν.

Το πανεπιστήμιο στο κάτω κάτω της γραφής, λειτουργεί ως επιχείρηση κομμένη και ραμμένη στα μέτρα των εντολών που έχουν λάβει οι καθηγητές από την εταιρική χρηματοδότηση, αξιολογώντας ταυτόχρονα τι πουλάει και τι όχι, υπολογίζοντας κέρδη ώστε να είναι «βιώσιμο και ανταγωνιστικό». Γι αυτό και καταργεί το επιστημονικό περιεχόμενο των πτυχίων και το μετατρέπει σε βεβαίωση και πιστοποιητικό κατάρτισης και μάλιστα διαφόρων ταχυτήτων, ανάλογα με τις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς. Γιατί λοιπόν ο κύριος καθηγητής να μην προωθήσει τους πολιτικά ορθούς συγκινησιακούς του δεσμούς με την μοδάτη φίρμα Starbucks;

Νόμιμη φοροδιαφυγή της Starbucks

Στην Ελλάδα τα Starbucks λειτουργούν υπό την ομπρέλα του ομίλου Μαρινόπουλου και πιο συγκεκριμένα της Marinopoulos Holding SARL που εδρεύει στο φορολογικό παράδεισο του Λουξεμβούργου. Όπως αναφέρει σε δημοσίευμα του το left.gr η εταιρεία παρουσίασε 174,2 εκατομμύρια μικτά κέρδη, την τελευταία δεκαετία αλλά δεν κατέβαλε ούτε ένα ευρώ φόρο εισοδήματος! Αντίθετα παρουσιάζει συνεχώς ζημιές…Και όμως εξακολουθούν τα Starbucks να επεκτείνονται. Γιατί; Και πού πάνε τα κέρδη;

Η βροχή των βατράχων

 

Πετάγεται στο timeline μου το λογότυπο της εταιρείας που με απέλυσε. Βράζω και μόνο που το βλέπω. Κάποιες μέρες μετά την απόλυση μου, σχεδόν ονειρευόμουν, να καταστραφούν. Να γίνει κάτι και να καταστραφούν. Επέτρεπα στον εαυτό μου να θυμώσει, χωρίς καμία τύψη, εξάλλου είχα κάθε λόγο, με είχαν απολύσει.

 

Γράφουν η Mpanana

 

Άσε που πίστευα κιόλας  πως η δουλειά μου εκεί μέσα ήταν πολύ πιο έντιμη από των περισσοτέρων. Μετά είπα στον εαυτό μου να μην συνεχίζει να παίζει το χαρτί του θυμού. Όσο σκέφτεσαι τέτοια τόσο δηλητηριάζεσαι, έλεγα και ξανάλεγα. Να πάνε να γαμηθούν, στην τελική χάρη σου κάνανε, δεν τους άντεχες.

Οι μήνες πέρασαν και όντως όλο αυτό μου βγήκε σε καλό. Τέλος, η εβδομαδιαία γκρίνια και η προσπάθεια για το αυτονόητο. Έχω επιτέλους χρόνο για μένα, μπορεί να μην έχω λεφτά αλλά δεν είχα ούτε όταν δούλευα. Πριν δεν είχα ούτε λεφτά, ούτε χρόνο, ούτε ενέργεια. Όσο περνάει ο καιρός τόσο καθαρίζει το κεφάλι μου από τις τελευταίες ενοχές που με κρατούσαν δέσμια σε μια πραγματικότητα που δεν μου ταιριάζει. Αυτή των κλιματιζόμενων γραφείων με τα ψεύτικα χαμόγελα που πολλάκις έχω αναφερθεί. Τι είναι αυτό όμως που ακόμα με τσαντίζει όταν βλέπω το λογότυπο τους; Η απόλυση μου επιβεβαίωσε μια θεωρία που απέκτησα στην πρώτη μου δουλειά στη χώρα και είναι η εξής. Οι επιχειρήσεις στην Ελλάδα θέλουν αυλικούς και όχι εργαζόμενους  που μπορούν να ανατρέψουν καθιερωμένες μεθόδους προκειμένου να γίνουν ακόμα πιο δημιουργικοί. Δε μπορούν να αντέξουν το δεύτερο γιατί είναι έτσι φτιαγμένη η αλυσίδα, που δεν αντέχει. Οι πιο πάνω βρέθηκαν εκεί είτε από χάρη, είτε με χοντρό βύσμα, είτε γιατί ήταν το ίδιο κουτοπόνηροι με τα μεγάλα αφεντικά. Εντάξει μπορεί η θεωρία μου να μην έχει φοβερή βάση και να κακόπεσα στην επαγγελματική μου πορεία. Αλλά η αλήθεια είναι πως όπου και αν βρέθηκα είχα προϊσταμένους που τους σεβόμουν από υποχρέωση και όχι για την προσωπικότητα τους ή το ταλέντο τους. Οι περισσότεροι ήταν και είναι άνθρωποι χωρίς άλλα ενδιαφέροντα, χωρίς όνειρα για τη ζωή, χωρίς ανοιχτούς ορίζοντες ή πνευματικές αναζητήσεις. Άνθρωποι-εργαλεία, αυλικοί του λίγο-πιο-πάνω στη σκάλα. Άνθρωποι βατραχοποιημένοι*, χωρίς δικά τους λόγια. Όλη τους η ζωή ένα όνειρο για μια μεγαλύτερη καρέκλα, ένα μεγαλύτερο γραφείο, λίγα περισσότερα μηδενικά το μήνα.