17.04.1987
German - French (η μετάφραση στα Γερμανικά έγινε από τον κ. Αστέρη Κούτουλα, και στα Γαλλικά από την Anne Lhassa)
Στα πλαίσια της πολιτικής ζύμωσης των μελών μας αλλά και των απλών αναγνωστών, παραθέτουμε αυτούσια την ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη που εκφωνήθηκε στο Διεθνές Συνέδριο «Ελεύθερων καλλιτεχνών», στη Δυτική Γερμανία, το 1987, όπου ο Θεοδωράκης ήταν εισηγητής, και δημοσιεύθηκε ολόκληρη στην εφημερίδα Frankfurter Allgemeine.
Η ομιλία κυκλοφόρησε το 1989 (εκδ. «Γνώσεις») με τίτλο «Αντιμανιφέστο», υπότιτλος «Για τις ανθρωπομονάδες».
Το επίκαιρο αυτό κείμενο πρέπει να γίνει ένα μεγάλο όπλο στα χέρια των εργαζομένων, οι οποίοι αντιστέκονται στην σημερινή νεοφιλελεύθερη εργασιακή λαίλαπα της τροικανικής κυβέρνησης και διεκδικούν δικαίως ένα καλύτερο μέλλον και ένα καλύτερο επίπεδο διαβίωσης, το οποίο αυτονόητα τους ανήκει.
Η ομιλία κυκλοφόρησε το 1989 (εκδ. «Γνώσεις») με τίτλο «Αντιμανιφέστο», υπότιτλος «Για τις ανθρωπομονάδες».
Το επίκαιρο αυτό κείμενο πρέπει να γίνει ένα μεγάλο όπλο στα χέρια των εργαζομένων, οι οποίοι αντιστέκονται στην σημερινή νεοφιλελεύθερη εργασιακή λαίλαπα της τροικανικής κυβέρνησης και διεκδικούν δικαίως ένα καλύτερο μέλλον και ένα καλύτερο επίπεδο διαβίωσης, το οποίο αυτονόητα τους ανήκει.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟΝ ΜΙΚΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΟΜΟΝΑΔΕΣ - Του Γιώργου Ψαράκη (με σχόλια του Μίκη Θεοδωράκη)
ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΟΜΟΝΑΔΕΣ
Τι είναι, καταρχήν, οι «ανθρωπομονάδες»;
Πρόκειται για ένα σύνθετο και αρκετά πολύπλοκο σύστημα καταμέτρησης της ανθρώπινης ενέργειας, βιολογικά, πνευματικά, ψυχικά. Όπως είναι γνωστό, υπάρχουν ένα σωρό παράγοντες που αυξάνουν αυτή την ενέργεια, δηλαδή τις ανθρωπομονάδες, καθώς και τόσοι άλλοι που τις μειώνουν. Δεν είναι φυσικά στις προθέσεις μας να τους καταγράψουμε λεπτομερειακά, θετικούς και αρνητικούς. Αν και κάτι τέτοιο θα ήταν τελικά χρήσιμο, μιας και, όπως θα δούμε, εκείνο που μετρά μέσα στην ανθρώπινη ζωή δεν είναι μόνο γενικά και αφηρημένα οι κοινωνικές σχέσεις και τα ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά πολύ καθαρά και συγκεκριμένα το πόσες ανθρωπομονάδες εξασφαλίζει ο κάθε πολίτης μέσα στο δοσμένο κοινωνικό σύστημα, μέσα στις δοσμένες κοινωνικές σχέσεις, ελευθερίες, δικαιώματα, ανάγκες, υποχρεώσεις, καταναγκασμούς και δυνατότητες.
Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία πως όσο το σύστημα είναι περισσότερο δημοκρατικό, φιλελεύθερο, όσο το επίπεδο της ζωής υψηλότερο, οι δυνατότητες μόρφωσης και πληροφόρησης περισσότερες, εξασφαλισμένη η πραγματική συμμετοχή σε συλλογικές αποφάσεις, όσο ο πολίτης νιώθει και είναι υπεύθυνος, όσο… όσο… κ.λπ., τόσο αυξάνουν μέσα του οι ανθρωπομονάδες, μεγαλώνει η ανθρώπινη ενέργεια. Όμως, η ιστορική περίοδος που διανύουμε μας δείχνει ότι μέσα και στα δύο κυρίαρχα συστήματα, στον καπιταλισμό και στο σοσιαλισμό, όλες οι κυρίαρχες σχέσεις και κυρίως οι σχέσεις παραγωγής τελικά παίρνουν από τον μέσο πολίτη πολύ περισσότερες ανθρωπομονάδες απ’ αυτές που δίνουν.
Στον προηγμένο καπιταλισμό, το κύριο γνώρισμα είναι, αναμφισβήτητα, οι μεγάλες δυνατότητες που προσφέρει το σύστημα σε υλικά αγαθά. Όμως για την κατάκτησή τους - που η διαφήμιση τα μεταβάλλει σε είδη πρώτης ανάγκης - ο πολίτης είναι υποχρεωμένος να καταβάλλει πολύ περισσότερες δυνάμεις από όσες τελικά του προσφέρουν αυτά τα, υλικά κυρίως, αγαθά, με αποτέλεσμα να χάνει, αντί να κερδίζει, σε ανθρωπομονάδες.
Στο σοσιαλιστικό σύστημα, χωρίς να έχουν αλλάξει οι σχέσεις μέσα στην παραγωγή, ούτε και η ποιότητα της ζωής - που παραμένει σε επίπεδα κατώτερα από τις χώρες του προηγμένου καπιταλισμού - κυριαρχεί ένα νέο φαινόμενο : o Γενικός Νόμος που προσωποποιεί και εκφράζει το Κόμμα ή, πιο σωστά, η ηγεσία του.
Πώς εκφράζεται αυτός ο Γενικός Νόμος; Εκφράζεται με την επίσημη ιδεολογία, που καταλήγει σε έναν κολοσσιαίο ηθικο-κοινωνικό καταναγκασμό. Διαμορφώνει ένα νέο τύπο τρόπου συμπεριφοράς και ζωής. Τελικά καταλήγει στην αόρατη κρατική βία και ηθικό καταναγκασμό. Η ανθρώπινη ενέργεια ελαττώνεται. Ο πολίτης συμμετέχει όλο και λιγότερο στην παραγωγή. Έτσι χάνει, από άλλο δρόμο κι αυτός, σε ανθρωπομονάδες.
Το στοιχείο του Γενικού Νόμου που κυριαρχεί στο σοσιαλιστικό σύστημα, δεν είναι παρά μια μορφή εξουσίας. Στις αρνητικές επιπτώσεις του στη διαμόρφωση των ανθρωπομονάδων θα πρέπει να προστεθούν όλα τα αρνητικά στοιχεία που παρατηρούμε στις κοινωνίες του καπιταλιστικού συστήματος, μιας και, όπως είπαμε η αλλαγή στις σχέσεις εργασίας είχε μόνο ένα «στιγμιαίο» νομικό χαρακτήρα.
