Το 2016 ξεκίνησε
με τις ανησυχίες για την παγκόσμια οικονομία να φουντώνουν. Στα χρηματιστήρια
των ΗΠΑ, της Ευρώπης και της Ασίας χάθηκαν τον Ιανουάριο πάνω από 8
τρισεκατομμύρια ευρώ κεφαλαιοποίησης, καθώς σειρά εξελίξεων αναζωπυρώνουν τους
φόβους για μια νέα, σοβαρή υποτροπή της παγκόσμιας κρίσης μέσα στο 2016. Τα
σημεία στα οποία εστιάζονται η προσοχή και οι ανησυχίες των αναλυτών του
συστήματος και των διεθνών καπιταλιστικών οργανισμών είναι: οι συνέπειες που
μπορεί να έχει ο τερματισμός του κύκλου μείωσης και η έναρξη του κύκλου αύξησης
των αμερικανικών επιτοκίων απ’ τα τέλη του 2015, η καχεξία των ρυθμών της
παγκόσμιας ανάπτυξης, η οικονομική επιβράδυνση στην Κίνα, γενικότερα η είσοδος
των λεγόμενων αναπτυσσόμενων οικονομιών (BRICKS) στον κύκλο της κρίσης, η κατρακύλα των τιμών του
πετρελαίου. Στο «καλάθι» αυτό προστίθενται τώρα όλο και εντονότερα οι λεγόμενοι
γεωπολιτικοί κίνδυνοι, συνδεόμενοι κατά κύριο λόγο με τον πόλεμο και την
αστάθεια στη Μ. Ανατολή, το κύμα των προσφύγων και τις πολιτικές του επιπτώσεις
στην Ευρώπη, αλλά και άλλα διεθνή «μέτωπα»: η Ουκρανία, η θάλασσα της Νότιας
Κίνας, η Κορέα.
Ωστόσο, όλα αυτά
δεν είναι παρά μια δημοσιογραφικού τύπου παράθεση σημαντικών πλευρών ή
«συμπτωμάτων» της παγκόσμιας κρίσης. Πίσω από αυτή την «κορυφή του παγόβουνου»
κρύβονται οι πραγματικές, βαθύτερες αιτίες. Ας δούμε με τη σειρά τόσο την
«κορυφή του παγόβουνου» όσο και τις βαθύτερες αιτίες.
«Μίνι κραχ» στα χρηματιστήρια
Ο Ιανουάριος του
2016 ήταν ο χειρότερος χρηματιστηριακά τα τελευταία χρόνια, ύστερα από το
ξέσπασμα και την αιχμή της κρίσης (2008-2009). Τα δεδομένα παραπέμπουν στα
«προλεγόμενα» της κρίσης του 2008, ενώ το πλέον ανησυχητικό είναι ότι οι
ανοδικές απόπειρες είναι παροδικές και αδύναμες - μια ασθενική αύξηση και
ύστερα ξανά πτώση.
Οι συνολικές
απώλειες των βασικών χρηματιστηριακών δεικτών ξεπέρασαν τα 7,5 τρισ. δολάρια,
ενώ για κάποια χρηματιστήρια μπορούμε να μιλήσουμε για πραγματικό «κραχ». Ιδού
η πρώτη πεντάδα: Αργεντινή (-19%), Κίνα (-19%), Ελλάδα (-17%), Βραζιλία (-16%),
Ιταλία (-16%). Αλλά και οι χρηματιστηριακοί δείκτες των ΗΠΑ, της Ιαπωνίας, της
Γερμανίας και της Γαλλίας μετράνε απώλειες πάνω από 10%, διαμορφώνοντας την
εικόνα μιας παγκόσμιας χρηματιστηριακής πτώσης και αποτυπώνοντας έτσι της
ανησυχίες των «επενδυτών» για την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας συνολικά.
Στην Ελλάδα, τον
Ιανουάριο χάθηκαν στο χρηματιστήριο 8,5 δισ. ευρώ χρηματιστηριακής αξίας, με
«πρωταθλήτριες» στις απώλειες τις τράπεζες, όπου μπορούμε να μιλάμε για «κραχ»:
απώλειες πάνω από 30% για Εθνική, Alpha και Eurobank και πάνω
από 40% (!) για την Πειραιώς.
Όπως λένε σε…
συναισθηματικούς τόνους οι αναλυτές των αγορών, το «επενδυτικό συναίσθημα έχει
κλονισθεί», δηλαδή οι κερδοσκόποι δεν αισθάνονται πλέον ασφαλείς και αντίθετα αισθάνονται ότι τα συνολικά
δεδομένα στην παγκόσμια οικονομία έχουν διαμορφώσει ένα ασταθές πλαίσιο για τις
«επενδύσεις» τους. Και αν πιστέψουμε τους νεοφιλελεύθερους υμνητές των αγορών
ότι «η οικονομία είναι ψυχολογία», αυτή η ψυχολογία δείχνει σημάδια… αρχόμενης
κατάθλιψης και μεγάλης ανασφάλειας. Παρατηρείται ένα κύμα φυγής κεφαλαίων από
τις Αναπτυσσόμενες οικονομίες των BRICKS κ.λπ. και επιστροφής είτε σε αγορές των ΗΠΑ και της Ευρώπης είτε σε
επενδυτικά προϊόντα με βάση το δολάριο. Το γεγονός όμως της πτώσης και των
χρηματιστηριακών δεικτών των ΗΠΑ και της Ευρώπης αποδεικνύει ότι πλέον δεν
θεωρείται ασφαλής κανένας «επενδυτικός προορισμός»…
