Το κόστος του χρήματος αυξάνεται, το πάρτι στα χρηματιστήρια τερματίζεται

Διόρθωση με ημερομηνία λήξης ή αρχή μιας νέας κρίσης με άγνωστο τέλος; Αυτό είναι το ερώτημα που προκύπτει από την πτώση των τιμών των μετοχών τις τελευταίες εβδομάδες σε όλα σχεδόν τα μεγάλα χρηματιστήρια του κόσμου.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Οι ρυθμοί της πτώσης είναι καταιγιστικοί: Ο αμερικανικός δείκτης Dow Jones από 26.617 μονάδες στις 26 Ιανουαρίου κατρακύλησε στις 23.857 στις 27 Μαρτίου (πτώση 11%), ο αμερικανικός δείκτης υψηλής τεχνολογίας Nasdaq από τις 7.467 στις 29 Ιανουαρίου έπεσε στις 27 Μαρτίου στις 7.009 (-6%), ο γερμανικός Daxx από 13.464 στις 22 Ιανουαρίου μειώθηκε στις 11.971 στις 27 Μαρτίου (-11%), ο γαλλικός CAC από 5.535 στις 23 Ιανουαρίου έφτασε στις 5.132 στις 27 Μαρτίου (-8%) και ο ιαπωνικός Nikkei από 23.816 στις 22 Ιανουαρίου «προσγειώθηκε» …απότομα στις 21.317 μονάδες στις 26 Μαρτίου (-11%).

Κάθε πτώση των τιμών των μετοχών στη διάρκεια αυτού του διμήνου υποκινήθηκε από κάποια αφορμή. Τη μια ήταν οι ανακοινώσεις του Τραμπ για την επιβολή δασμών στις εισαγωγές προϊόντων αλουμινίου και χάλυβα, παλιότερα οι απειλές επίθεσης στη Βόρεια Κορέα, με αφορμή τις πυρηνικές και πυραυλικές της δοκιμές, και η κορυφαία όλων και πιο πρόσφατη αφορμή ήταν η ανακοίνωση της αμερικανικής στατιστικής υπηρεσίας για άνοδο των μισθών στις ΗΠΑ τον Ιανουάριο κατά 2,9%!!! Η ενστικτώδης αντίδραση των αγορών, που αποκάλυψαν τον κανιβαλισμό του κεφαλαίου κατά της εργασίας, ισοδυναμούσε με τιμωρία και μήνυμα του κεντρικού νευραλγικού συστήματος του επιχειρηματικού κόσμου προς όλα τα …«άκρα»: Μην τολμήσετε να επιχειρήσετε την πορεία αναστροφής της πτώσης των μισθών, που τείνει να μετατραπεί σε σιδερένιο νόμο όπως φαίνεται και στο διάγραμμα το οποίο παραθέτουμε που μαρτυρά ότι οι απώλειες στα ωρομίσθια κατά τη διετία 2009-2010, δεν έχουν έκτοτε καλυφθεί, παρά την ανάπτυξη της οικονομίας.

Άνιση η κατανομή του πλούτου, με τη 'σφραγίδα' της Citi και του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης

Εντυπωσιακά τα συμπεράσματα για τη διαμόρφωση του πλούτου και την ανισότητα στην κατανομή του. Τι δείχνει μελέτη του ομίλου της Citi σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο της Οξφόρδης

Λίλυ Σπυροπούλου

Με τη «σφραγίδα» και τις «υπογραφές» πανεπιστημίων και χρηματοοικονομικών οργανισμών, η ανισότητα του πλούτου σε παγκόσμιο επίπεδο, όχι μόνο εξακολουθεί να ισχύει, αλλά, δυστυχώς, έχει αυξηθεί περαιτέρω. Ο κορυφαίος όμιλος της Citi σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης ( ειδικότερα με τη σχολή Oxford Martin), προχώρησε στην εκπόνηση μιας μελέτης, με εντυπωσιακά συμπεράσματα για τη διαμόρφωση του πλούτου και την ανισότητα στην κατανομή του.

Όπως αναφέρεται μεταξύ άλλων, ο πλούτος είναι πολύ πιο άνισα κατανεμημένος από το εισόδημα στις περισσότερες χώρες του κόσμου, με εξαίρεση τις ΗΠΑ και τη Σουηδία. Τα αίτια πρέπει να αναζητηθούν στην παγκοσμιοποίηση, αλλά και την τεχνολογική πρόοδο, καθώς και στη δομή της αγοράς εργασίας και προϊόντων.

Το μόνο αισιόδοξο συμπέρασμα της μελέτης, αφορά τη σημαντική μείωση του συνολικού αριθμού των ατόμων που θεωρητικά βρίσκονται σε συνθήκες ακραίας φτώχειας. Συγκεκριμένα επ' αυτού, σε διεθνές επίπεδο, η κατάσταση είναι πολύ πιο βελτιωμένη, καθώς τα εν λόγω άτομα έχουν μειωθεί από...1,85 δις στη δεκαετία του ‘ 80, σε 800 εκατομμύρια και μάλιστα, παρά την αύξηση του πληθυσμού.

Σχετικά με την κατανομή του πλούτου, μόλις στο τέλος της προηγούμενης εβδομάδος, κυκλοφόρησε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα έρευνα για το συγκεκριμένο θέμα, που πραγματεύεται και εστιάζει στην Ανισότητα και Ευημερία στον βιομηχανοποιημένο κόσμο. Πρόκειται για μια έρευνα, αποτέλεσμα συνεργασίας της Citi με το σχολή Oxford Martin, του πανεπιστημίου της Οξφόρδης (New Oxford Martin School and Citi GPS report assesses how income inequality has been increasing in rich countries and why this should be taken seriously.).

Είναι ένα από τα πολλά θέματα που διερευνά και αναπτύσσει η ομάδα της Citi Global Perspective & Solutions προκειμένου να προσφέρει στους πελάτες της Citi τις απαραίτητες πληροφορίες και γνώσεις αλλά και προβληματισμούς, ώστε να διαχειριστούν με επιτυχία τις σύγχρονες προκλήσεις.

Ο άσχημος κόσμος, άσχημα καίγεται

Κομπανιέρο Πιτσιρίκο,
O Τζον Μέιναρντ Κέινς είπε κάποτε πως ο καπιταλισμός είναι η καταπληκτική πεποίθηση πως οι χειρότεροι άνθρωποι με τα σκοτεινότερα κίνητρα, με κάποιον τρόπο, θα εργαστούν προς όφελος του συνόλου.
  

Τα επόμενα χρόνια, θα γίνεται εντονότερη η αίσθηση ότι τα προβλήματα που μαστίζουν σήμερα τον πλανήτη δεν έχουν σκοπό να επιλυθούν από καμιά πολιτική ηγεσία, από κανέναν Τραμπ, από κανένα συστημικό ή κατ’ επίφασιν αντισυστημικό κόμμα, βασικά και από κανένα κόμμα γενικά.
Γιατί, πολύ απλά, δεν υπάρχει η ανάγκη να επιλυθούν.


Τα προβλήματα αυτά μάλιστα διογκώνονται.
Διογκώνονται, γιατί αυτό ήταν το σχέδιο εξαρχής.
Η ελίτ άρχισε να στρέφει τη «μεσαία» τάξη ενάντια στους φτωχότερους -και το ανάποδο- και άρχισε να τρίβει τα χέρια της με το αίμα τους.


Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα το προσφυγικό, που φαίνεται ότι αρχίζει να περνάει σε άλλο στάδιο, μετά τα όσα εκτυλίσσονται/εκτυλίχθηκαν τις τελευταίες ώρες στη Χίο.
Δεν θα κάτσω να ερευνήσω αν ήταν προβοκάτσια από ακροδεξιούς ή αν κάποιοι προσπάθησαν να δημιουργήσουν εστίες έντασης.


Αυτό που δεν θέλουμε να δούμε είναι ότι αργά η γρήγορα θα γίνει μια μαζική εξέγερση μεταναστών στην Ελλάδα, γιατί πολύ απλά οι άνθρωποι δεν χορταίνουν με λόγια.
Και βέβαια, θα αντιδράσουν εξίσου άσχημα οι ‘Ελληνες πολίτες όταν δουν να καταστρέφονται οι περιουσίες τους.


Δεν καταλαβαίνω γιατί μας προκαλεί εντύπωση.
Αυτό είναι βασικά και το ζητούμενο για την ελίτ, γιατί θα μπορέσει μετά να προσφέρει δώρο τα όπλα με τα οποία θα σκοτωθούμε.
Σε περίπτωση που δεν το έχουμε καταλάβει, η ελίτ αυτό ήθελε, θέλει και θα θέλει για όσο υπάρχει.
Αυτό είναι το περίφημο «διαίρει και βασίλευε».


Επίσης, ο Μπέντζαμιν είχε πει κάποτε πως «κάθε άνοδος του φασισμού μαρτυρεί μια αποτυχημένη επανάσταση» και θα συμπληρώσω, όχι μόνο μια αποτυχημένη επανάσταση, αλλά και μια επανάσταση που δεν έγινε ποτέ.


Οι Ευρωπαίοι -και οι άνθρωποι γενικότερα- αρνούνται να τα βάλουν με την οικονομία των αγορών και με την κυρίαρχη οικονομική αντίληψη και έτσι ανοίγουν τα μυαλά τους και τα πόδια τους στον φασισμό, που είναι και αυτός των αγορών και του συστήματος που αρνούνται να επικρίνουν.


Ο φασισμός, άλλωστε, είναι καπιταλισμός και δεν μπορώ να καταλάβω αυτό που όλοι διαρρηγνύουν τα ιμάτια τους με όσα συμβαίνουν.

Η φτώχεια μας, ο πλούτος τους…

Του Δάνη Παπαβασιλείου

Η αβυσσαλέα διαφορά μεταξύ πλούσιων και φτωχών, σ΄ όλο τον κόσμο, μεγαλώνει χρόνο με το χρόνο, σύμφωνα με τα στοιχεία διεθνών οργανισμών. Βέβαια, στις περισσότερες περιπτώσεις αυτή η διαφορά εμφανίζεται ως φυσικό φαινόμενο, παραβλέποντας ότι ο πλούτος και η φτώχεια είναι το προϊόν και το αποτέλεσμα ενός συστήματος, του καπιταλιστικού, που έχει ως θεμέλιο λίθο την εκμετάλλευση, την οικονομική και κοινωνική ανισότητα.

Ιδού λοιπόν ορισμένα στοιχεία που αποδεικνύουν, εκτός των άλλων, το πως στην περίοδο της βαθιάς καπιταλιστικής κρίσης οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι και (φυσικά) οι φτωχοί, φτωχότεροι:

Το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού έχει το 50% του παγκόσμιου πλούτου

• Το φτωχότερο μισό του παγκόσμιου πληθυσμού μοιράζεται κάτι λιγότερο από το 1% του παγκόσμιου πλούτου, την ώρα που το πλουσιότερο 10% έχει στα χέρια του το 88% του συνόλου του πλούτου(1).
• Το πλουσιότερο 1% του παγκόσμιου πληθυσμού ελέγχει το μισό παγκόσμιο πλούτο.
• Οι κροίσοι αυτού του κόσμου αυξήθηκαν και έγιναν πλουσιότεροι το τελευταίο 12μηνο, καθώς σύμφωνα με έρευνα της Wealth-X (2) οι δισεκατομμυριούχοι του πλανήτη ανήλθαν στους 2.473 (+ 6,4%), ενώ η συνολική τους περιουσία διαμορφώθηκε στα 7,68 τρισ. Δολάρια (+5,4%).
• Σύμφωνα με το Ερευνητικό Ινστιτούτο της ελβετικής τράπεζας Credit Suisse (3), 3,4 δισεκατομμύρια άνθρωποι, ή το 71% του παγκόσμιου πληθυσμού μοιράζονται μόλις 7,4 τρισ. δολάρια, ποσό δηλαδή μικρότερο από την περιουσία των μόλις 2.473 δισεκατομμυριούχων.

Ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από την παγκόσμια οικονομία: μια κρίση μεγαλύτερη του 2008

Το 2016 ξεκίνησε με τις ανησυχίες για την παγκόσμια οικονομία να φουντώνουν. Στα χρηματιστήρια των ΗΠΑ, της Ευρώπης και της Ασίας χάθηκαν τον Ιανουάριο πάνω από 8 τρισεκατομμύρια ευρώ κεφαλαιοποίησης, καθώς σειρά εξελίξεων αναζωπυρώνουν τους φόβους για μια νέα, σοβαρή υποτροπή της παγκόσμιας κρίσης μέσα στο 2016. Τα σημεία στα οποία εστιάζονται η προσοχή και οι ανησυχίες των αναλυτών του συστήματος και των διεθνών καπιταλιστικών οργανισμών είναι: οι συνέπειες που μπορεί να έχει ο τερματισμός του κύκλου μείωσης και η έναρξη του κύκλου αύξησης των αμερικανικών επιτοκίων απ’ τα τέλη του 2015, η καχεξία των ρυθμών της παγκόσμιας ανάπτυξης, η οικονομική επιβράδυνση στην Κίνα, γενικότερα η είσοδος των λεγόμενων αναπτυσσόμενων οικονομιών (BRICKS) στον κύκλο της κρίσης, η κατρακύλα των τιμών του πετρελαίου. Στο «καλάθι» αυτό προστίθενται τώρα όλο και εντονότερα οι λεγόμενοι γεωπολιτικοί κίνδυνοι, συνδεόμενοι κατά κύριο λόγο με τον πόλεμο και την αστάθεια στη Μ. Ανατολή, το κύμα των προσφύγων και τις πολιτικές του επιπτώσεις στην Ευρώπη, αλλά και άλλα διεθνή «μέτωπα»: η Ουκρανία, η θάλασσα της Νότιας Κίνας, η Κορέα.

Ωστόσο, όλα αυτά δεν είναι παρά μια δημοσιογραφικού τύπου παράθεση σημαντικών πλευρών ή «συμπτωμάτων» της παγκόσμιας κρίσης. Πίσω από αυτή την «κορυφή του παγόβουνου» κρύβονται οι πραγματικές, βαθύτερες αιτίες. Ας δούμε με τη σειρά τόσο την «κορυφή του παγόβουνου» όσο και τις βαθύτερες αιτίες. 

«Μίνι κραχ» στα χρηματιστήρια

Ο Ιανουάριος του 2016 ήταν ο χειρότερος χρηματιστηριακά τα τελευταία χρόνια, ύστερα από το ξέσπασμα και την αιχμή της κρίσης (2008-2009). Τα δεδομένα παραπέμπουν στα «προλεγόμενα» της κρίσης του 2008, ενώ το πλέον ανησυχητικό είναι ότι οι ανοδικές απόπειρες είναι παροδικές και αδύναμες - μια ασθενική αύξηση και ύστερα ξανά πτώση.

Οι συνολικές απώλειες των βασικών χρηματιστηριακών δεικτών ξεπέρασαν τα 7,5 τρισ. δολάρια, ενώ για κάποια χρηματιστήρια μπορούμε να μιλήσουμε για πραγματικό «κραχ». Ιδού η πρώτη πεντάδα: Αργεντινή (-19%), Κίνα (-19%), Ελλάδα (-17%), Βραζιλία (-16%), Ιταλία (-16%). Αλλά και οι χρηματιστηριακοί δείκτες των ΗΠΑ, της Ιαπωνίας, της Γερμανίας και της Γαλλίας μετράνε απώλειες πάνω από 10%, διαμορφώνοντας την εικόνα μιας παγκόσμιας χρηματιστηριακής πτώσης και αποτυπώνοντας έτσι της ανησυχίες των «επενδυτών» για την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας συνολικά.

Στην Ελλάδα, τον Ιανουάριο χάθηκαν στο χρηματιστήριο 8,5 δισ. ευρώ χρηματιστηριακής αξίας, με «πρωταθλήτριες» στις απώλειες τις τράπεζες, όπου μπορούμε να μιλάμε για «κραχ»: απώλειες πάνω από 30% για Εθνική, Alpha και Eurobank και πάνω από 40% (!) για την Πειραιώς.

Όπως λένε σε… συναισθηματικούς τόνους οι αναλυτές των αγορών, το «επενδυτικό συναίσθημα έχει κλονισθεί», δηλαδή οι κερδοσκόποι δεν αισθάνονται πλέον ασφαλείς  και αντίθετα αισθάνονται ότι τα συνολικά δεδομένα στην παγκόσμια οικονομία έχουν διαμορφώσει ένα ασταθές πλαίσιο για τις «επενδύσεις» τους. Και αν πιστέψουμε τους νεοφιλελεύθερους υμνητές των αγορών ότι «η οικονομία είναι ψυχολογία», αυτή η ψυχολογία δείχνει σημάδια… αρχόμενης κατάθλιψης και μεγάλης ανασφάλειας. Παρατηρείται ένα κύμα φυγής κεφαλαίων από τις Αναπτυσσόμενες οικονομίες των BRICKS κ.λπ. και επιστροφής είτε σε αγορές των ΗΠΑ και της Ευρώπης είτε σε επενδυτικά προϊόντα με βάση το δολάριο. Το γεγονός όμως της πτώσης και των χρηματιστηριακών δεικτών των ΗΠΑ και της Ευρώπης αποδεικνύει ότι πλέον δεν θεωρείται ασφαλής κανένας «επενδυτικός προορισμός»…

Το νομισματικό όπλο

Εάν η Κίνα εισέλθει επίσημα στον συναλλαγματικό πόλεμο που διεξάγεται σε παγκόσμια κλίμακα, θα ξεσπάσει η καταιγίδα των καταιγίδων στον πλανήτη –   αφού είναι η μεγαλύτερη εξαγωγική δύναμη, με σημαντική απόσταση από τη δεύτερη

Η Κίνα, μέσα σε ένα χρονικό διάστημα 20 περίπου ετών (μετά το 1995), έχει εξελιχθεί στη μεγαλύτερη εξαγωγική χώρα του πλανήτη – ενώ, παρά το ότι οι εξαγωγές της μειώνονται τα τελευταία χρόνια (άρθρο), το μερίδιο της στην παγκόσμια αγορά συνεχίζει να αυξάνεται.

Η άνοδος της Κίνας στην κορυφή των εξαγωγικών κρατών, συνέβη εις βάρος της βιομηχανίας της Ευρώπης, των Η.Π.Α. και της Ιαπωνίας – προκαλώντας σε κάποιο βαθμό την αποβιομηχανοποίηση τους. Όπως φαίνεται δε από το γράφημα που ακολουθεί, ο μεγαλύτερος χαμένος στη μάχη των μεριδίων αγοράς ήταν η Ιαπωνία (κίτρινη καμπύλη) – ακολουθούμενη από τις Η.Π.Α. (πράσινη) και την Ευρωζώνη (κόκκινη).
.

.
Συνεχίζοντας, το μερίδιο αγοράς της κάποτε ισχυρότατης εξαγωγικά Ιαπωνίας ευρίσκεται σε ελεύθερη πτώση μετά τη δεκαετία του 1990, όπου η χώρα βυθίστηκε στην ύφεση, μετά το σπάσιμο της φούσκας του χρηματιστηρίου της – ενώ θα συνεχίσει να μειώνεται τα επόμενα έτη, αν μη τι άλλο για νομισματικούς λόγους.
Σε καλύτερη θέση από την Κίνα είναι οι Η.Π.Α., οι οποίες ναι μεν έχασαν το ένα τρίτο των εξαγωγών τους μετά την είσοδο της Κίνας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου το 2001, αλλά σταθεροποιήθηκαν την τελευταία δεκαετία – κυρίως επειδή πίεσαν την Κίνα να ανατιμήσει το νόμισμα της απέναντι στο δολάριο, την τριετία 2005-2008 (όπως ακριβώς την Ιαπωνία τη δεκαετία του 1980).
Η Ευρώπη, η Ευρωζώνη εν προκειμένω, έχασε επίσης ένα σημαντικό μερίδιο αγοράς – από το 35% περίπου, συμπεριλαμβανομένης όμως της εσωτερικής της αγοράς, στο 24%. Οι απώλειες αυτές δεν μοιράζονται εξ ίσου μεταξύ των χωρών της νομισματικής ένωσης – όπου οι μεγάλοι χαμένοι ήταν η Γαλλία και η Ιταλία, ενώ η Ισπανία, ακόμη περισσότερο η Γερμανία, είχαν τις μικρότερες μειώσεις.
Περαιτέρω, φαίνεται πως η τάση θα συνεχιστεί και το 2015 – όπου, από νομισματικής πλευράς, θα υποστούν απώλειες τόσο η Ιαπωνία, όσο και η Ευρωζώνη, με τις Η.Π.Α. και την Κίνα να αποκομίζουν περισσότερα κέρδη. Ερευνώντας τώρα κανείς τα αίτια της συγκεκριμένης εξέλιξης, θα πρέπει να τα διαχωρίσει σε δυο φάσεις:
(α) 1980-2000: Μετά την είσοδο της Κίνας στον καπιταλισμό και το ξεκίνημα της εξαγωγικής ανόδου της, οι πραγματικοί μισθοί των εργαζομένων της παρέμειναν σταθεροί, παρά την οικονομική της ανάπτυξη. Το γεγονός αυτό επιτεύχθηκε μέσω της ρύθμισης της αγοράς εργασίας – η οποία έμοιαζε με τη χειρότερη εποχή της αρχικής βιομηχανοποίησης της Δύσης.
Ειδικότερα, εκατομμύρια εσωτερικοί μετανάστες-εργαζόμενοι δεν είχαν κανένα δικαίωμα διαμονής στις μεγάλες πόλεις, ενώ μπορούσαν ανά πάσα στιγμή να απολυθούν – παράλληλα, η αγορά εργασίας ήταν ελεγχόμενη και οι μισθοί διατηρούταν εξαιρετικά χαμηλοί.
Την ίδια εποχή, ειδικά τη χρονική περίοδο 1980-1994, η Κίνα υποτιμούσε δραστικά το νόμισμα της – συνολικά περισσότερο από 50%. Ο συνδυασμός λοιπόν των δύο αυτών παραγόντων (φθηνό εργατικό δυναμικό, υποτιμημένο νόμισμα), απογείωσε τις εξαγωγές της χώρας – την οποία δεν μπορούσε να ανταγωνισθεί καμία άλλη.
(β) 2000 – 2014: Η αγορά εργασίας απελευθερώθηκε εν μέρει, ενώ επιτράπηκε στις επιχειρήσεις να συνδέουν τους μισθούς των εργαζομένων τους με την παραγωγικότητα τους. Το δικαίωμα διαμονής στις μεγάλες πόλεις «χαλάρωσε» και η Κίνα εισήλθε στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, αποδεχόμενη τους κανόνες του – έτσι ώστε να έχει ευκολότερη πρόσβαση στις διεθνείς αγορές.
Περαιτέρω, επειδή οι μισθοί στην αρχή της δεκαετίας του 2000 ήταν πολύ χαμηλοί, ενώ το κινεζικό νόμισμα εξαιρετικά υποτιμημένο, η χώρα μπόρεσε να κερδίσει μεγάλα μερίδια σε όλες τις εξαγωγικές αγορές του πλανήτη. Παρά το ότι δε οι μισθοί άρχισαν να αυξάνονται με ισχυρούς ρυθμούς, συνδεόμενοι με την παραγωγικότητα των εργαζομένων, αφενός μεν είχαν μία πολύ χαμηλή αφετηρία, αφετέρου το νόμισμα παρέμενε υποτιμημένο – οπότε δεν εμποδίστηκε η εξαγωγική άνοδος της Κίνας.
Παράλληλα, η χώρα επικεντρώθηκε στην παραγωγή εκείνων των προϊόντων, τα οποία είχαν μεγάλη ζήτηση σε όλες τις εξαγωγικές αγορές – όπου μόλις τέσσερα από αυτά (κινητά τηλέφωνα, φορητοί υπολογιστές, οθόνες LCD και ολοκληρωμένα κυκλώματα), συγκέντρωναν πάνω από το ένα τρίτο των συνολικών εξαγωγών της.

Οι μυστικές συμφωνίες εμπορίου ή πως να ελέγχεις τον πλανήτη

Της Φραγκίσκας Μεγαλούδη

Στις 22 Απριλίου, η οικονομική επιτροπή της Γερουσίας των ΗΠΑ πέρασε νομοθεσία η οποία όχι μόνο εντατικοποιεί τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου γνωστή ως Trans Pasific Partnership  (ΤΡΡ) ή Δια-Ειρηνική Εμπορική Συμφωνία αλλά αφαιρεί από τη Γερουσία κάθε δικαίωμα να ασκηθεί βέτο σε κάποιο από τα άρθρα αυτά. Με άλλα λόγια την αποκλειστική ευθύνη για τη συμφωνία θα έχει ένα πάνελ από νομικούς αντιπροσώπους των άμεσα εμπλεκόμενων πολυεθνικών.

Τι  είναι η Δια-Ειρηνική Συμφωνία, για την οποία οι περισσότεροι θα έχετε ακούσει ελάχιστα; Πρόκειται για μια μυστική διαπραγμάτευση των ΗΠΑ με το Μεξικό, τη Σιγκαπούρη, τον Καναδά, την Ιαπωνία, την Αυστραλία, το Μπρουνέι, τη Χιλή, τη Μαλαισία, το Νέα Ζηλανδία, το Περού, και το Βιετνάμ, που θα επηρεάζει το 40% της παγκόσμιας αγοράς. Οι διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν το 2009 και γίνονται σε απόλυτη μυστικότητα ενώ ελάχιστα έχουν διαρρεύσει κατά καιρούς στον τύπο από ακτιβιστές. Η ΤΡΡ που ξεκίνησε ως αντίβαρο στην ολοένα και μεγαλύτερη επιρροή της Κίνας στην παγκόσμια αγορά, έχει ως σκοπό να προωθήσει προϊόντα και υπηρεσίες εταιρειών που έχουν έδρα τις ΗΠΑ στις αγορές της ΝΑ Ασίας.. Κανείς δεν ξέρει τι περιλαμβάνουν αυτές οι συμφωνίες καθώς οι κυβερνήσεις των χωρών που τις έχουν υπογράψει δεν επιτρέπεται να εξηγήσουν στο λαό ή ακόμα και στα ίδια τα μέλη των κυβερνήσεων τους τι ψηφίζουν και τι συνέπειες θα έχει αυτό για το μέλλον.

Το μήνυμα των αγορών για την Ελλάδα και η θέση του ΣΥΡΙΖΑ

Του Κ. Λαπαβίτσα

Την τιμητική της είχε η Ελλάδα στην πρόσφατη έκρηξη χρηματοπιστωτικής αστάθειας. Το επιτόκιο του δεκαετούς ομολόγου πήρε ανοδική πορεία στις αρχές Σεπτεμβρίου, όταν ήταν περίπου 5,5%. Η άνοδος έγινε εκρηκτική την προηγούμενη εβδομάδα, καθώς ο σπασμός της αστάθειας διέτρεξε τις παγκόσμιες αγορές, φτάνοντας το 9%. Ταυτόχρονα κατέρρευσε και το Χρηματιστήριο Αθηνών. Όπως περίμεναν οι ψυχραιμότεροι - ακριβώς επειδή επρόκειτο για σπασμό και όχι για την ίδια την κρίση - η κατάσταση εξομαλύνθηκε παγκοσμίως την εβδομάδα αυτή και το ελληνικό επιτόκιο έπεσε ταχέως γύρω στο 7%. Αλλά το μήνυμα για την Ελλάδα ήταν αμείλικτο, ιδίως για το πολιτικό της προσωπικό, κυβέρνηση και αντιπολίτευση.


Η ελληνική αναπτυξιακή καχεξία

Η Ελλάδα βρέθηκε στο επίκεντρο της αναταραχής γιατί η πορεία της οικονομίας της κατέδειξε για μια ακόμη φορά την αποτυχία της Ευρωζώνης και τους μεγάλους κινδύνους που ενέχει για την παγκόσμια οικονομία. Το 2014 η εξάχρονη ύφεση βαίνει προς το τέλος της και είναι πιθανό να σημειωθεί  ακόμη και μια ανεπαίσθητη αύξηση του ΑΕΠ. Η κύρια αιτία είναι φυσικά ο τουρισμός που συνέβαλε στην ελαφριά υποχώρηση της ανεργίας - λίγο πάνω από το 26% - και στην τόνωση των ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Η κατανάλωση, η οποία υποχώρησε ραγδαία καθώς συντρίφτηκαν οι μισθοί το 2010-14, φαίνεται πια να σταθεροποιείται, σταματώντας έτσι και την πτώση των λιανικών πωλήσεων. Ακόμη και οι επενδύσεις, που κατέρρευσαν μετά το 2007, κάνουν κάποια διστακτικά βήματα σταθεροποίησης.

Που όμως θα βρεθούν οι πηγές της ανάπτυξης από δω κι εμπρός; Το πρόσφατο σενάριο του ΔΝΤ που προβλέπει ανάπτυξη με μέσο ρυθμό 3,4% ετησίως για το 2015-19 φαντάζει εξωπραγματικό. Πως θα παρουσιάσει ανοδικό δυναμισμό η κατανάλωση δεδομένου ότι οι μισθοί θα συνεχίσουν να κινούνται σε χαμηλά επίπεδα; Γιατί να ανακάμψουν συστηματικά οι ιδιωτικές επενδύσεις, όταν οι δημόσιες επενδύσεις συρρικνώνονται και η βιομηχανική παραγωγή συνεχίζει να πέφτει, όπως έκανε κατά 5,7% τον Αύγουστο; Πόση μπορεί να είναι η τόνωση που θα έρθει από τις διεθνείς συναλλαγές, όταν οι εξαγωγές αγαθών δεν παρουσιάζουν απολύτως κανένα δυναμισμό και μάλιστα το ισοζύγιο στην εμπορία αγαθών παρουσιάζει και πάλι αυξανόμενα ελλείμματα; Πως θα στηρίξει την ιδιωτική οικονομία το τραπεζικό σύστημα το οποίο είναι ο ορισμός του ‘ζόμπι’ δεδομένου ότι κατέχει περίπου 80δις προβληματικών δανείων – για τα μισά εκ των οποίων δεν υπάρχει πρόβλεψη κάλυψης – και θα χρειαστεί το ίδιο στήριξη;

Η Ελλάδα χρειάζεται γρήγορη και σταθερή ανάκαμψη του παραγωγικού ιστού, αν πρόκειται να σταθεί ξανά στα πόδια της και να απορροφήσει τη γιγαντιαία ανεργία. Αλλά ο ιδιωτικός τομέας της ελληνικής οικονομίας έχει πληγεί βαρύτατα, το πλήγμα είναι δομικό και όχι απλώς κυκλικό και δεν διαφαίνονται για την ώρα οι μηχανισμοί συστηματικής ανάκαμψης. Τα όσα λέγονται περί ‘μεταρρυθμίσεων’ - δηλαδή η άσκηση επιπλέον πίεσης στους εργαζομένους – που θα οδηγήσουν σε ταχύρρυθμη ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα, απλώς φέρνουν χαμόγελο. Στην καλύτερη περίπτωση δείχνουν βαθύτατη άγνοια του πως δημιουργείται πραγματικά η ανάπτυξη, ενώ στη χειρότερη είναι εκ του πονηρού.