Ο τελευταίος αιρετικός

Ο Δημήτρης Καρύδας, αποχαιρετά τον Τζίμη Πανούση...

Πάνε χρόνια πολλά, πίσω σε εποχές δύσκολες να μεγαλώνεις. Η Αθήνα μόλις ξύπναγε από τον λήθαργο της δικτατορίας και έμπαινε σε μια άλλη φάση. Και οι έφηβοι της εποχής αναζητούσαν απεγνωσμένα διεξόδους: Ξένη μουσική άκουγες μόνο από τον θρυλικό Γιάννη Πετρίδη που είχε αναλάβει αποκλειστικά τη μύηση μιας άμαθης νεολαίας. Βιβλία λίγα, δίσκοι «εισαγωγής» ακόμη λιγότεροι και το χαρτζιλίκι λιγοστό για να πάρεις τέτοια πνευματικά καλούδια.

Πρέπει να ήταν πίσω στο 1979 (ίσως και ένα χρόνο αργότερα θα σας γελάσω) όταν περνώντας ένα μεσημέρι από τα Προπύλαια είδα μια γκροτέσκα φιγούρα. Με κελεμπία μαύρη, μούσια και ένα σπινθηροβόλο πονηρό βλέμμα. Ανεβασμένος πάνω σε ένα ρείθρο του πεζοδρομίου διαλαλούσε την πραμάτεια. Μια πειρατική κασέτα που είχε τον τίτλο «Μουσικές Ταξιαρχίες» (αν δεν ξέρετε τι είναι οι κασέτες μουσικές ρίξτε μια ματιά στο google για περισσότερες τεχνικές λεπτομέρειες). Η φίλη που ήταν παρέα μου προφανώς ήταν πιο ενημερωμένη: «Φοβεροί οι τύποι», μου είπε και έσκασε το κατοστάρικο (σε παλιές δραχμές) που ήταν το αντίτιμο για την ταπεινή κασέτα. Την ακούσαμε το βράδυ στο σπίτι της και έπαθα σοκ: Δεν ήταν τα μπινελίκια που με σόκαραν, ούτε οι βλαστήμιες. Πράγματα πρωτόγνωρα για την εποχή. Αλλά η καυστικότητα των στίχων, η ανελέητη σάτιρα, η ικανότητα αυτού που έγραφε τα τραγούδια να μπαίνει στο πετσί της ελληνικής πραγματικότητας, να τη διαλύει και να τη κτίζει από την αρχή.

Γρήγορα η κασέτα των Μουσικών Ταξιαρχιών έγινε το must των λυκειακών εκδρομών. Διότι όπως και να το κάνουμε δεν άκουγες κάθε μέρα στίχους του τύπου «Στα γυμνάσια θηλέων βγήκαν όλες οι μαθήτριες στο κλαρί, μετατρέψανε τις τάξεις σε πορνεία και οι καθηγητές τους γίναν μαστροποί». Στην πορεία μάθαμε ότι ο τύπος με τα….ράσα που πούλαγε την παράνομη κασέτα (διότι καμία δισκογραφική εταιρεία δεν τολμούσε να κυκλοφορήσει κάτι τέτοιο) χέρι με χέρι για να αποφύγει το χέρι της λογοκρισίας λεγόταν Δημήτρης Πανούσης, Τζίμης ή Τζιμάκος.  Μερικούς μήνες αργότερα, κατάφερε να μαζέψει τη μισή Αθήνα στο Skylamb της Πλάκας όπου οι Μουσικές Ταξιαρχίες πήγαν να αντικαταστήσουν για μια εβδομάδα ένα άλλο μακαρίτη, τον Παύλο Σιδηρόπουλο. Μέσα τα ατίθασα νιάτα της εποχής διασκεδάζαμε με τις Μουσικές Ταξιαρχίες και απέξω γινόταν διαδήλωση από ιερείς και θρησκευτικές οργανώσεις που ζητούσαν επιτακτικά να κατέβει η βλάσφημη παράσταση.

Τον Τζιμάκο στη διαδρομή τον συνέλαβαν αρκετές φορές με κορυφαία εκείνη την ιστορία της Καρδίτσας όταν ενοχλημένος επαρχιακός αστυνομικός σταμάτησε την παράσταση για προσβολή στα Θεία. Δεν καταδικάστηκε ποτέ ακόμη και μέχρι το 1984 που υπήρχε λογοκρισία και οι πρώτοι δίσκοι του έβγαιναν με….μπιμπ στα επίμαχα σημεία. Δηλαδή με πολλά μπιπ διότι ο Τζιμάκος δεν δίσταζε ούτε μπροστά στον Θεό, ούτε μπροστά στον Σατανά. Και στη διαδρομή έγινε ο τρόμος του κατεστημένου, ο τέλειος οργανωτής μιας καλοστημένης φάρσας που κράτησε πολλές δεκαετίες. Ο Τζιμάκος και ας πέρναγαν τα χρόνια ήταν πάντοτε ο πρύτανης της πρόκλησης. Τυπικά όταν πια έγινε γνωστός στις παραστάσεις του ήξερες ότι θα γελάσεις. Θα γελάσεις με την καρδιά σου. Και μετά τα ατίθασα νιάτα της δεκαετίας του ’80 που είχαν περάσει στη μεριά του κατεστημένου και ήξεραν πια ότι εκείνο το παλιό σύνθημα πως θα αλλάξουμε τον κόσμο είχε πάει περίπατο γύριζαν σπίτι και κοίταγαν τον καθρέφτη τους. Και άρχιζαν να αναρωτιούνται «μήπως ο μπαγάσας ο Τζιμάκος τον Νοέλληνα τον έχει γράψει και για μένα;».

Ο Τζιμάκος καθρέφτης

Του Ηρακλή Οικονόμου

Χάνοντας τον Τζίμη Πανούση, χάνουμε και τον καθρέφτη μας – τον μοναδικό που μας είχε απομείνει μες στο σπίτι.

Γιατί αυτή ήταν η βασική λειτουργία του· ήταν εκπληκτικός περφόρμερ, μεγάλος τραγουδιστής, ευφυέστατος τραγουδοποιός και συγγραφέας, αλλά πάνω απ’ όλα καθρέφτης.

Σε έναν πολιτισμό που έχει μάθει να ζει με λέξεις, αυτός αντιπαρέθετε την πραγματικότητα.

Αφαιρούσε απ’ αυτήν όλα τα ωραία διακοσμητικά στοιχεία που της φοράμε για να αντέχουμε τον εαυτό μας, και μας έδινε στο πιάτο τη βαθύτερη ουσία μας, ωμή.

Κι εμείς, εν μέρει από μαζοχισμό, εν μέρει από ναρκισσισμό, αν και δεν καταλαβαίναμε χριστό, μάθαμε να εκτιμούμε αυτόν που έμπαινε στον κόπο να μας τη σερβίρει.

Γι’ αυτό και τα τραγούδια του ήταν τόσο τραχιά και άβολα, τόσο λίγο «καλλιτεχνικά», γιατί γούσταρε να μας δίνει πραγματικότητα φάτσα κάρτα, χωρίς ντεκορασιόν.

Το μεγάλο πλεονέκτημα του Πανούση έναντι των άλλων ομότεχνών του ήταν καταρχήν φιλοσοφικό: ότι δεν έδινε καμία σημασία στην άποψη και στην εικόνα του υποκειμένου για τον εαυτό του. Ήταν υλιστής ο άνθρωπος, φιλοσοφικά, και αντιλαμβανόταν την πραγματικότητα σαν κάτι που υπάρχει ανεξάρτητα από το τι νομίζουμε εμείς γι’ αυτήν. Και την ανθρώπινη ουσία την «έπιανε» πέρα από τους τίτλους και τους ρόλους που εφευρίσκουμε για να τα έχουμε καλά με τον εαυτό μας, για να χτίζουμε ταυτότητα και να περνάμε καλά.

Δεν έχω αλλάξει. Και δεν πιστεύω ότι αλλάζουνε οι άνθρωποι. Απλώς κοιτάμε με μια ρομαντική (κακώς εννοούμενα ρομαντική) διάθεση το παρελθόν. Το αναπολούμε νοσταλγικά. Ο κόσμος είναι ο ίδιος, εγώ είμαι ο ίδιος… Ο άνθρωπος διαμορφώνεται μέχρι 8-10 χρονών. Σου λέει «α, ο τάδε ήτανε Αριστερός και άλλαξε…». Δεξιός ήταν, από τότε που γεννήθηκε. Απλώς ήτανε μόδα η Αριστερά. Αυτό μου το είχε πει ο Διονύσης.

Ο Σαββόπουλος;

Η προφητική αδημοσίευτη συνέντευξη του Τζίμη Πανούση

«Κυβέρνηση θα γίνει και ο ΣΥΡΙΖΑ, και θα είναι χειρότερος… Όταν γίνει ο ΣΥΡΙΖΑ κυβέρνηση, θα γίνει μνημονιακός. Η κυβέρνηση και η αντιπολίτευση κάθε φορά παίζουν το παιχνίδι του καλού και του κακού μπάτσου», είχε δηλώσει προφητικά το 2013 ο Τζίμης Πανούσης σε αδημοσίευτη συνέντευξή του στον στιχουργό και δημοσιογράφο Νίκο Μωραΐτη.

«Ήταν Δεκέμβριος του 2013 όταν του πήρα αυτή τη συνέντευξη. Τότε τον είδα τελευταία φορά, στο καμαρίνι του.

Δυστυχώς δεν δημοσιεύτηκε στο έντυπο το οποίο μου την ανέθεσε, γιατί θεωρήθηκε ακραία.

Κατά τη γνώμη μου δεν είναι ακραία, είναι απλά… Πανούσης.

Όπως τον αγαπήσαμε ή τον παραδεχτήκαμε – ακόμη και εκείνοι που δεν συμφωνούσαμε στα πάντα μαζί του.

Θεωρώ ότι στο mikropragmata.lifo.gr θα βρει ένα ωραίο σπίτι για «καλό κατευόδιο» στον μεγάλο αιρετικό.

Με εκτίμηση»,

Νίκος Μωραΐτης


Η συνέντευξη:

— Τι είναι αυτό που σας έκανε φέτος να πείτε «θα βγω στη σκηνή να τα πω»;

ΤΖΙΜΗΣ ΠΑΝΟΥΣΗΣ: Οι λόγοι είναι καθαρά ιδεολογικοί. Θέλω να συμφιλιωθεί ο κόσμος με το Μνημόνιο, γιατί αυτή η ένταση δημιουργεί μόνο ψυχολογικά προβλήματα! Ποια εθνική κυριαρχία; Μετά το Χρυσό Αιώνα του Περικλέους δεν ήμασταν ποτέ ελεύθεροι. Ήρθαν Ρωμαίοι, Ενετοί, Τούρκοι, Άγγλοι, Αμερικανοί, Γερμανοί. Και, τελοσπάντων, αν θέλαμε ποτέ να πολεμήσουμε για την ανεξαρτησία μας, δεν θα μπορούσαμε να το κάνουμε με αυτούς τους τύπους που είναι στα πράγματα τώρα. Είμαστε έρμαια μίας κομματικής συμμορίας.

— Την κυβέρνηση εννοείτε;

ΤΖ.Π.: Δε μιλάω για την κυβέρνηση, κυβέρνηση θα γίνει και ο ΣΥΡΙΖΑ και θα είναι χειρότερος. Όλοι τους είναι μέλη μίας πολιτικής μαφίας, από τα ίδια χρήματα των φορολογουμένων πληρώνονται. Κι έτσι πάμε από το κακό στο χειρότερο. Αν σκεφτείτε, ο Γιωργάκης ήταν πολύ καλύτερος από τον Αντωνάκη, έκανε και ένα opengov! Τώρα θα έρθει και ο Αλεξάκης, που είναι σαν το νεαρό Τσοχατζόπουλο.