ΣΚΑΜΠΑΡΔΩΝΗΣ, ΑΝΔΡΕΑΣ - Η θετική πορεία του κομματος προάγγελος της αντεπίθεσης

Και με το ισχύον Πρόγραμμα, και με την πρόταση για το Μέτωπο, και με την επιστημονική επεξεργασία καίριων ζητημάτων, και με την έως τώρα δράση του, το ΚΚΕ αποδεικνύει ότι έχει όλα τα εχέγγυα ώστε να πραγματοποιήσει το Συνέδριο της Αντεπίθεσης και να σημειώσει άλματα για την τελική έφοδο στον ουρανό, που είναι και το μέγα ζητούμενον, προκειμένου να εισέλθουμε, κατά την ωραία διατύπωση του Φρειδερίκου Ενγκελς, «από το βασίλειο της αναγκαιότητας στο βασίλειο της ελευθερίας». Διότι η απήχηση του Κόμματος παραμένει, δυστυχώς, αναντίστοιχη προς τις απαιτήσεις της ελληνικής κοινωνίας - και αν δεν καλυφθεί, με άοκνες προσπάθειες, το κενό, το κεφαλαιοκρατικό σύστημα με τα πολιτικοϊδεολογικά του στηρίγματα, συμπεριλαμβανομένων και των ποικίλων οπορτουνιστικών εκβλαστήσεων, δεξιών και «αριστερών», θα συνεχίσει να μακροημερεύει.

Το ΚΚΕ είναι ο μόνος φορέας που καταδεικνύει τα αίτια και τον χαρακτήρα της οικονομικής κρίσης. Γιατί μελετά το φαινόμενο στη σφαίρα της παραγωγής, που είναι και ο μόνος ενδεδειγμένος επιστημονικά τρόπος, και όχι της κατανάλωσης, όπως πράττουν οι αγοραίοι οικονομολόγοι και οι «μαρξιστές» του γλυκού νερού, που εξωραΐζουν το κεφαλαιοκρατικό σύστημα και μιλούν για «καπιταλισμό - καζίνο», λες και οι κρίσεις δε συνιστούν εγγενές γνώρισμα του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, περιοδικώς εκδηλούμενο, αλλά παρεπόμενο της τυχοδιωκτικής δραστηριότητας κάποιων τραπεζιτών και άπληστων χρυσοκανθάρων. Γενικά, η αφορμή και η μορφή εκδήλωσης των κρίσεων δεν καθορίζει και το χαρακτήρα τους. Βαθύτερα αίτια τον προσδιορίζουν.

Στις Θέσεις ορθά περιγράφεται η διάταξη των δυνάμεων στην παγκόσμια σκηνή και συμπεριλαμβάνεται και η καπιταλιστική Ρωσία στην πυραμίδα του ιμπεριαλισμού. Σήμερα, μόνο μαρξιστικά αστοιχείωτοι αμφισβητούν τον ιμπεριαλιστικό χαρακτήρα της μεγάλης αυτής χώρας.

Η ποιότητα της δουλειάς του Κόμματος στο διάστημα που μεσολάβησε από το 17ο Συνέδριο, κρίνεται, συν τοις άλλοις, και από την απόδοση των Επιτροπών και Τμημάτων της Κεντρικής Επιτροπής. Η Ιδεολογική Επιτροπή έχει συνεισφέρει τα μέγιστα. Οι επεξεργασίες της επί ποικίλων ζητημάτων της αρμοδιότητάς της, με την αντίκρουση του αντικομμουνισμού και του οπορτουνισμού και την ανάδειξη καίριων ζητημάτων, είναι εύστοχες κι αποτελεσματικές. Φρονώ ότι η επίθεση κατά των σύγχρονων μορφών του αντικομμουνισμού και του οπορτουνισμού, ιδίως εκείνου που παρουσιάζεται με ψευτοεπαναστατικό και «μοντέρνο» προσωπείο και αναθεωρεί εντέχνως το υπόβαθρο του Μαρξισμού-Λενινισμού, πρέπει να ενταθεί. Η προβολή και υπεράσπιση των αρχών, από την οποία κρίνονται πολλά, πάνω απ' όλα!

Είχα την τύχη να παρακολουθήσω, τον προηγούμενο χειμώνα, την ημερίδα για την ενέργεια, και, τον περασμένο Ιούνη, την εκδήλωση για τους δρόμους του πετρελαίου. Το Οικονομικό Τμήμα μελετά με πλήρη επιστημονική επάρκεια σύνθετα ζητήματα - κλειδιά του παγκόσμιου γίγνεσθαι. Αμφιβάλλω αν τα ακαδημαϊκά ιδρύματα μπορούν να πραγματοποιήσουν ανάλογες εκδηλώσεις.

Ο πρωταγωνιστικός ρόλος του ΚΚΕ στην ανασύνταξη και τον ορθό προσανατολισμό του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος και οι συναντήσεις που διοργανώνει αποτελούν μιαν ακόμα χειροπιαστή μαρτυρία της ακτινοβολίας του, προσμετρούμενης, αυτή τη φορά, στην αποτελεσματική δραστηριότητα του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων.

Οι ποικίλες πολιτιστικές παρεμβάσεις, τώρα τελευταία, του Κόμματος, με κριτήριο την υψηλή ποιότητα, συστατικό στοιχείο της οποίας συνιστά πάντα ο κοσμοανορθωτικός χαρακτήρας της αυθεντικής τέχνης, δείχνουν ότι το ποιητικό αίτημα «Ας μη το κρύβουμε / διψάμε για ουρανό!» (Μίλτος Σαχτούρης) συνιστά κι ελπιδοφόρο αίτημα της οργανωμένης εμπροσθοφυλακής του ελληνικού προλεταριάτου.

Τα κείμενα του Κόμματος και τα άρθρα των ιστορικών του για την οπορτουνιστική στροφή του 1956 και τα αρνητικότατα παρεπόμενά της αποδεικνύουν ότι η αλήθεια άρχισε να λάμπει. Εδώ, θεωρώ χρέος μου να θίξω ένα ζήτημα ηθικής τάξεως. Φθίνει συνεχώς η γενιά εκείνων που αντιτάχθηκαν τότε στον ρεβιζιονισμό και απομακρύνθηκαν από τις γραμμές του ΚΚΕ. Οσοι συνεχίζουν να παραμένουν πιστοί στον Μαρξισμό-Λενινισμό επιβάλλεται να αποκατασταθούν. Πρόκειται για στοιχειώδη πράξη αναγνώρισης και δικαίωσης.

Ο «902» εξελίσσεται θετικά, ενώ η «Κομμουνιστική Επιθεώρηση» έχει βελτιωθεί αισθητά. Τα περισσότερα άρθρα εκπληρώνουν την αποστολή της. Δυστυχώς, δεν ισχύει το ίδιο και για τον «Ριζοσπάστη». Ενίοτε θυμίζει συνδικαλιστικό έντυπο, παρά όργανο της Κεντρικής Επιτροπής. Απαραίτητη προϋπόθεση για να αυξηθεί η κυκλοφορία του είναι να ανέβει το επίπεδό του. Στη σύνθεση της εργατικής τάξης το διανοητικά εργαζόμενο τμήμα της καταλαμβάνει σημαντικό χώρο. Η εφημερίδα πρέπει να κεντρίζει τα ενδιαφέροντα και αυτής της μερίδας (όπως και κάθε αναγνώστη βαθιά καλλιεργημένου), ώστε να την αποσπάσει από την επιρροή της αστικής και μικροαστικής διανόησης και να την καταστήσει δρώσα δύναμη ανατροπής. Χρέος του «Ριζοσπάστη» είναι να ανεβάζει το επίπεδο συνείδησης του προλεταριάτου και των άλλων λαϊκών στρωμάτων. Να διαμορφώνει αγωνιστές με ολοκληρωμένη προσωπικότητα, που τους φλογίζει το πάθος της πολύπλευρης γνώσης και της αισθητικής απόλαυσης. Αγωνιστές - ελκτικό πρόπλασμα της κοινωνίας την οποία πασχίζουμε να εγκαθιδρύσουμε, όχι μονοδιάστατα όντα με εργατίστικη αντίληψη και νοοτροπία. Μια σύγκριση με την ποιότητα των φύλλων της περιόδου 1944-1947, όταν αποτελούσε σχολή δημοσιογραφίας και τα κείμενά της τα κοσμούσαν υπογραφές έξοχων πνευμάτων, δείχνει, θαρρώ, προς ποια κατεύθυνση οφείλει να στραφεί η εφημερίδα μας.

Το ΚΚΕ έχει όλα τα εφόδια να πραγματοποιήσει όχι απλώς ένα Συνέδριο Αντεπίθεσης, αλλά ένα Συνέδριο το οποίο θα βοηθήσει τις ζωντανές δυνάμεις της ελληνικής κοινωνίας να συνειδητοποιήσουν τη δύναμη και την αποστολή τους, ώστε να πρωταγωνιστήσουν στις επερχόμενες μάχες κοσμογονικά.

Ανδρέας Σκαμπαρδώνης

Ριζοσπάστης - 14 Δεκεμβρίου 2008

ΣΚΑΜΠΑΡΔΩΝΗΣ, ΑΝΔΡΕΑΣ - Θέσεις για το σοσιαλισμό που δίνουν φτερά στο μέλλον

Κάθε αυθεντικός Μαρξιστής - Λενινιστής με έκδηλη ικανοποίηση διαπιστώνει ότι το ΚΚΕ διατυπώνει εξ ολοκλήρου ορθές Θέσεις για το σοσιαλισμό και τα αίτια της καπιταλιστικής παλινόρθωσης. Καιρός ήταν! Οι Θέσεις αυτές προκαλούν τα πικρόχολα σχόλια των ιδεολογικών απολογητών του κεφαλαίου, των δεξιών και «αριστερών» οπορτουνιστών και των μικροαστών διανοουμένων - θιασωτών του «δυτικού μαρξισμού», ενός περιθωριακού αντιλενινιστικού ρεύματος που, συμπλέοντας ντροπαλά με τον τροτσκισμό, ανέκαθεν θεωρούσε ανώριμες τις συνθήκες για την οικοδόμηση του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ, προβάλλει ως σημαντικούς στοχαστές ανθρώπους οι οποίοι είτε κακοποίησαν, είτε ελάχιστα κατανόησαν τον Μαρξισμό, ενώ εσχάτως διατυπώνει το επιστημονικά παντελώς αστήρικτο και φαιδρό δόγμα ότι ο Μαρξ «γεννήθηκε νωρίς»! Τα ρεκάσματα όλου αυτού του συρφετού σημαίνουν ότι το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας διαπνέεται από ορθές αντιλήψεις. Ανησυχητικό θα ήταν αν συμφωνούσαν μαζί του.

Ενας μάλιστα απ' αυτούς, ο κύριος Γιώργος Ρούσσης, σπεσιαλίστας να σκαρώνει με σκόρπιες φράσεις από τους Κλασικούς, παντελώς αποκομμένες από το πνεύμα των έξοχων αυτών διανοητών, ιδεολογήματα εχθρικά προς τον Μαρξισμό και πικραμένος επειδή το Κόμμα δεν τον ακολουθεί στο δικό του οπορτουνιστικό κατήφορο, εγκαλεί την ηγεσία του για «σταλινική στροφή», το ρίχνει στην πτωματολογία, προβαίνει σε ανεπίτρεπτους, αντλημένους από το οπλοστάσιο της αντίδρασης, χαρακτηρισμούς, και σαν Κασσάνδρα μαντεύει την «καταστροφή» αν οι Θέσεις για τον Στάλιν και τα αίτια της καπιταλιστικής παλινόρθωσης υιοθετηθούν από το 18ο Συνέδριο! Πριν αρχίσει, όμως, να κατηγορεί άλλους, καλό θα ήταν να μας εξηγήσει γιατί εκθείαζε τον γκορμπατσοφισμό. (Κριτική ανασκευή των αντιλήψεων του εν λόγω κυρίου περιέχεται σε διάφορα σημεία του βιβλίου μου «Δοκίμιο για την παλινόρθωση του καπιταλισμού και τη διεθνοποίηση», καθώς και στο τελευταίο έργο μου «Αντεπίθεση του Μαρξισμού», σελ. 206-208 και 369-388, σε ορισμένα σημεία του οποίου ανασκευάζονται, επίσης, θεωρίες και θεωρητικοί του «δυτικού μαρξισμού». Ο ίδιος, βέβαια, πονηρά φερόμενος, ποιεί την νήσσαν!).

Με τη δημοσίευση των Θέσεων και για τα δύο θέματα, το ΚΚΕ αποδεικνύει, μιαν ακόμη φορά, ότι είναι η μοναδική πολιτική δύναμη η ικανή να καθοδηγήσει τη σοσιαλιστική επανάσταση στην Ελλάδα και την οικοδόμηση της αταξικής κοινωνίας. Οσοι μιλούν περί «σοσιαλδημοκρατικού χαρακτήρα» του Κόμματος είναι ή τυφλοί ή διαστρεβλωτές.

Στις Θέσεις σκιαγραφούνται με ορθό τρόπο τα γνωρίσματα του σοσιαλιστικού συστήματος, οι νόμοι και οι προϋποθέσεις της οικοδόμησής του, η όξυνση της ταξικής πάλης και ο ρόλος των εμπορευματοχρηματικών σχέσεων. Επισημαίνεται η συνεπής λενινιστική πολιτική του Στάλιν, ο αδιάλλακτος αγώνας του κατά των εχθρών του λαού και των πρακτόρων του φασισμού, η πάλη γραμμών στις τάξεις του Κόμματος, η αναγκαιότητα της δικτατορίας του προλεταριάτου καθ' όλη τη σοσιαλιστική περίοδο και ο ρόλος - κλειδί του 20ού Συνεδρίου και της κατοπινής ηγεσίας του ΚΚΣΕ στην παλινόρθωση του καπιταλισμού. Ανασκευάζονται τα τροτσκιστικά φληναφήματα ότι η ΕΣΣΔ δεν ήταν ώριμη να μεταβεί στο σοσιαλισμό και παίρνουν, έμμεσα, πληρωμένη απάντηση όλοι εκείνοι οι φωστήρες που, θεωρώντας τεχνοκρατικά το γίγνεσθαι και αρνούμενοι την ιστορική νομοτέλεια, την οποία, ουσιαστικά, ταυτίζουν με το φαταλισμό, ισχυρίζονται ότι ο Μαρξισμός ήταν ουτοπία, ο δε θεμελιωτής του «γεννήθηκε νωρίς». Αν τούτο ίσχυε, ο Λένιν και ο Στάλιν θα συμπεριλαμβάνονταν στους μεγαλύτερους ουτοπιστές, ενώ οι μάζες που οικοδόμησαν το σοσιαλισμό θα είχαν πέσει θύματα του πιο τερατώδους ψεύδους στην Ιστορία. (Ο εισηγητής αυτών των φληναφημάτων γεννήθηκε 300 χρόνια αργότερα από τότε που έπρεπε! Οι απόψεις του είναι καθαρά ουτοπικές. Το βιβλίο του «Ο λόγος στην ουτοπία» και τα δύο που ακολούθησαν, αυτό επιβεβαιώνουν. Μαρξιστής - Λενινιστής, με ό,τι συγκεκριμένα υποδηλώνει ο όρος, δεν είναι. Προμαρξιστής κομμουνιστής ίσως να είναι. Αλλά όλους αυτούς η εμφάνιση του Μαρξισμού τους κατέστησε περιττούς).

Στο ερώτημα «Ανατροπή ή κατάρρευση;», η ορθή απάντηση, νομίζω, είναι η εξής: Η ανατροπή άρχισε να συντελείται με το 20ό Συνέδριο του ΚΚΣΕ. Βαθμιαία διαμορφώθηκε μια ερμαφρόδιτη κατάσταση, η ρεβιζιονιστική κοινωνία, με στοιχεία και σοσιαλισμού, διαρκώς συρρικνούμενα, και καπιταλισμού, ολοένα ισχυροποιούμενα, η οποία εν τέλει, λόγω εγγενούς αδυναμίας να συνεχίσει ως είχε και εσωτερικών αντιφάσεων, κατέρρευσε.

Φρονώ ότι πρέπει να γίνει συγκεκριμένη και σαφής αναφορά στις κοινωνικές δυνάμεις οι οποίες παλινόρθωσαν το κεφαλαιοκρατικό σύστημα. Το ζήτημα αυτό οι Θέσεις το αφήνουν κάπως αδιευκρίνιστο.

Μετά τον Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο, εξαιτίας της ιστορικής συγκυρίας, στις γραμμές του Κόμματος εισέβαλαν ουκ ολίγοι στρατιωτικοί και καριερίστες. Βαθμιαία διαμορφώθηκε ένα στρώμα στελεχών δίχως προλεταριακό πνεύμα, ενδιαφερόμενο περισσότερο για τα δικά του συμφέροντα παρά για το καλό του λαού. Η πρωτοπορία άρχισε να γραφειοκρατικοποιείται, να χάνει τα αγωνιστικά κι επαναστατικά της γνωρίσματα. Στην εμφάνιση αυτού του στρώματος πρωτεύοντα ρόλο διαδραμάτισε προφανώς η λειτουργία της εμπορευματοχρηματικής οικονομίας. Οσο η δικτατορία του προλεταριάτου δρούσε ανεμπόδιστα, ουδείς μπορούσε να εκμεταλλευτεί αυτήν την οικονομία, ώστε να καταστεί οιονεί αστός. Κι αν το επιχειρούσε, η μοίρα του ήταν προδιαγεγραμμένη. Το 20ό Συνέδριο στάθηκε εφαλτήριο προκειμένου το συγκεκριμένο στρώμα, το οποίο το κατέπνιγε η δικτατορία του προλεταριάτου, να υλοποιήσει τους στόχους του.

Γενικά, η εμπορευματοχρηματική οικονομία αναγεννά το ταξικό σύστημα. Αλλά στο σοσιαλισμό αφ' εαυτού της δεν οδηγεί ποτέ στον καπιταλισμό. Απλώς παρεμποδίζει την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης του Κομμουνισμού. Για να οδηγήσει στον κεφαλαιοκρατικό οικονομικοκοινωνικό σχηματισμό, πρέπει τα παραγωγικά μέσα και προπάντων η εργατική δύναμη να μετατραπούν σε εμπορεύσιμον είδος. Αυτό, στην αρχή, συντελείται με έμμεσους τρόπους. Τα μέσα παραγωγής συνεχίζουν να παραμένουν παλλαϊκή ιδιοκτησία. Μα τα διευθυντικά στελέχη και οι λοιποί προνομιούχοι βρίσκουν τρόπους να αναιρούν το χαρακτήρα της και να ιδιοποιούνται, ποικιλοτρόπως, ένα μέρος του παραγόμενου πλούτου. Ενώ, αργότερα, αν τα πράγματα εξελιχθούν όπως επιθυμούν, η νομοτέλεια του καπιταλισμού επανεισάγεται πλήρως.

Η «νέα μπουρζουαζία» στην αρχή ήταν κάπως ιδιόρρυθμη. Δεν εκπλήρωνε το βασικότερο κριτήριο του ορισμού των τάξεων: Τη σχέση προς τα μέσα παραγωγής. Διευθύνουσα και διαχειριζόμενη την παλλαϊκή και τη συνεταιριστική ιδιοκτησία και τα παραγόμενα προϊόντα, καρπωνόταν μια σημαντική μερίδα του κοινωνικού πλούτου - εντός των ορίων πάντα του «σοσιαλιστικού συστήματος»! Ηταν δυνάμει τάξη. Αν το ρεύμα αντιστρεφόταν, θα συντριβόταν. Αλλά, δυστυχώς, αυτό δε συνέβη. Βάζοντας πλώρη για την πλήρη μετατροπή της σε αστική τάξη, προώθησε, μέσω της άλωσης της πολιτικής διεύθυνσης, «μεταρρυθμίσεις» και «αλλαγές» που θα της επέτρεπαν να κατέχει αμιγώς μέσα παραγωγής. Από τη στιγμή που το τελευταίο υλοποιήθηκε, το «ποιος - ποιον;» είχε κριθεί. Η παλινόρθωση της κεφαλαιοκρατικής τάξης πραγμάτων ολοκληρώθηκε. Στην αρχή, πάντως, φρόντιζε να μην προκαλέσει ισχυρές αντιδράσεις, ικανές να επιφέρουν την ανατροπή της. Ολα έπρεπε να συντελεστούν έτσι ώστε να φαίνεται ότι ο σοσιαλισμός δεν καταρρίπτεται, μα ανανεώνεται και ισχυροποιείται!

Την άποψη ότι επί ρεβιζιονισμού τα διευθυντικά στελέχη δεν ήταν οιονεί καπιταλιστές, τη βρίσκω αφελή. Ηταν και παραήταν! Διαφορετικά, ο καπιταλισμός ουδέποτε θα παλινορθωνόταν. Τις επαναστάσεις και τις αντεπαναστάσεις τις κάνουν πάντα τάξεις. Οχι απλώς διευθυντικά και κομματικά στελέχη. Μόνον έτσι ερμηνεύεται η ανατροπή.

Σε μελλοντική μελέτη για τη σοσιαλιστική οικοδόμηση (Θέση 26) πρέπει να τονιστεί ότι οι Εργατικές Επιτροπές επί Λένιν και το Σταχανοφικό κίνημα, αργότερα, προσέδιδαν δυναμική στον κεντρικό σχεδιασμό και ενίσχυαν τον κοινωνικό χαρακτήρα της ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής.

Επίσης, χρήζει εκτενούς αναλύσεως η θεωρία και η πρακτική του «σοσιαλιστικού καταμερισμού εργασίας» και ο ρόλος που αυτή διαδραμάτισε προκειμένου να παλινορθωθεί το κεφαλαιοκρατικό σύστημα και στις άλλες, πλην της ΕΣΣΔ, χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Ο περιορισμένος χώρος δε μου επιτρέπει εδώ καμιά αναφορά. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ανατρέξουν στο βιβλίο μου «Δοκίμιο για την παλινόρθωση του καπιταλισμού και τη διεθνοποίηση». Αρκούμαι μόνο να επισημάνω ότι έτσι δύναται να ερμηνευτεί ικανοποιητικά η οικονομική καθυστέρηση της Κούβας και όχι κυρίως λόγω του αποκλεισμού από τις ΗΠΑ, που είναι, προφανώς, μια βολική, αλλά μη επαρκής, εξήγηση.

Ανδρέας Σκαμπαρδώνης

Αθήνα

Ριζοσπάστης - 9 Νοεμβρίου 2008