ΤΥΦΩΝΑΣ ΣΑΝΤΥ: ΜΙΑ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

 

Του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου

 

‘Οσο κι αν ίσως μοιάζει παράδοξο, το πέρασμα του τυφώνα Σάντυ από τις ΗΠΑ εμπεριέχει διδάγματα εξόχως σημαντικά για τους ‘Ελληνες – πολύ σημαντικότερα από όσα μπορούμε ή θέλουμε να παραδεχτούμε. ‘Όχι μόνο λόγω της παγκόσμιας σημασίας των κλιματικών απειλών, που μας αφορούν πολύ πιο άμεσα και δραστικά από ότι νομίζουμε, αλλά και των ειδικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει η Ελλάδα.

 

Στο παρόν στάδιο των γνώσεών μας, λόγω και του πιθανοθεωρητικού, στατιστικού χαρακτήρα των μετεωρολογικών μεθόδων, της έλλειψης επαρκών ιστορικών στοιχείων, ιδίως για τυφώνες, δεν μπορούμε να εγκαθιδρύσουμε αυστηρό αιτιοκρατικό σύνδεσμο ανάμεσα στη δημιουργία κάθε συγκεκριμένου τυφώνα και την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή. Αν και μια επιστημονική μελέτη που δημοσιεύτηκε προ μηνός υποδεικνύει ισχυρή συσχέτιση έντασης τυφώνων και θαλάσσιας θερμοκρασίας. Η θαλάσσια θερμοκρασία ανεβαίνει ως αποτέλεσμα ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής. ‘Eνας νέος κλάδος, στα σπάργανα, η attributive meteorology και climatology, επιχειρεί να συνδέσει συγκεκριμένα καιρικά φαινόμενα με γενικούς κλιματικούς παράγοντες. Παρά την πολύ ατελή μας γνώση, μόνο προκατάληψη, άγνοια ή ιδιοτέλεια μπορούν να μας εμποδίσουν να συσχετίσουμε, τουλάχιστο ποιοτικά, την πληθώρα «ακραίων καιρικών φαινομένων» με την αποδεδειγμένη και αναμενόμενη επίδραση της ανθρώπινης δραστηριότητας στο κλίμα ή πάντως να απορρίψουμε μια τέτοια υπόθεση. Ο Σάντυ είχε «μικρές» ανθρώπινες απώλειες, αλλά τις ιστορικά μεγαλύτερες υλικές (περίπου 20 δις δολλάρια).

 

Ελλάδα – η οικολογική απειλή

 

Στην Ελλάδα, η οικονομική κρίση μοιάζει να έχει υποβαθμίσει στη γενική συνείδηση όλα τα άλλα προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα. Δυστυχώς όμως δεν τα αναιρεί, τα κάνει χειρότερα. Καλό είναι να θυμόμαστε ότι, αν η οικονομική ήρθε πρώτη, δεν είναι η μόνη ούτε αναγκαστικά η χειρότερη από τις κρίσεις που απειλούν τη χώρα μας, τη δημογραφική, την πολιτική, τη γεωπολιτική και την οικολογική. Την Ελλάδα την έχτισαν οι εργολάβοι και οι εισαγωγείς αυτοκινήτων και την έχτισαν, θα λέγαμε, έστω και αδικώντας μερικούς, σαν τα μούτρα τους. Τα μούτρα μιας μεγαλο-μεσαίας αστικής τάξης, προσφάτως και ταχέως αστικοποιηθέντων αγροτικών στρωμάτων, που κρεμάνε ανάποδα στους τοίχους των σπιτιών τους τούς πίνακες που αγοράζουν, προσπαθούν να υποδυθούν ξενόγλωσσους, αγαπάνε πολύ το σκι και τους ανανάδες και αγόρασαν τα περισσότερα Καγιέν κατ’ άτομο στην υφήλιο, ξοδεύοντας το μισό εθνικό χρέος σε ανάλογες εισαγωγές. Τα «μούτρα» επίσης μιας «μικροαστικής θάλασσας» που υιοθέτησε στην πλειοψηφία της τα μέτρα και τα κριτήρια που της πλάσαραν, αλλά και των διανοούμενων που, αφού καυτηρίασαν ενίοτε όλα αυτά, «απολαβάνοντάς» τα, δεν θέλησαν να θυσιάσουν ούτε το ελαχιστότατο προσωπικό συμφέρον, σε μια προσπάθεια να τα εμποδίσουν. Λυπάμαι που τα γράφω, αλλά αυτή είναι η αλήθεια.

 

Μαζέψαμε στην Αθήνα, «διαμαντόπετρα στης Γης το δαχτυλίδι» πριν από τον πόλεμο, το μισό πληθυσμό της χώρας, χωρίς ανάλογες υποδομές, μετατρέποντάς την σε μια θερμική, πολεοδομική, ενδεχομένως και επισιτιστική βόμβα  έτοιμη να σκάσει και σε μια «χαβούζα» όλο και πιο εξαθλιωμένων μεταναστών. Δεν μάθαμε τίποτα από τις μεγαπυρκαγιές της Πελοποννήσου και δεν τιμωρήσαμε κανένα για τη δηλητηρίαση της Πτολεμαϊδας, της Μεγαλόπολης ή του Ασωπού. Κάναμε «χημικό πόλεμο» στα θερμοκήπια της Κρήτης και της Μεσσηνίας, τώρα δύσκολα βρίσκεις αγρότη πάνω από 50 χρονών εκεί πέρα. Η αναισθησία εμπόρων και κυβερνώντων έφτασε να προτείνουν, στις σημερινές συνθήκες, πώληση με χαμηλές τιμές για ληγμένα τρόφιμα – όχι για να βοηθήσουν τους πεινασμένους και τους φτωχούς, αλλά για να μην τους τα μοιράζουν τζάμπα! Αντιμετωπίσαμε ως «κουλτουριάρικη ενασχόληση» τη φροντίδα για το περιβάλλον, τις προϋποθέσεις δηλαδή της επιβίωσής μας. Αλλά και μερικές φορές έγινε τέτοια. Στη δεκαετία του 1980, ένας φοβερός καύσων έπληξε την Ελλάδα, αλλά μόνο στην Αθήνα είχε χιλιάδες θύματα, αποδεικνύοντας με τον πιο απάνθρωπο τρόπο την έκταση των απειλών που προκαλέσαμε. ‘Ηταν μια ευκαιρία να τεθεί πολιτικά και δημόσια το πρόβλημα της Αθήνας. ‘Εψαξα να βρω τους φίλους μου οικολόγους, που τους εντόπισα τελικά μακριά από την πρωτεύουσα, σε ένα χρήσιμο και ευχάριστο συνέδριο για κάποιο θέμα στη Σαμοθράκη. Δεν σκεφτόντουσαν να γυρίσουν ή να κάνουν κάτι.

 

Αυτή η Ελλάδα θα δεχθεί, σύμφωνα με τους καλύτερους διεθνώς κλιματολόγους, σοβαρή απειλή, χρονικά μη δυνάμενη να προσδιορισθεί, από την κλιματική αλλαγή, αφού το νοτιοανατολικό τμήμα της Ευρώπης είναι αυτό που κινδυνεύει να πληγεί περισσότερο από όλη την ήπειρο από τις κλιματικές αλλαγές.

 

Η οικολογία ως «κουλτουριάρικη ενασχόληση»

 

Η υποχώρηση του προβληματισμού για την οικολογία και τα άλλα θέματα δεν μας κάνει ικανότερους, αλλά ανίκανους να τα αντιμετωπίσουμε. Στις ΗΠΑ, είναι τεράστια η πίεση των οργανωμένων συμφερόντων που θέλουν να αποτρέψουν τη λήψη μέτρων για την ανακοπή των κλιματικών αλλαγών ή που, ακόμα χειρότερα, επιδιώκουν να τις επιταχύνουν για κερδοσκοπικούς λόγους (π.χ. την εκμετάλλευση της Αρκτικής). Ως αποτέλεσμα αυτής της πίεσης, οι κλιματικές αλλαγές απουσίασαν σχεδόν ολοκληρωτικά από τη φετεινή προεκλογική εκστρατεία. Οι πολιτικοί στις ΗΠΑ, όπως και στην Ελλάδα, μπορούνε στις σημερινές συνθήκες όχι μόνο να λένε ότι θέλουν, ακόμα και να χρησιμοποιούν την επιρροή των μέσων για να χειραγωγούν την κοινωνία να σκέφτεται ότι θέλουν και με τους όρους που το θέλουν. Και μέσα και πολιτικοί είναι άλλωστε, στις περισσότερες περιπτώσεις, ταπεινοί υπάλληλοι του Χρήματος, της δύναμης που καταστρέφει τώρα τον κόσμο μας και απειλεί το Γένος και τον πλανήτη μας.

 

Αλλά βέβαια είναι δυσκολότερο να χειραγωγήσεις την πραγματικότητα, παρά τα μυαλά των ανθρώπων. Μερικές μέρες πριν τις εκλογές, η Φύση αποφάσισε να θυμίσει κι εκείνη τη δύναμή της στους δύο προεδρικούς υποψηφίους και τους πολίτες της ισχυρότερης χώρας του κόσμου, στέλνοντάς τους την «τέλεια καταιγίδα». Η κινητοποίηση του αμερικανικού κράτους υπό τον Ομπάμα απέτρεψε μια εκατόμβη θυμάτων – το πώς οργανώνει ένα κράτος και μια κοινωνία την άμυνά του είναι συνάρτηση των μέσων τους, είναι όμως ακόμα περισσότερο συνάρτηση και καθρέφτης της φύσης τους, όπως αποδεικνύει το παράδειγμα της καταστροφής της Νέας Ορλεάνης, που χρησιμοποιήθηκε για να περάσουν τα πιο ανάλγητα κοινωνικά σχέδια των νεοφιλελεύθερων και αυτό της φτωχής Κούβας που κατάφερε συχνά να μην έχει καθόλου θύματα από φοβερούς τυφώνες, όπως αυτόν που κατέστρεψε ολοσχερώς την Αϊτή.

 

(Αυτό που κάνουν οι στοιχειακές δυνάμεις της Φύσης στους Αμερικανούς πολιτικούς, το κάνουν οι στοιχειακές δυνάμεις της Ιστορίας και της Κοινωνίας στους ‘Ελληνες πολιτικούς, αδιαφορώντας παντελώς για την κενολογία τους, καταστρέφοντας τα κόμματα και τους πολιτικούς τους σχεδιασμούς, εκτινάσσοντας τους μεν και συντρίβοντας τους δε, με τη δύναμη  ενός κοινωνικο-πολιτικού «Κινγκ- Κονγκ», που ξεπηδάει και ανδρώνεται στο υλικό υπόστρωμα που παράγει η «τήξη» κοινωνίας και οικονομίας)

 

Ο προβληματισμός στη χώρα μας μοιάζει αντιστρόφως ανάλογος προς την ένταση και το βάθος των αντικειμενικών προβλημάτων, σε όλους τους τομείς, γεγονός που ετοιμάζει νέες και χειρότερες καταστροφές. ‘Όπως αδιαφορούσαμε για την άνοδο του χρέους, έτσι αδιαφορούμε και για τις απειλές προς το περιβάλλον μας. Δεν συζητώ για τους ανενημέρωτους, αν και συχνά καλόπιστους ανθρώπους που, ορθώς εντοπίζοντας και υποπτευόμενοι την «ύπαρξη συνωμοσιών», αλλά μη διαθέτοντας τα μέσα να ξεχωρίσουν την παράνοια από τη λογική, νομίζουν, για διάφορους λόγους και εκ διαφόρων κινήτρων κινούμενοι, ότι και η ίδια η θεωρία της κλιματικής αλλαγής είναι μια «συνωμοσία». Αναφέρομαι και σε όσους πιστεύουν ότι επειδή αντιμετωπίζουμε κρίσιμα οικονομικά προβλήματα, μπορούμε να αγνοήσουμε τα υπόλοιπα, ακόμα και να κάνουμε ότι μας κατεβαίνει στο κεφάλι (και συνήθως βοηθάει την τσέπη). (Και η άλλη πλευρά της εξίσωσης πρέπει βέβαια να είναι σοβαρή. Να προσέχουμε που βάζουμε ανεμογγενήτριες, αλλά να βάζουμε). 

 

Το μόνο που κάνουμε έτσι είναι να επιδεινώσουμε και το οικονομικό πρόβλημα, λόγω κόστους ανισορροπιών και καταστροφών που προκαλούμε. Είναι αυτοκτονία να χρησιμοποιούμε π.χ. εύφορη καλλιεργήσιμη γη για φωτοβολταϊκά. Αγνοούμε ότι το προσεγμένο περιβάλλον είναι δυνητικά τεράστιος οικονομικός πόρος. Μια Ελλάδα που θα πρόσεχε τον απαράμιλλο φυσικό της πλούτο και τα αμέτρητα μνημεία της, θα προγραμμάτιζε σοβαρά τον τουρισμό της, θα μπορούσε ευκολότατα να πολλαπλασιάσει τα τουριστικά της έσοδα.

 

Μόνο αντιμετωπίζοντας την κρίση/κρίσεις ως ευκαιρία/ευκαιρίες εθνικής αναγέννησης, μπορούμε να ελπίσουμε σε σωτηρία.

Konstantakopoulos.blogspot.com

 

Επίκαιρα, 8.11.2012

Ο ΑΙΩΝΑΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΩΝ

Του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου

Κατρίνα, Μεξικό, θερμοκήπιο και τώρα Φουκουσίμα, συνδυάζονται με οικονομική κρίση και πόλεμο για να εγκαινιάσουν τον «21ο αιώνα των καταστροφών».

Θέλετε να πληροφορηθείτε τι συμβαίνει ή μπορεί να συμβεί τώρα στην Ιαπωνία; Θέλετε να μάθετε τα βασικά στοιχεία του πυρηνικού ζητήματος; Μη διαβάζετε εφημερίδες, αφήστε τις ιδιοτελείς ανοησίες των εξ επαγγέλματος απατεώνων «πολιτικής» και «ενημέρωσης», ενίοτε και της επιστήμης, όταν γίνεται θεραπαινίδα του εγωϊσμού και της εξουσίας. Δείτε την ταινία «’Ονειρα» του Ακίρα Κουροσάβα. Γυρισμένη το 1990, προβλέπει την έκρηξη των έξη αντιδραστήρων της Φουκουσίμα και όσα συμβαίνουν ή μπορεί να συμβούν στη χώρα του Ανατέλλοντος, που κινδυνεύει να γίνει Δύοντος Ηλίου. Μην κυττάτε μόνο τα πλάνα. Σκεφτείτε τους διαλόγους. Πέντε-δέκα φράσεις. Συνοψίζουν, με τη δωρική λιτότητα που χαρακτήριζε ακόμα την έκφραση των προσωκρατικών Ιώνων, θάλεγε κανείς, την «εξίσωση των πυρηνικών».

«Προφήτη» λένε τώρα τον ποιητή του γιαπωνέζικου κινηματογράφου. Σωστό και παραπλανητικό. Ο Κουροσάβα δεν είναι μάγος, δεν κάνει μεταφυσική, ούτε την αντιπαραθέτει στον Ορθό Λόγο, την Επιστήμη, το διαφωτιστικό πρόταγμα, όπου πολλοί ψάχνουν τις αιτίες πρωτοφανών απειλών. Ο σκηνοθέτης γίνεται «μάγος» αντιπαραθέτοντας, με τα καλλιτεχνικά μέσα, τον ορθολογισμό στον κοινωνικό παραλογισμό (το Εμείς στο Εγώ). Δεν ξέρει περισσότερα για τους κινδύνους της ατομικής ενέργειας από τους χιλιάδες, εξαιρετικά καταρτισμένους επιστήμονες, που πληρώνονται αδρά για να συμβουλεύουν την παντοδύναμη πυρηνική βιομηχανία και τις κυβερνήσεις. ‘Εγινε «προφήτης» γιατί, θεμελιώδης γνώση και μεγάλο «ταλέντο», συνδυάστηκαν με μια ανώτερη μορφή «ηθικής», «συναισθηματικής» νοημοσύνης και ανεξαρτησίας.

Το «περίσσευμα συνείδησης» που διαθέτει τον κάνει εκπρόσωπο ενός ανώτερου τύπου ανθρώπου, που, ευτυχώς, παράγεται ακόμα και στις πιο σκοτεινές ιστορικές περιόδους, όπως η σημερινή, αλλά και καταστρέφεται διαρκώς και ανελέητα από τον κρατούντα, προϊστορικό πολιτισμό του Εγώ, του Χρήματος και της Βίας. Αυτός ο πολιτισμός, αντανάκλαση και διαμορφωτής συνάμα του συστήματος οικονομικο-κοινωνικών σχέσεων, προκάλεσε την πυρηνική καταστροφή της Ιαπωνίας, αγνοώντας τους κινδύνους για τους ανθρώπους, εν ονόματι της διαρκούς αναζήτησης μεγαλύτερων περιθωρίων κέρδους. (Αυτός προκάλεσε και την καταστροφή στο Τσέρνομπιλ, με τους σοβιετικούς γραφειοκράτες σε διαρκή προσπάθεια αύξησης της δύναμης του συστήματος που εκπροσωπούσαν, χωρίς μηχανισμούς ελέγχου και αποτελεσματικής συμπερίληψης του κόστους).

Αν προτιμάτε πιο «παληομοδίτικες», «μαρξιστικές» εκφράσεις, μπορούμε να μιλήσουμε για τον καπιταλισμό, ως σύστημα παραγωγής και διανομής και των ιδεών που το συνοδεύουν. Ιδίως μάλιστα στην τωρινή φάση, του «καπιταλισμού της καταστροφής», που χαρακτηρίζεται από πλήρη επικράτηση του χρηματιστικού κεφαλαίου που, χάνοντας και τα όποια, ενδεχομένως «προοδευτικά» χαρακτηριστικά διέθετε στο παρελθόν, τείνει να γίνει κύριος μηχανισμός καταστροφής της ανθρωπότητας. Την πιο τρανή απόδειξη την έδωσε η πορεία του γεν μετά την καταστροφή. Θα περίμενε κανείς να υποτιμηθεί, ως αντανάκλαση της συμφοράς που έπληξε την Ιαπωνία. Στην πραγματικότητα ανατιμήθηκε, για μια σειρά καθαρά κερδοσκοπικούς λόγους, αναγκάζοντας τις κεντρικές τράπεζες σε σπάνια παρέμβαση. «Οργανωτής» του κόσμου μας, με τρόπο που επαληθεύει εκπληκτικά έναν άλλο «προφήτη», τον Μαρξ του Κομμουνιστικού Μανιφέστου και των Γκρούντρισσε, η «Αυτοκρατορία του Χρήματος» κερδίζει από τις καταστροφές, τις χρεωκοπίες χωρών και κοινωνιών, τους πολέμους που εξαπολύει. Κι αφού κερδίζει, προκαλεί τέτοια φαινόμενα.

Αν η οικονομική κρίση απέδειξε ξανά την αδυναμία «αυτορρύθμισης» της αγοράς, στην οποία θεμελιώνεται ο «φιλελευθερισμός», η πυρηνική καταστροφή αποδεικνύει την αδυναμία «αυτορρύθμισης», σε συνθήκες μάλιστα «καπιταλισμού της καταστροφής», μακράν του κοινωνικού ελέγχου, της «τεχνόσφαιρας». Ορισμένα μάλιστα είδη τεχνολογίας, όπως η πυρηνική, είναι γενικά αδύνατο να ρυθμισθούν και πρέπει να καταργηθούν, εκτός ίσως μερικών πολύ περιορισμένων χρήσεων. Ούτε υπάρχει, ούτε πρόκειται να βρεθεί τεχνολογία (γιατί προσκρούει σε νόμους της φύσης, θα ήταν «λυδία λίθος») που να επιτρέπει την ασφαλή αποθήκευση πυρηνικών αποβλήτων για χιλιάδες ή εκατομμύρια χρόνια! Ακόμα και το πιο ασφαλές σύστημα αργά ή γρήγορα θα υποστεί σφάλμα ή «ατύχημα», οι συνέπειες όμως ακόμα και μιας πυρηνικής καταστροφής υπερβαίνουν κατά πολύ το οποιοδήποτε «όφελος».

Το ίδιο ισχύει και πολύ ευρύτερα, για την ίδια την έννοια της «ανάπτυξης», όπως τουλάχιστο ορίζεται από το σύστημά μας. ‘Όχι μόνο είναι όλο και πιο εμφανείς οι αρνητικές πτυχές της (π.χ. τι νόημα έχει να μετράμε ως αύξηση του ΑΕΠ το άθροισμα της ρυπαίνουσας και της αντιρρυπαντικής βιομηχανίας;), αλλά είναι και προφανές ότι φτάσαμε στα όρια που θέτουν οι φυσικές παράμετροι του πλανήτη. Το παγκόσμιο κλίμα είναι «ευαίσθητη», «ασταθής» ισορροπία, γεγονός που μας στερεί και από τη δυνατότητα πειραματισμού. Σχετικά περιορισμένη μετακίνηση από το σημείο ισορροπίας, μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλες ανεπίστρεπτες μεταβολές που θα καταστήσουν ακατοίκητο τον πλανήτη. ‘Αλλωστε, η ανθρωπότητα ανέπτυξε τον τελευταίο μισό αιώνα, τις παραγωγικές δυνάμεις που χρειάζεται για μια «καλή ζωή» τουλάχιστο 12 δισεκατομμυρίων πάνω στη Γη, υπό τον όρο ότι θα αλλάξει ο τρόπος παραγωγής και διανομής και ένα μουρλό καταναλωτικό πρότυπο. Είναι ο τρόπος οργάνωσης του οικονομικού και κοινωνικού συστήματος που εμποδίζει την αξιοποίησή αυτών των παραγωγικών δυνάμεων ή τις στρέφει σε καταστροφικές διεξόδους.

Είναι ευκολότερο να διασπάσεις το άτομο, παρά μια προκατάληψη, έλεγε αστειευόμενος (;) ο ‘Αλμπερτ Αϊνστάιν. Οι φυσικοί του 20ού αιώνα ήταν ο Προμηθέας της εποχής μας. Μας έδωσαν τη φωτιά της αποκάλυψης, όχι όμως τη σοφία που χρειάζεται για τη χρήση της. Δεν είναι μόνο η ατομική ενέργεια, είναι επίσης η βιοχημεία που επεμβαίνει βάναυσα στις βαθύτερες διαδικασίες της ζωής, η πληροφορική που μας απειλεί με νέο ολοκληρωτισμό, ο αυτοματισμός που θα μας απειλήσει ίσως με «δικτατορία των ρομπότ» και πολλά άλλα. Οι νέες τεχνολογικές δυνατότητες δημιουργούν στους ανθρώπους την ψευδαίσθηση ότι γίνονται Θεοί. Στην πραγματικότητα τους αποβλακώνουν, γιατί αλλάζουν δραματικά το περιβάλλον τους και αυξάνουν κατακόρυφα τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει το είδος, χωρίς να συνοδεύονται από συνακόλουθη διανοητική και, κυρίως, ηθικοσυναισθηματική ωρίμανση. Ο άνθρωπος του Νεάντερνταλ ήταν μια χαρά προσαρμοσμένος στο περιβάλλον του γι’ αυτό και μπόρεσε να γίνει Σάπιενς, Προμηθέας, Αϊνστάιν. Τώρα όμως, ο Νεάντερνταλ ή Σάπιενς, που βασικά είμαστε ακόμα, μοιάζει με επικίνδυνο ηλίθιο αντιμέτωπος με τα κατασκευάσματά του.

Αν είναι τρομερά επικίνδυνη η ραδιενέργεια της Φουκοσίμα, ακόμα πιο επικίνδυνες είναι οι τεράστιες ποσότητες ηλιθιότητας που διασπείρουν αυτές τις μέρες οι πολιτικοί μας και η κοινωνική αδράνεια. Δέστε την αλαζονεία, την απίστευτη ανοησία του αρχοντοχωριάτη γείτονα Ερντογάν, που υποστηρίζει στα σοβαρά ότι η χώρα του, η Τουρκία, θα φτιάξει ασφαλέστερους αντιδραστήρες από την Ιαπωνία και συγκρίνει πυρηνική ενέργεια και υγραέριο της κουζίνας! Τα ίδια λένε Κινέζοι και Ρώσοι, ακόμα και ο Γερμανός Υπουργός Οικονομικών που πήγε στους βιομηχάνους και τους είπε ότι μόνο για λόγους προεκλογικής σκοπιμότητας πάρθηκαν τα τελευταία μέτρα Μέρκελ.

Προ ετών συνάντησα κάπου τον Σταύρο Δήμα, τότε Ευρωπαίο Επίτροπο Περιβάλλοντος, καταχαρούμενο γιατί έβαλε στην ατζέντα φιλόδοξους στόχους για τις εκπομπές αερίων. Τούπα εντάξει, αλλά χρειαζόμαστε αποτέλεσμα, όχι μόνο διακηρύξεις. Αν οι Αμερικανοί δεν δέχονται, δεν πρέπει να βάλουμε δασμούς στα προϊόντα τους; Μα τι λες, απάντησε κατάπληκτος, σημαίνει εμπορικό πόλεμο. Για το σύστημα, οι «κίνδυνοι» εμπορικού πολέμου είναι μεγαλύτεροι από αυτούς επιβίωσης της ανθρωπότητας.

Χρειαζόμαστε ρύθμιση οικονομίας, κοινωνίας και τεχνολογίας και μάλιστα επειγόντως. Απελπισμένος για το δρόμο που τραβάει το έθνος του, ένας Ισραηλινός συγγραφέας αναζήτησε παρηγοριά στη σκέψη ότι οι λαοί, όπως και τα άτομα μπορούν να δράσουν λογικά. Αφού όμως πρώτα δοκιμάσουν όλους τους άλλους τρόπους. Το δυσάρεστο στην περίπτωση που εξετάζουμε είναι ότι οι απειλούσες καταστροφές μπορεί νάναι ανεπίστρεπτες.

Παραδόξως, η ιαπωνική καταστροφή προσφέρει σπάνια συνηγορία υπέρ της δημοκρατίας, της οποίας η αξία ή δυνατότητα αμφισβητούνται στις μέρες μας. Δεν εννοούμε ασφαλώς την κοινοβουλευτική ολιγαρχία, στα πλαίσια της οποίας, οι πολιτικοί που είναι αρμόδιοι για την επίβλεψη των πυρηνικών εργοστασίων, προσλαμβάνονται από τις πυρηνικές βιομηχανίες μετά το τέλος της πολιτικής τους καριέρας. Εννοούμε μια πολύ βαθύτερη δημοκρατία ενεργών πολιτών, που διαχειρίζονται οι ίδιοι την κοινωνία τους σε κάθε επίπεδο.

Μερικοί, έστω κι αν ντρέπονται να το βροντοφωνάξουν, πιστεύουν ότι μια παγκόσμια δικτατορία, ένας νέος ολοκληρωτισμός, είναι απαραίτητα για τη διαχείριση τέτοιων κινδύνων. Αν το 1789, οι Γάλλοι έκοψαν το κεφάλι του βασιλιά τους για να θεμελιώσουν τη δημοκρατία, οι σύγχρονοι Αυτοκράτορες του Χρήματος, οι Ρότσιλντ, οι Ροκφέλλερ, οι Γκόλντμαν Σαχς και οι πολιτικοί-υπάλληλοί τους επιδιώκουν να κόψουν το κεφάλι των κοινωνιών, αποτρέποντας την εμφάνιση ιδεών και προσώπων που θα εκφράσουν τις ανάγκες τους. Από τους Μεδίκους έως τους Σαϊεντολόγους, η άρχουσα τάξη του κόσμου μας έκανε στροφή 180 μοιρών περί τον άξονά της. ‘Εχει δίκηο όπως την περιγράφει, ως δύναμη σκοτεινής αποσύνθεσης, χωρίς αίσθηση ιστορικής αποστολής, ένας άλλος «προφήτης», ο Στάνλει Κιούμπρικ, στα «Μάτια ερμητικά κλειστά».

Το σοβιετικό σύστημα όμως ήταν στρατιωτικά οργανωμένο, όπως και η παγκόσμια πυρηνική βιομηχανία. Η Ιαπωνία είναι η πιο «πειθαρχική» κοινωνία του κόσμου. Είναι άραγε τυχαίο ότι εκεί συνέβησαν οι δύο σημαντικότερες πυρηνικές καταστροφές; ‘Ισως, μια αυτοδιαχειριζόμενη κοινωνία αυτοδιαχειριζόμενων ατόμων αποδεικνυόταν μια πιο ασφαλής, η μόνη ασφαλής λύση.

Ο ‘Ερικ Χομπσμπάουμ έκανε λόγο για τον «αιώνα των άκρων», των πολέμων και των επαναστάσεων, περιγράφοντας τον «μικρό» (1914-1991) εικοστό αιώνα. Ο μέλλων Χομπσμπάουμ θα χρειαστεί, γράφοντας για τον 21ο αιώνα, να μιλήσει για «αιώνα των καταστροφών». Ακριβέστερα, δεν θα υπάρχει Χομπσμπάουμ. Οι καταστροφές που προμηνύονται και ήδη συμβαίνουν, μπροστά στα μικροσκοπικά, από έκπληξη, πανικό, ιδιοτέλεια, ματάκια μας, έχουν μεγάλη διαφορά συγκρινόμενες με τις καταστροφές του παρελθόντος, περιλαμβανομένων των παγκοσμίων πολέμων. Δεν θέτουν σε κίνδυνο μόνο τον πολιτισμό, αλλά την ίδια την επιβίωση του ανθρώπινου γένους.

Μόνο συνείδηση της επερχόμενης καταστροφής ίσως προκαλέσει το θαύμα που χρειάζεται. Η ιστορία μετακινεί τώρα το ζήτημα της επιβίωσης των ανθρώπων από τη σφαίρα της θρησκείας, της μεταφυσικής, της μελλοντολογίας στη σφαίρα του πολιτικού. Αν όχι εμείς, τα παιδιά ή τα εγγόνια μας, θα προλάβουν να δουν αν ο 21ος θα είναι πρώτος ή τελευταίος αιώνας του ανθρώπινου γένους.

Konstantakopoulos.blogspot.com

Eπίκαιρα, 31.3.2011