(*) Περιοδ. «῾Ο ῞Οσιος Φιλόθεος τῆς Πάρου» Θεσσαλονίκης, ᾿Ιανουάριος -᾿Απρίλιος
2001, σελ. 50-57, ἔκδ. «᾿Ορθόδοξος Κυψέλη». ᾿Επιμέλεια καὶ χωρισμὸς σὲ ἕνδεκα (α-ια) ἑνότητες, γιὰ λόγους τεχνικούς, ἡμέτερα (σημ. Κ.Σ.: Αγιοκυπριανιτών Πατέρων).
1. Πρόκειται γιὰ τὸν γνωστὸ λόγιο
῾Αγιορείτη Μοναχὸ Γέροντα Θεόκλητο Διονυσιάτη.
● ῾Η ἐξαιρετικὴ σημασία τῆς
παρούσης ἐπιστολῆς τοῦ ῾Οσιωτάτου Γέροντος Φιλοθέου Ζερβάκου πρὸς τὸν π.
Θεόκλητο ἔχει ἐπισημανθῆ στὴν ἐργασία μας:
«῾Ημερολογιακὸ Ζήτημα ἢ Αἵρεσις
τοῦ Οἰκουμενισμοῦ; — Κριτικὴ ἀναφορὰ σὲ τρία ἄρθρα τοῦ γέροντος Θεοκλήτου
Διονυσιάτου» (συνέχεια Εʹ, §§ ιʹ-ιβʹ), περιοδ. «῞Αγιος Κυπριανός», ἀριθ. 321/᾿Ιούλιος
-Αὔγουστος 2004, σελ. 68-71 καὶ 75. (σημ. Κ.Σ.: Το εξαιρετικό αυτό άρθρο θα το βρείτε, μαζί με άλλα, ΕΔΩ)
2. Χρυσόστομος Παπαδόπουλος
(1868-1938). Καθηγητὴς Πανεπιστημίου ᾿Αθηνῶν (1914-1923), διατελέσας
προηγουμένως Διευθυντὴς τῆς Σχολῆς Τιμίου Σταυροῦ ῾Ιεροσολύμων, ὡς καὶ τῆς Ριζαρείου
᾿Αθηνῶν. Φίλος καὶ συνεργάτης τοῦ Μελετίου Μεταξάκη, μετεῖχε ἐξ ἀρχῆς ἐνεργῶς
στὴν Οἰκουμενικὴ Κίνησι. Μητροπολίτης καὶ εἶτα ᾿Αρχιεπίσκοπος ᾿Αθηνῶν ἀπὸ τοῦ
Μαρτίου 1923 (ἐξελέγη τὴν 8η Μαρτίου καὶ ἐχειρτοτονήθη τὴν 10η Μαρτίου). ῎Οχι μόνον
κύριος παράγων τῆς Μεταρρυθμίσεως τοῦ 1924, ἀλλὰ καὶ πρωτοπόρος Οἰκουμενιστὴς
καὶ ἕνας ἐκ τῶν θεμελιωτῶν τοῦ πανομολογιακοῦ ᾿Οργανισμοῦ τῆς Γενεύης (Π.Σ.Ε.).
Κεφαλ. Δʹ, § βʹ: «῾Ο
Μεταρρυθμιστὴς τοῦ 1924: Πρωτοπόρος Οἰκουμενιστής».
3. Βλ. ᾿Αρχιεπισκόπου ᾿Αθηνῶν
Χρυσοστόμου, ῾Ημερολογιτικῶν Κατηγοριῶν ῎Ελεγχος, ἔκδοσις αʹ, ᾿Αθήνησι 1937.
● ῾Η ἔκδοσις βʹ, Θεσσαλονίκη
1979, σελίδες 1-6 (Εἰσαγωγικά), σελίδες 7-28 (῎Ελεγχος), σελίδες 29-32 (᾿Επιλογικά),
ἐπιμέλεια Μοναχοῦ Θεοκλήτου Διονυσιάτου.
● ῾Ο ἀείμνηστος ῾Ομολογητὴς ῾Ιεράρχης
πρ. Φλωρίνης Χρυσόστομος εἶχε ἀνασκευάσει τὸ ἔργο αὐτὸ τοῦ Χρυσοστόμου Παπαδοπούλου.
Βλ. «᾿Αναίρεσις τοῦ ῾῾ ᾿Ελέγχου᾿᾿ τοῦ ἀρχιεπισκόπου ᾿Αθηνῶν Χρυσοστόμου», Κάϊρον
1937, σελίδες 92.
4. ῾Η ῾Ελληνικὴ Πολιτεία, διὰ τῆς
᾿Επαναστατικῆς Κυβερνήσεως τοῦ Σ. Γονατᾶ, κατὰ τὸ ἔτος 1922 συνέστησε εἰδικὴ ᾿Επιτροπὴ
πρὸς μελέτην τοῦ ζητήματος τῆς ῾Ημερολογιακῆς Μεταρρυθμίσεως. Πρόεδρος τῆς ᾿Επιτροπῆς ἦταν ὁ ῾Υπουργὸς Οἰκονομικῶν Γ. Κοφινᾶς καὶ μέλη ὁ νομικὸς Π. Τσιτσεκλῆς, ὡς καὶ οἱ
Καθηγηταὶ Πανεπιστημίου ᾿Αρχιμανδρίτης Χρυσόστομος Παπαδόπουλος, ῾Αμίλκας ᾿Αλιβαζᾶτος,
Δ. Αἰγινίτης.
῾Η ᾿Επιτροπὴ τὴν 16.1.1923 ὑπέβαλε σχετικὴ ῎Εκθεσι πρὸς τὴν Κυβέρνησι, βάσει
τῆς ὁποίας ἡ ῾Ελληνικὴ Πολιτεία μὲ τὸ Β.Δ. Περὶ τοῦ νέου «Πολιτικοῦ ῾Ημερολογίου»
τῆς 18.1.1923, ἐφήμοσε τὴν μεταρρύθμισι μονομερῶς, ἡ δὲ ἰσχὺς τοῦ Β.Δ. ὡρίσθη ἀπὸ τῆς 16.2.1923, ἡ ὁποία ὠνομάσθη ὡς 1.3.1923.
(Βλ. «᾿Εφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Βασιλείου τῆς ῾Ελλάδος», τεῦχος πρῶτον, ἀριθ. φύλ. 24, ἐν ᾿Αθήναις τῇ 25ῃ ᾿Ιανουαρίου 1923)
5. «᾿Επί τινα καιρόν»,
ἤτοι ἀπὸ τῆς 1.3.1923 μέχρι τῆς 1.3.1924, ὁπότε ἀπεφασίσθη ὑπὸ τοῦ ἀρχιεπισκόπου
Χρυσοστόμου Παπαδοπούλου ἡ «διόρθωσις τοῦ ᾿Ιουλιανοῦ ῾Ημερολογίου» καὶ ἐκκλησιαστικῶς,
ἡ δὲ 10.3.1924 (Κυριακὴ τῆς ᾿Ορθοδοξίας) ὠνομάσθηκε 23.3.1924.
(Βλ. ᾿Εγκύκλιον 1.3.1924 καὶ Τηλεγραφικὴν ᾿Εντολὴν 3.3.1924, εἰς ᾿Αρχιμανδρίτου Θεοκλήτου Α. Στράγκα, Ε.Ε.Ι., τ. Βʹ, σελ. 1246-1249, ᾿Αθῆναι 1970)
6. ῾Η πολιτειακὴ μεταρρύθμισις τοῦ ῾Ημερολογίου ἐφηρμόσθη τὴν
16.2/1.3.1923, ἡ δὲ χειροτονία τοῦ Χρυσοστόμου Παπαδοπούλου ἐτελέσθη τὴν 10.3.1923. Κατὰ τὴν Δʹ ῾Ιεραρχίαν (16-21.4.1923), ὡς καὶ κατὰ τὴν Εʹ ῾Ιεραρχίαν
(24.12.1923-2.1.1924), ὁπότε ἀπεφασίσθη ἡ μεταρρύθμισις καὶ τοῦ ᾿Εκκλησιαστικοῦ
῾Ημερολογίου, ἦταν καθοριστικῆς σημασίας ὁ ρόλος τοῦ Χρυσοστόμου Παπαδοπούλου, τὴν δὲ 10/23.3.1924 ἐφηρμόσθη ὑπ᾿ αὐτοῦ ἡ «βεβιασμένη ἀλλαγὴ τοῦ ῾Ημερολογίου» καὶ τοιουτοτρόπως «ἀνελάμβανε τὸ βάρος τῆς εὐθύνης διὰ τὴν ἡμερολογιακὴν μεταβολήν».
(᾿Αρχιμανδρίτου Θεοκλήτου Α.
Στράγκα, ἔνθ᾿ ἀνωτ., τ. Βʹ, σελ. 1250, ὑποσημ. 1)
7. Μελέτιος Μεταξάκης
(1871-1935). Πολυπράγμων, πολυτάραχος, μέγας καινοτόμος καὶ ἀναμφισβητήτως Μασῶνος.
Μητροπολίτης Κιτίου ἐν Κύπρῳ (1910-1918), ᾿Αθηνῶν (1918-1920), πατριάρχης
Κωνσταντινουπόλεως (1921-1923) καὶ ᾿Αλεξανδρείας (1926-1935). ᾿Εκ τῶν πρωτοπόρων καὶ θεμελιωτῶν τοῦ Οἰκουμενισμοῦ.
9. Κατὰ τὴν Συνεδρίαν ΙΑʹ τῆς
27.6.1929 τῆς Ιʹ ῾Ιεραρχίας, ὁ μητροπολίτης Χαλκίδος Γρηγόριος, μετὰ τὴν ἀνάγνωσι
τῶν Πρακτικῶν τῆς Συνόδου, ἐτόνισε χαρακτηριστικῶς:
«Κατὰ τὰ ἀναγνωσθέντα πρακτικὰ
περὶ εἰσαγωγῆς τοῦ νέου ἡμερολογίου, φαίνεται ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἀντίρρησίς τις»· ἀντιθέτως,
«ἐπὶ τούτου ὑπῆρξε ζωηρὰ ἀντίρρησις ἐκ μέρους πολλῶν, ἀλλὰ δὲν ἐγράφη εἰς τὰ
πρακτικά, ἐνῷ ἄλλων γνῶμαι ἐγράφοντο ἐπιμελῶς».
(᾿Αρχιμανδρίτου Θεοκλήτου Α.
Στράγκα, ἔνθ᾿ ἀνωτ., τ. Γʹ, σελ. 1646, ᾿Αθῆναι 1971)
10. Τσαλδάρης Παναγῆς
(1867-1936). Πολιτικὸς καὶ ἐπιφανὴς Νομικός. ῾Ηγέτης ἀπὸ τοῦ 1924 τοῦ ἀντιβενιζελικοῦ
«Λαϊκοῦ Κόμματος», τὸ ὁποῖο εἶχε ἱδρυθῆ τὸ 1915 ὑπὸ τοῦ Δημητρίου Γούναρη. Διετέλεσε
δύο φορὲς Πρωθυπουργός: 1932-1933, 1933-1935.
11. Τὰ «ἐθέσπισαν», «ἐκύρωσαν»
καὶ «ἐφύλαξαν», κατωτέρω δὲ «παρέδωκαν», ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι «ἡ Αη ῾Αγία Οἰκουμενικὴ
Σύνοδος, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Παλαιοῦ ῾Ημερολογίου, τοῦ λεγομένου ᾿Ιουλιανοῦ, ἐθέσπισε
τὴν ῾Εορτὴν τοῦ Πάσχα νὰ μένῃ ἀσάλευτος, αἰώνιος».
(Βλ. ᾿Επιστολὴν 16.5.1973 τοῦ ῾Οσιωτάτου
Γέροντος Φιλοθέου πρὸς τὸν ῾Ιερέα Δημήτριο Γκαγκαστάθην, +16/29.1.1975, στὸ
«Παπα-Δημήτρης Γκαγκαστάθης — ῾Ο ῎Ανθρωπος τοῦ Θεοῦ, 1902-1975, Βίος — Θαύματα
— Νουθεσίαι καὶ ᾿Επιστολαί», σελ. 274-278, ἐκδόσεις «᾿Ορθόδοξος Κυψέλη»,
Θεσσαλονίκη 1975)
12. Πρβλ. Γαλάτ. εʹ 22-23.
13. «Νὰ μὴ τό ᾿σωνα!...» (ἔκφρασις
ἐντόνου μετανοίας): «Νὰ μὴ τὸ πετύχαινα!... Νὰ μὴ τό ᾿φθανα!...». Σώνω· ρ. ἀμετβ.
14. Εὐστρατιάδης Γρηγόριος
(1862-1950). Νομικός, Δημοσιογράφος καὶ Πολιτευτὴς ὑπὸ τὴν σημαίαν τοῦ «Λαϊκοῦ Μετώπου»
(1915 ἑ.). Συνεργάτης ἀρχικῶς τῆς πολιτικῆς ἐφημερίδος «Σκρίπ», ἀπὸ τοῦ 1903 ἔγινε
ἰδιοκτήτης αὐτῆς. ῾Η μελέτη αὐτοῦ ὑπὸ τὸν τίτλον: «῾Η
Πραγματικὴ ᾿Αλήθεια περὶ τοῦ ᾿Εκκλησιαστικοῦ ῾Ημερολογίου» (᾿Αθῆναι 1929, σελίδες
220), ἡ ὁποία εἶχε δημοσιευθῆ σὲ σειρὰ ἄρθρων κατὰ Μάρτιον 1928 στὸ «Σκρίπ»,
παραμένει ἕνα πολύτιμο βοήθημα γιὰ τὴν ἱστορικὴ ἀνατομία τῆς
Μεταρρυθμίσεως τοῦ 1924.
15. Πετρακάκος Δημήτριος
(1877-1946). Δικηγόρος καὶ Πολιτευτής, εἰδικευμένος στὸ ᾿Εκκλησιαστικὸ Δίκαιο καὶ τὶς
Πολιτικὲς ᾿Επιστῆμες. Συνέγραψε πλῆθος σχετικῶν ἔργων.
16. ῾Ως γνωστόν, οἱ Καινοτόμοι ἀπὸ
τοῦ 1924 ἐφαρμόζουν ἐν τῇ πράξει καὶ τὸ Νέο ῾Ημερολόγιο (γιὰ τὶς ἀκίνητες ῾Εορτὲς
τοῦ Μηναίου), ἀλλὰ καὶ τὸ Πάτριο ῾Ημερολόγιο (γιὰ τὶς κινητὲς ῾Εορτὲς τοῦ Τριωδίου-Πεντηκοσταρίου).
17. Μετὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴν ἀποτείχισιν
αὐτῶν, οἱ τρεῖς ῾Ιεράρχαι Δημητριάδος Γερμανός, πρώην Φλωρίνης Χρυσόστομος
καὶ Ζακύνθου Χρυσόστομος, συνέπηξαν τριμελῆ ᾿Αρχιερατικὴν Σύνοδον καὶ ἀπέστειλαν
πρὸς τὴν Σύνοδον τῆς Καινοτομίας τὸ ἀπὸ 26.5.1935 ἔγραφο: «Διαμαρτυρία καὶ Δήλωσις»·
ἐν συνεχείᾳ, προέβησαν σὲ χειροτονίες τεσσάρων ᾿Αρχιερέων: Μεγαρίδος Χριστοφόρου,
Κυκλάδων Γερμανοῦ, Βρεσθένης Ματθαίου καὶ Διαυλείας Πολυκάρπου.
῞Απαντες οἱ ἑπτὰ ᾿Αρχιερεῖς ἐκλήθησαν
νὰ κριθοῦν ὑπὸ τοῦ Πρωτοβαθμίου γιὰ ᾿Αρχιερεῖς Συνοδικοῦ Δικαστηρίου
τῆς Καινοτομίας, ἀλλὰ ἠρνήθησαν, ἀποστείλαντες σχετικὸ «ἀποκηρυκτικὸν» ἔγγραφο
(31.5.1935).
Τὸ Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο τῆς
Καινοτομίας, τὴν μὲν 13.6.1935 ἐδίκασε τοὺς τέσσερις χειροτονηθέντες ᾿Αρχιερεῖς,
τὴν δὲ 14.6.1935 ἐδίκασε τοὺς τρεῖς χειροτονήσαντας ᾿Αρχιερεῖς.
Οἱ ποινὲς ἦσαν: καθαίρεσις καὶ
σωματικὸς περιορισμὸς πενταετὴς σὲ Μονή, «ἀφοῦ προηγουμένως κατωρθώθη, συνεργείᾳ
τοῦ Κορινθίας Δαμασκηνοῦ καὶ ἐπείσθη ὁ Πρωθυπουργὸς Π. Τσαλδάρης
καὶ διὰ Ν.Δ. ὑπογραφέντος ἐντὸς μιᾶς νυκτὸς ἐτροποποιήθη ὁ Νόμος
5383)1932, ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ μὴ δύνανται οἱ καταδικασθέντες ᾿Αρχιερεῖς δι᾿ ὑποβολῆς
ἀνακοπῆς ἢ ἐφέσεως νὰ ἀναστείλωσι τὴν ἐπιβληθεῖσαν ποινήν...».
(Βλ. ᾿Αρχιμανδρίτου Θεοκλήτου
Α. Στράγκα, ἔνθ᾿ ἀνωτ., τ. Γʹ, σελ. 2035-2045, «᾿Αρχιερατικὸν Κίνημα ὑπὲρ τῶν
Παλαιοημερολογιτῶν»)
18. ᾿Αθηναγόρας Αʹ, Πατριάρχης
Κωνσταντινουπόλεως (1948-1972, † 1972).
● ῞Ενα πανόραμα τῶν Δηλώσεων —
Μηνυμάτων — ᾿Ενεργειῶν τοῦ πατριάρχου ᾿Αθηναγόρου, περὶ τοῦ ὁποίου ὁ ἀείμνηστος Γέρων ᾿Ιουστῖνος Πόποβιτς (†
1979) ἔλεγε, ὅτι «τὸν τελευταῖον καιρὸν αὐτὸς (ὁ ᾿Αθηναγόρας) ἔχει γίνει πηγὴ ἀναρχισμοῦ
καὶ μηδενισμοῦ εἰς τὸν ᾿Ορθόδοξον κόσμον· οἱ ῾Αγιορεῖται δικαίως τὸν ὀνομάζουν αἱρετικὸν
καὶ ἀποστάτην», βλ. στὸ ἐκτενὲς δημοσίευμά μας: «῾Ομιλεῖ ὁ ᾿Αθηναγόρας. Αἱ κατὰ
καιροὺς Δηλώσεις, τὰ Μηνύματα καὶ αἱ ἐνέργειαι αὐτοῦ».
(Περιοδ. «᾿Ορθόδοξος ῎Ενστασις καὶ Μαρτυρία», ἀριθ. 18-21/᾿Ιανουάριος-
Δεκέμβριος
1990, σελ. 180-203. ᾿Αναδημοσίευσις ἐκ τῆς ἐφημερ. «᾿Εκκλησιαστικὸς ᾿Αγών», εἰσαγωγὴ-ἐπιμέλεια ἡμέτερα)
19. Μελίτων Χατζῆς († 27.12.1989), μητροπολίτης Χαλκηδόνος, ἀπὸ ῎Ιμβρου
καὶ Τενέδου, εἶτα ῾Ηλιουπόλεως καὶ Θείρων, τοῦ Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως·
βετερᾶνος Οἰκουμενιστής· Γέρων, χειραγωγὸς καὶ ἐμπνευστὴς τοῦ διαδεχθέντος αὐτόν,
ὡς Χαλκηδόνος, ἀπὸ Φιλαδελφείας (1973 ἑ.) Βαρθολομαίου ᾿Αρχοντώνη (᾿Ιανουάριος 1990)
καὶ εἶτα πατριάρχου (1991 ἑ.).
20. ᾿Ιάκωβος Κουκούζης, ᾿Αρχιεπίσκοπος Β. καὶ Ν. ᾿Αμερικῆς (1959-1996, †
2005), τοῦ Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, βετερᾶνος Οἰκουμενιστής.