Οι ντομάτες Πολωνίας και η... κορυφή του παγόβουνου

 

 

Η περί τοπικών προϊόντων φιλολογία καλά κρατεί εδώ και χρόνια, με ασκήσεις επί χάρτου, δηλώσεις, μελέτες και κάθε είδους πανηγύρεις. Με ελάχιστο αντίκρισμα βεβαίως στον απολογισμό αυτών των δράσεων, οι οποίες έχουν “καταπιεί” καθόλου ευκαταφρόνητα ποσά και εκείνο που τελικά μένει είναι η δημοσιότητα και η ανάμνηση του... πανηγυριού.

Η έχουσα μυθολογικές διαστάσεις υπόθεση, κατέρρευσε με πάταγο τον τελευταίο καιρό με αφορμή την υπόθεση της... ντομάτας. Ναι, απίστευτο κι όμως αληθινό, μέσα στο κατακαλόκαιρο με χιλιάδες επί χιλιάδων επισκέπτες, σε μεσογειακή χώρα με ιδανικές καιρικές συνθήκες, το τοπικό αυτό προϊόν κατετάγη στην κατηγορία των “ειδών εν ανεπαρκεία”. Και αντ' αυτού κατακλύσθηκε η αγορά από ντομάτες Πολωνίας (και Βελγίου πληροφορήθηκα προσφάτως), προφανώς από θερμοκήπια. Και μάλιστα σε υψηλότατες τιμές για την εποχή. Εννοείται δε ότι μόνον... ντομάτες δεν θύμιζαν και αρκετοί από τους συνεπείς επαγγελματίες έψαχναν εναγωνίως να βρουν μικροκαλλιεργητές για να σερβίρουν τουλάχιστον τη σαλάτα που αποτελεί και το σήμα κατατεθέν του ελληνικού καλοκαιριού ως “χωριάτικη” (μια άλλη πονεμένη ιστορία). Το σχετικό ρεπορτάζ αποδίδει τις ελλείψεις με βάση τις δηλώσεις παραγωγών, σε εχθρό της ντομάτας που προκάλεσε καταστροφές. Πρόκειται για μια υπόθεση η οποία απασχολεί έτσι και αλλιώς τα τελευταία χρόνια τους παραγωγούς, αλλά μια προσεκτική ανάγνωση των δηλώσεων -και των πληροφοριών που έρχονται από διάφορες περιοχές- αναδεικνύει μια άλλη πολύ σημαντική πλευρά: Η καλλιέργεια της υπαίθριας ντομάτας είναι ασύμφορη καθώς εμφανίζει αυξημένο κόστος, έχει πολλούς εχθρούς και οι τιμές για μαζική πώληση είχαν ήδη φθάσει πέρυσι σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Ως εκ τούτου οι έχοντες τη δυνατότητα ασχολούνται με την τομάτα θερμοκηπίου που πλεονεκτεί καλλιεργητικά από όλες τις απόψεις. Με κριτήριο το “τι συμφέρει” (με συνυπολογισμό όλων των παραμέτρων) επικρατεί πλέον το παράδοξο της άφθονης ντομάτας το χειμώνα από θερμοκήπια σε χαμηλές σχετικά τιμές και της κραυγαλέας έλλειψης του προϊόντος κρίσιμες περιόδους το καλοκαίρι. Η τοπικότητα πάει περίπατο και κανένας δεν εμφανίζεται πρόθυμος να την υπερασπιστεί... από την τσέπη του.

Συμφωνίες Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης... για πολλές τομάτες!

Στα τέλη της περασμένης χρονιάς (11-12 Νοεμβρίου) έγινε στην Μάλτα μια σύσκεψη κορυφής μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Αφρικανικής Ένωσης. Στην σύσκεψη συμμετείχαν εκπρόσωποι 60 και πλέον χωρών, οι οποίοι αναζήτησαν τρόπους για να μειωθεί η μεταναστευτική ροή από την Αφρική προς την Ευρώπη, ώστε να πάψουν πλέον να πνίγονται στην Μεσόγειο χιλιάδες άνθρωποι κάθε χρόνο. Με το τελικό ψήφισμα, όλοι οι συμμετέχοντες δεσμεύθηκαν να εργαστούν για την καταπολέμηση της φτώχειας στην Αφρική αλλά και για την προώθηση της ανάπτυξης στην περιοχή. Μέχρις εδώ όλα ακούγονται καλά, αφού κανείς δεν διαφωνεί ως προς το ότι η μετανάστευση οφείλεται πρωτίστως στην φτώχεια.

Η ανησυχία των ευρωπαίων για τις αυξημένες μεταναστευτικές ροές από την Αφρική είναι μάλλον δικαιολογημένη. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες υπάρχουν εδώ και πολλά χρόνια εκατοντάδες χιλιάδες πολιτών με καταγωγή από την Μαύρη Ήπειρο, γεγονός που αρκεί από μόνο του να πείσει έναν αφρικανό ότι το όνειρο της μετανάστευσης δεν είναι άπιαστο. Πολύ περισσότερο δε όταν ένα μεγάλο ποσοστό αυτοχθόνων έχει ήδη κάποιον συγγενή ή γνωστό ή και φίλο γνωστού του κάπου στην Ευρώπη. Έτσι, είναι απόλυτα λογική η πρόβλεψη πως πολύ σύντομα η πλειονότητα των μεταναστών στην Ευρώπη δεν θα προέρχονται από χώρες της Ασίας αλλά από την Αφρική.

Επειδή, όμως, στον καπιταλισμό τίποτε δεν είναι δωρεάν, η πρόθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να βοηθήσει την ανάπτυξη στις αφρικανικές χώρες εκφράζεται με την επιθυμία για περαιτέρω οικονομική συνεργασία μ' αυτές τις χώρες. Στην κατεύθυνση αυτή, η Ε.Ε. έχει υιοθετήσει εδώ και χρόνια τις περίφημες Συμφωνίες Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης - ΣΟΕΣ (Economic Partnership Agreements - EPA ή Wirtschaftspartnerschaftsabkommen - WPA). Αν θέλετε να πάρετε μια ιδέα για το πώς λειτουργούν αυτές οι ΣΟΕΣ, σκεφτείτε μια λάιτ εκδοχή τής διαβόητης ΤΤΙΡ και δεν θα πέσετε πολύ έξω (*). Κι αν θέλετε μια πιο αδρή εικόνα, ας πάμε μια βόλτα στην Αφρική...

Πώς το ευρώ συνέτριψε την ελληνική οικονομία

1.  «200 εταιρείες συγκεντρώνουν το 68% των εξαγωγών»

«Συνεχώς διευρύνεται ο αριθμός των επιχειρήσεων που στρέφονται από τις εξαγωγές στις εισαγωγές προκειμένου να αυξήσουν το περιθώριο κέρδους. Ήδη, οι τέσσερις στις πέντε «εξωστρεφείς» εταιρείες έχουν περιορίσει το μερίδιο των εξαγωγών στον συνολικό τους τζίρο σε επίπεδα αρκετά κάτω του 50%. Γιατί συμβαίνει αυτό; Από τους ισολογισμούς προκύπτει ότι στην Ελλάδα σε πολλούς τομείς, τα περιθώρια κέρδους του εμπορίου είναι πολύ υψηλότερα από αυτά της βιομηχανίας.

Έτσι, οι εταιρείες είτε διακόπτουν την παραγωγική δραστηριότητα και το ρίχνουν στο εμπόριο είτε μεταφέρουν την παραγωγική διαδικασία εκτός των ελληνικών συνόρων προκειμένου να συγκρατήσουν το κόστος. Αυτές οι δύο κινήσεις εξηγούν και το γιατί διευρύνεται συνεχώς το εμπορικό έλλειμμα στην Ελλάδα (σ.σ.: στο τέλος του 2003 ξεπέρασε τα 22,6 δισ. ευρώ): εισάγουμε τα πάντα και εξάγουμε μόλις 180 προϊόντα εκ των οποίων ελάχιστα διατηρούν την ανταγωνιστικότητά τους.
[…]

Οι χιλιάδες μικρομεσαίοι που έχουν «πάρε-δώσε» με το εξωτερικό αδυνατούν -λόγω έλλειψης πόρων- είτε να βελτιώσουν την ποιότητα του προϊόντος τους είτε να ρίξουν την τιμή του, με αποτέλεσμα να χάνουν συνεχώς έδαφος στον διεθνή στίβο. Από τις 4.500 εξαγωγικές εταιρείες που εμφανίζονται στα μητρώα της ICAP, οι 3.500 -δηλαδή περίπου οι 8 στις 10- παρουσιάζουν έσοδα κάτω των δύο εκατομμυρίων ευρώ από πωλήσεις αγαθών εκτός συνόρων. Μάλιστα στην πλειονότητα τους (σε αναλογία άνω του 80%) οι μικρομεσαίοι εξαγωγείς λειτουργούν με μονοψήφια ποσοστά κέρδους ή ακόμη και με ζημιές.