Αριστερός καραμανλισμός;

Συντάκτης: 

Περικλής Κοροβέσης

     

Σε όλα τα παιχνίδια υπάρχουν κανόνες. Θεωρητικά, κάθε παίκτης ξέρει τους νόμους του παιχνιδιού και αυτό του δίνει μια ισότητα. Μπορεί να κερδίσει ή να χάσει, όσο και οι άλλοι συμπαίκτες του. Εκτός αν υπάρχει κάποια απάτη, που ανατρέπει τους νόμους του παιχνιδιού. Αλλά αυτό θεωρείται αθέμιτο.
Εντούτοις, στις υπόλοιπες ανθρώπινες σχέσεις, και σε αυτές βάζω όλες τις συναλλαγές των ανθρώπων, από τον περιπτερά της γειτονιάς μας μέχρι τις υπερεθνικές σχέσεις μεταξύ κρατών, η απάτη θεωρείται θεμιτή.

Και για να το πούμε σε καθαρότερα ελληνικά: το να ρίξεις τον άλλο θεωρείται μαγκιά και εξυπνάδα. Και αυτό το παιχνίδι παίζεται μεταξύ ισχυρού και ανίσχυρου. Εδώ, κάθε έννοια δημοκρατίας και ισότητας απουσιάζει. Ο δυνατός θα επιβάλει τα συμφέροντά του και ο αδύναμος θα υποκύψει, μη διαθέτοντας κάποια εναλλακτική λύση που να είναι άμεσα εφαρμόσιμη.

Στη χώρα μας ζούμε μια ανθρωπιστική κρίση. Αν κάποιος άστεγος απανθρακωθεί ή κάποιος συνταξιούχος αυτοκτονήσει, είναι ειδήσεις που δεν απασχολούν ιδιαίτερα τα ΜΜΕ, και σχεδόν το έχουμε συνηθίσει, όπως και τόσα άλλα.

Aναρχικές κολεκτίβες*

    
Περικλής Κοροβέσης 
     

Ολοι ζούμε σε μια εικονική πραγματικότητα. Το σύμπαν μας είναι η τηλεόραση και το facebook με τους εκατοντάδες φίλους και φίλες, ζώντας σε μια ολοκληρωτική μοναξιά. Η κατανάλωση ήταν η μόνη πραγματικότητα που είχαμε ζήσει. Και τώρα που τη χάσαμε την αναπολούμε. Οι γεμάτες σακούλες με τα ψώνια, συχνά άχρηστα, είναι οι χαμένες πατρίδες. Ο καταναλωτής δεν είναι πολίτης. Είναι η βάση του καπιταλισμού. Και σε αυτό το εύφορο έδαφος γεννιέται ο φασισμός. Οσο πιο αδρανείς είμαστε τόσο περισσότερο ζητάμε μεσσίες για να μας σώσουν. Αλλά ευτυχώς που υπάρχουν και άλλοι που ζουν και βλέπουν την πραγματικότητα. Δυστυχώς είναι λίγοι και θεωρούνται περιθωριακοί. Και όμως αυτοί είναι η μόνη ελπίδα που έχουμε.

Ο Χέγκελ έκανε μια θαυμαστή διάκριση μεταξύ Σωκράτη και Χριστού. Ο πρώτος ήταν δάσκαλος. Προκαλούσε την αναζήτηση της γνώσης. Και όσοι ήταν πρόθυμοι για συζήτηση την έψαχναν μαζί. Ο δεύτερος ήταν ρήτορας που κήρυττε τη μόνη και μοναδική αλήθεια σε πιστούς μαθητές. Και όπου υπάρχει μια εξ αποκαλύψεως αλήθεια, υπάρχουν και διαφορετικές ερμηνείες. Οι τρεις μεγάλες μονοθεϊστικές θρησκείες, ο ιουδαϊσμός, ο χριστιανισμός και ο ισλαμισμός, αναγνωρίζουν τον ίδιο Θεό. Αλλά δεν είναι μία θρησκεία. Είναι τρεις. Και καλύτερα να μη μιλήσουμε για τις «διασπάσεις» τής κάθε ομολογίας. Τότε θα έχουμε τις διασπάσεις του κάθε Κομμουνιστικού Κόμματος, μια που και αυτό εκφράζει τη μία και μοναδική αλήθεια, όχι της θρησκείας, αλλά της Ιστορίας και της Νομοτέλειάς της.

Για το Σύμπαν γνωρίζουμε μόνο ένα 5%. Και αυτό σημαίνει πως η αλήθεια του Σύμπαντος κατά 95% μάς είναι άγνωστη. Μήπως η αλήθεια είναι αυτό που δεν ξέρουμε; «Μήπως οι ήρωες προχωρούν στα σκοτεινά;». Και να αληθεύει η άλλη ποιητική ρήση: «Διαβάτη, δεν υπάρχει δρόμος, τον φτιάχνεις περπατώντας». Με άλλα λόγια, μόνον όταν υπάρχει αντίδραση αποκαλύπτουμε ένα μέρος της αλήθειας. Ζούμε σε μια εποχή που ο πλανήτης Γη έχει φτάσει στα όριά του. Το 1% του πληθυσμού της κατέχει το 50% του παγκόσμιου πλούτου. Με άλλους υπολογισμούς είναι το 0,1%. Το υπόλοιπο 99% ή το 99,99% τι κάνει; Αντιδρά με μικρές μειονότητες. Οι μεγάλες πλειοψηφίες ζουν στη λήθη. Και όλα τα μεγάλα ΜΜΕ που έχουν οι ολιγάρχες πολλαπλασιάζουν το ψέμα και το παρουσιάζουν σαν τη μόνη δυνατή πραγματικότητα. Η Α-λήθεια είναι η μη λήθη. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσουμε, αν θέλουμε να ζήσουμε. Η καλή συνάδελφος Χριστίνα Πάντζου μάς έφερε καλά νέα από την Ισπανία («Εφ.Συν.» 1-2 Νοεμβρίου 2014). Πάνω από πενήντα χιλιάδες άνθρωποι ζουν από την αλληλέγγυα οικονομία που στόχο έχει τον άνθρωπο και όχι το κέρδος. Το κίνημα Podemos που ξεκίνησε από τις πλατείες έρχεται πρώτο στις δημοσκοπήσεις. Μοιάζει σαν η Ισπανία να ξαναβρίσκει τον εαυτό της και να γυρίζει στις ρίζες της.

Η Ισπανία του εμφυλίου πολέμου (1936-1939) είναι μια αναβίωση της Αθηναϊκής Δημοκρατίας. Εχουν γίνει πολλές και θαυμαστές επαναστάσεις που κατέληξαν σε δυστοπίες. Αλλά στο λίγο που κράτησε το ισπανικό θαύμα, έχουμε τις αποδείξεις πως η ουτοπία ή αλλιώτικα η φαντασιακή κοινωνία μπορεί να γίνει πραγματικότητα. Η FAI, η Αναρχική Ομοσπονδία Ιβηρικής, στηριζόταν στη φιλία και την αγάπη. Και αυτό ζητούσε μια απαιτητική συσπείρωση. Είναι λάθος να νομίζουμε πως η Αναρχία είναι ένα σκορποχώρι. Προϋποθέτει υψηλή οργάνωση για να μπορέσει ο καθένας να εκφράσει τον λόγο του και όλοι μαζί να αποφασίσουν. Αλλά για να το πετύχουν αυτό χρειάστηκαν 75 χρόνια εντατικής δουλειάς και αγώνων.

Η Ιστορία ως Εργαλείο

Του Περικλή Κοροβέση

Από το 2011 στα γαλλικά λύκεια διδάσκεται στο μάθημα της Ιστορίας: «Οι ολοκληρωτισμοί του 20ού αιώνα». Εκ πρώτης όψεως αυτό το κεφάλαιο της Ιστορίας μοιάζει δημοκρατικό. Είναι όμως έτσι; Ο ναζισμός, ο φασισμός και ο κομμουνισμός, όλα είναι στο ίδιο κεφάλαιο. Αποτελούν μια ομοούσια και αδιαίρετη τριάδα. Και ο άριστος ο μαθητής δεν θα καταλάβει ποτέ γιατί η κομμουνιστική ΕΣΣΔ πολέμησε τόσο σκληρά τον ναζισμό. Στο σχολειό, όλοι πρέπει να παίρνουμε ως σωστό αυτό που λένε οι δάσκαλοι. Αν έχεις μια άλλη άποψη, όσο σωστή και να είναι, τότε μένεις στην ίδια τάξη. ‘Η θεωρείσαι ανεπίδεκτος μαθήσεως.

Ο γνωστός ιστορικός Ενζο Τραβέρσο υποστηρίζει πως αυτή η αντίληψη είναι ένα εργαλείο για να «νομιμοποιηθεί η θριαμβεύουσα Δύση». Δηλαδή ο μαφιόζικος αρπαχτικός καπιταλισμός να αποτρέψει ακόμα και την ελάχιστη κοινωνική αλλαγή. Και αυτά στη δημοκρατική Γαλλία που δεν αποκλείεται να μας δώσει μια ακροδεξιά κυβέρνηση με τη Μαρίν Λεπέν. Και κάτι προσωπικό. Εγώ υπήρξα άριστος μαθητής. Μου πήρε δεκαετίες να ξεμάθω ό,τι είχα μάθει στο σχολειό. Και ακόμα μένω έκπληκτος με το πόσα στραβά έχω στο μυαλό μου.

Αλλά δεν είναι μόνο το σχολειό. Είναι και οι κυριαρχούσες απόψεις της κοινωνίας. Αν πεις τη δική σου αλήθεια, που είναι διαφορετική από των άλλων, σε τρώει ο λύκος. Κατά κανόνα η άγνοια και η βλακεία είναι τα σίγουρα καταφύγια που έχουν οι άνθρωποι. Είναι πιο εύκολο να πιστέψεις έναν μύθο, από ό,τι να αναλύσεις την πραγματικότητα. Γιατί αυτό είναι επώδυνο. Προτιμούμε να έχουμε ψευδείς βεβαιότητες, γιατί αυτή είναι η άμυνά μας. Και ψηφίζουμε αυτά που ψηφίζουμε.

Αριστερά και Δεξιά

Του Περικλή Κοροβέση

Τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών, θεωρητικά τουλάχιστον, θα έπρεπε να είχαν προκαλέσει αναταραχή στη δημοκρατική Ευρώπη. Η Ακρα Δεξιά, σε όλες τις μορφές της, πέτυχε σημαντικές νίκες. Στην Αγγλία το Κόμμα για την Ανεξαρτησία του Ηνωμένου Βασιλείου έρχεται πρώτο και εκθρονίζει Συντηρητικούς και Εργατικούς, που εδώ και έναν αιώνα μοιράζονταν την πρωτιά. Στη Γαλλία, το Εθνικό Μέτωπο θριάμβευσε και δεν αποκλείεται να δούμε τη Μαρίν Λεπέν πρόεδρο της Δημοκρατίας. Αλλά και εκεί που κυβερνούν Συντηρητικοί ή Σοσιαλδημοκράτες, είτε μόνοι τους είτε με κυβερνήσεις συνεργασίας, έχουν συμπεριλάβει στην ατζέντα τους πολλές ακροδεξιές θέσεις. Οπως π.χ. η κυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου που στην ουσία έχει καταργήσει το Κοινοβούλιο και κυβερνά με πράξεις νομοθετικού περιεχομένου.

Η Ακρα Δεξιά στην Ευρώπη είναι σαν τον χαμαιλέοντα. Λέει αυτά που νομίζει πως θα φέρουν ψήφους, δημιουργεί ένα αμάλγαμα θέσεων και προτάσεων, αδιαφορώντας αν είναι αντιφατικά, φτάνει να αρέσουν. Π.χ. ο Λεπέν έλεγε: «Κοινωνικά είμαι αριστερός και ως Γάλλος δεξιός». Μια άλλη άποψη της Ακρας Δεξιάς είναι πως πια δεν υπάρχει Αριστερά και Δεξιά. Αυτά τα σχήματα έχουν ξεπεραστεί ιστορικά και όλοι μαζί αποτελούν ένα διεφθαρμένο πολιτικό σύστημα που πρέπει να ξεπεραστεί με κάτι καινούργιο. Δηλαδή, τον μεταλλαγμένο φασισμό με κουστούμι.

Ο Καστοριάδης υποστήριζε πως η Αριστερά δεν είναι κόμμα, είναι τρόπος σκέψης. Και σε αυτό είχε απόλυτο δίκιο. Ηταν αριστερά τα κόμματα του υπαρκτού σοσιαλισμού ή ήταν κρατικός καπιταλισμός; Δηλαδή, δεξιά κόμματα. Πώς αλλιώς εξηγείται η κατάρρευσή τους χωρίς καμιά επανάσταση; Απλά ήταν μια ενδοκαπιταλιστική αλλαγή. Από τον κρατικό καπιταλισμό πέρασαν στον νεοφιλελεύθερο καπιταλισμό. Τα κριτήρια για το τι είναι Αριστερά δεν είναι πολιτικά, αλλά κοινωνικά. Αριστερός δήλωνε και ο Λεπέν στα κοινωνικά. Πολλά ακροδεξιά κόμματα έχουν πάρει πολλές αριστερές θέσεις, όπως και αριστερά κόμματα έχουν προσχωρήσει σε φιλελεύθερες πολιτικές.

Πώς θα μπορούσαμε να ξεχωρίσουμε την Αριστερά και τη Δεξιά χωρίς ταμπέλα; Είναι απλό. Αριστερά είναι το καλό για το σύνολο της κοινωνίας. Δεξιά είναι το απεριόριστο κέρδος σε βάρος της κοινωνίας. Και αυτό σημαίνει πως αν ένα κόμμα της Αριστεράς δεν είναι βαθιά ριζωμένο στην κοινωνία, δημιουργώντας εναλλακτικούς αυτόνομους θεσμούς για την αυτοδιάθεση της κοινωνίας, και ήδη από τώρα να χτίζει τη μελλοντική κοινωνία, τότε σημαίνει πως είναι ένα κόμμα του υπάρχοντος πολιτικού συστήματος. Δηλαδή, το σύστημα έχει τη δυνατότητα να ανανεώνεται και μέσα από τους αντιπάλους του, εφόσον σέβονται τους κανόνες του παιχνιδιού. Με άλλα λόγια, να παίζουν μπάλα με τους ιερούς κανόνες της FIFA.