Σπαστικές σακούλες, πλαστικές ζωές και η οικολογική στροφή του καπιταλισμού

 

Νικόλας Γκίμπης

Είναι πλέον γεγονός, βρισκόμαστε ένα βήμα πιο κοντά στη σωτηρία του πλανήτη. Η Greenpeace στέλνει ευχαριστήριες επιστολές στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι επαγγελματίες περιβαλλοντολόγοι στρώνουν τις γραβάτες τους και αυτοσυγχαίρονται για την εγκυρότητα των προβλέψεων τους, οι κομματικοί μηχανισμοί της οικολογικής ιδεολογίας πανηγυρίζουν για τη νίκη τους, οι ευαίσθητοι μαραθωνοδρομείς και λοιποί αθλητικοί τύποι ανακουφίζονται μπρος στο άκουσμα της είδησης: τέρμα πια οι πλαστικές σακούλες απ’ τις ζωές των πολιτών, «no pasaran» σ’ αυτόν τον ρατσισμό κατά της μητέρας γης! Κάλλιο αργά παρά ποτέ βέβαια, αλλά ως εδώ και μη παρέκει, οι ένοχοι πρέπει να πληρώσουν γι’ αυτό το πλανητικό έγκλημα, δε γίνεται να τους αφήνουμε να κυκλοφορούν ελεύθεροι χωρίς να τιμωρηθούν, να τους ξηλώσουμε τις τσέπες και να τους αδειάσουμε μέχρι και το τελευταίο σεντ την ώρα του λογαριασμού για το shopping therapy.

Τα πληκτρολόγια των διαμορφωτών της κοινής γνώμης έχουν πάρει φωτιά, η κοινωνία του θεάματος ολημερίς προσπαθεί να καταπραΰνει το άγχος των πολιτών μπρος στο ενδεχόμενο μιας τέτοιας σημαντικής απώλειας, υπενθυμίζοντας πως το οικολογικό look θα είναι από ‘δω και στο εξής της μόδας και με σφραγίδα υπουργείου, συν του ότι όσοι επιλέξουν να είναι «in» τότε θα τύχουν και ευνοϊκότερης μεταχείρισης μέσω της φορο-αποφυγής, αλλά, κι απ’ την άλλη, αν θέλετε να υιοθετήσετε μια άλλη στάση ζωής ή να διατηρήσετε τις ίδιες, παλιές, καλές σας συνήθειες απέναντι στο περιβάλλον, το κόστος θα είναι μερικά μόνο σεντ, άσε που στα Lidl ήδη την πληρώνατε τη σακούλα οπότε δεν θα υπάρξει καμία διαφορά στα καθημερινά σας ψώνια. Οι έμποροι και οι καταστηματάρχες, υπό τον φόβο της μείωσης των πωλήσεων, κατορθώνουν και να χρεώσουν στις αποδείξεις το πέναλτι της σακούλας ως δήλωση απόλυτης υποταγής στο κράτος, αλλά και δε ζητούν απ’ τους πελάτες να πληρώσουν το πρόστιμο ως ένδειξη μεγαλοψυχίας, ενώ οι εργαζόμενοι στον τομέα των πωλήσεων οφείλουν να ρωτούν εφεξής τους καταναλωτές αν χρειάζονται σακούλα ακόμα κι αν οι τελευταίοι αγοράσουν απλώς ένα μπουκάλι νερό ή ένα κουτί με τσίχλες. Μπορεί τα αποτελέσματα στις χώρες του Βορρά να είναι εκπληκτικά με την εφαρμογή τέτοιων μέτρων, καθώς προϋποτίθεται μια μάζα αποχαυνωμένων ενοχικών για να εφαρμοστούν, μπορεί να θαυμάζουμε τους Ιρλανδούς και να φθονούμε τους Βέλγους για την πράσινη συνείδησή τους, όμως στην ελληνική της εκδοχή, η ποινή για τη χρήση της σακούλας γίνεται περισσότερο αντιληπτή ως ένα μέσο ώστε να βοηθήσουμε το κράτος να συγκεντρώσει κάποια χρήματα για την οικονομική του ενίσχυση και με τα κέρδη αυτού του τζίρου να είναι σε θέση να αποπληρώσει τα χρέη του ώστε να φέρει την οικονομική ανάπτυξη. Σε καμία των περιπτώσεων όμως, αν δεν θέλουμε να είμαστε απροκάλυπτα υποκριτές, δε μπορεί να γίνεται λόγος για μια προσπάθεια συμφιλίωσης ανθρώπου και φύσης.

Οι πλαστικές σακούλες και η περιβαλλοντική απάτη

Της Πένης Γαλάνη

Ήδη λίγες μέρες από την έναρξη τoυ νέου έτους και η κυβέρνηση έρχεται να θέσει ένα «μικρό» μέτρο μεν, το οποίο όμως καταδεικνύει όλη τη διάσταση της μέχρι τώρα κυβερνητικής πολιτικής και της απάτης της δε. Το μέτρο αναφέρεται στο λεγόμενο «περιβαλλοντικό τέλος», σύμφωνα με το οποίο οι καταναλωτές θα καλούνται πλέον να πληρώνουν 4 λεπτά του ευρώ για τη χρήση πλαστικής σακούλας γιατί, όπως ενημερώνουν το καταναλωτικό κοινό «έγκυρες» και ευαίσθητες πηγές, «αυτός που ρυπαίνει πρέπει να πληρώνει αν θέλει να συνεχίσει να ρυπαίνει». Με άλλα λόγια, ένας νέος άδικος φόρος, που κατά κύριο λόγο πλήττει τα φτωχώτερα λαϊκά στρώματα (καθώς λειτουργεί αναλογικά και σωρευτικά), έρχεται να προστεθεί στο ήδη επιβαρυμένο από χαράτσια και φόρους ελληνικό νοικοκυριό και μάλιστα υπό το μανδύα μιας αφήγησης που υπερασπίζεται το περιβάλλον και μάχεται με όλους τους τρόπους για την προστασία και τη διαφύλαξή του από τις βλαβερές συνήθειες. Μάλιστα, έχει λειτουργήσει τόσο επιτυχημένα αυτός ο μανδύας οικολογικής προστασίας που σχεδόν οποιαδήποτε διαφωνία ή ένσταση γύρω από το μέτρο της πληρωμής της πλαστικής σακούλας οξύνει αυτόματα ηθικά αντανακλαστικά και τις περισσότερες φορές κατατάσσεται με μεγάλη ευκολία σε «ασυνειδησία γύρω από το περιβαλλοντικό ζήτημα», «ελληνική νοοτροπία» που πρέπει να καταργηθεί μαζί με άλλες συνήθειες (όπως τα δημόσια αγαθά και τα εργασιακά δικαιώματα) ώστε να έρθουμε λίγο πιο κοντά σ’αυτό που ονομάζεται «πολιτισμένη Ευρώπη». Γι’ αυτό η συγκεκριμένη περίπτωση αποτελεί μια προσπάθεια εξαπάτησης της κυβέρνησης αφού κατάφερε –για άλλη μια φορά– να αποκρύψει εντέχνως την ουσία ενός νέου μέτρου που φέρνει, υποκαθιστώντας την με μια γενικόλογη και αόριστη συζήτηση γύρω από την οικολογική διάσταση του θέματος.

Η πικρή αλήθεια είναι ότι η Ελλάδα και οι κάτοικοί της δεν αποτελούν παράδειγμα προς μίμηση γύρω από τα ζητήματα της ανακύκλωσης ή της αντικατάστασης του πλαστικού από άλλα βιοδιασπώμενα υλικά σε σχέση με άλλες χώρες στην Ευρώπη και παγκοσμίως. Δεν είναι τυχαία άλλωστε τα τελευταία δημοσιοποιημένα δεδομένα από την Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία που δείχνουν ότι η χώρα μας κατευθύνει προς ταφή το 88,4% από το σύνολο των αποβλήτων που παράγει και βρίσκεται πέμπτη από το τέλος σε μια λίστα 33 χωρών και τρίτη από το τέλος στην Ευρώπη των 28. Όπως όμως δείχνουν και τα στοιχεία, δεν είναι η ατομική επιλογή στη χρήση της πλαστικής σακούλας που δημιουργεί πρωτίστως το πρόβλημα αλλά οι πολιτικές επιλογές των εκάστοτε κυβερνήσεων και φορέων που υπηρετούν τα κέρδη των μεγάλων επιχειρήσεων και ομίλων έναντι της προστασίας του περιβάλλοντος και της σύγκρουσης με την ασυδωσία του κεφαλαίου.