Να μην μας τρομάζουν τα ρομπότ αλλά ο καπιταλισμός,έλεγε ο Stephen Hawking

 

Ο επιστήμονας σχολίασε την τάση αυτοματοποίησης - μηχανοποίησης της παραγωγής, σε διαδικτυακή «Ask Me» συνέντευξη στο ιστότοπο Reddit. Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, σε μερικές δεκαετίες τα ρομπότ μπορεί να είναι και φθηνότερα και πιο αποδοτικά στην εργασία από ό,τι είναι οι άνθρωποι, κάτι το οποίο θα οδηγήσει την μεγάλη πλειοψηφία των ανθρώπων στην ανεργία.

Φωτο: ©Reuters

Ποιός θα διαχειρισθεί και θα αποφασίσει για τη διανομή του παραγόμενου πλούτου;

Ο Στίβεν Χόκινγκ πίστευε ότι ένα τέτοιο μελλοντικό σενάριο δεν θα οδηγήσει στην ευημερία των πολιτών, αλλά σε οικονομική ανισότητα, η οποία όπως δήλωσε, τον ανησυχεί περισσότερο από την τεχνητή νοημοσύνη, επισημαίνοντας ότι το ζήτημα είναι ποιος θα καρπώνεται τον παραγόμενο πλούτο. Όπως σημείωσε η τάση είναι υπέρ του σεναρίου ο ιδιοκτήτης της μηχανής να καρπώνεται τον πλούτο που παράγεται. Η παραγόμενη νέα υπεραξία θα οδηγεί σε πλούτο που ανήκει θεωρητικά σε όλους τους πολίτες

«Αν οι μηχανές παράγουν όλα όσα χρειαζόμαστε το αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από το πως όλα αυτά θα μοιράζονται στους ανθρώπους. Θα μπορούσαμε να ζούμε ευτυχισμένοι εάν ο πλούτος που παράγει η μηχανή μοιράζεται σε όλους, ή θα μπορούσαμε να καταλήξουμε φτωχοί εάν οι ιδιοκτήτες της μηχανής συγχωνεύσουν τα κέρδη τους ενάντια στην αναδιανομή του πλούτου. Μέχρι στιγμής, η τάση είναι υπέρ της δεύτερης επιλογής, με την τεχνολογία να αυξάνει την ανισότητα» δήλωσε χαρακτηριστικά

Η τέταρτη βιομηχανική επανάσταση

του Αλέκου Αναγνωστάκη*

Η τελική απάντηση στο ερώτημα αν η τεχνολογία, που αναπτύσσεται αντικειμενικά, θα ωφελήσει ή όχι την ανθρωπότητα, μπορεί να δοθεί μόνο από τους συσχετισμούς –και τη δυναμική τους–  ανάμεσα στην εργατική και την αστική πολιτική. Εκεί, στη διεκδίκηση πρωτίστως όχι μόνο του χρόνου που απελευθερώνει η σύγχρονη επιστήμη αλλά και του χρόνου που απελευθερώνει την ίδια την εργασία.

Από τους νομάδες μέχρι τα ρομπότ

• Το χθες και το αύριο

Η αγροτική επανάσταση οδήγησε στο τέλος της νομαδικής ζωής. Η ανακάλυψη του ατμού, η δεύτερη τεχνολογική επανάσταση, σημάδεψε τη βιομηχανική επανάσταση, καθόρισε το πέρασμα από τον εμβρυακό στον ώριμο-βιομηχανικό καπιταλισμό.


Η τρίτη επιστημονική και τεχνολογική επανάσταση, η ανακάλυψη του ηλεκτρισμού, οι ηλεκτρικές μηχανές και ο μαζικός εξηλεκτρισμός, αποτέλεσαν τα θεμέλια της μετάβασης του καπιταλισμού στο μονοπωλιακό του στάδιο. Συνέβαλαν καθοριστικά σε ένα άλμα στην ποιότητα της ζωής και της δουλειάς του  ανθρώπου. Η νύχτα έπαψε να είναι όπως παλιά. Οι ατμομηχανές και οι ηλεκτρικές μηχανές έσπασαν τα μέχρι τότε όρια που έθετε στην εργασία η μυϊκή δύναμη του ανθρώπου. Πολλαπλασίασαν τις ασκούμενες  δυνάμεις και ροπές.


Η έλευση της Πληροφορικής και ειδικά των υπολογιστών, των ρομπότ και των οπτικών ινών, η ποιοτική ανάπτυξη της Γενετικής, της Βιοτεχνολογίας και της Μοριακής Βιολογίας, επέφεραν την τέταρτη οικουμενική τεχνολογική επανάσταση στην ιστορία της ανθρωπότητας. Οι σύγχρονες υπεραυτόματες μηχανές πολλαπλασιάζουν πλέον όχι μόνο την ασκούμενη μυϊκή δύναμη αλλά και την «ασκούμενη πνευματική δύναμη» στην εργασία, στη ζωή. Ρεαλιστικοποιούν – και αυτή είναι ποιοτική διαφορά με τις μηχανές της τρίτης επιστημονικοτεχνολογικής επανάστασης  – τη δυνατότητα επεξεργασίας πρωτοφανούς όγκων δεδομένων και την άσκηση μεγα – υπολογιστικών  πράξεων και πολυσύνθετων εντολών.

Αυτοματισμός και Εργασία

Καλημέρα Πιτσιρίκο!

Είχα μια κουβέντα με έναν καλό φίλο πρόσφατα. Έχασε την δουλειά του, ή μάλλον θα την χάσει. Δάνεια και οικογένεια από πίσω απλήρωτος εδώ και 4 μήνες. Ενώ του μιλούσα, συνειδητοποίησα ότι η πλειοψηφία του κόσμου έχει την εντύπωση ότι όσα συμβαίνουν στον χώρο εργασίας και στην οικονομία είναι κάτι προσωρινό! Το κείμενο λοιπόν είναι αφιερωμένο σε όλους όσους νομίζουν ότι τα πράγματα θα πάνε καλύτερα.

  

Αν και μόνιμος κάτοικος της όμορφης Ισπανίας, ήμουν σε επαγγελματικό ταξίδι πρόσφατα σε μια σχετικά μακρινή χώρα, την Κορέα.

Δουλεύω σε μια εταιρεία σαν ηλεκτρολόγος μηχανικός εδώ και 5 χρόνια.

Τυχαίνει να κάνει εξαγωγές σε όλο τον κόσμο, μου δίνει την ευκαιρία να κάνω διάφορα ταξίδια και να βλέπω πώς τα πάνε άλλες χώρες.

Τα ταξίδια μπορεί να είναι Λατινική Αμερική, Ασία, Αφρική, Αυστραλία, Ευρώπη παντού δηλαδή.

Όπως και εσύ ο ίδιος έχεις ήδη πει σε προηγούμενά κείμενα σου αρκετές φορές, η δουλειά όπως την ξέραμε έχει πεθάνει.

Η νέα “Βιομηχανική επανάσταση” και η νέα “Τάξη των πραγμάτων” δεν μας έχει όλους ανάγκη.

Η προσφορά εργασίας θα είναι όλο και λιγότερη, χρόνο με τον χρόνο θα είναι χειρότερα!

Πλέον ο καπιταλισμός δημιουργεί κέρδος χωρίς να μας έχει ανάγκη.

Δεν είναι κάτι καινούργιο αυτό που λέω ούτε κάτι άγνωστο.

Σε κάθε χώρα που έχω βρεθεί υπάρχει ένας κοινός παράγοντας, μεγαλύτερη αυτοματοποίηση με λιγότερο προσωπικό στα εργοστάσια, υπηρεσίες κτλ.

Σε όλα τα ταξίδια που έχω κάνει μόνος μου η με την εταιρεία, παντού βλέπεις το ίδιο μοτίβο.

To Pokemon Go κι ο αληθινός κόσμος

Όντας πλούσιος και διάσημος ξεκίνησα να δουλεύω σ’ ένα καφέ για να δω πώς ζουν οι “Common People”. Παλιά μου τέχνη κόσκινο.

Τις προάλλες έκατσε ένα δωδεκάχρονο κοριτσάκι με τον πατέρα του. Ήπιαν από μια γρανίτα μηχανής κι ύστερα έφυγαν με το κινητό στο χέρι, για να πιάσουν ένα Πόκεμον που ήταν εκεί κοντά.

Χθες ήρθε ένας εικοσάχρονος, ο Αποστόλης, για εκπαίδευση, προκειμένου να δουλέψει στο μαγαζί. Ο Αποστόλης είναι φοιτητής και δεν έχει ξαναπιάσει δίσκο στα χέρια του ούτε ξέρει τι διαφορά υπάρχει ανάμεσα στον εσπρέσο και στον καπουτσίνο -όσον αφορά την κατασκευή τους.

Καθώς μάθαινε του είπα ότι η συγκεκριμένη δουλειά είναι πολύ χρήσιμη για έναν εικοσάχρονο, αφού αν την μάθεις μπορείς να πας το καλοκαίρι σε όποιο νησί θες να πας, να δουλεύεις και να κάνεις διακοπές, να γνωρίσεις κόσμο, κορίτσια αλλόθροα και απόκοσμα κι εξωτικά, με τα λεφτά (τα δικά σου λεφτά) που θα βγάλεις να ταξιδέψεις, ίσως να δουλέψεις και σε ξένα μέρη, καλοκαίρι και διακοπές έμμισθες, να μην περάσεις όλη σου τη ζωή στην Καλαμαριά.

Εκείνος μου απάντησε ότι δεν είναι Καλαμαριώτης. Μεγάλωσε στη Τούμπα, αλλά μετακόμισε στη Θέρμη (προάστιο της Θεσσαλονίκης), κι ότι σπουδάζει στη Κοζάνη.

“Ο κόσμος είναι λίγο μεγαλύτερος απ’ τη Μακεδονία”, του είπα.

Ενώ μαθαίνει πώς σερβίρουν ένα ποτήρι νερό -έχει κι αυτό τους κανόνες του, κι ίσως να μάθει πώς φτιάχνουν μια golden margarita, αποφάσισα να μάθω κι εγώ από εκείνον. Γιατί μπορεί να γηράσκω, αλλά γηράσκω αεί διδασκόμενος.

Τον είδα χωμένο μέσα στο smartphone και τον ρώτησα περισσότερα για το Pokemon Go.

~~

Ας ξεκαθαρίσω ότι για λόγους ιδιοσυγκρασίας δεν έχω έξυπνο τηλέφωνο. Έχω ένα μικρό κινητό των 20 ευρώ, που μετά βίας δέχεται κλήσεις. Ακόμα κι η αποστολή μηνυμάτων είναι δυσλειτουργική μ’ αυτό το κινητό. Αλλά δεν με νοιάζει. Το τηλέφωνο είναι ένα εργαλείο και πιο πολύ ως ρολόι το χρησιμοποιώ και ως ξυπνητήρι. Και ως φακό.

Δεν μ’ ενδιαφέρει να τραβώ φωτογραφίες μ’ αυτό, αφού κάποιος φίλος με leica μου έμαθε να σέβομαι την τέχνη της φωτογραφίας. Οπισθοδρομικά και συντηρητικά, ρομαντικά προτιμώ να λέω, σαν τον Κουντέλκα και τον Ρόμπερτ Φρανκ (αν δεν ξέρετε ποιοι είναι αυτοί, μάλλον χρειάζεστε μαθήματα ιστορίας της τέχνης).

Ούτε να μπαίνω στο ίντερνετ θέλω -απ’ το κινητό μου. Όταν βρίσκομαι στο διαδίκτυο γράφω. Και για να γράψω χρειάζομαι πληκτρολόγιο. (Μέχρι το 2005 έγραφα σε γραφομηχανή, αυτές με την ταινία μελάνης). Αν δεν έχω πρόσβαση στο διαδίκτυο θα γράψω με τον good old fashioned way: Με στυλό στο τετράδιο μου.

Είμαι ρομαντικός (παλιοχρονίτης αν θέλετε), αλλά δεν είμαι λουδίτης (ψάξτε στο διαδίκτυο για την έννοια αυτής της λέξης).

Έτσι ρώτησα τον Αποστόλη αν ξέρει το Pokemon Go, και πώς παίζεται. Μου έδειξε.

Περίμενα κάτι πιο εντυπωσιακό, κάτι που να θυμίζει τα βιβλία του Γκίμπσον. Δεν γνωρίζετε τον Γκίμπσον; Αυτός ήταν ο πρώτος άνθρωπος που έγραψε τη λέξη cyberspace. Ανάμεσα στις άλλες λέξεις των πρέπει-να-διαβάσεις βιβλίων του.

~~

ΤΟ ΝΤΑΒΟΣ ΚΑΙ 4η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ – ΙNDUSTRY 4.0

Άννα Μπαλλή

Πολύ σύντομα οι άνθρωποι θα βρεθούν αντιμέτωποι με τα ίδια τα δημιουργήματά τους, τις μηχανές, καθώς εκατομμύρια άτομα αναμένεται να χάσουν τη δουλειά τους και να αντικατασταθούν από ρομπότ που θα είναι ικανά να σκέφτονται, κι όχι μόνο να ανταποκρίνονται σε εντολές. Δεν είναι λίγοι αυτοί που υποστηρίζουν ότι το ανθρώπινο είδος θα υποστεί έναν εξοντωτικό ανταγωνισμό και σταδιακά θα παραγκωνιστεί από ευφυή ρομπότ που θα αυτοαναπαράγονται. Ακόμη, άνθρωποι θα συνδέονται με μηχανές, ενώ η ιδιωτικότητα θα αποτελεί παρελθόν όπως ίσως και η δημοκρατία. Δεν πρόκειται για σενάριο επιστημονικής φαντασίας και δεν είναι παρά μόνο ένα μέρος από όσα μας επιφυλάσσει η εξέλιξη της τεχνολογίας στο πολύ κοντινό μέλλον. Δεν ήταν, άλλωστε, τυχαίο ότι η τεχνολογία βρισκόταν στην κορυφή της ατζέντας των συζητήσεων της παγκόσμιας οικονομικής και πολιτικής ελίτ κατά τη διάρκεια του φετινού Παγκόσμιου οικονομικού Φόρουμ του Νταβός στις ελβετικές Άλπεις.

 

Τα ελληνικά ΜΜΕ φυσικά είχαν στραμμένη την προσοχή τους στην παρουσία εκεί του Έλληνα πρωθυπουργού, τις επαφές του και το τι ειπώθηκε στη συζήτηση με τον Γερμανό υπουργό Οικονομικών. Αυτό το «είναι η οικονομία, ηλίθιε» του Β. Σόιμπλε είναι, ίσως, το μόνο που θα θυμούνται οι περισσότεροι από τη φετινή συνάντηση του Νταβός. Όμως, στο επίκεντρο του συνεδρίου βρισκόταν για πολλούς ένα απροσδόκητο θέμα: Η 4η Βιομηχανική Επανάσταση – Ιndustry 4.0, που αλλάζει ριζικά και με ιλιγγιώδη ταχύτητα τον τρόπο που εργαζόμαστε, ζούμε και επικοινωνούμε, και αφορά το μέλλον, όχι μόνο των Ελλήνων, άλλα όλων των λαών του πλανήτη. Ένα μέλλον που μοιάζει ζοφερό, αν όχι τρομακτικό.

Ο Θαυμαστός Καινούριος Κόσμος καταφθάνει

Ένα γεγονός κοσμοϊστορικής σημασίας έχει συμβεί (για πολλοστή φορά), και με αθόρυβο τρόπο, έχει αλλάξει τον κόσμο ανεπιστρεπτί. Πρόκειται για κάτι που θα μεταβάλει όλα όσα θεωρούμε δεδομένα για τον τρόπο λειτουργίας της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας μας. Κυρίως όμως, για τον τρόπο ύπαρξης των ανθρώπων μέσα σε αυτή.

Πρόκειται για μία νέα τάξη μηχανικής εκμάθησης (machine learning) που αποκαλείται “deep learning”. Το κοσμοϊστορικής σημασίας γεγονός συντελέστηκε όταν ένας υπολογιστής έκανε χρήση του deep learning για να κερδίσει τον τρεις φορές Ευρωπαίο πρωταθλητή του Go, Φαν Χούι. Και το έκανε πέντε συνεχόμενες φορές, χωρίς να ηττηθεί.

Όσοι έμαθαν την είδηση θεώρησαν ότι ο υπολογιστής δε θα μπορούσε να κερδίσει τον Lee Se-dol, τον πανθομολογουμένως καλύτερο παίκτη παγκοσμίως. Ο ίδιος ο Λη προέβλεψε ότι θα χάσει το πολύ ένα παιχνίδι. Η πραγματικότητα όμως τον διέψευσε: έχασε τα 4 από τα 5 παιχνίδια που έπαιξε ενάντια στον υπολογιστή.

Το AlphaGo, μία τεχνητή νοημοσύνη (Artificial Intelligence), είναι πλέον ο καλύτερος παίκτης του Go, ένα παιχνίδι με 10¹⁷⁰ πιθανούς συνδυασμούς κινήσεων. (Συγκριτικά: το γνωστό σύμπαν περιέχει 10⁸⁰ άτομα.) Η ιστορία επαναλαμβάνεται, όπως έγινε πριν μερικά χρόνια με το τηλεπαιχνίδι Jeopardy και ακόμα νωρίτερα με το σκάκι, όταν ο Deep Blue της ΙΒΜ κέρδισε τον Κασπάροφ.