«Το σώμα δεν είναι το σκουπίδι της ψυχής….»

Του π. Λίβυου

Αν το σώμα δεν αξίζει, τότε ούτε η ψυχή έχει αξία.

Το σώμα δεν είναι το σκουπίδι της ψυχής, για να το καίμε στις χωματερές του “ψευδοπολιτισμού” μας.

Ξέρετε, έχουμε αυτή την «μοντέρνα», «ορθολογική» ιδέα ότι η καύση είναι απλώς μια τεχνική λύση: πιο καθαρή, πιο efficient, πιο οικολογική, λιγότερος χώρος, λιγότερη “ταλαιπωρία”.

Αλλά εδώ ακριβώς είναι το πρόβλημα.

Γιατί η πραγματική ερώτηση δεν είναι «τι είναι πιο πρακτικό;»

Η πραγματική ερώτηση είναι: τι είδους πολιτισμός είμαστε όταν θεωρούμε φυσιολογικό να καίμε έναν άνθρωπο;

Αν κάποιος καιγόταν ζωντανός, θα το λέγαμε φρίκη, έγκλημα, αδιανόητη βία. Και τώρα, ξαφνικά, επειδή είναι νεκρός, το ίδιο γεγονός περνάει ως «επιλογή». Ωραία λέξη: επιλογή.

Αυτό είναι ιδεολογικοποίηση της ζωής. 

Η ιδεολογία δεν είναι ότι λέμε ψέματα. Είναι ότι το κάνουμε το ψέμα να φαίνεται φυσικό: να φαίνεται «ουδέτερο», να φαίνεται «πολιτισμένο». Αλλά η καύση των ανθρώπων είναι το ακριβώς αντίθετο: είναι το σημείο όπου ο πολιτισμός φανερώνει την κρυφή του βαρβαρότητα. 

Διότι τι λέει η καύση;

Λέει: «ο άνθρωπος τελείωσε».

Και όταν λέμε «τελείωσε», δεν εννοούμε απλώς ότι πέθανε. Όχι. Εννοούμε κάτι βαθύτερο: ότι τώρα μπορείς να κάνεις με το σώμα ό,τι θέλεις, γιατί δεν είναι τίποτα. Είναι υπόλειμμα. Είναι σκουπίδι δίχως καμία αξία πλέον. Ξεφορτωθείτε το. 

Και αυτό είναι το μοντέρνο φαντασιακό: το σώμα σαν σκουπίδι.

Κι όμως, η καύση των νεκρών συχνά φανερώνει μία βαθιά αντίληψη ότι το σώμα δεν έχει πια αξία, ότι μπορούμε να το κάνουμε ό,τι θέλουμε: να το εξαφανίσουμε, να το πετάξουμε, να το κάψουμε.

Είναι η "κοινωνία του καψίματος"

Του Δημήτρη Γιαννάτου

Μια άλλη σκέψη για την αποτέφρωση, σύντομα, καθώς θα επακολουθήσει εκτενέστερο άρθρο - Υ.Γ σε ατομικιστικό επίπεδο, εννοείται ας επιλέγει ο καθείς ότι θέλει (περί ορέξεως κολοκυθόπιτα, θα πουν οι...."σοφοί" δικαιωματιστές!!!)

Προσωπικά, σκέφτομαι το θέμα στο πλαίσιο της κοινωνικής φιλοσοφίας και οντολογίας, όταν φαίνεται ότι η καύση, αρχίζει να αυξάνεται, τελευταία και στην Ελλάδα.

[Η προτίμηση για καύση στις δυτικές κοινωνίες μπορεί να διαβαστεί ως σύμπτωμα της κρίσης του δυτικού νεωτερικού και μετανεωτερικού παραδείγματος: Στη μετανεωτερικότητα: Το υποκείμενο είναι ναρκισσιστικό, αυτοεπιτηρούμενο, ατομοκεντρικό (Byung-Chul Han).

Η συλλογική μνήμη αποδυναμώνεται, ενώ οι παραδοσιακοί κοινωνικοί δεσμοί χάνουν το βάρος τους. 

Ο θάνατος γίνεται ατομική υπόθεση, χωρίς κοινωνική ή εθνική διάσταση: η καύση αντικατοπτρίζει σε συμβολικό επίπεδο, αυτή την πλήρη εξατομίκευση. Η αποδαφικοποίηση και η εκκοσμίκευση οδηγούν σε μια εσωτερικευμένη βιοπολιτική: το άτομο γίνεται «διαχειριστής» του δικού του θανάτου και της μνήμης που αφήνει πίσω του, σκόνη στον αέρα. Μια μνήμη χωρίς χώρο, παρά μόνο στάχτη. Κατά την αρχαία οντολογία, το σώμα είναι ο χώρος που κατοικεί το Όν. Τώρα ο χώρος γίνεται ηθελημένα και τραυματικά, στάχτη. Παρανάλωμα, του πυρός. Αντανακλά τη μετανεωτερική κρίση του υποκειμένου: αποσύνδεση από το συλλογικό και από τον τόπο.

Η καύση ως σύμπτωμα κρίσης

Η αυξημένη προτίμηση για καύση στις δυτικές κοινωνίες παραπέμπει σε μια ατομική εκδοχή του "ολοκαυτώματος", ενός ηθελημένου ατομικού ολοκαυτώματος, ως επιλογή και γούστο για την βιομηχανοποιημένη εξαφάνιση σώματος και ίχνους μνήμης, σε... μεταμοντέρνα κρεματόρια. Το μετανεωτερικό υποκείμενο αναλαμβάνει την πλήρη εσωτερίκευση της βιοπολιτικής, εφαρμόζοντας στον εαυτό του ένα ολοκαύτωμα που άλλοτε εκφράστηκε βίαια και συλλογικά, ενάντια σε έναν ολόκληρο λαό και έθνος, από μια ολοκληρωτική βιοεξουσία. Ας το κάνω μόνος μου, πια : "Η κρίση μου, ας γίνει μόδα και γούστο μου. Σιγά, μην περνάω κρίση. Η αποτέφρωση είναι εξέλιξη, πρόοδος, κλπ, κλπ, κλπ". 

Στην ατομική βιοπολιτική: το άτομο αυτοδιαχειρίζεται τον θάνατο και την μνήμη, χωρίς συλλογικό πλαίσιο. Η μνήμη και η ταυτότητα γίνονται άχρηστα ή δυσβάσταχτα βάρη. Η καύση των νεκρών ως σύμπτωμα, δεν είναι απλά μια πρακτική επιλογή αλλά είναι μια πολιτική και υπαρξιακή δήλωση : «δεν ανήκω πια πουθενά».