Οινοχόη με ανάγλυφη διακόσμηση (Μουσείο Αττάλειας)

3^ος αιώνας π.Χ., πηλός, ύψος: 24 εκ.

Η τριφυλλόστομη αυτή οινοχόη βρέθηκε στην Ξάνθο της Λυκίας. Φέρει έξεργη ανάγλυφη διακόσμηση, κατασκευασμένη σε μήτρα. Απεικονίζεται μια γυναικεία μορφή στραμμένη προς τα αριστερά, μπροστά σε βωμό, να ετοιμάζεται να κάνει σπονδή. Η γυναίκα φορά χιτώνα και ιμάτιο, ενώ έχει τα μαλλιά πιασμένα ψηλά και τα στολίζει με ταινία. Με το δεξιό χέρι κρατά φιάλη, ενώ με το αριστερό το κέρας της Αμάλθειας, σύμβολο γονιμότητας και πλούτου. Στο λαιμό υπάρχει επιγραφή που ταυτίζει τη γυναικεία μορφή με τη Βερενίκη Β΄, σύζυγο του Πτολεμαίου Γ΄, βασιλιά της Αιγύπτου.

Το αγγείο εξωτερικά έχει επιχριστεί με ανοικτό κυανό χρώμα, προσπαθώντας ίσως να μιμηθεί την επιφάνεια των μεταλλικών αγγείων. Κατά τους Ελληνιστικούς χρόνους τα αγγεία με ανάγλυφη διακόσμηση γίνονται ο κανόνας, μολονότι συνήθως δεν είναι τόσο φροντισμένα ή σπάνια όπως η οινοχόη αυτή. 

Άνδρες που διασκεδάζουν και άντρες που οπλίζονται (Μουσείο Αττάλειας)

Αττικός ερυθρόμορφος κιονωτός κρατήρας, β΄ μισό 5^ου αιώνα π.Χ., πηλός, ύψος: 36 εκ.

Ο κιονωτός κρατήρας βρέθηκε στην Άσπενδο. Η επίπεδη επιφάνεια του χείλους του διακοσμείται με λογχόσχημα φύλλα και τα πλακίδια των λαβών με ανθέμια. Κισσόφυλα διακοσμούν την κάθετη επιφάνεια του χείλους. Ο ψηλός λαιμός του αγγείου διακοσμείται στην κυρίως όψη με μπουμπούκια λωτού. Η πίσω όψη έχει απλώς καλυφθεί με μαύρο στιλπνό χρώμα. Στο σώμα, που δημιουργούν κάθετες ταινίες με κισσόφυλλα, υπάρχει στη μία πλευρά μια ομάδα τριών νέων ανδρών, που διασκεδάζουν με ποτήρια κρασιού στα χέρια τους, και στην άλλη τρεις άνδρες που οπλίζονται, καθώς ένας κρατά ξίφος ή μαχαίρι και ένας άλλος παίρνει μια ασπίδα.

Άσπενδος

Η άσπενδος ήταν μεσόγεια πόλη, που επικοινωνούσε με τη θάλασσα μέσω του –τότε πλωτού- ποταμού Ευρυμέδοντα. Σύμφωνα με τις πηγές, ιδρύθηκε από Έλληνες του Άργους, αλλά πριν από αυτούς ίσως την κατοικούσαν υπήκοοι κάποιου ηγεμόνα των Χετταίων. Στα μέσα του 6^ου αιώνα την πόλη κατέλαβαν οι Πέρσες, αλλά απελευθερώθηκε το 468 π.Χ. όταν ο Κίμων νίκησε τους Πέρσες στην ναυμαχία που έγινε έξω από το Δέλτα του Ευρυμέδοντα. Η Άσπενδος ως μέλος της Αθηναϊκής Συμμαχίας, αναπτύχθηκε γρήγορα, πλουτίζοντας από το εμπόριο αλατιού. Το 130 π.Χ. έγινε ρωμαϊκή και διατηρήθηκε ως αστικό κέντρο της περιοχής καθ΄ όλη τη διάρκεια της Βυζαντινής περιόδου. 

Κρατήρας

Ο κρατήρας αποτελούσε το κατ΄ εξοχήν σκεύος των αρχαίων για την ανάμειξη του κρασιού με νερό. Το αποτέλεσμα αυτής της ανάμειξης ήταν ο κεκραμένος οίνος, δηλαδή, το κρασί (από το ρήμα κεράννυμι =αναμειγνύω). Ανάμεσα στους δημοφιλέστερους τύπους κρατήρων ήταν ο κιονωτός κρατήρας, ο οποίος είναι γνωστός και ως κορινθιουργής, καθώς θεωρείται ότι κατασκευάστηκε για πρώτη φορά από κορίνθιους κεραμείς. Η ονομασία του, κιονωτός, οφείλεται στις κιονωτές λαβές του, στην άνω επιφάνεια των οποίων τοποθετούνταν επίπεδα πλακίδια.

Διόνυσος, Αριάδνη, Έρωτας και Αθηνά (Μουσείο Αττάλειας)

Ερυθρόμορφος καλυκωτός κρατήρας, 4^ος αιώνας π.Χ., πηλός, ύψος: 43 εκ.

Η κύρια παράσταση έχει μυθολογικό θέμα. Στη μέση κυριαρχεί η μορφή του Διονύσου, που απεικονίζεται καθιστός πάνω σε βράχο να κρατά στο δεξί του χέρι θύρσο. Πίσω του πετά ο Έρωτας, που δείχνει να στεφανώνει το θεό. Μπροστά από το θεό στέκεται μια γυναίκα με πολύπτυχο ένδυμα, που στηρίζεται με το αριστερό της χέρι σε δόρυ, ενώ στο δεξί κρατά ασπίδα. Πρόκειται για τη θεά Αθηνά. 

Πίσω από το θεό και τον Έρωτα υπάρχει μια γυναικεία μορφή που πιθανόν ταυτίζεται με την αγαπημένη του θεού Αριάδνη. Την παράσταση κλείνει στα αριστερά ένας σάτυρος, ο οποίος κινείται χορεύοντας για να ενωθεί με την ομάδα του σατύρου και των δύο μαινάδων που κοσμούν το πίσω μέρος του αγγείου. Το πάνω μέρος της παράστασης στεφανώνει σειρά από τσαμπιά σταφύλια. 

Άγαλμα Εφεσίας Αρτέμιδος (Μουσείου Εφέσου)

1^ος αιώνας μ.Χ. , μάρμαρο, ύψος: 2,92 μ.

Το άγαλμα βρέθηκε στο Πρυτανείο της πόλης. Θεωρούνταν το πιο λαμπρό λατρευτικό άγαλμα στην ανατολική Μεσόγειο κατά την Ελληνιστική και Ρωμαϊκή περίοδο. Σώζονται  εκατό ολόγλυφα ή ανάγλυφα αντίγραφά του. Υπάρχουν επίσης πολλές απεικονίσεις του σε νομίσματα, καθώς και πλήθος αναφορών στις αρχαίες πηγές. Ελάχιστα όμως είναι γνωστά για τη μορφή του πρωτότυπου αρχαϊκού αγάλματος που η παράδοση θέλει να κατασκευάστηκε από τον γλύπτη Ένδοιο στα μέσα του 6^ου αιώνα π.Χ.

Η θεά απεικονίζεται σε άκαμπτη στάση με τα πόδια κολλημένα και τα χέρια λυγισμένα και τεντωμένα μπροστά στο ύψος των αγκώνων. Στο κεφάλι φορά πόλο, ενώ το πίσω μέρος του κεφαλιού καλύπτει το επίβλημα. Ο επενδυτής, το στενό ένδυμα που περιβάλλει τα πόδια του αγάλματος, διακοσμείται με φανταστικά ανάγλυφα ζώα σε ορθογώνια πλαίσια. Οι θεωρούμενοι ως μαστοί που καλύπτουν το πάνω μέρος του σώματος της θεάς έχουν τελευταία ερμηνευθεί ως όρχεις ταύρων, σύμβολα γονιμότητας και αναγέννησης, που είχαν κρεμαστεί στο άγαλμα.

Κούρος (Αρχαιολογική Μουσείο Κωνσταντινούπολης)

(ύψος: 47 εκ. / 550 π.Χ. / μάρμαρο)

Η κεφαλή ανήκει στο άγαλμα ενός κούρου. Αρχικά είχε θεωρηθεί

ότι προερχόταν από τη Ρόδο, ωστόσο το γεγονός ότι ο λαιμός

ταιριάζει τέλεια στο σώμα ενός κολοσσαίου κούρου από τη Σάμο

δεν αφήνει αμφιβολίες για την προέλευσή του. Τα τμήματα από

το σώμα του βρίσκονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Σάμου,

στο Βαθύ. Το συνολικό ύψος του αγάλματος έφτανε τα 3,25 μ.

Ο κούρος είναι έργο σαμιακού εργαστηρίου. Οι κούροι αυτού του

εργαστηρίου, σε αντίθεση με τους κούρους της ηπειρωτικής

Ελλάδας, δεν διακρίνονται για τη διακοσμητική απόδοση της

ανατομίας τους. Τα κεφάλια τους διακρίνονται για την περίεργη

σφαιρική τους φόρμα, που αποτελεί επίδραση της ανατολικής

γλυπτικής.

Αυτή η σφαιρικότητα χαρακτηρίζει και το κεφάλι του

συγκεκριμένου κούρου. Το πρόσωπο είναι σχεδόν σφαιρικό και το

προφίλ του αρκετά επίπεδο. Τα μάτια είναι αμυγδαλωτά, με το

βολβό μόλις να διακρίνεται μέσα από τα βλέφαρα, ενώ τα φρύδια

είναι έντονα τοξωτά. Η μύτη είναι μακριά και το στόμα έχει

τοποθετηθεί πολύ κοντά σε αυτήν. Τα χείλη είναι κλειστά, σχεδόν

ευθύγραμμα, δίνοντας την εντύπωση ενός μειδιάματος.

Τα ζυγωματικά προεξέχουν διακριτικά. Τα αφτιά είναι αρκετά

μεγάλα. Ιδιαίτερη προσεγμένη είναι η κόμη. Τα μαλλιά του είναι

πλεγμένα σε μικρές κοτσίδες και τραβηγμένα προς τα πίσω, ενώ

μια ιδιαίτερη διακόσμηση στεφανώνει το μέτωπο.


Εδώ γράφουμε αυτά που θέλουμε να εμφανίζονται μετά το "Διαβάστε περισσότερα".

Σκηνή τοκετού (Αρχαιολογική Μουσείο Κωνσταντινούπολης)

(ύψος: 40 εκ. / πλάτος: 57 εκ. / πάχος: 6 εκ. / 550-525 π.Χ. / μάρμαρο)

Στο πρόστυπο αυτό ανάγλυφο (που εξέχει λίγο) από την Χαλκηδόνα

υπάρχει μια πολυπρόσωπη σύνθεση από την οποία διακρίνονται

πέντε μορφές. Στο κέντρο δεσπόζει μια γυναικεία μορφή, η οποία

κάθεται σε θρόνο. Είναι γυρισμένη προς τα αριστερά και έχει

τεντωμένα εμπρός τα δυο της χέρια, τα οποία κρατά μία όρθια

γυναίκα. Ακριβώς πίσω από το θρόνο, μία άλλη γυναίκα κρατά με

το δεξί της χέρι το κεφάλι της καθιστής γυναίκας και με το

αριστερό τον ώμο της. Δύο μικρότερες γυναικείες μορφές

πλαισιώνουν την κεντρική τριάδα. Αυτή στα δεξιά φαίνεται να

θρηνεί τραβώντας τα μαλλιά της. Όλες έχουν μακριά μαλλιά και

φορούν πέπλο.

Ο τρόπος με τον οποίο έχουν απεικονιστεί οι τρεις κεντρικές

μορφές θυμίζει παράσταση τοκετού. Οι δύο όρθιες γυναίκες

βοηθούν την καθιστή γυναίκα να γεννήσει. Ο θρήνος της ακριανής

μορφής μάλλον δηλώνει ότι η επίτοκος πεθαίνει πάνω στη γέννα,

και το ανάγλυφο τοποθετήθηκε στον τάφο της νεκρής. Πιθανόν

η επιγραφή που διατηρήθηκε στο ανώτερο τμήμα του ανάγλυφου

([ ] ικο [] εμε [] κατέθηκεν) να δήλωνε και το όνομα της

άτυχης γυναίκας.

Το ανάγλυφο είναι προϊόν ανατολικο-ιωνικού εργαστηρίου του

γ΄ τέταρτου του 6ου αιώνα π.Χ.

Καθιστή ανδρική μορφή (Αρχαιολογική Μουσείο Κωνσταντινούπολης)

(ύψος: 1,14 μ. / 550 π.Χ. / μάρμαρο)

Ανδρική καθιστή μορφή σμιλευμένη σε ένα κομμάτι μαρμάρου.

Η μορφή έχει αποδοθεί σε αυστηρά αρχαϊκή στάση. Το σώμα

είναι καλυμμένο με μακρύ χιτώνα, που αφήνει να φανούν μόνο

τα δάχτυλα των ποδιών και οι παλάμες των χεριών. Το στοιχείο

που «σπάει» την αυστηρότητα της μορφής είναι οι κεντρικές

πτυχώσεις του ενδύματος, που έχουν τοποθετηθεί ανάμεσα στα

πόδια. Δίπλα στον αριστερό βραχίονα, η μορφή κρατά σκήπτρο

κολλημένο στο σώμα.

Το άγαλμα βρέθηκε μαζί με μια σειρά άλλων καθιστών μορφών

στημένο στην Ιερά Οδό που οδηγεί από τη Μίλητο στο ναό του

Απόλλωνα στα Δίδυμα. Μελετητές εκτιμούν ότι πρόκειται για

απεικονίσεις των Βραγχιδών, που αποτελούσαν μέλη του ιερατείου

των Διδύμων. Το πιθανότερο όμως είναι να πρόκειται για

αναθήματα, τοπικών ηγεμόνων και αριστοκρατών, τοποθετημένα

αρχικά στο ιερό περίβολο του ναού. Πιθανόν να πρόκειται και

για απεικονίσεις των ίδιων των αριστοκρατών, καθώς κάποια από

αυτά φέρουν και επιγραφές με ονόματα. Κατά μήκος της

Ιεράς Οδού πρέπει να τοποθετήθηκαν στην αρχή της

Ελληνιστικής περιόδου.

Κλαζομενιακή σαρκοφάγος (Αρχαιολογική Μουσείο Κωνσταντινούπολης)

(διαστάσεις: 2,14Χ1,04 μ. / 90Χ68-60 εκ. / 525-510 π.Χ. / πηλός)

Η λάρνακα αυτή σχετίζεται με τον συμβατικά ονομαζόμενο

ζωγράφο του Dennis και χρονολογείται ανάμεσα στο 525 και

το 510 π.Χ. Το κυρίως σώμα της σαρκοφάγου έχει τραπεζοειδές

σχήμα, το οποίο στεφανώνεται από ένα πλαίσιο ανάλογο με το

τμήμα της κεφαλής που είναι αισθητά πλατύτερο από αυτό των

ποδιών. Το κιβώτιο της σαρκοφάγου παρέμεινε ακόσμητο και φέρει

μόνο μια απλή επάλειψη από καθαρό αραιωμένο πηλό. Αντίθετα,

η άνω επιφάνεια του πλαισίου καλύφθηκε με υπόλευκο χρώμα.

Πάνω σε αυτό ο καλλιτέχνης φιλοτέχνησε τη διακόσμηση της

σαρκοφάγου. Στο τμήμα της κεφαλής έχει ζωγραφίσει δύο

αντικριστά άρματα και ανάμεσά τους μια γυμνή αντρική μορφή.

Για την απόδοση των μορφών, ο καλλιτέχνης χρησιμοποίησε

τη μελανόμορφη τεχνική.

Στο κάτω τμήμα απεικονίζεται ένας αίγαγρος που δέχεται

επίθεση από ένα λιοντάρι και έναν πάνθηρα. Εδώ χρησιμοποιήθηκε

η μέθοδος της σκιαγραφίας και του περιγράμματος.

Το μεγαλύτερο μέρος των μακρών πλευρών διακοσμείται με

συνεχείς βλαστόσπειρες που σχηματίζουν απλό πλοχμό και ανθέμια.

Στο ανώτερο τμήμα συναντάμε, πάνω από ένα αβακωτό κόσμημα

από μία σφίγγα, ενώ στο κατώτερο αιγάγρους.

Αρματοδρόμος, ανάγλυφο (Αρχαιολογική Μουσείο Κωνσταντινούπολης)

(ύψος: 55 εκ./ μήκος: 72 εκ. / 525-500 π.Χ. / μάρμαρο)

Το ανάγλυφο προέρχεται από την Κύζικο, στην ασιατική όχθη της

όχθης της Θάλασσας του Μαρμαρά. Μάλλον αποτελούσε διάκοσμο

σε κάποιο μικρό μνημείο.

Ο καλλιτέχνης απεικόνισε ένα αγωνιστικό άρμα, το οποίο οδηγούν

δύο άλογα, έχουμε δηλαδή μια συνωρίδα σε έντονο καλπασμό.

Ο ηνίοχος έχει αποδοθεί σε προφίλ. Πρόκειται για έναν νεαρό

άνδρα που κρατάει τα ηνεία των αλόγων του άρματος με το αριστερό

του χέρι, ενώ στο δεξί τη λαβή του μαστιγίου. Φορά χιτώνα και

ιμάτιο, και τα μαλλιά του τα συγκρατεί μια φαρδιά κορδέλα.

Ιδιαίτερα περίτεχνη είναι η απόδοση της χαίτης και της ουράς των

αλόγων με μικρές πλεξίδες. Τα χαλινάρια στο στήθος των δύο

αλόγων διακοσμούνται με μικρούς θυσάνους. Ο δίφρος, ο μικρός

χώρος επάνω στο οποίο στέκεται όρθιος ο ηνίοχος, διακοσμείται

εξωτερικά με το επάνω τμήμα ενός λιονταριού που βρυχάται.

Φτερωτή θεά (Αρχαιολογική Μουσείο Κωνσταντινούπολης)

(ύψος: 73 εκ. / πλάτος: 37-39 εκ. / πάχος: 12-13 εκ. / 500 π.Χ. / μάρμαρο)

Επιτύμβια στήλη που βρέθηκε στο Δορύλαιο (τουρκ. Εσκί Σεχίρ)

και χρονολογείται γύρω στο 500 π.Χ. Είναι ανάγλυφη, δηλαδή

φέρει διακόσμηση και στις δύο πλευρές της. Στη μία,

απεικονίζεται φτερωτή θεά, η οποία κρατά στο χέρι της λιοντάρι

και στο κεφάλι της φορά πόλο (κάλυμμα κεφαλής που

φορούσαν οι θεές). Το σώμα της καλύπτει μακρύς χιτώνας

και ιμάτιο. Κατά πάσα πιθανότητα, απεικονίζεται η Πότνια Θηρών,

η οποία ταυτίζεται με τη θεά Άρτεμη. Την παράσταση πλαισιώνει

ιωνική κυμάτιο. Στην επίστεψη της στήλης υπήρχε ελικοειδές

ανθέμιο, το οποίο έχει καταστραφεί.

Στην πίσω πλευρά υπάρχουν δύο τετράπλευρες μετόπες που φέρουν

παραστάσεις. Στη μία απεικονίζεται έφιππος άνδρας, τον οποίο

συνοδεύουν ένας υπηρέτης και ο σκύλος του. Δεν αποκλείεται

να έχει απεικονιστεί ο ιδιοκτήτης του τάφου. Στην άλλη, έχει

απεικονιστεί άρμα με δύο άλογα και τον ηνίοχο.

Η συγκεκριμένη στήλη παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον,

γιατί προέρχεται από τη Φρυγία, περιοχή αρκετά απομακρυσμένη

από τα παράλια της Μ. Ασίας. Φαίνεται ότι στα βασίλεια της

Μ. Ασίας (Φρυγία, Λυδία, Λυκία, Καρία) εργάστηκαν Έλληνες

γλύπτες. Η τεχνοτροπία των έργων τους είναι σχεδόν γνήσια

ελληνική χωρίς όμως να λείπουν και οι αναφορές

σε ανατολίτικα έθιμα.

Αθλητής, επιτύμβια στήλη (Αρχαιολογική Μουσείο Κωνσταντινούπολης)

(ύψος: 1,83 μ. / πλάτος: 54-62 εκ. / 480-450 π.Χ. / μάρμαρο)

Ο νέος είναι αγένιος και έχει απεικονιστεί γυμνός σε στάση

τριών τετάρτων, στραμμένος προς τα δεξιά. Το βάρος του σώματος

πέφτει στο δεξί πόδι, ενώ το αριστερό είναι ελαφρώς προτεταμένο

και με λυγισμένο το γόνατο. Στο αριστερό του χέρι κρατά ακόντιο,

ενώ πίσω από το αριστερό του πόδι διακρίνεται όρθιος ένα δίσκος,

ο οποίος έχει αποδοθεί με χρώμα. Μάλλον η στήλη προέρχεται από

τον τάφο κάποιου αθλητή. Το περίγραμμα της μορφής δηλώνεται με

έντονη χάραξη, τεχνοτροπία που χρησιμοποιείται κυρίως στην

ανατολική Ελλάδα. Το ανθέμιο που συνήθως στόλιζε την άνω

επιφάνεια της στήλης δεν έχει διατηρηθεί.

Νεκρόδειπνο, ανάγλυφο (Αρχαιολογική Μουσείο Κωνσταντινούπολης)

(ύψος: 62 εκ. / μήκος: 1,14 μ. / 460 π.Χ. / μάρμαρο)

Στην παράσταση αυτή δεσπόζει μια ανδρική γενειοφόρος μορφή

ξαπλωμένη σε ανάκλιντρο με περίτεχνα πόδια. Το πάνω μέρος

του σώματος του άνδρα, που έχει αποδοθεί σε τρία τέταρτα,

είναι γυμνό, ενώ από τη μέση και κάτω είναι καλυμμένο με

ιμάτιο. Με το αριστερό του χέρι ακουμπά σε μαξιλάρια, ενώ

το δεξί είναι προτεταμένο, κρατώντας μια φιάλη, την οποία

περιμένει να γεμίσει με κρασί ο δούλος που βρίσκεται στα

αριστερά. Κάτω από το ανάκλιντρο υπάρχει ένα βοηθητικό

τραπέζι με τρία πόδια και κάτω από αυτό ένας σκύλος. Πίσω

από τον άνδρα απεικονίζεται μάλλον η σύζυγός του. Κάθεται

σε θρόνο και έχει τοποθετήσει τα πόδια της σε υποπόδιο.

Στα χέρια κρατά ένα αλάβαστρο (αγγείο με άρωμα). Το γυμνό

αγόρι μπροστά από το ανάκλιντρο είναι δούλος, ο οποίος

κρατώντας μία οινοχόη ετοιμάζεται να αντλήσει κρασί από

τον κρατήρα που είναι τοποθετημένος σε ψηλό υποστατό,

για να το προσφέρει στον αφέντη του. Η παρουσία κράνους

και πέλτης (τύπος ασπίδας), στο βάθος της παράστασης,

μας παραπέμπει στην απεικόνιση κάποιου ήρωα.

Ο συγκεκριμένος τύπος αναγλύφου χρησιμοποιήθηκε σε

μεταγενέστερα χρόνια, σε επιτύμβια μνημεία για να

απεικονίσει τους νεκρούς ως ήρωες.

Ανθρωπόμορφη σαρκοφάγος – (Αρχαιολογική Μουσείο Κωνσταντινούπολης)

(ύψος: 78 εκ. / πλάτος: 56-85 εκ. / 460 π.Χ. / μάρμαρο)

Στο δεύτερο τέταρτο του 5ου αιώνα π.Χ. (475-450 π.Χ.) στη Σιδώνα

κάνουν την εμφάνισή τους ανθρωπόμορφες σαρκοφάγοι

κατασκευασμένες από ελληνικό μάρμαρο, με κεφαλές ελληνικής

τεχνοτροπίας, τις οποίες φιλοτέχνησαν προφανώς Έλληνες γλύπτες.

Οι περισσότερες είχαν γυναικεία κεφάλια, αλλά υπήρχαν και

κάποιες με ανδρικά. Η κατασκευή συνεχίστηκε και για ορισμένο

διάστημα του 4ου αιώνα π.Χ., ενώ διαδόθηκε ευρύτατα σε όλο το

φοινικικό κόσμο, έως την Καρχηδόνα, τη Σικελία και την Ισπανία.

Οι σαρκοφάγοι στο Μουσείο Κωνσταντινούπολης θεωρούνται από

τα πρωιμότερα δείγματα του είδους. Η συγκεκριμένη είναι από

εξαιρετικής ποιότητας μάρμαρο. Έχει λαβές και από τις δύο πλευρές

στο ύψος των ώμων και των ποδιών. Όταν ανακαλύφθηκε

διατηρούνταν ίχνη μπλε και κόκκινου χρώματος.

Το κεφάλι έχει δουλευτεί με ιδιαίτερη επιμέλεια, δίνοντας προσοχή

στις λεπτομέρειες, ενώ το υπόλοιπο σώμα έχει αποδοθεί σχηματικά.

Το πρόσωπο είναι πλατύ και σαρκώδες. Τα μάτια είναι

αμυγδαλόσχημα με τονισμένα βλέφαρα. Τα φρύδια είναι τοξωτά.

Η μύτη είναι μεγάλη και στιβαρή και στα χείλη της

διακρίνει κανείς έναν ελαφρύ χαμόγελο. Ιδιαίτερα περίτεχνη

είναι η κόμμωσή της. Το μέτωπο στεφανώνει μια τριπλή σειρά

σφαιρικών βοστρύχων, ενώ τα αφτιά καλύπτονται από

μακρούς βοστρύχους που πέφτουν ανά ζεύγη.

Επιτάφιο λιοντάρι, Θρηνωδοί (Μουσείο Περγάμου – Βερολίνο)

(ύψος: 98 εκ. / μήκος: 1,60 μ. / 320 π.Χ. / μάρμαρο)

Μεταφέρθηκε από τη Βενετία στο Βερολίνο το 1891 και ανήκει μάλλον σε ταφικό σύνολο των Αθηνών. Αποτελούσε τμήμα της διακόσμησης κάποιου συμπλέγματος της Ύστερης Κλασικής εποχής και πιθανότατα ήταν ζευγάρι μ΄ ένα ακόμη όμοιο ζώο. Ήταν τοποθετημένα στις γωνίες ενός περιβόλου, γι΄ αυτό και ο καλλιτέχνης δεν φαίνεται να έδειξε την ίδια επιμέλεια στο πίσω μέρος του σώματος του ζώου καθώς πρέπει να ήταν σχεδόν αθέατο στους περαστικούς.
Το λιοντάρι, που δείχνει έτοιμο να επιτεθεί, στηρίζει τα πίσω πόδια δυνατά στο έδαφος και τεντώνει τα μπροστινά. Την κίνηση ακολουθεί το σώμα, που γέρνει προς τα κάτω, και το κεφάλι, που στρέφεται προς τα δεξιά καθώς ανοίγει το στόμα για να βρυχηθεί. Η στάση αρμόζει απόλυτα στον απειλητικό φύλακα του τάφου, που συνεχίζει μια παράδοση πολλών χρόνων.
Από τον 5ο αιώνα π.Χ. παρατηρείται η συνήθεια να στήνονται λιοντάρια στο σημείο ταφείς πολεμιστών στα πεδία μάχης.

Μελέαγρος (Μουσείο Περγάμου – Βερολίνο)

(ύψος: 2,09 μ. / 1ος αιώνας μ.Χ. / μάρμαρο)

Πολλά τμήματα από το σώμα του Μελέαγρου βρέθηκαν το 1838

στην Ιταλία στην έπαυλη του Ρωμαίου Ουλπιανού. Η βίλα ήταν

γνωστή για τα αντίγραφα των ελληνικών αγαλμάτων που την

κοσμούσαν.

Πριν έρθει το έργο στο Βερολίνο συμπληρώθηκε από τον Γερμανό

γλύπτη Εμίλ Βολφ, σύμφωνα με αντίστοιχο αντίγραφο του ήρωα

στο Βατικανό. Στη διάρκεια της συμπλήρωσής του, ο γλύπτης

παρατήρησε ότι το άγαλμα είχε επιδιορθωθεί στην αρχαιότητα,

γεγονός που αποδεικνύει την αξία που είχε για το Ρωμαίο συλλέκτη.

Ο Μελέαγρος αποτελεί αντίγραφο ενός χάλκινου έργου του Σκόπα

του 340 π.Χ. περίπου. Ο όμορφος κυνηγός στηρίζεται στο δόρυ του,

ακουμπά το δεξιό του χέρι πίσω στην πλάτη και στρέφει το κεφάλι

του αριστερά. Η στάση των μελών του εκφράζει μια ανεπαίσθητη

ανησυχία, στην οποία μοιάζει να συμμετέχει και ο πιστός του

σύντροφος, που φαίνεται να αναμένει οδηγίες.

Ερμής και Νύμφες (Μουσείο Περγάμου – Βερολίνο)

(ύψος: 32 εκ. / τέλη 5ου αιώνα π.Χ. / μάρμαρο)

Ιδιαίτερη κατηγορία έργων αποτελούν τα αναθηματικά ανάγλυφα,

που εμφανίζονται τον 5ο αιώνα π.Χ., έχουν σχήμα ορθογώνιο και

στην πάνω επιφάνεια της πλάκας μιμούνται συχνά τη μορφή στέγης,

συνήθως με ανθεμωτά ακροκέραμα. Στην πλειοψηφία τους

αποτελούν αφιερώματα προς τις θεότητες, οι οποίες τις

περισσότερες φορές απεικονίζονται στην πλάκα του ανάγλυφου.

Στο ανάγλυφο του Ερμή και των Νυμφών του Μουσείου Περγάμου

εικονίζεται ο Ερμής και τρεις Νύμφες που πιάνονται από τα

χέρια και χορεύουν υπό την καθοδήγηση του θεού. Στη δεξιά άκρη

εικονίζεται σε κατατομή ο ποτάμιος θεός Αχελώος με μορφή

ταύρου. Πάνω του, σε βράχια, στο τμήμα του αναγλύφου που έχει

χαθεί, καθόταν ο Πάνας. Στα αριστερά, σε μικρότερο μέγεθος,

αναγνωρίζεται ο αναθέτης του αναγλύφου.

Σάτυρος οινοχόος (Μουσείο Περγάμου – Βερολίνο)

(ύψος: 1,56 μ. / 1ος αιώνας μ.Χ. / μάρμαρο)

Ο Σάτυρος του Βερολίνου αποτελεί ένα από τα είκοσι γνωστά

αντίγραφα ενός πρωτότυπου έργου της νεανικής ηλικίας του

Πραξιτέλη (370 π.Χ. περίπου).

Είναι όμως το μόνο που απεικονίζει ένα κέρας μέσα στο οποίο

ο Σάτυρος ετοιμάζεται να χύσει το κρασί. Πρόκειται ενδεχομένως

για επέμβαση του αντιγραφέα. Το κεφάλι έχει συμπληρωθεί στο

πρότυπο του αντίστοιχου Σατύρου της Δρέσδης.

Η μορφή βρίσκεται σε ελαφρά κίνηση: προβάλλει το αριστερό πόδι

μπροστά και λυγίζει το δεξιό χαλαρά προς τα πίσω, υψώνοντας

ταυτόχρονα το χέρι που κρατάει το αγγείο. Ο Σάτυρος παρουσιάζει

τον ιδανικό τύπο του έφηβου νέου. Οι ελαφρές καμπύλες των μυών

του επέτρεπαν στο φως να ρέει στο μάρμαρο, αποφεύγοντας τις

έντονες φωτοσκιάσεις.

Αποκανθιζόμενος (Μουσείο Περγάμου – Βερολίνο)

(ύψος: 82,5 εκ. / Ρωμαϊκή εποχή / μάρμαρο)

Αποτελεί αντίγραφο ενός πρωτότυπου έργου του 3ου αιώνα π.Χ.

και βρέθηκε στη Βίλα Αλντομπραντίνι στη Ρώμη. Μεταφέρθηκε στο

Βερολίνο το 1826. Συμπληρώθηκε από το Γερμανό γλύπτη

Εμίλ Βολφ.

Ένα νεαρό αγόρι απεικονίζεται καθισμένο σε βράχο. Έχει λυγίσει το

αριστερό του πόδι πάνω στο δεξί και προσπαθεί να βγάλει ένα

αγκάθι από το πέλμα του. Η σκηνή δεν παραπέμπει σε κανένα

μυθικό πρόσωπο.

Απεικονίζει μια καθημερινή στιγμή ενός ανώνυμου αγοριού του

3ου αιώνα π.Χ. Φαίνεται πως το χάλκινο πρωτότυπο της

Ελληνιστικής εποχής αποτέλεσε το πρότυπο για τη δημιουργία

αρκετών αντιγράφων.

Το σώμα του γυμνού αγοριού είναι δουλεμένο με ιδιαίτερη

φροντίδα. Η κόμμωση του θυμίζει τις καλοδουλεμένες κόμες των

μορφών της Κλασικής εποχής, αν και φαίνεται κάπως αταίριαστη

στο κεφάλι ενός παιδιού που περπατά ή τρέχει στην εξοχή

χωρίς σανδάλια.