Για την Δουνκέρκη του Κρίστοφερ Νόλαν (ή το διαλλεκτικό θραύσμα του χρόνου)

Υπάρχει μία έκφραση στην Αγγλική γλώσσα : "Time is of the essencce" (ο χρόνος είναι από τα ουσιώδη/απαραίτητα).
Ο βασικός πυρήνας στην ταινία "Δουνκέρκη" είναι η διαλεκτική μεταξύ ανθρώπινου Υποκειμένου και χωροχρόνου.

Ο χρόνος δεν είναι ενιαίος και γραμμικός, αλλά μερισμένος και μάλιστα στην μορφή του θραύσματος. Μ' αυτή την παραδοχή εκκινεί η ταινία.

Φημολογείται  μία ρήση του Στάλιν για να περιγράψει σε μία φράση τoν Β ΠΠ:
"Οι Βρετανοί έδωσαν τον χρόνο, οι Σοβιετικοί το αίμα και οι Αμερικάνοι το χρήμα για να κερδηθεί ο πόλεμος".
Δεν υπάρχει ίσως καλύτερη εφαρμογή της, στην σύγχρονη ιστορία για την αντίληψη της κρισιμότητας του χρόνου από αυτή της εκκένωσης της Δουνκέρκης. Η Επιχείρηση "Δυναμό" - 26 Μαΐου / 4 Ιουνίου 1940 [1]- ήταν μία από της μεγαλύτερες υποχωρήσεις στην στρατιωτική ιστορία και ο χρόνος ήταν συνυφασμένος με την πορεία που θα έπαιρνε η  ζωή των στρατιωτών αλλά και με την πορεία μιας χώρας όπως η Μεγάλη Βρετανία μετά την Πτώση της Γαλλίας, αντιμέτωπη με την Ναζιστική Γερμανία.  Ο χρόνος όμως στο ανθρώπινο πεδίο διαφέρει ως αντίληψή, σε υποκειμενικό επίπεδο, από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Η ταινία ξεκινάει μερίζοντας τον χρόνο σε μία βδομάδα για όσους βρίσκονται στην ξηρά, σε μία μέρα για όσους βρίσκονται στην θάλασσα, σε μία ώρα για όσους βρίσκονται στον αέρα.  Ταυτόχρονα κάνει μια πύκνωση/εστίαση περιορίζοντας το πλήθος των ανθρώπων που μετέχουν στην αφήγηση πράξεων και λόγων, που παρουσιάζει κάθε φορά:

• Μια ομάδα στρατιωτών ως συλλογικότητα (ξηρά) στον χωροχρόνο εβδομάδας
• Μια οικογένεια - πατέρας γιος & παραγιός - (θάλασσα), στον χωροχρόνο μιας ημέρας
• Ένας πιλότος (αέρας), στον χωροχρόνο μιας ώρας

Οι επί μέρους χρόνοι (τα γεγονότα) συμπλέκονται, δίχως να εξαλείφεται η διακριτότητά τους. Οι αποφάσεις και οι επιπτώσεις της μιας αφήγησης εμφανίζονται και στον χωροχρόνο άλλων αφηγήσεων. Κι αυτό είναι κάτι που κάνει τις ταινίες του Νόλαν πάντα ενδιαφέρουσες. Εντέλει η ενιαία αφήγηση της Ιστορίας ως συνεκτικό, γραμμικό τελεολογικό φαινόμενο, είναι ένα ιδεολογικό κατασκεύασμα. Υποκειμενικά ο χρόνος για κάθε άνθρωπο διαφέρει: Η αφήγηση της Ιστορίας διαμελίζεται, αν δεν εξετάσεις τα θραύσματα από τις επιμέρους υποκειμενικές αφηγήσεις, των ανθρώπων που συμμετείχαν στα ιστορικά συμβάντα. Και οι οποίες μπορεί να διαφέρουν μεταξύ τους, σε βαθμό αντιφάσεως. Οτιδήποτε άλλο είναι μια ιδεολογική κατασκευή.
Το μεγαλύτερο αφηγηματικό  ατού, βρίσκεται στην ομάδα των στρατιωτών όπου ο Νόλαν (ως σεναριογράφος) δε μασάει τα λόγια του:
 "η επιβίωση απαιτεί θυσίες και ίσως αυτή είναι η απαραίτητη θυσία" ακούγεται να λέει ένας, παρανοϊκός, στρατιώτης ενσαρκώνοντας την φράση "ο θάνατός σου, η ζωή μου". Ο στρατιώτης διακατέχεται από το πνεύμα του πολέμου. Το πνεύμα που τρώει δίκαιους και άδικους δίχως καμία διάκριση.  Την ώρα που ετοιμάζεται να στείλει στον θάνατο με την εξουσία του τουφεκιού, έναν Άλλο/Έτερο έναν Γάλλο στρατιώτη που είχε τρυπώσει στην ομάδα τους και που τους είχε σώσει ως ομάδα, σε προγενέστερο χρόνο, προσποιούμενος τoν Βρετανό στρατιώτη. Είναι ξένος Έτερος/Άλλος δεν υπάρχει αλληλεγγύη δεν υπάρχει ηθική & δικαιοσύνη, δεν υπάρχει ευσπλαχνία, το ίδιο ισχύει και για τον Βρετανό συμπολεμιστή του που όμως δεν ανήκει στον λόχο του. Κι αυτός είναι ένας ακόμα ξένος. Εκεί βρίσκεται η δραματουργική κορύφωση της ταινίας.

Και εκεί αρχίζει η παρακμή της:
Το τελευταίο μέρος της ταινίας αναλώνεται σε μια προσπάθεια να τραβήξει το χαλάκι κάτω από τα πόδια αυτής της διαπίστωσης: Να αρνηθεί την διαπίστωση ότι ο πόλεμος είναι ένας ωκεανός σύγχυσης που δικαιώνει τους κυνικούς, τους αδίστακτους  ανθρώπους δοξάζοντας τους ταυτόχρονα για τις ανάγκες μιας ανώτερης ιδέας. Να αρνηθεί ότι ο πόλεμος έχει μια δική του απάνθρωπη δυναμική και δια-στρέφει τους ανθρώπους, κατα-στρέφοντας τους. Επιτρέποντας στο κακό να υπάρξει, ενισχύοντας την ανηθικότητα.  Το αποτέλεσμα ότι στα τελευταία λεπτά θυσιάζεται όλη η προηγούμενη ταινία,  καταφεύγοντας σε φτηνούς εντυπωσιασμούς και ρηχά συναισθήματα, με  μια "ντε και καλά"  υπέρβαση/θαύμα  στον αέρα (καταστρέφοντας έτσι τον μέχρι τότε  τον εντυπωσιακά αυστηρό ρεαλισμό της υποκειμενικής αντίληψης , οι θόρυβοι τα τριξίματα που ακούγονται στα πλάνα μέσα από τα πιλοτήρια είναι ένα δείγμα της υποκειμενικής αντίληψης του χώρου μέσω του ήχου) προς χάριν υπερφίαλων πατριωτισμών.
Τέτοιο άδειασμα σε ταινία είχα να συναντήσω από τον Στρατιώτη Ράιαν του Σπίλμπεργκ στην τελευταία σεκάνς της ταινίας[2]. "Η επέλαση του ιππικού" που σώζει ποιους άραγε; Δίκαιους και αδίκους, παρανοϊκούς και συνετούς. Τελικά μένει η παράνοια θριαμβολογούσα κι εκθειασμένη. Για να υπηρετηθεί η δόξα της Βρετανικής Αυτοκρατορίας.
Σε αντίθεση με την "Λεπτή Κόκκινη Γραμμή" του Τέρενς Μάλικ [3], η "Δουνκέρκη" του Νόλαν  αποτυγχάνει να αφηγηθεί αυτό που υποτίθεται αναλαμβάνει να αφηγηθεί:
την υποκειμενική αντίληψη, την υποκειμενική θέση, τον υποκειμενικό χωροχρόνο που λαμβάνουν οι άνθρωποι, ο καθένας ξεχωριστά και ταυτόχρονα σε συλλογικό επίπεδο, μετέχοντας σε μια κατάσταση που εκτείνεται στις 4 διαστάσεις του χωροχρόνου.
Κρίμα.

______________________________

[1]

Troops landed from Dunkirk 27 May – 4 June[65]
Date	Beaches	Harbour	Total
27 May	–	7,669	7,669
28 May	5,390	11,874	17,804
29 May	13,752	33,558	47,310
30 May	29,512	24,311	53,823
31 May	22,942	45,072	68,014
1 June	17,348	47,081	64,429
2 June	6,695	19,561	26,256
3 June	1,870	24,876	26,746
4 June	622	25,553	26,175
Totals	98,671	239,555	338,226

https://en.wikipedia.org/wiki/Dunkirk_evacuation#cite_note-FOOTNOTEThompson2011306-65

[2]




[3]

Οι κυκλωτικές προδιαγραφές της μη-καύλας

Ο καπιταλισμός εργαλειοποιεί το σώμα...
Ο καπιταλισμός εργαλειοποιεί το Σώμα μέσω μιας επανά-ληψης πολύ συγκεκριμένων στερεοτυπικών  εικόνων προ-βολής προστακτικών/Υπερεγωτικών προτύπων & μοντέλων κομφορμισμού.

Μια ηθική της προσαρμογής σε συγκεκριμένες προ-διαγραφές (εκλογικευμένες πολλές φορές από έναν επιστημονισμό).
Ένα μοντέλο που δημιουργεί και αυξάνει κύκλους εργασιών (Υγείας, ομορφιάς, ευτυχίας), κύκλους κατανάλωσης.
Ο καπιταλισμός εργαλειοποιεί το σώμα ενίοτε θανατώνοντας το. [1]

Ο καπιταλισμός για να εργαλειοποιήσει το σώμα, θανατώνει την ασυνείδητη και υποκειμενική και  διαλεκτική σχέση ανάμεσα στην επιθυμία και την απόλαυση.
Η Κατανάλωση έρχεται υποκατάστατα, στην θέση της τριαδικής διαλεκτικής της Επιθυμίας και της απόλαυσης.

Στην θέση της καύλας. Όταν ο άνθρωπος πάψει να καυλώνει με την ζωή του, με τους τριγύρω του, με τον άνδρα ή την γυναίκα, τον ήχο, την εικόνα, την μυρωδιά, την γεύση, την αίσθηση, τότε έρχεται η καύλα της κατανάλωσης αντικειμένων.
Κι επειδή ζούμε σε μεταμοντέρνους καιρούς η καύλα της κατανάλωσης μπορεί να έχει την ιδεολογική μορφή της κατανάλωσης εμπορευμάτων στην μορφή ανθρώπων, μα και ιδεών.
Μπορεί να έχει την μορφή της αυτοκατανάλωσης ή σε ένα κατοπτρικό σημειακό αναδιπλασιασμό την κατανάλωση της αντικατανάλωσης.
Το τελευταίο φοράει ιδεολογικά ρουχαλάκια (π)ηθικισμού, όπως αυτά της όποιας αντικουλτούρας (ένα παράδειγμα η καταναλωτική αντικουλτούρα της κρεατοφαγίας που λέγεται veganισμός ένα άλλο η καταναλωτική αντικουλτούρα της ερωτικής κανονικότητας που λέγεται Pride) που ξεκινά να αποδομήσει τον καπιταλισμό καταλήγοντας σε ένα συρρικνωμένο σημείο-εικόνα και αντικείμενο, πολλαπλής έκθεσης.

Η καύλα της κατανάλωσης μορφολογικά εμφανίζεται ως  μια στερεοτυπική πορνογραφική σημειολογία. Όπου πορνογραφία είναι ο ερωτισμός (η επιθυμιτική/απολαυστική κατάσταση) που κατέληξε  εμπόρευμα. Εκτίθενται εικόνες επί εικόνων (από selfies, κατοικιδίων παιδιών,  φαγητών), όλες βορά σε ένα καταβροχθιστικό και αδηφάγο βλέπειν να βλέπεσθαι.

Για τον άνθρωπο ως Υποκείμενο του ασυνειδήτου κάθε πραγματική επιθυμητική κατάσταση ως βιωμένος χωροχρόνος, δεν έχει την ανάγκη υποστήριξης από  αντικείμενα πραγματικά ή συμβολικά, όπως τα χάπια, το χρήμα, η (φαλλική) εξουσία, η (ομορφιά ως φαλλική ) εικόνα , η (φαλλική) καριέρα, η (αν)ασφάλεια, ο φαγωμένος Νόμος (δλδ η ηθική ως ιδεολογία) κοκ.

Al Margen

Σε κάθε επιθυμιτική κατάσταση, η επιθυμία είναι εκ-πορευόμενη από τον/την επιθυμ-όν/επιθμ-ούσα. Η επιθυμία είναι που ρέει και μπορεί να εμφανίζεται ενσαρκωμένη στο πρόσωπο του άλλου. Σε σχέση με την γοητεία ή την σαγήνη δεν υπόκειται σε κανόνες ή κανονικοποίηση. Δεν μπορεί να πωληθεί να εξαγοραστεί ή να είναι αντικείμενο εμπορευματικής συναλλαγής. Και η επιθυμία δεν ασκείται, βιώνεται, απελευθερώνει δεν υποτάσσει ούτε είναι οδυνηρή. Αυτός που σε γοητεύει μπορεί και να σε απορ-ρίψει, και να εκπέσεις της γοητευτικής χάριτος, αυτός που σε επιθυμεί δεν σε απορρίπτει ποτέ.
Αντίθετα ο καπιταλισμός (παλαιάς ή μεταμοντέρνας κοπής) οδηγεί σε συγκρότηση κοινωνικών δεσμών που προτάσσουν την υποταγή/υποδούλωση στην σαγήνη του καταναλωτικού αντικειμένου και της αυτοκατανάλωσης. Σε μια εμπορευματοποίηση των σχέσεων. Η υποκειμενικότητα χάνεται διότι για να είσαι χρήσιμος (και όχι μόνο στον καπιταλισμό), χρειάζεται να εργαλειοποιηθείς στον ένα ή άλλο βαθμό. Αλλιώς εξορίζεσαι στο περιθώριο, σχεδόν εκτός κοινωνίας.
Το σώμα (όχι μόνο του εργάτη/εργαζόμενου) προσφέρει ως αντικείμενο υπηρεσίες/προϊόντα στην αγορά και ως αντικείμενο δέχεται υπηρεσίες και προϊόντα, αναβάθμισης του βελτίωσης του . Αυτή η προσφορά του σώματος στην καπιταλιστική αγορά (ως παραγωγού και ως καταναλωτή προϊόντων και υπηρεσιών) είναι που μας κάνει όλους προλεταρίους. Ο άνθρωπος οφείλει (οπότε και έχει χρέος) να προσαρμοστεί στον απαιτούμενο ρυθμό κατανάλωσης ώστε να να υπάρξει το αναγκαίο (για μια επιχείρηση) στον καπιταλισμό (υπερ)κέρδος/πλεόνασμα. Όλα αυτά μέχρι να μην μπορεί να υπάρξει πλεόνασμα, τότε ξεκινάει η κρίση (νοήματος το λέω εγώ) υπερσυσσώρευσης/υπερ-απόλαυσης. Προκειμένου να σωθεί ο καπιταλισμός οι απαντήσεις για τα αίτια της κρίσης κατευθύνονται πέραν του ιδίου του καπιταλισμού. Ευθύνονται όσοι βρίσκονται εκτός νόρμας. Όπως συνέβαινε στο Ancient Regime η γραφειοκρατία οι τσανακογλείφτες οι λακέδες του καπιταλισμού, καθιστούν τον Μονάρχη-Καπιταλισμό ιερό & απαραβίαστο, κάθε συζήτηση είναι ταμπού. Είναι όμως η ίδια η δομή συγκρότησης των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής που το κύριο προϊόν τους είναι η ασυνείδητη οδύνη. Η οδύνη όμως είναι διαχειρίσιμη, η Επιθυμία/Απόλαυση δεν είναι:
Με μια κουβέντα ο σύγχρονος κομφορμισμός καταλήγει σε μια διαχείριση της οδύνης, σε κατευναστικά ιδεολογικά, ψυχολογικά ή ιατρικά χάπια, που καταλήγουν να 'χεις μπει στην μπρίζα για να έχεις ένα "ηλεκτρικό χαμόγελο"
-"Χαμογέλα στο τέλος θα πιστέψεις ότι είσαι ευτυχισμένος"

-"Χαμογελάτε είναι μεταδοτικό"

-"Κάθε πρωΐ κάντε ευτυχισμένες σκέψεις"

-"κάθε πρωΐ να κάνετε τις τάδε ή δείνα ασκήσεις ευτυχίας"

-"Πολύ το αναλύεις μωρέ"

Το πέραν του δύο των αδιέξοδων διλημμάτων, πρεσβεύει μια ζωή που μπορεί να σε πάει πέραν της οδύνης.

Είτε μιλάμε στο πολιτικό πεδίο είτε μιλάμε στο ερωτικό πεδίο. Η ενσάρκωση της Αγάπης, (όχι της αναιμικής Πλατωνικής) ούτε της σύγχρονης προσ-ο-μειωτικής Αγάπης που χρειάζεται χίλια δυο φετιχ-αντικείμενα υποκατάστατα και δεκανίκια, προϋποθέτει το πέραν του δυισμού.
Η ευδαιμονία δεν είναι το ακριβώς αντίστροφα ισοδύναμο, της απουσίας οδύνης.
Στην ρίζα του κακού υπάρχει η οδύνη. Υπάρχει και σαγήνη. Και ένας βιβλικός στίχος γράφει:

"Και εμπιστεύτηκε ο θεϊκός που γεννά ζωή, πάνω στον γήινο λέγοντας: «όλα τα δέντρα του κήπου (που περικλείονται στον κήπο) θα έχεις φάει θα τρως
- Το δέντρο της γνώσης που ήταν όμορφο και δυσάρεστο/επώδυνο όχι (δεν) θα φας
- Από την μέρα που θα έτρωγες από θάνατο, θα έχεις πεθάνει»[2]

Η διαλεκτική/επιθυμητική Εικόνα λειτουργεί ως ένα (ας πούμε στοιχείο ανάμνησης) μη συμμετρικό. Κάτι που τον άνθρωπο/υποκείμενο τον συγκλονίζει και τον προβληματίζει ταυτόχρονο. Ένα θραύσμα που «σπάει το συνεχές του χωροχρόνου» ενός νοήματος. Ενός κανόνα ΤΙΝΑ (There Is NO Alternative) . Κάτι που θέτει σε κάθε άνθρωπο το ερώτημα "ζω"; (είμαι όντως άνθρωπος ως επιθυμιτικό Υποκείμενο ή είμαι μια καταναλωτική μηχανή με ανθρώπινη μορφή;)


[1] Πρόσφατα παραδείγματα οι θάνατοι των εργατών καθαριότητας εν ώρα εργασίας.
https://www.epoli.gr/nekri-ergasias-ypallilos-kathariotitas-dimoy-a-90252.html
http://www.aftodioikisi.gr/ergasiaka-ypallilwn-ota/deftero-thima-stin-kathariotita-pethane-o-simvasiouxos-tou-dimou-thessalonikis/
[2] Αυτή είναι η ακριβής διατύπωση της περιβόητης βιβλικής/θεϊκής "απαγόρευσης"
[3] Ένας πρεσβευτής του καπιταλισμού θα επιχειρηματολογούσε: "Για ποιο λόγο να εξαλειφθεί ανέξοδα η γενεσιουργός αιτία της οδύνης όταν αυτή μπορεί να  πωληθεί. Δημιουργώντας κύκλο & θέσεις εργασίας; Όταν αυτή δίνει μέσα αντιμετώπισης του άγχους (που σεβαστό μέρος του άγχους, παράγει ο ίδιος ο καπιταλισμός και ο τρόπος οργάνωσης των σχέσεων στον καπιταλισμό);"

[upd] Το θραύσμα του γράμματος ή για τους παρεξηγημένους σούπερ ήρωες

Για τους παρεξηγημένους σούπερ ήρωες των αμερικάνικων κόμικς. 
Υπάρχει μια παράξενη συγγένεια με τον εβραϊκό μύθο του Γκόλεμ. Το Γκόλεμ (גולם γκάλμι "η ασχημάτιστη μορφή μου" στα Εβραϊκά) είναι ίσως ο πρώτος σούπερ ήρωας και η πιο ολοκληρωμένη ιστορία είναι η εκδοχή των Εβραίων της Πράγας. Μια πήλινη ανθρωποειδής μορφή φτιαγμένη για να προστατεύει του Εβραίους των Γκέτο από τους διωγμούς, που ενεργοποιούνταν με την λέξη Αλήθεια (έμετ אמת, ) και απενεργοποιούνταν αν από την λέξη έμετ αφαιρούνταν το άηχο γράμμα άλεφ (א - είναι το πρώτο γράμμα της εβραϊκής αλφαβήτου) όπου η λέξη μετατρέπονταν στη λέξη θάνατος μετ (מת). 
Γενικά στα αμερικάνικα κόμικς με σούπερ ήρωες υπάρχουν πολλές επιρροές από τους εβραϊκούς μύθους και την διασπορά των Εβραίων. 

Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα πάντως είναι οι X-Men (υπερήρωες εξ ανάγκης που έχουν ειδικές σωματικές δυνάμεις λόγω γεννετικών μεταλάξεων) όπου  η αλληγορία του Εβραίου (ως Έτερου/μεταλλαγμένου) αλλά και οι άμεσες αναφορές στο Ολοκαύτωμα (μέσω του Μαγκνίτο που είναι επιζών του Ολοκαυτώματος) είναι πολύ εμφανείς και χαρακτηριστικές. Ο Μαγκνίτο (Max Eisenhardt  γερμανοεβραίος) στην ραχοκοκαλιά της αφήγησης των ιστοριών των X-Men έχει κρίσιμη παρουσία. Είναι ο "κακός" των αφηγήσεων διότι είναι ένας ριζοσπάστης που έχοντας απογοητευτεί από τον ρατσισμό και την ξενοφοβία των ανθρώπων ζητάει να επιβάλλει τα δικαιώματα των μεταλλαγμένων διά της βίας.

 Η σχέση του με τον "καλό" πρωταγωνιστή των αφηγήσεων Τσαρλς Εξέβιερ (Charles Francis Xavier) τον Καθηγητή Χ, έχει αναλογίες και μια μεταξύ τους διαλεκτική, όπως με τον δημόσιο λόγο & εικόνα των Μαρτιν Λούθερ Κινγκ και Μάλκομ Χ. Ο  Xavier ως εφαρμοστής της μη βίας για τα δικαιώματα των μεταλλαγμένων και ο Magneto ως διεκδικητής των δικαιωμάτων προσφεύγοντας στην βία, χρησιμοποιώντας τις σωματικές δυνατότητες  των μεταλλαγμένων ως όπλα. Στο σύμπαν των X-MEΝ οι μεταλλαγμένοι γίνονται υπερήρωες εξ ανάγκης. Οι περισσότεροι ζουν στο περιθώριο των κοινωνιών τους διωκώμενοι ή υπό καθεστώς καχυποψίας. Άλλη μια αναλογία με την κατάσταση των Εβραίων στην κεντρική Ευρώπη. Οι δυνάμεις τους είναι έκφραση/σύμπτωμα  των σωμάτων τους και όταν εκδηλώνονται τους προκαλούν πόνο, δυστυχία, μιζέρια, εξοστρακισμό, περιθωριοποίηση. Κι εδώ στην βασική αφήγηση του σύμπαντος των X-MEN ανοίγονται δύο δρόμοι: "η σχολή για προικισμένους νέους" του Καθηγητή Χ και η οργάνωση "Αδελφότητα των Μεταλλαγμένων" του Μαγκνίτο. Στην μια περίπτωση έχουμε προσπάθεια ένταξης στην υπάρχουσα κοινωνική δομή στην άλλη ανατροπή της κοινωνικής δομής. 

Όμως η αντίθεση δεν είναι δυϊστική, ούτε  κατοπτρικά διπολική. Η αντίθεση μεταξύ του Καθηγητού Χ και του Μαγκνίτο δεν είναι αρχετυπική και απόλυτη. Ως ολόκληρο και ατόφιο Κακό ενάντια στο αντίστοιχο ατόφιο και ολόκληρο Καλό. Υπάρχει διαλεκτική του Τρία. Υπάρχει διαίρεση. Υφίσταται μερισμός.  Εμφανίζεται θραυσματικό υπόλοιπο. Πολλές φορές μέσα στις αφηγήσεις υπάρχει συνεργασία, υπάρχουν λάθη,  υπάρχουν αδιέξοδα, υφίσταται αγωνία. Πάντως ξεκάθαρα στο σύμπαν των X-MEN την προσφυγή στην βία την ξεκινούν οι μη μεταλλαγμένοι άνθρωποι και όχι οι μεταλλαγμένοι. Οι μεταλλαγμένοι υπόκεινται στην βία, είτε θεσμική των κυβερνήσεων που αναζητούν πρωτοπορία σε οπλικά συστήματα και αντιλαμβάνονται τους μεταλλαγμένους ως απόλυτα και νικηφόρα όπλα, είτε κοινωνική στην μορφή του ρατσισμού και της ξενοφοβίας.


Το τρέιλερ της τελευταίας ταινίας του σύμπαντος των X-MEN Logan που ξεπερνά τα κλισέ των υπερ-ηρώων μιας και τους δείχνει διωκόμενους και περιθωριακούς. 






Ένα ενδιαφέρον άρθρο για το όλο ζήτημα υπάρχει εδώ στα αγγλικά.