Ν.Καζαντζάκη Οδύσσεια - Ραψωδία Ζ -

 

Η Ραψωδία Ζ της Οδυσσειας του Ν.Καζαντζάκη είναι μια πολύπλοκη σύνθεση , παρατεταγμένη σε 13 παραγράφους γραμμικής αφήγησης. Η πολυπλοκότητα της έγκειται στο εύρος των θεμάτων που καλύπτει.

Η κινητήρια υφέρπουσα δυναμική της Ραψωδίας είναι η συνεχής ανάδυση επιθυμιών με συμφυρματικό τρόπο ,  μάγματα με υλικά όπως : Φόνος-Έρωτας, Παρθενία-Ηδονή,Ζώο - Άνθρωπος . 

Θα δούμε αυτά τα υλικά μέσω των εργαλείων των Deleuze Guattari .

Για τον Ντελέζ και τον Γκουαταρί, η επιθυμία είναι ταυτόχρονα το υποκείμενο και το αντικείμενο της επιθυμίας.Δεν πρόκειται για απόκτηση ή έλλειψη, αλλά μάλλον για παραγωγή και μια διαδικασία παραγωγής επιθυμίας. Δεν μπορεί να οριστεί ως η έλλειψη ενός πραγματικού αντικειμένου. 

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάποιος δεν μπορεί να νιώσει την έλλειψη ενός πραγματικού αντικειμένου και επομένως να κατευθύνει την επιθυμία του προς αυτό το πραγματικό αντικείμενο, αλλά ότι κάποιος δεν επιθυμεί απλώς ως αποτέλεσμα της αίσθησης της έλλειψης ενός πραγματικού αντικειμένου - ή οτιδήποτε άλλου. 

Το να κατανοήσουμε την επιθυμία ως μοναδική έλλειψη ισοδυναμεί με την αγνόηση της «εγγενούς δύναμης της επιθυμίας να δημιουργεί το δικό της αντικείμενο, έστω και μόνο σε μια μη πραγματική, αδιαφανή ή παραληρηματική μορφή ή από το να αναπαραστήσουμε αυτήν την αιτιότητα ως πηγάζουσα από την ίδια την επιθυμία.

Παρατίθενται αρχικά πίνακες των προσώπων και γεγονότων  της Ραψωδίας.

 Οι τυπικές αυτές περιγραφές αποκαλύπτουν  τις πληθωρικές  συμφηρματικές πολυσθενείς  επιθυμίες .  

Η  πυκνή εξιστόρηση αφυδατωμένη από τα ποιητικά στοιχεία, παρατίθεται στο τέλος  για να αποδώσει την γραμμική αφήγηση της Ραψωδίας.

ΠΡΟΣΩΠΑ

Οδυσσέας	Παρατηρεί με περιέργεια. Υποκύπτει στις ορέξεις της Διχτένας. Μεριμνά για το άρρωστο παιδί μιας μάνας.
Ελένη	Ευαίσθητη, δεν υποκύπτει στις ορέξεις του Βασιλιά Θεού, αλλά συνευρίσκεται με την Κρινιώ,
Κρινιώ	Θυγατέρα του Βασιλιά-Θεού.Μαχητική υπερασπιστρια της  Παρθενίας ως υπεροχή του Πνεύματος έναντι του Σώματος. Συνευρίσκεται ερωτικά με την Ελένη. Φονεύεται από τους Ταύρους στο αλώνι,μετά από διαταγή του Βασιλιά. Το σώμα της σκυλεύεται από την παλατιανή Παρθένα Επαναστάτρια Φίδα.
Διχτένα	Θυγατέρα του Βασιλιά-Θεού.Μαχητική υπερασπιστρια του ελεύθερου σαρκικού ‘Ερωτα. Βλέπει  ερωτικά τον Οδυσσέα.Διαχειρίζεται την εντολή του Βασιλιά για την επίθεση των Ταύρων στην Κρινιώ.
Φίδα	Παρθένα που κατοικεί στο Παλάτι. Προετοιμάζει επανάσταση υπέρ των Σκλάβων, τους οποίους εξοπλίζει με μυστική συμφωνία με τον Χαλκουργό του Βασιλιά. Το αντάλλαγμα που δίνει είναι η Παρθενία της. Σκυλεύει το νεκρό σώμα της Κρινιώς . Οι Δρίμες -χήρες της πόλης την λιθοβολούν μέχρι θανάτου.
Βασιλιάς - Θεός	Φοράει συνεχώς ένα καύκαλο -προσωπείο Ταύρου.Εχει μοναδική και απόλυτη εξουσία.
Ταύροι	Είναι αφροδισιακά (οιδιπόδεια ζώα σύμφωνα με την τυπολογία Deleuze Guatari). Η επίθεση τους είναι ταυτόχρονα φόνος και ερωτική πράξη. Είναι ποθητά από τις Παρθένες.
Μητέρα	Μεριμνά το άρρωστο παιδί της στην αγκαλιά της . Το παιδί αργοπεθαίνει. Ο Οδυσσέας μεριμνά.

ΘΑΝΑΤΟΙ

Κρινιώ	Κατακρεουργείται από Ταύρο Εραστή καθώς αντιστέκεται στις επιθυμίες της. Το νεκρό σώμα της σκυλεύεται από την Παρθένα επαναστάτρια Φίδα
Φίδα	Λιθοβολείται μέχρι θανάτου από τις οπαδές της Δρίμες (χήρες) γισ την σκύλευση του νεκρού σώματος της Κρινιώς.
Παιδί	Πεθαίνει μετά από επώδυνη αργόσυρτη ασθένεια στην αγκαλιά της μητέρας του. Ο Οδυσσέας συμπαρίσταται.

ΕΡΩΤΙΚΕΣ ΖΕΥΞΕΙΣ

Κρινιώ	προς	Ελένη	συναίνεση
Διχτένα	προς	Οδυσσέας	συναίνεση
Βασιλιάς	προς	Ελένη	απόκρουση

ΜΑΣΚΕΣ

Βασιλιάς	Προσωπείο Ταύρου
Διχτένα	Δέρμα Τίγρης

ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ

Κρητη Το Παλάτι πολύπλοκο αρχιτεκτόνημα με στάδιο-αλώνι μπροστά και χιλιάδες θεατές

ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΑ

Μελιγάλες,κόρες,παρθένες.άρχοντες,κεράδες,σκλάβοι,μαύροι,αράπηδες,δρίμες (χήρες)

Πυκνή Γραμμική Αφήγηση
Ποιητική Παράγραφος	Περιεχόμενο
1	Οδυσσέας Ελένη στην Κρήτη. Παρουσίαση Παλατιού με Στίβο Συρροή λαού Έκκληση από Παρθένες για τελετή Έρωτα Θανάτου με Ταύρους Εμφάνιση Βασιλιά Θεού
2	Η Ελένη φοβάται  Εμφάνιση Κρινιώς  Εμφάνιση Διχτένας Ενθάρρυνση Ελένης από Διχτένα
3	Ερωτικό κάλεσμα Διχτένας Παρουσίαση Μητέρας με ετοιμοθάνατο παιδί
4	Επίθεση Ταύρου στην Κρινιώ (ερωτική φονική) Παθητική στάση Οδυσσέα
5	Βασιλιάς προσεγγίζει ερωτικά την Ελένη Το παιδί αργοπεθαίνει Ο Οδυσσέας νοιάζεται Η Διχτένα επιτίθεται ερωτικά στον Οδυσσέα Η Κρινιώ συνευρίσκεται ερωτικά με την Ελένη
6	Ο Βασιλιάς μέσω της Διχτένας διατάσσει την ερωτική φονική επίθεση Ταύρων προς την Κρινιώ Η Κρινιώ πεθαίνει σε ντελίριο αίματος και ηδονής
7	Η μητέρα φροντίζει το μωρό
8	Αποχωρούν οι Παλατιανοί από τον Στίβο Ο Οδυσσέας αναπολεί την ερωτική επίθεση Διχτένας
9	Η Ελένη οδηγείται στον στίβο για την φονική ερωτική τελετή Η Ελένη σώζεται από Παλατιανούς που είχαν παραμείνει Ο Ταύρος σκοτώνεται
10	Η Διχτένα ντυμένη με δορά τίγρης , φέρνει τα νεφρά του Ταύρου στον Οδυσσέα Εισέρχονται στο Παλάτι Εμφανίζεται η Παλατιανή Φίδα Η Φίδα σκυλεύει τη σωρό της Κρινιώς Ο Οδυσσέας παλεύει για να σώσει τη σωρό Η Φίδα εξαφανίζεται στο Παλάτι Η Μητέρα θάβει το παιδί της
11	Ο Οδυσσέας αφηγείται στους συντρόφους του πως κρυφάκουσε συνομωσία Φίδας. Η Φίδα έδωσε στον Χαλκουργό του Παλατιού την Παρθενία της με αντάλλαγμα την απόκτηση όπλων για την επανάσταση των σκλάβων
12	Η Φίδα βγαίνει από το Παλάτι και βλέπει τις γυναίκες να περιθάλπουν τη σωρό της Κρινιώς Επιτίθεται να ακυρώσει την περιποίηση και οι γυναίκες την σκοτώνουν με λιθοβολισμό
13	Στοχασμοί και σκέψεις για τον Χάροντα.

Οδυσσέας - "Οδύσσειες"

 

Το βίντεο της ανάρτησης ευρίσκεται στον σύνδεσμο που ακολουθεί:

https://www.facebook.com/100011389695004/videos/784477444324283/?notif_id=1759084636960067&notif_t=feedback_reaction_generic&ref=notif

Απολαυστικό δίωρο και μίζεροι κριτικοί

 

Βρισκόμαστε μια εβδομάδα πριν την εξέγερση του Πολυτεχνείου : Σάββατο 10 Νοεμβρίου 1973. Ο ,κατά τεκμήριο έγκριτος και σταθερός εκφραστής των φιλολογικών απόψεων του «Συγκροτήματος»  Γ.Π Σαββίδης δημοσιεύει στο «Βήμα» του Σαββάτου την ακόλουθο κριτική για την ¨Ασκητική» του Ν.Καζαντζάκη.

Ας θυμηθούμε πώς πρωτοφανερώθηκε στά 1927 μέ διεθνεῖς ἀξιώσεις «μετακομμουνιστικοῦ Πιστεύω». Καί, πνευματικά, τουλάχιστον, δέν ἦταν διόλου κατώτερο κείμενο ἀπό κάποιες πολιτικοθρησκευτικές συνόψεις μέ τίτλους ὅπως «Ὁ ᾿Αγώνας μου» (Χίτλερ) ἤ «Τό κόκκινο βιβλιαράκι» (Μάο-Τσέ-Τούγκ) ἤ ἀκόμα μας «Τότε πιστεύω». .. (τῆς σημερινῆς μας ἤ πιό σωστά τῆς προχθεσινῆς μας στρατοκρατίας.

Για πολλοστή φορά επιβεβαιώνεται πως ο Καζαντζάκης , όντας ο ίδιος πολυσχιδής και πολύεδρος είναι αυτομάτως αντικείμενο κριτικών από πολλές πλευρές . Η ίδια η πολιτική κατάταξη του Καζαντζάκη έχει διασχίσει όλο το διάνυσμα του γραμμικού άξονα με αξιοσημείωτα μπρος πίσω.  Βέβαια η συντριπτική κριτική του Γ.Π Σαββίδη πως η «Ασκητική» είναι ισοδύναμη με τον «Αγώνα» του Χίτλερ ή το «Πιστεύω» του Παπαδόπουλου εγγίζει τα όρια του λίβελλου .

Ο Δημήτρης Δούκαρης , γνωστός διανοούμενος δοκιμιογράφος και ποιητής , έστειλε αμέσως ένα γράμμα στο Βήμα για μια στοιχειώδη αντίκρουση της κριτικής του Σαββίδη , η οποία δεν δημοσιεύθηκε ποτέ. Το ενδιαφέρον παραλειπόμενο της υπόθεσης είναι πως ο Γ.Π Σαββίδης θεωρεί , μια εβδομάδα πριν το Πολυτεχνείο, πως μπαίνουμε προς ανέκκλητη φιλελευθεροποίηση και επομένως σηματοδοτεί το καθεστώς Παπαδόπουλου ως οριστικό παρελθόν.

Ο Καζαντζάκης προκαλεί , παραδοσιακά , αντιθέσεις και οξύτητες. Επομένως δεν είναι παράξενη η υποδοχή του «Καπετάν Μιχάλη» από την κινηματογραφική κριτική : στα όρια της ολικής απόρριψης.

Είδα την ταινία , έχοντας σχεδόν ξεχάσει την ιστορία και το πνεύμα του βιβλίου. Απόλαυσα μια ταινία εποχής με ευπρεπή αναπαράσταση κάθε χώρου, επιμελημένα κοστούμια και κυρίως είδα μια ιστορία ερώτων, απελευθέρωσης δράσης και ανυπέρβλητων διλημμάτων. Αρχετυπικοί τραγικοί ήρωες με ισχυρές σημάνσεις και συμβολισμούς, μπλεγμένοι στην ιστορία και τις εσωτερικές του ανυπέρβλητες οδύνες. Δυο ωρίτσες σκέτη απόλαυση.

Μετά είδα μερικές κριτικές , όπου παρατήρησα μια ευδιάκριτη τσιγκουνιά . Σχεδόν σε όλες τις κριτικές επαναλαμβάνεται ένα μοτίβο  : η ταινία δεν αναδεικνύει το ψυχικό εύρος των ηρώων του βιβλίου. Η κριτική είναι θεμελιακά άστοχη: η ταινία είναι αυτόνομο έργο τέχνης και δεν κρίνεται σε σχέση με το βιβλίο, Δεν απευθύνεται στους αναγνώστες ούτε τους ειδικούς του Καζαντζάκη. Είναι φορές που οι κριτικοί συγχρονίζονται τόσο εύκολα σε δυσανεξία και μιζέρια.

Έτσι ο Καζαντζάκης μου προσέφερε ένα χορταστικό δίωρο και με παρακίνησε να ξαναδώ μερικά ξεχασμένα βιβλία. Οι δε κριτικοί ελπίζω να διαψευστούν από τα ταμεία των σινεμά .