Ο Χανς Βαν
Μέεγκερεν ( 1889-1947) ήταν ένας καλός Ολλανδός ζωγράφος ,ο οποίος κατά την
διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής είχε την
ιδέα να ζωγραφίσει μερικούς πίνακες στο στυλ του κλασικού Johannes Vermeer ( 1632 – 1675). Στο ιδιαίτερο περιβάλλον
της επιτήρησης και οικονομικής κακουχίας ο Μέεγκερεν προώθησε τους πίνακες
αυτούς ως αυθεντικούς σε Γερμανούς αξιωματικούς και στον ίδιο τον Γκαίρινγκ. Οι
συναλλαγές έγιναν δεκτές από τους Γερμανούς ως ένδειξη διατήρησης μιας
ανεκτίμητης πολιτιστικής κληρονομιάς. Εκ των υστέρων αποδείχτηκε ότι ο
Μέεγκερεν παρήγαγε ένα τεράστιο αριθμό «αυθεντικών» Vermeer εξασφαλίζοντας μεγάλα εισοδήματα και πρόσβαση
στην κατοχική διοίκηση .
Μετά την λήξη του πολέμου το σκάνδαλο
αποκαλύφθηκε εύκολα και ο πλαστογράφος οδηγήθηκε στο δικαστήριο. Εκεί η
διαδικασία πήρε μια ενδιαφέρουσα τροπή καθώς ο Μέεγκερεν υπερασπίστηκε τον
εαυτό του, ως ένα συνειδητό πλαστογράφο που απλά εξαπάτησε τις αρχές Κατοχής ως
συμβολική πράξη αντίστασης. Η απόκτηση τεράστιων ποσών από τους Ναζί θεωρήθηκε
ως θεμιτή πράξη και το δικαστήριο τον αθώωσε.
Η αθώωση του
όμως προκάλεσε μια νέα σειρά μηνύσεων από ιστορικούς τέχνης οι οποίοι είχαν
παραδώσει εκθέσεις με υποψίες για την αυθεντικότητα των έργων και ζήτησαν την
καταδίκη του Μέεγκερεν , αυτή την φορά , για καλλιτεχνική απάτη. Το δεύτερο
δικαστήριο καταδίκασε αυστηρά τον πλαστογράφο , οι αρχές τον οδήγησαν στην
φυλακή όπου πέθανε. Σήμερα τα έργα του έχουν αξία ως ιστορικές πλαστογραφίες
και απολαμβάνουν υψηλές τιμές.
Το
συμπέρασμα της υπόθεσης Μέεγκερεν είναι πως οι απάτες μπορούν να αποκαλυφθούν
εύκολα όταν υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί παράγοντες που επιθυμούν για δικό τους
ίδιον συμφέρον την εκκαθάριση. Ο ζωγράφος γλύτωσε την ποινή για δωσιλογισμό
αλλά δεν την γλύτωσε για καλλιτεχνική απάτη , καθώς οι κριτικοί της εποχής είχαν
συμφέρον ανεξάρτητα από το πατριωτικό καθήκον.
Το σκάνδαλο Novartis παρουσιάζει μια εντυπωσιακή
μονομέρεια.
Αν
υποθέσουμε ότι το ζήτημα είναι ακριβώς όπως παρουσιάζεται με τις τρεις
διαφορετικές του διαστάσεις
· Επ’ αμοιβή συνταγογράφηση
· Αγορά υπερβολικού αριθμού εμβολίων
μέσω διογκωμένης κρατικής δαπάνης
· Εύνοια της Novartis , έναντι ανταγωνιστών, λόγω υπέρβασης
της σειράς πληρωμών, έγκριση κερδοφόρων φαρμάκων, χωρίς διόγκωση της δημόσιας
δαπάνης.
Η μονομέρεια
έγκειται στο ότι , ενώ μοναδικός νόμιμος παράγοντας διαλεύκανσης είναι η
εισαγγελική διαδικασία, απουσιάζουν εκκωφαντικά Ιατρικοί Σύλλογοι, Φαρμακευτικοί
Σύλλογοι, Ανταγωνιστές, Βιομηχανίες
Φαρμάκου, Ενώσεις Καταναλωτών, άλλες Ανεξάρτητες αρχές ως διαμορφωτές ενός κλίματος πίεσης .
Φαίνεται πως η αποκάλυψη του σκανδάλου δεν αφορά παρά μόνο το κράτος στην στενή
εκδοχή του. Αυτή η μονοδιάστατη «αρχιτεκτονική» της διαλεύκανσης της υπόθεσης
αποκαλύπτει και τα όρια της τελικής έκβασης.
Είναι κοινός
τόπος ότι η Novartis απλώς
διέστειλε στα όρια τους πρακτικές και
ρουτίνες οι οποίες διευκολύνουν και διογκώνουν χρηματορροές του κυκλώματος «φάρμακο».
Όπως σε κάθε χρηματορροή οι ωφέλειες διαχέονται
ανάλογα με την ισχύ , τα lobbies, τις συνδικαλιστικές και πολιτικές επιρροές σε όλη
την πυραμίδα. Αυτό που ίσως αποκαλύπτεται είναι πως η κορυφή της πυραμίδας
εκτραχηλίστηκε.
Παρότι τις τελευταίες
δεκαετίες προωθούνται και εμπεδώνονται διεθνείς
πρακτικές που μειώνουν την ελεγχόμενη συνταγογράφηση οι τεχνικές επηρεασμού
εξελίσσονται ανάλογα. Η χονδροειδής χυδαία συναλλαγή σε ρευστό, ταξίδια, υποστήριξη ανεξέλεγκτων
ερευνών κλπ αφορά υψηλού
και μεσαίου δείκτη διαφθοράς οικονομίες , ενώ στις χαμηλού δείκτη
διαφθοράς οικονομίες απαντώνται εκλεπτυσμένες χορηγίες σε τομείς της Τέχνης των
ανθρωπιστικών ΜΚΟ κλπ. Οι χορηγείς είναι εξαιρετικά στοχευμένες και πάντοτε υποκρύπτουν
διασυνδέσεις φορέων , προσώπων με θέσεις στο κύκλωμα του φαρμάκου.
Η Ελληνική
πυραμίδα του κυκλώματος «φάρμακο» δεν μπορεί να αντέξει μια ολική εκκαθάριση του
ζητήματος γιατί αυτή θα την υπέσκαπτε καθολικά. Με δεδομένη την δημοσιονομική
καχεξία, τη σχετικά μικρή αλλά χαοτική ιδιωτική περίθαλψη, οι απαιτήσεις για
υπηρεσίες υγείας υψηλού επιπέδου καλύπτονται από αδιαφανείς νομότυπες
χρηματορροές. Η πρωτεία των Ιατρικών Σχολών
στις πανελλαδικές δεν προκύπτει από ολική ύπνωση ή Ιπποκράτεια έφεση αλλά
αντανακλά την κοινή αίσθηση πως ο «χώρος» κινείται σε ένα πιο άνετο οικονομικό
περιβάλλον. Εντός αυτού του άνετου οικονομικού περιβάλλοντος τα όρια των ηθικών
πρακτικών είναι δυσδιάκριτα.
Το σύνολο
των χρηματορροών , θα πρέπει να συνεχιστούν ανεξάρτητα από το σκάνδαλο. Αν η Novartis
υπερέβη τα εσκαμμένα θα είχε ενδιαφέρον να δει κανείς με ποιες πρακτικές
εξασφαλίζονται οι εξαγωγές του Ελληνικού Φαρμάκου , βασικού πυλώνα της υποτιθέμενης
«παραγωγικής ανασυγκρότησης».
Η αποκάλυψη
του σκανδάλου μπορεί να ανασταλεί λόγω δικονομικών ελλείψεων ή λόγω μιας
κακοσχεδιασμένης πολιτικής ενορχήστρωσης, εν τούτοις η θεμελιακή αντίρρηση για
τον περιορισμό του αντίκτυπου προέρχεται από την αδράνεια του συστήματος
Υγείας. Η εκκωφαντική απουσία φορέων ,
οι οποίοι ανεξάρτητα από τη δικαστική έρευνα
θα είχαν συμφέρον από την διερεύνηση αποκαλύπτει τα όρια.
Οι κριτικοί
τέχνης δεν θα επέμβουν όπως στην περίπτωση Μέεγκερεν
