Από το Ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης το 1821 στην παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας στη Σαμοθράκη το 2025.

Θεοφάνης Μαλκίδης

Από το Ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης το 1821 στην παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας στη Σαμοθράκη το 2025*

 

1.Η Σαμοθράκη την 1^η Σεπτεμβρίου του 1821

Από το 1459 η  Σαμοθράκη ήταν υπόδουλη στο οθωμανικό κράτος και η στρατηγική της θέση στην έξοδο από τα Στενά και το Αιγαίο, την είχαν κατατάξει σε κεντρικό μέρος της πολιτικής των κατακτητών.  Αυτό όμως δεν εμπόδισε  τα τοπικά μυημένα μέλη στη Φιλική Εταιρεία, να ακολουθήσουν τον γενικό ξεσηκωμό και να συμμετάσχουν από τον Απρίλιο του 1821 στην Παλιγγενεσία. 

Η αντίδραση από τους Οθωμανούς ήρθε το Σεπτέμβριο του 1821, την 1η του μηνός, όταν στο νησί αποβιβάστηκαν  δύο χιλιάδες στρατιώτες υπό τον υποναύαρχο μπέη Καρά-Αλή, το σφαγέα του νησιού, αλλά μετέπειτα και  της Χίου. Η καταστροφή της Σαμοθράκης ήταν ολοκληρωτική, αφού δολοφονήθηκαν, βιάστηκαν και εξανδραποδίστηκαν  πάνω από 10.000 άνδρες και γυναικόπαιδα, ενώ όσοι σώθηκαν πουλήθηκαν στα σκλαβοπάζαρα της Σμύρνης, της Αλεξάνδρειας και της Κωνσταντινούπολης.

Κάποια από τα θύματα εξαπατήθηκαν από τους σφαγείς τους: εφτακόσιοι Σαμοθρακίτες που είχαν καταφύγει στα βουνά, οι Οθωμανοί τους έφεραν πίσω με δόλο δίνοντάς τους την ψεύτικη υπόσχεση ότι θα τους δώσουν χάρη. Όμως στην τοποθεσία «Εφκάς» στο κάστρο της πρωτεύουσας  Χώρας, τους δολοφόνησαν όλους. Από  το Ολοκαύτωμα επέζησαν  25 έως 30 οικογένειες, οι οποίες ζούσαν τα επόμενα χρόνια σε άθλια κατάσταση. Σημαντική παράμετρος του Ολοκαυτώματος αποτελεί και ο βίαιος εξισλαμισμός πολλών Σαμοθρακιτών, που κατέληξαν όπως αναφέραμε σκλάβοι σε διάφορες περιοχές του οθωμανικού κράτους. Πέντε από τους επιζώντες του ολοκαυτώματος γύρισαν το 1836 στη Σαμοθράκη και επέστρεψαν στην αρχική τους θρησκεία. Για αυτό το λόγο βασανίστηκαν και θανατώθηκαν. Είναι οι Άγιοι πέντε νεομάρτυρες, Μανουήλ Παλογούδας, Θεόδωρος Δημητρίου, Γεώργιος Κουρούνης, Γεώργιος Καλακίκος και Μιχαήλ ο Κύπριος.

Την καταστροφή της Σαμοθράκης την απεικόνισε με συγκλονιστικό τρόπο  σε πίνακά του ο Γάλλος ζωγράφος Αύγουστος Βινσόν,  πίνακας ο οποίος εκτίθεται στο Μουσείο του  Λούβρου.

Ντοκιμαντέρ για τη Σαμοθράκη , για το Ολοκαύτωμα και για τους Πέντε Νεομάρτυρες

 

Ντοκιμαντέρ για την Επανάσταση και το Ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης και τους πέντε Νεομάρτυρες

Mε ιδιαίτερη ευχαρίστηση και μεγάλο ενθουσιασμό σας ανακοινώνουμε την κυκλοφορία  του ντοκιμαντέρ με θέμα  για την Επανάσταση και το Ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης , τον βίο και το μαρτύριο των Πέντε Αγίων νεομαρτύρων εκ Σαμοθράκης. 

Η "ανάγκη" για την δημιουργία του εν λόγω ντοκιμαντέρ προέκυψε μετά την κυκλοφορία της κινηματογραφικής ταινίας "Πέντε" καθώς δημιουργήθηκε ένα "κενό", σχετικά με τα ακριβή γεγονότα που διαδραματίστηκαν εκείνην την περίοδο, και που μόνο μιά μικρή ταινία έρευνας και καταγραφής γεγονότων (ντοκιμαντέρ) θα μπορούσε να το "καλύψει".

Το ντοκιμαντέρ είναι διάρκειας 60 λεπτών και η πρώτη επίσημη προβολή του θα πραγματοποιηθεί στο Πνευματικό Κέντρο της Ιεράς Μητρόπολης Αλεξανδρούπολης, Τραινούπολης και Σαμοθράκης  (δίπλα στον Άγιο Νικόλαο Αλεξανδρούπολη) την Τετάρτη 27 Νοεμβρίου & ώρα 7:00 το απόγευμα. 

 Εκλεκτοί ομιλητές/συνεντευξιαζόμενοι του ντοκιμαντέρ είναι οι: Μητροπολίτης Άνθιμος, Δήμαρχος Αλεξ/πόλεως Ι.Ζαμπούκης, Δήμαρχος Σαμοθράκης Αθ. Βίτσας, καθηγητής ΔΠΘ Χατζόπουλος Κων/νος, π.Δημήτριος Χατέλος, π.Ιωάννης Θεοδώρου, π.Ματθαίος Λενούδιας, π.Ιωάννης Καμπούρης, π. Εμμανουήλ Καμπούρης, π.Χρήστος Στεργίου, π. Απόστολος Οικονομίδης, πρόεδρος Θόδωρος Αγγελώνιας και δρ. Θεοφάνης Μαλκίδης. 

Η σκηνοθεσία είναι του Βασίλη Τσικάρα. Υπάρχει και μουσική επένδυση με το τραγούδι της Πελαγίας Χονδρού και Γιώτας Τηγανούριας (από την ταινία "Πέντε" ) και στην αφήγηση η Μαρία Παπαγιάννη.  

Όταν οι θύτες και τα εγκλήματά τους δεν τιμωρούνται: Από τη Σφαγή της Σαμοθράκης την 1η Σεπτεμβρίου 1821 στη «Γαλάζια Πατρίδα.

 

Θεοφάνης Μαλκίδης

Όταν οι θύτες και τα εγκλήματά τους δεν τιμωρούνται:  Από τη Σφαγή της Σαμοθράκης την 1^η Σεπτεμβρίου 1821 στη «Γαλάζια Πατρίδα.

Λίγα μόλις εικοσιτετράωρα μετά την άφιξή του στην λεύτερη Ελλάδα, ο Κυβερνήτης  Ιωάννης Καποδίστριας, στέλνει μία επιστολή στον υφυπουργό εξωτερικών της Μ. Βρετανίας, γράφοντάς του, μεταξύ των άλλων τα εξής:  «Τα σύνορα της Ελλάδος εδώ και τέσσερις αιώνες, από την πτώση της βυζαντινής αυτοκρατορίας, έχουν οροθετηθεί από ακλόνητα δικαιώματα, τα οποία ούτε ο χρόνος, ούτε οι ανυπολόγιστες συμφορές από τους Τούρκους, ούτε η πολεμική κατάκτηση κατόρθωσαν ποτέ να παραγράψουν. Χαράχθηκαν δε αυτά τα σύνορα από το 1821 από το αίμα το ελληνικό, που χύθηκε στις σφαγές των Κυδωνιών, της Κύπρου, της Χίου, της Κρήτης, των Ψαρών, του Μεσολογγίου….». Ο Καποδίστριας ήξερε για το φόρο αίματος του Ελληνισμού σε πολλές περιοχές, δεν γνώριζε όμως, όπως δυστυχώς συμβαίνει μέχρι σήμερα και για τη σφαγή στη Σαμοθράκη.

Η συμπλήρωση διακοσίων τριών  ετών από το άγνωστο Ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης την 1η Σεπτεμβρίου του 1821, αποτελεί το αποκορύφωμα της επαναστατικής συμβολής του νησιού στην εθνεγερσία. Η Σαμοθράκη πλήρωσε βαρύ τίμημα για την εξέγερση των κατοίκων του, καθώς χιλιάδες απ’ αυτούς σφαγιάστηκαν από τους Τούρκους και πολλοί άλλοι πουλήθηκαν σαν σκλάβοι. Σύμφωνα με αναφορά των προεστών της Σαμοθράκης προς τη Μονή Ιβήρων, το 1809, η Χώρα, η πρωτεύουσα του νησιού, είχε 350 «σπίτια» (δηλ. οικογένειες), ενώ 400-450 «σπίτια» (οικογένειες) υπήρχαν στο υπόλοιπο νησί. Ο Άγγλος αξιωματικός, Grenville Temple αναφέρει ότι στη Σαμοθράκη κατοικούσαν 3.200 άνθρωποι. Ο Ευάγγελος Αθ. Παπαθανασίου εκτιμά τον προεπαναστατικό πληθυσμό του νησιού στις 4.000-4.500, ενώ τον αριθμό των 10.000 παραθέτει ο Νικόλαος Φαρδύς.

 

 

Οι Άγιοι Πέντε Μάρτυρες εκ Σαμοθράκης

Πηγή:http://malkidis.blogspot.gr/

Τιμώντας στις 6 Απριλίου την μνήμη των Πέντε Αγίων Μαρτύρων μας, των "δικών" μας Αγίων, καθώς η καταγωγή τους ήταν από εδώ (και μαρτύρησαν κι εδώ), σας καλούμε μεθαύριο Σάββατο 6 Απριλίου να παραβρεθείτε στην παράκληση που θα γίνει προς τιμήν τους στον Ι. Ναό του Αγίου Γεωργίου Ελαιώνα Μάκρης στις 6:15 το απόγευμα.

Οι Άγιοι Πέντε Μάρτυρες εκ Σαμοθράκης ήταν παιδιά όταν βίωσαν, τον Σεπτέμβριο του 1821, την σφαγή, το ολοκαύτωμα και την καταστροφή του νησιού. Οι Τούρκοι τους πήραν ως σκλάβους και τους εξισλάμισαν. Μετά από χρόνια, κι αφού εξαγοράσθηκε η ελευθερία τους από έναν φιλέλληνα Ελβετό, ξαναγύρισαν στο νησί και εντάχθηκαν πάλι στην κοινωνία και στην εκκλησία του Χριστού. Αυτό οι μωαμεθανοί Τούρκοι δεν το συγχώρησαν. 

Τους συνέλαβαν και τους φυλάκισαν στην Μάκρη για πολλές μέρες, αφήνοντάς τους νηστικούς, δεμένους και εξουθενωμένους. 'Ωσπου στις 6 Απριλίου του 1836, ημέρα Δευτέρα μετά την Κυριακή του Θωμά, φέρνουν πρώτο στην πλατεία της Μάκρης τον μεγαλύτερο στην ηλικία Μιχαήλ ώστε βλέποντας το μαρτύριό του οι νεότεροι συνμάρτυρες να τρομάξουν και να λιγοψυχήσουν. Τον κατακρεουργούν μπροστά στα μάτια του έκπληκτου πλήθους. 

«Έχουμε γη και πατρίδα, όταν έχουμε πλοία και θάλασσα»: 19 Οκτωβρίου 1912. Η απελευθέρωση της Σαμοθράκης , η εθνική κυριαρχία στο Ελληνικό Αιγαίον Πέλαγος

 

Θεοφάνης Μαλκίδης

«Έχουμε γη και πατρίδα, όταν έχουμε πλοία και θάλασσα»: 

19 Οκτωβρίου 1912, η  απελευθέρωση της Σαμοθράκης και  η ελληνική εθνική κυριαρχία στο Αιγαίο.

 

Παράλληλα με τον ελληνικό στρατό ο οποίος  απελευθέρωνε την μία μετά την άλλη τις πόλεις και την πρωτεύουσα της  Μακεδονίας, το Πολεμικό  Ναυτικό, «μεθ’ ὁρμῆς ἀκαθέκτου», υπό τον Ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη, απελευθέρωνε μετά από σχεδόν εξακόσια χρόνια το Αιγαίο και καθιστούσε αδιαμφισβήτητη την ελληνική εθνική κυριαρχία. Μάλιστα  μετά την   8η  Οκτωβρίου 1912 και την  απελευθέρωση της  Λήμνου, το στρατηγικής  σημασίας λιμάνι του νησιού στο Μούδρο έγινε το  ορμητήριο του ελληνικού στόλου, ο οποίος σε σχηματισμό τριών μοιρών, κατευθύνθηκε για την απελευθέρωση των νησιών του Αιγαίου :

19 Οκτωβρίου 1912 – Η απελευθέρωση της Σαμοθράκης

19 Οκτωβρίου 1912 – Η απελευθέρωση της Σαμοθράκης (του Θεοφάνη Μαλκίδη)

Στις 18 Οκτωβρίου 1912, στις έξι το πρωί ο ελληνικός

 στόλος αποπλέει από το Μούδρο σε σχηματισμό τριών

 μοιρών:

1η Μοίρα «ΑΒΕΡΩΦ», «ΨΑΡΑ», «ΝΑΥΚΡΑΤΟΥΣΑ» και «ΛΕΩΝ» για την κατάληψη της Ίμβρου και της Σαμοθράκης,

2η Μοίρα «ΣΠΕΤΣΑΙ» «ΥΔΡΑ» «ΘΥΕΛΛΑ» και «ΛΟΓΧΗ» για την κατάληψη της Θάσου

και 3η Μοίρα «ΚΑΝΑΡΗΣ» με «Τ/Π 14» για την κατάληψη του Άγιου Ευστράτιου

Οι ναυτικές δυνάμεις υπό τον Π. Κουντουριώτη απελευθέρωσαν στις 8 Οκτωβρίου τη Λήμνο και το μεγάλης σημασίας λιμάνι της στο Μούδρο έγινε ορμητήριο του στόλου, ο οποίος απελευθέρωσε τα νησιά ως εξής:

17/10/1912Ίμβρος, Θάσος και Άγιος Ευστράτιος.

18/10/1912 Σαμοθράκη.

21/10/1912:Ψαρά.

24/10/1912: Τένεδος.

2/11/1912: χερσόνησος Αγίου Όρους.

11/11/1912:Λέσβος.

13/11/1912: Χίος.

14/11/1912: Οινούσσες.

27/11/1912: Ικαρία.

02/3/1913: Σάμος.

Στη Σαμοθράκη με το που αντίκρισαν οι Έλληνες τον στόλο, ο ενθουσιασμός ήταν απερίγραπτος, αφού η λευτεριά ερχόταν μετά από 600 χρόνια, έχοντας πληρώσει, βαρύ φόρο αίματος στη σφαγή της 1ης Σεπτεμβρίου του 1821, ενθουσιασμός που  έφθασε στο αποκορύφωμα, όταν μετά από λίγο κυμάτιζε στο νησί η Ελληνική σημαία. Πρώτο μέλημα των ναυτών, ήταν η σύλληψη των οθωμανικών αρχών, δηλαδή των λίγων χωροφυλάκων, οι οποίοι πριν παραδοθούν, παρακάλεσαν τον Αρχιερατικό Επίτροπο Α. Παπανδρέου να μεσολαβήσει για την ασφάλεια της ζωής τους. Ο ιερέας τους οδήγησε και τους παρέδωσε στον επικεφαλή του αγήματος σημαιοφόρο Κωνσταντίνο Παναγιώτου.

Το άγνωστο Ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης το 1821

Θ. Μαλκίδης 

   Το άγνωστο Ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης το 1821

Η Σαμοθράκη αποτελεί ένα μέρος της Θράκης, το οποίο είναι άγνωστο στο ευρύ κοινό, παρά τη μεγάλη προσφορά του στον ελληνικό και παγκόσμιο πολιτισμό, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.

Το νησί ήταν ένας χώρος, μία ολόκληρη φιλοσοφία της ζωής, μία αντίληψη για το ζωή των ανθρώπων. Η ανάπτυξη της Σαμοθράκης και τα «Σαμοθραείκια τείχη», οι πόλεις που δημιούργησε στα απέναντι Θρακικά παράλια, τα Καβείρια Μυστήρια, η έλευση του Απόστολου Παύλου στο νησί ως πρώτου ευρωπαϊκού εδάφους, και φυσικά η Νίκη της Σαμοθράκης, είναι μερικά από τα δεδομένα, για τα οποία είναι γνωστή η Σαμοθράκη. Το νησί όμως έχει και μία πτυχή της ιστορίας της, άγνωστη και λησμονημένη. 
Η Σαμοθράκη από το 1459 ήταν υπόδουλη με έντονη την οθωμανική παρουσία. Την  κήρυξη της επανάστασης στη Σαμοθράκη από τα  μυημένα μέλη στη Φιλική Εταιρεία, ακολούθησε ο γενικός ξεσηκωμός των Ελλήνων. Η αντίδραση από τους Οθωμανούς ήρθε το Σεπτέμβριο του 1821, την 1η του μηνός, την «πρωτοσταυρινιά» όπως λένε οι ντόπιοι, όταν αποβιβάστηκαν δύο χιλιάδες στρατιώτες. Η καταστροφή ήταν ολοκληρωτική. Η Σαμοθράκη μετατράπηκε σε κέντρο λεηλασίας, ζώνη θανάτου και ερείπια και το νησί έμεινε ακατοίκητο για έξι χρόνια.

Εφτακόσιοι από τους κατοίκους που είχαν καταφύγει στα βουνά, οι Οθωμανοί τους έφεραν πίσω με δόλο δίνοντάς τους την εντύπωση ότι θα τους δώσουν χάρη. Όμως στην τοποθεσία «Εφκάς» στο κάστρο της πρωτεύουσας, της Χώρας, τους δολοφόνησαν όλους.Από τη μαζική αυτή δολοφονία, επέζησαν σύμφωνα με μαρτυρίες ξένων περιηγητών και του Σαμοθρακίτη ιερέα Γ. Μανωλάκη από 25 έως 30 οικογένειες, οι οποίες ζούσαν τα επόμενα χρόνια σε άθλια κατάσταση. Σημαντική μαρτυρία για το ολοκαύτωμα αποτελεί το έργο του Ίωνος Δραγούμη «Σαμοθράκη», ο οποίος διέσωσε το συμβάν, αλλά και την αναφορά για το τρυπημένο Ευαγγέλιο της εκκλησίας της Παναγίας στη Χώρα, το οποίο φυλάσσεται στο Εθνολογικό Μουσείο. Όσοι σώθηκαν από τους 15.000 περίπου κατοίκους πουλήθηκαν σαν σκλάβοι.

Σημαντική παράμετρος του Ολοκαυτώματος αποτελεί και ο βίαιος εξισλαμισμός πολλών Σαμοθρακιτών, που κατέληξαν όπως αναφέραμε δούλοι. Πέντε από τους επιζώντες του Ολοκαυτώματος γύρισαν το 1837 στη Σαμοθράκη και επέστρεψαν στην αρχική τους πίστη. Για αυτό το λόγο βασανίστηκαν και θανατώθηκαν στην απέναντι Θρακική ακτή όπου μεταφέρθηκαν στο χωριό Μάκρη της Αλεξανδρούπολης. Η μνήμη τους τιμάται την Κυριακή του Θωμά και αποτελούν τους πέντε Νεομάρτυρες (Μανουήλ Παλογούδας, Μιχαήλ Κύπριος, Θεόδωρος Δημ. Καλάκου, Γεώργιος Κουρούνης και Γεώργιος), τα λείψανα των οποίων υπάρχουν στην εκκλησία της Παναγίας στη Χώρα και στις εικόνες στις εκκλησίες του νησιού απεικονίζονται με φουστανέλες ή με τη Σαμοθρακίτικη νησιώτικη βράκα.

Το Ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης παρέμεινε άγνωστο και η τυπική αναφορά στη θυσία των κατοίκων της στην εθνική παλιγγενεσία, αναγνωρίστηκε από την Ακαδημία των Αθηνών μόλις το 1980. Την καταστροφή της Σαμοθράκης την απεικόνισε πολύ χαρακτηριστικά ο Γάλλος Αύγουστος Βινσόν (Αuguste Vinchon) ο οποίος λίγο αργότερα ζωγράφισε ένα πίνακα με θέμα τη σφαγή της Σαμοθράκης, που βρίσκεται στο Λούβρο 

Το Ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης αποτελεί μία άγνωστη πτυχή της ελληνικής ιστορίας  και βεβαίως της της Θρακικής ιστορίας και οφείλουν οι χιλιάδες επισκέπτες του νησιού να το γνωρίσουν και οι αρκετοί ερευνητές που ασχολούνται με αυτό, να το αναδείξουν περισσότερο. Το οφείλουμε στους νέους ανθρώπους που θυσιάστηκαν την 1η  Σεπτεμβρίου του 1821  για την Ελευθερία .

19 Οκτωβρίου 1912. Η απελευθέρωση της Σαμοθράκης

Θεοφάνης Μαλκίδης

19 Οκτωβρίου 1912. Η απελευθέρωση της Σαμοθράκης

Στις 18 Οκτωβρίου 1912, στις έξι το πρωί ο ελληνικός στόλος αποπλέει από το Μούδρο σε σχηματισμό τριών μοιρών:

1η Μοίρα «ΑΒΕΡΩΦ», «ΨΑΡΑ», «ΝΑΥΚΡΑΤΟΥΣΑ» και «ΛΕΩΝ» για την κατάληψη της Ίμβρου και της Σαμοθράκης,

2η Μοίρα «ΣΠΕΤΣΑΙ» «ΥΔΡΑ» «ΘΥΕΛΛΑ» και «ΛΟΓΧΗ» για την κατάληψη της Θάσου και 3η Μοίρα «ΚΑΝΑΡΗΣ» με «Τ/Π 14» για την κατάληψη του Άγιου Ευστράτιου.

Οι ναυτικές δυνάμεις υπό τον Π. Κουντουριώτη απελευθέρωσαν στις 8 Οκτωβρίου τη Λήμνο και το μεγάλης σημασίας λιμάνι της στο Μούδρο έγινε ορμητήριο του στόλου, ο οποίος απελευθέρωσε τα νησιά ως εξής: 17/10/1912 Ίμβρος, Θάσος και Άγιος Ευστράτιος. 18/10/1912 Σαμοθράκη. 21/10/1912: Ψαρά. 24/10/1912: Τένεδος. 2/11/1912: χερσόνησος Αγίου Όρους. 11/11/1912: Λέσβος. 13/11/1912: Χίος. 14/11/1912: Οινούσσες. 27/11/1912: Ικαρία. 02/3/1913: Σάμος.

Στη Σαμοθράκη με το που αντίκρισαν οι Έλληνες τον στόλο, ο ενθουσιασμός ήταν απερίγραπτος, αφού η λευτεριά ερχόταν μετά από 600 χρόνια, έχοντας πληρώσει, βαρύ φόρο αίματος στη σφαγή της 1ης Σεπτεμβρίου του 1821, ενθουσιασμός που  έφθασε στο αποκορύφωμα, όταν μετά από λίγο κυμάτιζε στο νησί η Ελληνική σημαία. Πρώτο μέλημα των ναυτών, ήταν η σύλληψη των οθωμανικών αρχών, δηλαδή των λίγων χωροφυλάκων, οι οποίοι πριν παραδοθούν, παρακάλεσαν τον Αρχιερατικό Επίτροπο Α. Παπανδρέου να μεσολαβήσει για την ασφάλεια της ζωής τους. Ο ιερέας τους οδήγησε και τους παρέδωσε στον επικεφαλή του αγήματος σημαιοφόρο Κωνσταντίνο Παναγιώτου.

Στην σχετική με την απελευθέρωση της Σαμοθράκης έκθεσή του ο Κ. Παναγιώτου αναφέρει μεταξύ των άλλων και τα εξής: «Εις εκτέλεσιν της υπ’ αριθμ. 34 και από 17 τρέχοντος εγγράφου διαταγής υμών, λαμβάνω την τιμήν να σας αναφέρω ότι άμα τη αποβιβάσει μου εν τη Νήσω Σαμοθράκη προέβην αμέσως εις την κατάσχεσιν του εν τη παραλία Λιμεναρχείου, υψώσας επ’ αυτού με τας κεκανονισμένας τιμάς την ελληνικήν Σημαίαν. Αφού δε εγκατέστησα φρουράν εξ ενός διόπου και 8 ναυτών, προέβην εις την κατάσχεσιν παρακείμενης αποθήκης εν η υπήρχε ποσότης κριθής, σίτου και άλλων καρπών…..Είτα δε παραλαβών το υπόλοιπον του αγήματος, μετέβην και κατέλαβον την κυρίως πόλιν της Σαμοθράκης, κατοικουμένην εκ τεσσάρων χιλιάδων περίπου κατοίκων, απάντων Ελλήνων, πλην δύο οικογενειών οθωμανών. ..... Μετέβην είτα εις την εκκλησίαν όπου ετελέσθη δοξολογία παρά των κατοίκων.... Εν Σαμοθράκη τη 19^η-10-1912 Κων/νος Παναγιώτου-Σημαιοφόρος»

Το φύλο της 20ης Οκτωβρίου της εφημερίδος «Εμπρός», γράφει μεταξύ των άλλων τοτα εξής:«Η ΚΑΤΑΛΗΨΗ ΤΩΝ ΝΗΣΩΝ ΘΑΣΣΟΥ ΙΜΒΡΟΥ – ΣΤΡΑΤΗΣ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗΣ ΕΠΙΣΗΜΟΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΘΕΝ Παρά του υποναυάρχου αρχηγού ελήφθησαν αι ακόλουθοι λεπτομέρειαι της καταλήψεως των νήσων Θάσου, Στράτη Αγίου Ευστρατίου), Ίμβρου και Σαμοθράκης.... Σήμερον την πρωΐαν άπας ο στόλος κατέπλευσεν εις Σαμοθράκην και αποβιβάσας άγημα υπό του σημαιοφόρου Παναγιώτου κατέλαβον ταύτην. Ο στόλος περιπολεί διαρκώς περί τα Δαρδανέλλια αναμένων ματαίως την έξοδον του εχθρού.Ο αρχηγός του στόλου υποναύαρχος Π. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ»

Επίσης, το φύλο της 20ης Οκτωβρίου της εφημερίδος «Σκρίπ», δημοσιεύει τη σχετική είδηση: «Ο ΣΤΟΛΟΣ ΜΑΣ ΚΑΤΕΛΑΒΕ ΚΑΙ ΑΛΛΑΣ ΝΗΣΟΥΣ ΤΟ ΕΠΙΣΗΜΟΝ ΤΛ/ΜΑ Παρά του υποναυάρχου αρχηγού ελήφθησαν αι ακόλουθοι λεπτομέρειαι της καταλήψεως των νήσων Θάσου, Ίμβρου, Αγίου Ευστρατίου ή Αλονήσου, και Σαμοθράκης..... »

Με την Συνθήκη της Λωζάννης (1923- Άρθρο 12) η οποία αποτέλεσε την τελευταία πράξη της προσπάθειας των Ελλήνων για απελευθέρωση των υπόδουλων συμπατριωτών τους, κατοχυρώνεται η νέα κατάσταση στο βορειοανατολικό Αιγαίο:

1η Σεπτεμβρίου 1821: Το ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης

Θεοφάνης Μαλκίδης 

Το Ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης.

Όσοι αποτολμήσουν να εμβαθύνουν στις πηγές της ιστορίας μακριά από τη γνωστή και δυστυχώς  επικρατούσα στα ελλαδικά "πνευματικά ιδρύματα" συλλογιστική,  θα διαπιστώσουν ότι σε όλα σχεδόν τα νησιά του Αιγαίου υπήρξε από ένα ολοκαύτωμα αντίστοιχο με τη σφαγή της Χίου,  είτε πρόκειται για την περίοδο της τουρκοκρατίας είτε στη περίοδο της Ελληνικής Επανάστασης. Ένα από αυτά είναι και το ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης την 1η Σεπτεμβρίου  1821.

Η Σαμοθράκη από το 1459 ήταν υπόδουλη στο οθωμανικό κράτος . Η κήρυξη της επανάστασης στη Σαμοθράκη από τα τοπικά μυημένα μέλη στη Φιλική Εταιρεία, ακολούθησε το γενικό ξεσηκωμό των Ελλήνων. Οι Σαμοθρακίτες που είχαν συνδέσμους με συμπατριώτες τους στην Κωνσταντινούπολη και με τον μητροπολίτη Μαρωνείας Κωνστάντιο, είχαν ήδη δημιουργήσει το ψυχολογικό υπόβαθρο. 
Έτσι  τον Αύγουστο του 1821 κήρυξαν την επανάσταση, ωστόσο η   αντίδραση από τους Οθωμανούς ήρθε άμεσα. Το Σεπτέμβριο του 1821, την 1η του μηνός, την «πρωτοσταυρινιά» όπως λένε οι ντόπιοι, όταν αποβιβάστηκαν στο νησί δύο χιλιάδες στρατιώτες υπό τον Τούρκο υποναύαρχο μπέη Καρά-Αλή. 

Η καταστροφή ήταν ολοκληρωτική. Η Σαμοθράκη μετατράπηκε σε κέντρο λεηλασίας, ζώνη θανάτου και ερείπια, και το νησί έμεινε ακατοίκητο για έξι χρόνια. Σφαγιάσθηκαν περίπου 10.000 άνδρες και αγόρια (κατ’ άλλες πηγές 8.000). Τα γυναικόπαιδα και όσοι σώθηκαν από την σφαγή πουλήθηκαν στα σκλαβοπάζαρα της Σμύρνης και της Κωνσταντινούπολης.

ADVERTISEMENT

Εφτακόσιοι από τους κατοίκους που είχαν καταφύγει στα βουνά, οι Οθωμανοί τους έφεραν πίσω με δόλο δίνοντάς τους την εντύπωση ότι θα τους δώσουν χάρη. Όμως στην τοποθεσία «Εφκάς» στο κάστρο της πρωτεύουσας, της Χώρας, τους δολοφόνησαν όλους. Από τη μαζική αυτή δολοφονία, επέζησαν σύμφωνα με μαρτυρίες ξένων περιηγητών και του Σαμοθρακίτη ιερέα Γ. Μανωλάκη από 25 έως 30 οικογένειες, οι οποίες ζούσαν τα επόμενα χρόνια σε άθλια κατάσταση. Σημαντική μαρτυρία για το ολοκαύτωμα αποτελεί το έργο του Ίωνος Δραγούμη «Σαμοθράκη», ο οποίος διέσωσε το συμβάν, αλλά και την αναφορά για το τρυπημένο Ευαγγέλιο της εκκλησίας της Παναγίας στη Χώρα, το οποίο φυλάσσεται στο Εθνολογικό Μουσείο.

 

Σημαντική παράμετρος του ολοκαυτώματος αποτελεί και ο βίαιος εξισλαμισμός πολλών Σαμοθρακιτών, που κατέληξαν όπως αναφέραμε δούλοι. Πέντε από τους επιζώντες του ολοκαυτώματος γύρισαν το 1837 στη Σαμοθράκη και επέστρεψαν στην αρχική τους θρησκεία. Για αυτό το λόγο βασανίστηκαν και θανατώθηκαν στην απέναντι Θρακική ακτή, όπου μεταφέρθηκαν στο χωριό Μάκρη της Αλεξανδρούπολης. Η μνήμη τους τιμάται την Κυριακή του Θωμά και αποτελούν τους πέντε νεομάρτυρες (Μανουήλ Παλογούδας, Θεόδωρος Δημητρίου, Γεώργιος Κουρούνης, Γεώργιος Καλακίκος και Μιχαήλ Κύπριος), τα λείψανα των οποίων υπάρχουν στην εκκλησία της Παναγίας στη Χώρα και στις εικόνες στις εκκλησίες του νησιού απεικονίζονται με φουστανέλες ή με τη χαρακτηριστική  νησιωτική βράκα της Σαμοθράκης.

Το ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης παρέμεινε άγνωστο και η τυπική αναφορά στη θυσία των κατοίκων της στην εθνική παλιγγενεσία, αναγνωρίστηκε από την Ακαδημία των Αθηνών μόλις το 1980. Την καταστροφή της Σαμοθράκης την απεικόνισε πολύ χαρακτηριστικά ο Γάλλος Αuguste Vinchon ο οποίος λίγο αργότερα ζωγράφισε ένα πίνακα με θέμα τη σφαγή της Σαμοθράκης, που βρίσκεται στο Λούβρο.

Δείτε την ομιλία του Θ. Μαλκίδη για το ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης

Συμπληρωματικά αναφέρουμε μία άγνωστη ιστορική καταγραφή για το Ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης.

Το 1826 εκδόθηκε στο Παρίσι ένα βιβλίο με τίτλο «Les Femmes Grecques aux Dames Fransaises, Recit de leurs malheurs, traduit du grec par un philhellene», στο οποίο γίνεται αφήγηση της απόβασης στη Σαμοθράκη των Τούρκων τον Σεπτέμβριο του 1821. Αφηγητής είναι ο Γάλλος Διπλωμάτης François Pouquenille και αναφέρεται μεταξύ των άλλων και σε ένα δραματικό επεισόδιο με ηρωίδα μια νεαρή κοπέλα της Σαμοθράκης (σελ. 28-40).

Η εικόνα της Παναγίας Κρημνιώτισσας από τη Σαμοθράκη στην Αλεξανδρούπολη και το Ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης

Φάνης Μαλκίδης

1η Σεπτεμβρίου 1821 : Το Ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης

Η Σαμοθράκη αποτελεί ακόμη ένα μέρος της Θράκης, το οποίο είναι άγνωστο στο ευρύ κοινό, παρά τη μεγάλη προσφορά του στον ελληνικό και παγκόσμιο πολιτισμό, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Το νησί ήταν ένας χώρος, μία ολόκληρη φιλοσοφία της ζωής, μία αντίληψη για την επικοινωνία ανθρώπων και εμπορευμάτων. Η ανάπτυξη της Σαμοθράκης και τα «Σαμοθραείκια τείχη», οι πόλεις που δημιούργησε στα απέναντι Θρακικά παράλια, τα Καβείρια Μυστήρια, η έλευση του Απόστολου Παύλου στο νησί ως πρώτο ευρωπαϊκό έδαφος, και φυσικά η Νίκη της Σαμοθράκης, είναι μερικά από τα δεδομένα, για τα οποία είναι γνωστή η Σαμοθράκη. Το νησί όμως έχει και μία πτυχή της ιστορίας της, άγνωστη και λησμονημένη. Η Σαμοθράκη από το 1459 ήταν υπόδουλη με έντονη την οθωμανική παρουσία.

Η κήρυξη της επανάστασης στη Σαμοθράκη από τους τοπικά μυημένα μέλη στη Φιλική Εταιρεία, ακολούθησε ο γενικός ξεσηκωμός των Ελλήνων. Η αντίδραση από τους Οθωμανούς ήρθε το Σεπτέμβριο του 1821, την 1η του μηνός, την «πρωτοσταυρινιά» όπως λένε οι ντόπιοι, όταν αποβιβάστηκαν δύο χιλιάδες στρατιώτες. Η καταστροφή ήταν ολοκληρωτική. Η Σαμοθράκη μετατράπηκε σε κέντρο λεηλασίας, ζώνη θανάτου και ερείπια, και το νησί έμεινε ακατοίκητο για έξι χρόνια. Εφτακόσιοι από τους κατοίκους που είχαν καταφύγει στα βουνά, οι Οθωμανοί, τους έφεραν πίσω με δόλο δίνοντάς τους την εντύπωση ότι θα τους δώσουν χάρη. Όμως στην τοποθεσία «Εφκάς» στο κάστρο της πρωτεύουσας, της Χώρας, τους δολοφόνησαν όλους. Από τη μαζική αυτή δολοφονία, επέζησαν σύμφωνα με μαρτυρίες ξένων περιηγητών και του Σαμοθρακίτη ιερέα Γ. Μανωλάκη από 25 έως 30 οικογένειες, οι οποίες ζούσαν τα επόμενα χρόνια σε άθλια κατάσταση. Σημαντική μαρτυρία για το ολοκαύτωμα αποτελεί το έργο του Ίωνος Δραγούμη «Σαμοθράκη», ο οποίος διέσωσε το συμβάν, αλλά και την αναφορά για το τρυπημένο Ευαγγέλιο της εκκλησίας της Παναγίας στη Χώρα, το οποίο φυλάσσεται στο Εθνολογικό Μουσείο. Όσοι σώθηκαν από τους 15.000 κατοίκους πουλήθηκαν σαν σκλάβοι.

Σημαντική παράμετρος του ολοκαυτώματος αποτελεί και ο βίαιος εξισλαμισμός πολλών Σαμοθρακιτών, που κατέληξαν   δούλοι. Πέντε από τους επιζώντες του ολοκαυτώματος γύρισαν το 1837 στη Σαμοθράκη και επέστρεψαν στην αρχική τους θρησκεία. Για αυτό το λόγο βασανίστηκαν και θανατώθηκαν στην απέναντι Θρακική ακτή όπου μεταφέρθηκαν στο χωριό Μάκρη της Αλεξανδρούπολης. Η μνήμη τους τιμάται την Κυριακή του Θωμά και αποτελούν τους πέντε νεομάρτυρες (Μανουήλ Παλογούδας, Μιχαήλ Κύπριος, Θεόδωρος Δημ. Καλάκου, Γεώργιος Κουρούνης και Γεώργιος), τα λείψανα των οποίων υπάρχουν στην εκκλησία της Παναγίας στη Χώρα και στις εικόνες στις εκκλησίες του νησιού απεικονίζονται με φουστανέλες.

Το ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης παρέμεινε άγνωστο και η τυπική αναφορά στη θυσία των κατοίκων της στην εθνική παλιγγενεσία, αναγνωρίστηκε από την Ακαδημία των Αθηνών μόλις το 1980. Την καταστροφή της Σαμοθράκης την απεικόνισε πολύ χαρακτηριστικά ο Γάλλος Αύγουστος Βινσόν (Αuguste Vinchon) ο οποίος λίγο αργότερα ζωγράφισε ένα πίνακα με θέμα τη σφαγή της Σαμοθράκης, που βρίσκεται στο Λούβρο.

Το ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης αποτελεί μία άγνωστη πτυχή της ιστορίας μας και οφείλουν οι χιλιάδες επισκέπτες του νησιού να το γνωρίσουν, και οι αρκετοί ερευνητές που ασχολούνται με αυτό, να το αναδείξουν περισσότερο. Η συνέχεια θα πρέπει να είναι ακόμη πλούσια, το οφείλουμε στους νέους ανθρώπους που θυσιάστηκαν το Σεπτέμβριο του 1821 και αργότερα, για ελευθερία σώματος και πνεύματος.


Για το Ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης περισσότερα στο Δορδανάς Σ- Μαλκίδης Θ. (επιμ.) Σαμοθράκη: Ιστορία- Αρχαιολογία- Πολιτισμός. Πρακτικά Επιστημονικού Συνεδρίου. Θεσσαλονίκη: εκδόσεις Επίκεντρο 2008.



H ομιλία του Θ. Μαλκίδη στο Ι.Ν. Αγίου Βασιλείου Αλεξανδρούπολης για το Ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης την 1η Σεπτεμβρίου 1821.


Το ρεπορτάζ της Δέλτα Τηλεόρασης για την έλευση της Παναγίας της Κρημνιώτισσας στην Αλεξανδρούπολη και το Ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης






Η έλευση της εικόνας της Παναγίας Κρημνιώτισσας στον Ι. Ν. Αγίου Βασιλείου  της  Αλεξανδρούπολης

Οι Πέντε Νεομάρτυρες

Οι πέντε Νεομάρτυρες οι εξ Σαμοθράκης και η μνήμη τους την Κυριακή του Θωμά

 

Φάνης Μαλκίδης

 

Είναι γεγονός ότι η συμβολή της Θράκης στην Εθνική Παλιγγενεσία αποτελεί ένα ακόμη μέρος της αποσιωπημένης ελληνικής ιστορίας. Μάλιστα η Θράκη έχει και αυτή ολοκαυτώματα και εξόδους ανάλογα της Χίου, των Ψαρών και του Μεσολογγίου. Ειδικότερα, στο νησί της Σαμοθράκης, η κήρυξη της επανάστασης από τα τοπικά μυημένα μέλη στη Φιλική Εταιρεία, ακολούθησε ο γενικός ξεσηκωμός των Ελλήνων, παρά το γεγονός της εγγύτητας προς την πρωτεύουσα του οθωμανικού κράτους.

Η αντίδραση από τους Οθωμανούς ήρθε το Σεπτέμβριο του 1821, την 1η του μηνός, την «πρωτοσταυρινιά» όπως λένε οι ντόπιοι, όταν αποβιβάστηκαν δύο χιλιάδες στρατιώτες. Η καταστροφή ήταν ολοκληρωτική, από τις χιλιάδες των νεκρών, μέχρι τις λεηλασίες των οικιών και των εκκλησιών ενώ όσοι σώθηκαν πουλήθηκαν στην Κωνσταντινούπολη σαν σκλάβοι. Εφτακόσιοι από τους κατοίκους που είχαν καταφύγει στα βουνά, οι Οθωμανοί, τους έφεραν πίσω με δόλο δίνοντάς τους την εντύπωση ότι θα τους δώσουν χάρη. Όμως στην τοποθεσία «Εφκάς» στο κάστρο της πρωτεύουσας (της Χώρας), τους δολοφόνησαν σχεδόν όλους. Από τη μαζική αυτή δολοφονία, επέζησαν σύμφωνα με μαρτυρίες ξένων περιηγητών και του Σαμοθρακρακίτη ιερέα Γ. Μανωλάκη από 25 έως 30 οικογένειες, οι οποίες ζούσαν τα επόμενα χρόνια σε άθλια κατάσταση. Σημαντική μαρτυρία για το ολοκαύτωμα αποτελεί το έργο του Ί Δραγούμη «Σαμοθράκη», ο οποίος δε διέσωσε μόνο ένα μέρος του συμβάντος, αλλά και την αναφορά στο τρυπημένο Ευαγγέλιο της εκκλησίας της Παναγίας στη Χώρα, το οποίο φυλάσσεται στο Εθνολογικό Μουσείο. Την καταστροφή της Σαμοθράκης την απεικόνισε ο Γάλλος Αύγουστος Βινσόν (Αuguste Vinchon) ο οποίος ζωγράφισε ένα πίνακα με θέμα τη σφαγή της Σαμοθράκης, που βρίσκεται στο Λούβρο.

Σημαντική παράμετρος του ολοκαυτώματος αποτελεί και ο βίαιος εξισλαμισμός πολλών Σαμοθρακιτών, που κατέληξαν δούλοι. Πέντε από τους επιζώντες του ολοκαυτώματος της Σαμοθράκης, οι Μανουήλ Παλογούδας, Μιχαήλ ο Κύπριος, Θεόδωρος Δημητρίου, Γεώργιος Κουρούνης και Γεώργιος Καλακίκος, γύρισαν το 1835 στη Σαμοθράκη και επέστρεψαν στην αρχική τους θρησκεία.

 

Εφημερίδα Μακεδονία

ΑΦΙΕΡΩΜΑ 1912 – 2012

Εκατό χρόνια από τον Α’ Βαλκανικό πόλεμο

Στο δεύτερο μέρος του αφιερώματος της «Μακεδονίας της Κυριακής» στους βαλκανικούς πολέμους παρουσιάζουμε τις συγκρούσεις του ελληνικού στρατού με τον οθωμανικό σε στεριά και θάλασσα.
 

Συνέντευξη
Δημήτριος Γεδεών

Άρθρα
Στράτος Δορδανάς
Φάνης Μαλκίδης

Επιμέλεια αφιερώματος, συνέντευξη, εισαγωγή
Στέλιος Κούκος

skoukos@makthes.gr

Ενώ είμαστε έτοιμοι να γιορτάσουμε την επέτειο της απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης και τα 100 χρόνια του ελεύθερου βίου της Βόρειας Ελλάδας, ίσως να χρειάζεται να θυμηθούμε πως αυτός ο δρόμος και η πορεία για την απελευθέρωση δεν ήταν μια αβλαβής διέλευση. Και δεν αναφερόμαστε μόνο στους νεκρούς των πεδίων των μαχών στη στεριά και στις ναυμαχίες, κατά τη διάρκεια των βαλκανικών πολέμων. Προφανώς όμως αυτούς πρώτους πρώτους θα πρέπει να θυμηθούμε και να τιμήσουμε, και σε καμιά περίπτωση δεν θα πρέπει να τους προσπεράσουμε, όσο κι αν θα φέρουν κάποια θλίψη στη γιορτή μας...
Έτσι, όσο κι αν δεν πιστεύουμε πως η ιστορία του κόσμου γράφεται μόνο με αίμα, αλλά με ποικίλου είδους δημιουργικές, γενναιόδωρες πράξεις και ενέργειες, σίγουρα όμως όταν θυσιάζονται ζωές -και μάλιστα για τη δική μας ελευθερία- θα πρέπει το δίχως άλλο να εκφράζουμε τη διαρκή ευγνωμοσύνη μας.
Άλλωστε οι γιορτές αυτές θα πρέπει να είναι πρώτα απ' όλα αναφορές και σχέσεις μνήμης και μετά οτιδήποτε άλλο, αφού προφανώς σ' αυτές τις μετέωρες στιγμές που βρίσκεται η χώρα, η μνήμη είναι η μόνη δυνατότητα δημιουργίας και ιδιαίτερα ποικιλότροπης αντίστασης.
Σ' αυτό λοιπόν το προσκλητήριο της εορταστικής, αν θέλετε, μνήμης, δεν θα πρέπει να παραλείψουμε να ανακαλέσουμε ανάμεσά μας και αυτούς που στερήθηκαν την ελευθερία τους, δηλαδή το πιο πολύτιμο αγαθό, στους σκληρούς αιώνες της πολλαπλής σκλαβιάς και έζησαν ραγιάδες, τους ποταμούς δακρύων και αιμάτων που χύθηκαν καθ' όλη τη διάρκεια της τουρκοκρατίας και τους ποικίλου είδους εξισλαμισμούς, βίαιους και μη, που απέκοψαν τους ρωμιούς προγόνους μας από την ελληνική παράδοση και συνέχεια. Ανάμεσα σ' αυτούς θα πρέπει να θυμηθούμε και τα παιδιά του παιδομαζώματος, πους τους μετάλλάξαν σε γενίτσαρους, δηλαδή σε εχθρούς του γένους τους.
Τα χρόνια όμως αυτά δεν έζησαν μόνο ραγιάδες, αλλά κι αυτοί που, όπως θα έλεγε ο Θουκυδίδης, εφάνησαν "παρά δύναμιν τολμηταί και παρά γνώμην κινδυνευταί", δηλαδή (σε ελεύθερη απόδοση) άνθρωποι που τόλμησαν στα δύσκολα αυτά χρόνια να ξεσηκωθούν και να επαναστατήσουν, ριψοκινδυνεύοντας ακόμη και ενάντια στη στοιχειώδη φρόνηση που τους έλεγε να κάτσουν στα αυγά τους. Αντίστοιχη δράση με τους επαναστάτες αυτούς είχαν και οι αρματολοί, οι κλέφτες, οι μακεδονομάχοι...
Να θυμηθούμε όμως και τους νεομάρτυρες του γένους, που αγωνίστηκαν και μαρτύρησαν για την ελευθερία της προσωπικής αλλά και της κοινοτικής-συλλογικής συνείδησης και έκφρασης.
Πλάι σ' αυτούς και τους δασκάλους, που μόρφωναν τα Ελληνόπουλα για να μεταφέρουν την κρυμμένη ακοίμητη φλόγα του πνευματικού κόσμου της ρωμιοσύνης. Και να που έρχονται αβίαστα στη μνήμη και ανάμεσά μας δύο μορφές που λάμπρυναν τον ελληνισμό της τουρκοκρατίας και τους χρωστάμε πολλά, τον ποιητή, λόγιο, επαναστάτη Ρήγα τον Βελενστινλή, και τον φωτιστή και σχολάρχη του γένους Άγιο Κοσμά τον Αιτωλό, που σφράγισαν το έργο τους με θυσία.
Και για όσους αναρωτηθούν αν τα λόγια αυτά ταιριάζουν καλύτερα σε κάποιο αφιέρωμα για την 25η Μαρτίου, θα λέγαμε πως προφανώς η δική μας 26η Οκτωβρίου του 1912 έφερε το τέλος της τουρκοκρατίας στα μέρη μας!

* Στη φωτογραφία «Η μάχη του Σαρανταπόρου και η καταπληκτική ανδρεία των ευζώνων μας (10 Οκτωβρίου 1912)» του Σωτήρη Χρηστίδη

Για να διαβάσετε το αφιέρωμα σε μορφή pdf πατήστε εδώ

Πολεμικό Ναυτικό και απελευθέρωση Σαμοθράκης

Εκδηλώσεις του Πολεμικού Ναυτικού για τα 100 χρόνια των Βαλκανικών Πολέμων . Απελευθέρωση της Σαμοθράκης και των άλλων νησιών του βορειοανατολικού Αιγαίου

 

Κατάπλους Πολεμικών Πλοίων σε λιμένες
18-19 Οκτωβρίου: Απελευθέρωση Ν. Σαμοθράκης.

 

 

 

Στο πλαίσιο του εορτασμού των 100 ετών από τους νικηφόρου Βαλκανικούς Πολέμους, το Πολεμικό Ναυτικό έχει προγραμματίσει τις ακόλουθες εκδηλώσεις:

Το ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης

Θεοφάνης Μαλκίδης

 

1η Σεπτεμβρίου 1821: Η σφαγή της Σαμοθράκης

Η Σαμοθράκη αποτελεί ακόμη ένα μέρος της Θράκης, το οποίο είναι άγνωστο στο ευρύ κοινό, παρά τη μεγάλη προσφορά του στον ελληνικό και παγκόσμιο πολιτισμό, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Το νησί ήταν ένας χώρος, μία ολόκληρη φιλοσοφία της ζωής, μία αντίληψη για την επικοινωνία ανθρώπων και εμπορευμάτων. Η ανάπτυξη της Σαμοθράκης και τα «Σαμοθραείκια τείχη», οι πόλεις που δημιούργησε στα απέναντι Θρακικά παράλια, τα Καβείρια Μυστήρια, η έλευση του Απόστολου Παύλου στο...

...νησί ως πρώτου ευρωπαϊκού εδάφους, και φυσικά η Νίκη της Σαμοθράκης, είναι μερικά από τα δεδομένα, για τα οποία είναι γνωστή η Σαμοθράκη. Το νησί όμως έχει και μία πτυχή της ιστορίας της, άγνωστη και λησμονημένη. Η Σαμοθράκη από το 1459 ήταν υπόδουλη με έντονη την οθωμανική παρουσία.

Η κήρυξη της επανάστασης στη Σαμοθράκη από τους τοπικά μυημένα μέλη στη Φιλική Εταιρεία, ακολούθησε ο γενικός ξεσηκωμός των Ελλήνων. Η αντίδραση από τους Οθωμανούς ήρθε το Σεπτέμβριο του 1821, την 1η του μηνός, την «πρωτοσταυρινιά» όπως λένε οι ντόπιοι, όταν αποβιβάστηκαν δύο χιλιάδες στρατιώτες. Η καταστροφή ήταν ολοκληρωτική. Η Σαμοθράκη μετατράπηκε σε κέντρο λεηλασίας, ζώνη θανάτου και ερείπια, και το νησί έμεινε ακατοίκητο για έξι χρόνια. Εφτακόσιοι από τους κατοίκους που είχαν καταφύγει στα βουνά, οι Οθωμανοί, τους έφεραν πίσω με δόλο δίνοντάς τους την εντύπωση ότι θα τους δώσουν χάρη. Όμως στην τοποθεσία «Εφκάς» στο κάστρο της πρωτεύουσας, της Χώρας, τους δολοφόνησαν όλους. Από τη μαζική αυτή δολοφονία, επέζησαν σύμφωνα με μαρτυρίες ξένων περιηγητών και του Σαμοθρακρακίτη ιερέα Γ. Μανωλάκη από 25 έως 30 οικογένειες, οι οποίες ζούσαν τα επόμενα χρόνια σε άθλια κατάσταση. Σημαντική μαρτυρία για το ολοκαύτωμα αποτελεί το έργο του Ίωνος Δραγούμη «Σαμοθράκη», ο οποίος διέσωσε το συμβάν, αλλά και την αναφορά για το τρυπημένο Ευαγγέλιο της εκκλησίας της Παναγίας στη Χώρα, το οποίο φυλάσσεται στο Εθνολογικό Μουσείο. Όσοι σώθηκαν από τους 15.000 κατοίκους πουλήθηκαν σαν σκλάβοι.

Σημαντική παράμετρος του ολοκαυτώματος αποτελεί και ο βίαιος εξισλαμισμός πολλών Σαμοθρακιτών, που κατέληξαν όπως αναφέραμε δούλοι. Πέντε από τους επιζώντες του ολοκαυτώματος γύρισαν το 1837 στη Σαμοθράκη και επέστρεψαν στην αρχική τους θρησκεία. Για αυτό το λόγο βασανίστηκαν και θανατώθηκαν στην απέναντι Θρακική ακτή όπου μεταφέρθηκαν στο χωριό Μάκρη της Αλεξανδρούπολης. Η μνήμη τους τιμάται την Κυριακή του Θωμά και αποτελούν τους πέντε νεομάρτυρες (Μανουήλ Παλογούδας, Μιχαήλ Κύπριος, Θεόδωρος Δημ. Καλάκου, Γεώργιος Κουρούνης και Γεώργιος), τα λείψανα των οποίων υπάρχουν στην εκκλησία της Παναγίας στη Χώρα και στις εικόνες στις εκκλησίες του νησιού απεικονίζονται με φουστανέλες.

Το ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης παρέμεινε άγνωστο και η τυπική αναφορά στη θυσία των κατοίκων της στην εθνική παλιγγενεσία, αναγνωρίστηκε από την Ακαδημία των Αθηνών μόλις το 1980. Την καταστροφή της Σαμοθράκης την απεικόνισε πολύ χαρακτηριστικά ο Γάλλος Αύγουστος Βινσόν (Αuguste Vinchon) ο οποίος λίγο αργότερα ζωγράφισε ένα πίνακα με θέμα τη σφαγή της Σαμοθράκης, που βρίσκεται στο Λούβρο.

Το ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης αποτελεί μία άγνωστη πτυχή της ιστορίας μας και οφείλουν οι χιλιάδες επισκέπτες του νησιού να το γνωρίσουν, και οι αρκετοί ερευνητές που ασχολούνται με αυτό, να το αναδείξουν περισσότερο. Η συνέχεια θα πρέπει να είναι ακόμη πλούσια, το οφείλουμε στους νέους ανθρώπους που θυσιάστηκαν το Σεπτέμβριο του 1821 και αργότερα, για ελευθερία σώματος και πνεύματος.


Για το Ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης περισσότερα στο Δορδανάς Σ- Μαλκίδης Θ. (επιμέλεια) Σαμοθράκη: Ιστορία- Αρχαιολογία- Πολιτισμός. Πρακτικά Επιστημονικού Συνεδρίου. Θεσσαλονίκη: εκδόσεις Επίκεντρο 2008.

100 χρόνια από την απελευθέρωση της Σαμοθράκης

 

Ημερίδα για τα 100 χρόνια απελευθέρωσης  της Σαμοθράκης

 

«Εις εκτέλεσιν της υπ’ αριθμ. 34 και από 17 τρέχοντος εγγράφου διαταγής υμών, λαμβάνω την τιμήν να σας αναφέρω ότι άμα τη αποβιβάσει μου εν τη Νήσω Σαμοθράκη προέβην αμέσως εις την κατάσχεσιν του εν τη παραλία Λιμεναρχείου, υψώσας επ’ αυτού με τας κεκανονισμένας τιμάς την ελληνικήν Σημαίαν……Είτα δε παραλαβών το υπόλοιπον του αγήματος, μετέβην και κατέλαβον την κυρίως πόλιν της Σαμοθράκης, κατοικουμένην εκ τεσσάρων χιλιάδων περίπου κατοίκων, απάντων Ελλήνων, πλην δύο οικογενειών οθωμανών…. Μετέβην είτα εις την εκκλησίαν όπου ετελέσθη δοξολογία παρά των κατοίκων…..».

Αυτά, μεταξύ άλλων, ανέφερε ο σημαιοφόρος του Πολεμικού Ναυτικού Κ. Παναγιώτου, στο έγγραφο που συνέταξε την ημέρα απελευθέρωσης της Σαμοθράκης, η οποία συνέπιπτε με την περίοδο απελευθέρωσης της Ηπείρου, της Μακεδονίας και των νησιών του Βορειοανατολικού Αιγαίου.  Μάλιστα η  επιχείρηση απελευθέρωσης μέσα σε 60 ημέρες των νησιών Ίμβρος, Θάσος και Άγιος Ευστράτιος, Σαμοθράκη, Ψαρά, Τένεδος,  Λέσβος, Χίος, Οινούσσες, Ικαρία, Σάμος και της χερσονήσου του  Αγίου Όρους, αποτελεί εποποιία.

Με αφορμή το ιστορικό γεγονός συμπλήρωσης 100 ετών από την απελευθέρωση της Σαμοθράκης από τον ελληνικό στόλο, με επικεφαλής του οποίου ήταν ο «Γ. Αβέρωφ», το πνευματικό κέντρο του Δήμου Σαμοθράκης «Νικόλαος Φαρδύς», διοργάνωσε  το Σάββατο 25 Αυγούστου 2012 ημερίδα με θέμα: « Το ιστορικό πλαίσιο από την επανάσταση 19 Απριλίου 1821 έως την απελευθέρωση 19 Οκτωβρίου 1912». Η ημερίδα  πραγματοποιήθηκε  στην αίθουσα του Πνευματικού Κέντρου στη Χώρα και την παρακολούθησε πολυπληθές ακροατήριο, τόσο Σαμοθρακιτών, όσο και επισκεπτών του νησιού.

Την ημερίδα άνοιξε η πρόεδρος του Πνευματικού Κέντρου Α. Μαλέζου,   το χαιρετισμό του Μητροπολίτη Ανθίμου μετέφερε ο Αρχιερατικός Επίτροπος π. Ματθαίος, ενώ μίλησαν επίσης ο Δήμαρχος Σαμοθράκης  Γ. Χανός, η αντιπεριφερειάρχης Έβρου Γ. Νικολάου και ο διοικητής της στρατιωτικής δύναμης Σαμοθράκης Δ. Μάνος.

Στην πρώτη συνεδρία, την οποία συντόνισε ο Στράτος Δορδανάς, μίλησε ο Θ. Μαλκίδης για τις «διεθνείς και εσωτερικές συνιστώσες της απελευθέρωσης της Σαμοθράκης», αναδεικνύοντας το περιβάλλον που διαμορφώθηκε τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό, που οδήγησε στην απελευθέρωση της Σαμοθράκης και των άλλων νησιών του Βορειοανατολικού Αιγαίου.  

Στη συνέχεια ο Θ. Αγγελώνιας με την εισήγησή του «Σαμοθράκης απελευθέρωση: Γη προγονική», με μία πρωτότυπη προσέγγιση κατέγραψε την νεώτερη ιστορία της Σαμοθράκης και την απελευθέρωση, μέσα από τις αφηγήσεις των προγόνων του.  Τέλος ο Κ. Κυλίμος αναφέρθηκε στην  « μετακίνηση των πληθυσμών εντός της νήσου Σαμοθράκης την περίοδο της απελευθέρωσης», δίνοντας δημογραφικά στοιχεία για τη χρονική αυτή φάση. Η πρώτη συνεδρία έκλεισε με συζήτηση, τοποθετήσεις και ερωτήσεις, με μεγάλη συμμετοχή του ακροατηρίου.

Η δεύτερη συνεδρία της ημερίδας με συντονιστή το Θ.  Μαλκίδη, ξεκίνησε με την εισήγηση  του Δ. Αναστασιάδη «Το ¨Ψαλτών εγκόλπιον¨ του Νικολάου Φαρδύ: Σκέψεις για το έργο του», εισήγηση που περιέγραψε την προετοιμασία των Σαμοθρακιτών για την απελευθέρωση, μέσα από το έργο του πλέον γνωστού τέκνου της.   

Στη συνέχεια ο Σ. Δορδανάς  πραγματοποίησε την εισήγηση  «Ο ελληνικός στόλος και οι επιχειρήσεις κατάληψης των νησιών του βορειοανατολικού Αιγαίου», περιγράφοντας την πολεμική και ιδιαίτερα ναυτική συνιστώσα απελευθέρωσης της νησιωτικής Ελλάδας,  ενώ ο τελευταίος εισηγητής Π.  Αλεπάκος  μίλησε για  τη « Σαμοθράκη στην τελευταία περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας μέσα από τις γραπτές πηγές της εποχής», καταγράφοντας  τα στοιχεία των ξένων κυρίως περιηγητών της εποχής για τη Σαμοθράκη, μεταξύ των οποίων  και των πλατσικολόγων του πλούτου του νησιού.  

Και η δεύτερη συνεδρία έκλεισε με συζήτηση, ενώ η  ολοκλήρωση  της ημερίδας, έγινε με την  παιδική χορωδία Σαμοθράκης του συλλόγου φίλων μουσικής «Αρμονίας Γένεσις». Κατά τη διάρκεια της ημερίδας λειτούργησε έκθεση φωτογραφίας με σπάνιες απεικονίσεις της Σαμοθράκης κατά την περίοδο της απελευθέρωσης, ενώ τα πρακτικά της ημερίδας θα κυκλοφορήσουν σε βιβλίο, συμβάλλοντας στην ιστορική γνώση για το νησί, το μοναδικό, εκ των Θρακικών Σποράδων (μαζί με Ίμβρο και Τένεδο), που παρέμεινε ελληνικό.

 

 

Μελέτη για τη Σαμοθράκη:Θέσεις θέας και αξιόλογα περιβαλλοντικά στοιχεία της Νήσου Σαμοθράκης

Θέσεις θέας και αξιόλογα περιβαλλοντικά στοιχεία της Νήσου Σαμοθράκης


Εισαγωγή

Η παρούσα μελέτη εκπονήθηκε από ειδική ομάδα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με υπεύθυνο τον κ. Πέτρο Γκανάτσα, Επ. Καθηγητή της Σχολής Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος κατόπιν ανάθεσης της μελέτης από την Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ροδόπης-Έβρου, Νομαρχιακό Διαμέρισμα Έβρου. Το Νομαρχιακό Διαμέρισμα Έβρου στα πλαίσια των προσπαθειών του για μια αειφόρο ανάπτυξη της περιοχής, με ταυτόχρονη προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, αναγνώρισε την ανάγκη εκπόνησης της μελέτης με τίτλο: "Προσδιορισμός θέσεων θέας και ιδιαίτερων περιβαλλοντικών στοιχείων με σκοπό τη χάραξη περιβαλλοντικών διαδρομών και την ανάδειξη του όρους Σάος Σαμοθράκης" και προέβη σε ανάθεση της μελέτης στην ομάδα του ΑΠΘ.



Στην ομάδα εκπόνησης της μελέτης συμμετείχαν:

• Ο κ. Ηλίας Κουλουκούρας, Δασολόγος-Περιβαλλοντολόγος, μεταπτυχιακός φοιτητής της Σχολής Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ειδικός σε θέματα χειρισμού και αξιοποίησης λεκανών απορροής.

• Η κα. Τσακαλδήμη Μαριάνθη, Διδάκτορας της Σχολής Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ειδικός σε θέματα Οικολογίας χερσαίων οικοσυστημάτων και Προστασίας της Φύσης .

• Ο κ. Νίκος Οικονομάκης, MSc Δασολόγος-Περιβαλλοντολόγος, ειδικός σε θέματα γεωγραφικών πληροφοριακών συστημάτων και χαρτογράφησης.

Η ομάδα εκπόνησης της μελέτης θα ήθελε να ευχαριστήσει:



- το Νομάρχη Έβρου κ. Νίκο Ζαμπουνίδη για την εμπιστοσύνη την οποία επέδειξε στην μελετητική ομάδα, καθώς και για την άψογη συνεργασία του αλλά και για το αμέριστο ενδιαφέρον και συμπαράσταση καθ' όλη τη διάρκεια εκπόνησης της μελέτης.

- τα μέλη της Νομαρχιακής Επιτροπής Ανάπτυξης και Υποδομών για την εμπιστοσύνη προς την ερευνητική ομάδα και την άψογη συνεργασία.



Ανεξάρτητα εάν η μελέτη αυτή βρίσκεται στο τέλος της η ομάδα μελέτης θα ήθελε να τονίσει ότι η προσπάθεια ανάδειξης της Σαμοθράκης δεν τελειώνει αλλά τώρα αρχίζει, αφού μένουν τόσα πολλά να γίνουν ενώ έχουν γίνει τόσο λίγα, προκειμένου η Σαμοθράκη να πάρει τη θέση που της αξίζει, προς όφελος πάντοτε της τοπικής κοινωνίας.

Γενικά στοιχεία για τη Σαμοθράκη

Η Σαμοθράκη αποτελεί ένα από τα τελευταία πραγματικά παρθένα νησιά της Ελλάδας, όπου ο "πολιτισμός της αντιπαροχής και της μαζικής τουριστικής ανάπτυξης" έκανε την εξαίρεση και δεν κατέστρεψε τη φυσική ομορφιά και την αρχιτεκτονική του. Έτσι η κάθε προσπάθεια ανάπτυξης θα πρέπει να σεβαστεί το φυσικό πλούτο της περιοχής, ενώ η μοναδικότητα του νησιού μπορεί να αποτελέσει το συγκριτικό πλεονέκτημα πάνω στο οποίο μπορεί να στηριχθεί η αειφόρος ανάπτυξη του νησιού.

Η Σαμοθράκη είναι το νησί που θα σε κερδίσει με μια μόνο επίσκεψη και θα σε μαγέψει με τα κρυστάλλινα νερά των καταρρακτών της και των ρεμάτων της, την οργιώδη βλάστηση, τους απίθανους βραχώδεις σχηματισμούς αλλά και τον επιβλητικό όγκο του βουνού της. Αποτελεί την ωραιότερη βιτρίνα φυσικής ομορφιάς της Ελλάδας: θάλασσα και απότομα παρθενικά βουνά, καταρράκτες, ποτάμια και φαράγγια, θεόρατα πλατάνια τυλιγμένα στον κισσό, υπεραιωνόβιες δρύες, ορτανσίες, λυγαριές και λιόδεντρα αλλά και πολλά αρώματα απ'το θυμάρι, τη ρίγανη και το ρείκι.

Η Σαμοθράκη είναι ένα βουνό πεταμένο στη θάλασσα. Η κορυφή του βουνού Σάος, το Φεγγάρι (1664 μ.), είναι ορατό από οποιοδήποτε σημείο του και είναι από τις υψηλότερες κορυφές του Αιγαίου. H παράδοση θέλει τον Όμηρο να επιλέγει την κορυφή Φεγγάρι, για να τοποθετήσει τον θρόνο του Ποσειδώνα από όπου ο ολύμπιος θεός παρακολούθησε τον Τρωϊκό Πόλεμο. Το νησί είναι χωρισμένο από το βουνό σε μια εύφορη και καλλιεργημένη ΝΔ πλευρά και μια δασωμένη και άγρια ΒΑ. Όπως αναφέρει και ο Ίων Δραγούμης: "Η ανατολική μεριά όλη ξερή φαλακρά καύκαλα βουνών και μύτες κάψαλα... Το βορινό το πλάγι ολοσκέπαστο από φυτά και ρεματιές. Στο νότιο πλάγι είναι αμμουδιές και ελαιώνες...".

Ο τοξόσχημος συμπαγής κύριος ορεινός όγκος της με χαράδρες και απότομες πλαγιές, διατρέχει το νησί με κατεύθυνση από ΒΔ προς ΝΑ, και δημιουργεί τις ιδιομορφίες του νησιού. Οι ψηλές, επιβλητικές κορυφές: το Φεγγάρι, η πιο ψηλή κορυφή, ο Προφήτης Ηλίας, η Αγία Σοφία, ο Άγιος Γεώργιος, που αποτελούν ιδιαίτερα θέλγητρα για τους ορειβάτες.

Στο νησί μπορεί να συναντήσει κανείς 962 είδη χλωρίδας, από αυτά τα 21 είναι σπάνια είδη και τα 14 από αυτά είναι ενδημικά και φύονται αποκλειστικά στο νησί όπως π.χ. τα είδη Alyssum degenianum, Potentilla geoides ssp.halacsyana, Herniaria degenii, Enysimum orizontale, Symphyandra Samothacica κ.α. , επίσης αιωνόβια δάση ανατολικού πλατάνου (Platanus orientalis), το μοναδικό δάσος βελανιδιάς (Quercus dalechampii), καστανιές, θάμνους μακκί, κουμαριές και γλιστροκουμαριές, μεγάλα κέδρα που έχουν πάρει την μορφή των ανέμων που επικρατούν στις πλαγιές του βουνού. Το νησί αποτελεί πλούσιο βιότοπο για πολλά είδη άγριας πανίδας και ορνιθοπανίδας (σκαντζόχοιροι, κουνάβια, λαγοί, φώκιες, μικροτυφλοπόντικες, αγριοπερίστερα, πετρίτες, μαυροπετρίτες, ποντικοβαρβακίνες κ.α.) και βέβαια για τα αγριοκάτσικα που βόσκουν αδέσποτα, σκαρφαλώνοντας σε απόκρημνες πλαγιές και γκρεμούς.

Το όρος Σάος έχει ενταχθεί στο δίκτυο προστατευόμενων περιοχών NATURA 2000 με κωδικό GR 1110004, καθώς διαθέτει μοναδικά στοιχεία φυσικού πλούτου και αποτελεί σημαντικό σταθμό για την στάθμευση μεταναστευτικών πουλιών. Εντός της προστατευόμενης περιοχής συναντώνται 15 οικότοποι της οδηγίας 92/43 της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας.

Το νησί είναι ιδιαίτερα γνωστό για τα ρέματά του που έχουν άφθονο νερό όλο το χρόνο και σχηματίζουν τις γνωστές βάθρες (φυσικές μικρές λίμνες που δημιουργούνται από τα νερά των καταρρακτών). Οι πιο γνωστές είναι οι βάθρες στο ρέμα του Φονιά και η Γριά βάθρα πάνω από τον οικισμό Θέρμα ή Λουτρά. Από τα Θέρμα συνήθως ξεκινούν οι αναβάσεις στο Φεγγάρι.

Το ρέμα του Φονιά, οι πηγές του οποίου βρίσκονται ψηλά κοντά στις κορυφές του βουνού, δημιουργεί στο διάβα του πολλές βάθρες και καταρράκτες, δύσκολα και επικίνδυνα περάσματα και αποτελεί πρόκληση για κάθε τολμηρό εξερευνητή. Ωστόσο οι διαδρομές αυτές είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες για τον πολύ κόσμο που δεν είναι μυημένος στις δύσκολες απαιτήσεις τέτοιων διαδρομών.

Γενικά για να γνωρίσει κανείς καλά το βουνό Σάος υπάρχουν διάφορες πεζοπορικές διαδρομές που πρέπει να κάνει και πολλές φορές δύσκολες καταβάσεις φαραγγιών. Από τις πιο γνωστές διαδρομές είναι η διαδρομή που ξεκινά από το χωριό Θέρμα και ανηφορίζει με κατεύθυνση Ν-ΝΔ, μέχρι την κορυφή. Η διαδρομή μέχρι την κορυφή ανήκει στο διεθνές μονοπάτι Ε6. Άλλη γνωστή διαδρομή είναι αυτή που ξεκινάει από το χωρίο Προφήτης Ηλίας και φθάνει στην πηγή Σφενδάμι, όπως και η διαδρομή Παναγία Κρημνιώτισσα - Αγία Θέκλα.

Δυστυχώς όμως, λόγω των ιδιαιτεροτήτων του νησιού, το διεθνές μονοπάτι Ε6 αλλά και οι υπόλοιπες γνωστές διαδρομές απευθύνονται κυρίως στους μυημένους στην ορειβασία, καθώς οι διαδρομές αυτές είναι ιδιαίτερα δύσκολες και πολλές φορές επικίνδυνες, χωρίς τον κατάλληλο εξοπλισμό και εμπειρία. Επίσης δεν έχουν επαρκή σήμανση οπότε τρομάζουν πολλούς για να τις ακολουθήσουν, ενώ δεν εξαντλούν όλες τις φυσικές ομορφιές του όρους Σάος.

Γενικά, περιβαλλοντικές διαδρομές, αλλά και υποδομές και υπηρεσίες αναψυχής σε κατάλληλες τοποθεσίες, που να απευθύνονται στο μέσο επισκέπτη του νησιού, με σκοπό την διευκόλυνσή του για την άσκηση διάφορων οικοτουριστικών δραστηριοτήτων και ταυτόχρονα να αναδεικνύουν τον φυσικό πλούτο του νησιού είναι σχεδόν ανύπαρκτες. Παρόλο που είναι γενικά παραδεκτό πως οι φυσικές ομορφιές του νησιού, ειδικά σε σχέση με την τοπογραφία της περιοχής, το υδάτινο στοιχείο και τη φυσική βλάστηση, είναι ανεπανάληπτες, η πληθώρα των επισκεπτών έχει τη δυνατότητα να γνωρίσει και να απολαύσει μόνο ελάχιστες από αυτές.

Σήμερα όμως που ο μαζικός τουρισμός θεωρείται ένας από τους κύριους ενόχους για την καταστροφή και μόλυνση του φυσικού περιβάλλοντος, την υποβάθμιση της αρχιτεκτονικής του οικιστικού περιβάλλοντος αλλά και της ποιότητας ζωής, στις περιοχές όπου λαμβάνει χώρα, μια άλλη μορφή "ήπιου" τουρισμού, ο λεγόμενος "εναλλακτικός τουρισμός", αναπτύσσεται ιδιαίτερα. Η Σαμοθράκη είναι το νησί που προσφέρεται ιδιαίτερα για εναλλακτικό τουρισμό και ιδιαίτερα για οικολογικό και φυσιολατρικό τουρισμό.

Σκοπός της Μελέτης

Η οικοτουριστική ανάπτυξη στη Σαμοθράκη δεν εξαρτάται μόνο από το πλήθος και την ποιότητα των καταλυμάτων αλλά -ίσως περισσότερο- από την ανάδειξη των χαρακτηριστικών φυσικών τοπίων της. Έτσι η χάραξη περιβαλλοντικών διαδρομών και η ανάδειξη και δημιουργία θέσεων θέας και των σημαντικών περιβαλλοντικών στοιχείων του νησιού, σε ένα τέτοιο καταπράσινο και άγριο ορεινό όγκο, αποτελούν εκ των πραγμάτων υποχρεωτική ενασχόληση των τοπικών αρχών που επιθυμούν την οικοτουριστική ανάπτυξη της περιοχής τους.

Καθώς όμως οι δρόμοι δεν έχουν τιθασέψει ακόμη όλο το τοπίο του νησιού, υπάρχουν μέρη σχεδόν εξωτικής ομορφιάς, τα οποία θα μπορούσε να τα επισκεφτεί κανείς και να απολαύσει τις φυσικές ομορφιές τους. Οι θέσεις αυτές πρέπει πρώτα προσδιοριστούν με ακρίβεια, να γίνει αναλυτική περιγραφή των φυσικών χαρακτηριστικών τους και στη συνέχεια να χαραχθούν κατάλληλα περιβαλλοντικά μονοπάτια για να είναι επισκέψιμες.

Αντικείμενο λοιπόν της παρούσας μελέτης είναι η καταγραφή, περιγραφή και αξιολόγηση των σημαντικών θέσεων θέας της Σαμοθράκης καθώς και των ιδιαίτερων περιβαλλοντικών και οικολογικών στοιχείων και η αποτύπωσή τους σε χάρτη. Ο προσδιορισμός των παραπάνω στοιχείων μπορεί στη συνέχεια να αποτελέσει το υπόβαθρο για τη δημιουργία οργανωμένων περιβαλλοντικών διαδρομών, τον σχεδιασμό και τη χάραξη μονοπατιών μελέτης της φύσης και γενικά για την διευκόλυνση δραστηριοτήτων αναψυχής των επισκεπτών, οι οποίες μπορούν να συμβάλλουν στην ανάδειξη του νησιού. Ταυτόχρονα ο προσδιορισμός των σημαντικών οικολογικών αξιών-στοιχείων μπορεί να συμβάλλει στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος του νησιού και στην αειφόρο ανάπτυξή του.

Τονίζεται ότι το έργο αποσκοπεί στην ανάδειξη και αξιοποίηση σημαντικών περιβαλλοντικών στοιχείων του νησιού, τα οποία μπορούν να είναι προσιτά στο ευρύ κοινό, προστατεύοντας ταυτόχρονα το φυσικό περιβάλλον του νησιού. Αντίθετα δεν στοχεύει στην αξιοποίηση και στην προσπελασιμότητα των απρόσιτων και απομακρυσμένων περιοχών, οι οποίες θα πρέπει κατηγορηματικά να παραμείνουν εκτός της αναπτυξιακής διαδικασίας, έτσι ώστε να διατηρήσουν αναλλοίωτα τα φυσικά τους χαρακτηριστικά και την υψηλή οικολογική τους αξία.

3.1. Σπουδαιότητα του προτεινόμενου έργου