El Dorado: μύθος και πραγματικότητα

Ο Χουάν Ροδρίγκεζ Φρέυλε δεν είχε κανένα λόγο να μείνει στην ιστορία. Γεννήθηκε το 1566 στην Σάντα Φε, έξω από την Μπογκοτά της Κολομβίας και στα πρώτα εβδομήντα χρόνια της ζωής του δεν έκανε τίποτε περισσότερο από το να συμμετάσχει στους πολέμους κατά των αυτοχθόνων, να παντρευτεί και να δουλέψει ως φοροεισπράκτορας. Μια φορά προσπάθησε να ξεφύγει από την μιζέρια του, στήνοντας μια αγροτική επιχείρηση με έναν συνεταίρο αλλά φαίνεται πως εκείνος ήταν πιο καπάτσος και κατάφερε να τον ρίξει. Έτσι, ο καημένος ο Χουάν Ροδρίγκεζ βρέθηκε πτωχευμένος εις τα δυσμάς του βίου του, προσπαθών να επιβιώσει όπως-όπως.

Όμως, σαν πάτησε τα εβδομήντα, ο Χουάν Ροδρίγκεζ αποφάσισε να γίνει συγγραφέας και να διηγηθεί την ιστορία του τόπου του. Έτσι, συνέγραψε ένα πόνημα με τον σιδηροδρομόμορφο ανέμπνευστο τίτλο "Κατάκτηση και ανακάλυψη του νέου βασιλείου της Γρανάδας των Ινδιών που βρίσκονται δυτικά τής Ωκεανείου Θάλασσας και ίδρυση της πόλεως Σάντα Φε της Μπογκοτά, του πρώτου αυτού βασιλείου όπου συστάθηκε Ανώτερο Βασιλικό Δικαστήριο, κεφαλή του οποίου ήταν η Αρχιεπισκοπή". Βέβαια, ένας τέτοιος τίτλος θα έστελνε άπατο το βιβλίο, οπότε κάποια στιγμή οι εκδότες τον άλλαξαν σε "El Carnero" (To κριάρι). Έτσι, χάρη στο "Κριάρι", το όνομα του κακομοίρη Χουάν Ροδρίγκεζ Φρέυλε εξακολουθεί να μνημονεύεται ως σήμερα. Σ' αυτό το βιβλίο περιέχεται και η εξής ιστοριούλα:

Αριστερά: εξωραϊσμένο πορτραίτο τού Χουάν Ροντρίγκεζ Φρέυλε (ελαιογραφία του Μιγκέλ Ντίας Βάργκας)
Δεξιά: το El Carnero σε έκδοση του 1859 με τον αυθεντικό τίτλο και το όνομα του συγγραφέα γραμμένο λάθος

Φοροδιαφυγή με την ευλογία του νόμου (Ι) & (II)

Σε επίπεδο θεωρίας, δεν θα διαφωνήσω ότι η φοροδιαφυγή πλήττει τον οικονομικό σχεδιασμό ενός κράτους και αποτελεί βόμβα στα θεμέλια της κοινωνικής του πολιτικής. Όμως, θα διαφωνήσω έντονα με όσους υποστηρίζουν ότι η Ελλάδα είναι η πρωταθλήτρια της φοροδιαφυγής και με όσους βλέπουν ως βασική παράμετρο εξόδου από την κρίση την πάταξη της φοροδιαφυγής. Κυρίως δε, θα εναντιωθώ σε όσους επιμένουν να παραβλέπουν ότι ο συντριπτικά μεγαλύτερος όγκος φοροδιαφυγής πραγματοποιείται με την ευλογία του νόμου. Βεβαίως, αναφέρομαι στην νόμιμη φοροδιαφυγή: την φοροαποφυγή.

Έχετε ψωνίσει ποτέ από τον ΑΒ-Βασιλόπουλο ή τον Μαρινόπουλο χωρίς απόδειξη; Έχετε ταξιδέψει ποτέ με την Aegean ή την Blue Ferries χωρίς νόμιμο εισιτήριο; Έχετε κάνει ποτέ συναλλαγή με τράπεζα χωρίς να εκδοθεί παραστατικό; Ποτέ. Όλες αυτές οι επιχειρήσεις δεν έχουν λόγο να φοροδιαφυγήσουν παρανόμως εφ' όσον μπορούν να φοροαποφυγήσουν νομίμως. Για παράδειγμα, η Attica Group (Blue Ferries) κατά το 2015 σημείωσε κέρδη 33,4 εκατ. στα οποία αναλογεί φόρος 217 χιλιάδες. Όταν ο συντελεστής φορολόγησής σου είναι 0,65%, γιατί να μην είσαι νόμιμος;

Διάγραμμα του γερμανικού περιοδικού Der Spiegel, με τα ποσοστά των φόρων που πλήρωσαν στο Βέλγιο
μερικές γερμανικές επιχειρήσεις το 2011. Με μπλε χρώμα ο επίσημος εταιρικός φορολογικός συντελεστής

Panama Papers: Και κάτω από την κορυφή του παγόβουνου;

Πηγή: Λεωνίδας Βατικιώτης – «Επίκαιρα»


Πέρα για πέρα δικαιολογημένο είναι το σοκ που προκάλεσαν σε ολόκληρο τον κόσμο τα έγγραφα του Παναμά (Panama Papers), όπως χαρακτηρίστηκαν τα 11,5 εκατομμύρια περίπου ντοκουμέντα της νομικής εταιρείας Mossack Fonseca, με έδρα τον Παναμά, που διέρρευσαν και αφορούσαν σε υπεράκτιες (offshore) εταιρείες.


Ο ανώνυμος χάκερ οδήγησε τις επιδόσεις του επαγγέλματος του σε νέα, δυσθεώρητα επίπεδα, αν λάβουμε υπόψη μας ότι τα Έγγραφα του Παναμά καταλαμβάνουν χώρο 2,6 ΤΒ, όταν προηγούμενες διαρροές αντιπροσώπευαν μονοψήφια ποσοστά τοις χιλίοις των Panama Papers. Ενδεικτικά, τα έγγραφα της HSBC ήταν 5,3 GB (2015), τα LuxLeaks 4,4 GB (2014) και τα WikiLeaks, που άνοιξαν τον δρόμο το 2010,17 GB. Ωστόσο -κι αυτό έχει τεράστια σημασία-, σε αντίθεση με τις προηγούμενες διαρροές, τα Έγγραφα του Παναμά δεν έχουν απελευθερωθεί στο σύνολό τους. Μικρό μόνο μέρος τους έχει μέχρι στιγμής δοθεί στη δημοσιότητα, αρκετό όμως για να προκαλέσει πολιτικούς κλυδωνισμούς από τη μια άκρη του κόσμου ως την άλλη.


Ενδεικτικά, στον απόηχο των αποκαλύψεων είχαμε την παραίτηση του 41χρονου Ισλανδού συντηρητικού πρωθυπουργού Σίγκμουντουρ Γκουνλάουγκσον, καθώς αποκαλύφθηκε ότι η υπεράκτια εταιρεία της συζύγου του διαχειριζόταν ομόλογα των ισλανδικών τραπεζών που κατέρρευσαν. Είχαμε την αποκάλυψη ότι ο πατέρας του σημερινού Βρετανού πρωθυπουργού, Ντέιβιντ Κάμερον, γλίτωνε επί τρεις δεκαετίες τη φορολόγησή του στη Βρετανία με τη βοήθεια που του προσέφεραν υπεράκτιες εταιρείες. Είχαμε την αποκάλυψη για ένα περίπλοκο δίκτυο offshore ακόμη κι από συνεργάτες της εθνικίστριας ηγέτιδας του Εθνικού Μετώπου της Γαλλίας, Μαρίν Λεπέν. Είχαμε επίσης την αποκάλυψη για στελέχη της Siemens, που συνεχίζει ατάραχη να λαδώνει ό,τι κινείται και να πρωτοστατεί σε κάθε αποκάλυψη που σχετίζεται με μαύρο χρήμα και διαφθορά, και πολλά ακόμη.

Τσουβαλιάζουν το πόθεν έσχες Φλαμπουράρη με άλλα 129 για να τον «αθωώσουν»

Τώρα λένε από την επιτροπή της Βουλής ότι δεν είναι 70 αλλά 129 οι βουλευτές που θα «διορθώσουν» τις δηλώσεις τους              

Πρωτοφανείς πρακτικές που εγείρουν έντονους προβληματισμούς και ερωτηματικά για την σκοπιμότητα τους απεργάζονται τα επιτελεία Βουλής και Μεγάρου Μαξίμου αναφορικά με το «πόθεν έσχες» του κ. Αλέκου Φλαμπουράρη.

Αρχικά ο υπουργός Επικρατείας «πιάστηκε» να έχει δηλώσει στο πόθεν έσχες που κατέθεσε στην Βουλή τον Απρίλιο του 2015 μετοχές κατασκευαστικής εταιρείας αν και ο σχετικός νόμος απαγορεύει σε υπουργό να εμφανίζεται βασικός μέτοχος εταιρείας.

Deloitte: επενδύστε στην… φοροαποφυγή!

Καθώς περιπλανιόμουν στο διαδίκτυο, έπεσε το μάτι μου σε μια περίεργη δημοσίευση της ActionAid, με τίτλο "Η Deloitte συμβούλευσε μεγάλες επιχειρήσεις για το πώς να αποφύγουν την φορολόγηση σε κάποιες από τις φτωχότερες χώρες της Αφρικής". Επειδή ξέρω τι σημαίνει Deloitte, στάθηκα, διάβασα και άρχισα να ψάχνω.

Το πρώτο που βρήκα είναι μια παρουσίαση της εταιρείας, με τίτλο "Επενδύοντας στην Αφρική μέσω Μαυρικίου", από τον Ιούνιο του 2013. Σ' αυτή την παρουσίαση, οι σύμβουλοι της Deloitte όχι μόνο εξηγούν με πολύ απλά λόγια και διαγράμματα το φορολογικό σύστημα του Μαυρικίου αλλά αναλύουν και τον τρόπο με τον οποίο μια εταιρεία μπορεί να χρησιμοποιήσει τον Μαυρίκιο για να κάνει επενδύσεις στην γειτονική Μοζαμβίκη. Η Deloitte έκανε την συγκεκριμένη παρουσίαση σε μια διάσκεψη για τις διεθνείς επιχειρήσεις, η οποία πραγματοποιήθηκε δυο βδομάδες πριν την σύνοδο των G8 εκείνης της χρονιάς στο Λοχ Ερν. Το οξύμωρο είναι ότι εκείνη η σύνοδος των G8 είχε ως θέμα την δέσμευση των πλούσιων χωρών να βοηθήσουν τις φτωχές, βελτιώνοντας τα φορολογικά τους συστήματα! Εννοείται ότι η παρουσίαση της Deloitte προκάλεσε αμηχανία στους συνέδρους, σε σημείο που ο Ντέηβιντ Κάμερον αναγκάστηκε να δηλώσει ότι "η επιθετική φοροαποφυγή είναι λανθασμένη ηθικά".

Η δημοσίευση της ActionAid προβλήθηκε και από τον βρεττανικό Observer, σηκώνοντας θύελλα διαμαρτυριών, οι οποίες ανάγκασαν την Deloitte να απαντήσει. Μόνο που η απάντησή της θύμισε την βουλγαράκειο αποστροφή "ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό":

 Είναι λάθος να περιγράφουμε την σύμβαση αποφυγής διπλής φορολογίας, όπως η συνθήκη μεταξύ του Μαυρίκιου και της Μοζαμβίκης, ως φοροαποφυγή. Τέτοιες συμβάσεις είναι αντικείμενο ελεύθερης διαπραγμάτευσης μεταξύ των κυβερνήσεων των χωρών που συμμετέχουν. Υπάρχουν για αποφυγή διπλής φορολογίας ώστε να μπορούν οι ενδιαφερόμενοι να επιτυγχάνουν μια ισορροπία μεταξύ της ανάγκης να ενθαρρυνθούν οι επενδύσεις, συμπεριλαμβανομένων των διασυνοριακών επενδύσεων, της αύξησης των φορολογικών εσόδων και της συνεργασίας με άλλες χώρες που έχουν τις ίδιες θεμιτές ανησυχίες για την αύξηση των εσόδων και την προώθηση της επιχειρηματικότητας.Η απουσία αυτών των συμβάσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση των επενδύσεων καθώς και μείωση των επιχειρηματικών κερδών που υπόκεινται σε κανονικό φόρο στις ενδιαφερόμενες χώρες. Οποιαδήποτε συζήτηση περί φορολογικών συμβάσεων πρέπει να γίνεται γύρω από τις τεχνικές και διοικητικές πτυχές των συμβάσεων και όχι υπέρ οποιασδήποτε συγκεκριμένης χώρας εις βάρος κάποιας άλλης.