Αν ο Μακάριος ήταν αγελάδα...

 Αν ο Μακάριος ήταν αγελάδα...
...θα είχαμε και έλεος.

Πλησιάζουν πενήντα χρόνια από τον θάνατο Tου, και όμως υπάρχουν ακόμη άτομα που μπορούν να αρμέγουν αυτή την αγελάδα για να καλλιεργούν καριέρες, πόστα, εισοδήματα, κοινωνικό στάτους, να εμφυτεύουν και να εκμεταλλεύονται μίσος και διχόνοια, να αναδεικνύονται πολιτικά, και να καθορίζουν την πολιτική μας ζωή με το διαχρονικό αφήγημα της προσωπολατρείας.

Στα όσα γράφει ο Κώστας Βενιζέλος στο νέο του άρθρο πιο κάτω προσθέτω και το δικό μου στίγμα, έχοντας ζήσει κάποια από τα γεγονότα από πολύ κοντά.

■ Η περιδίνηση του ελικοπτέρου στις 7 το πρωί της Κυριακής, πριν από σχεδόν 55 χρόνια (8 Μαρτίου 1970), παρέσυρε και μένα σ' ένα στρόβιλο που δεν σταμάτησε με την προσγείωση του. Ξύπνησα με τους πολυβολισμούς και πετάχτηκα από το κρεββάτι με τις σειρήνες που ήχησαν σχεδόν αμέσως. Μερικά λεπτά αργότερα κτύπησε το κουδούνι της εξώπορτας και καλημερίστηκα μ' έναν από τους ανθρώπους που ήδη καταδίωκε η Αστυνομία για την απόπειρα. Η περιπέτεια οδήγησε και εμένα στην πρώτη μου επίσημη ανάκριση από την Αστυνομία στην ηλικία των δώδεκα• στη σύλληψη, δίκη και φυλάκιση δύο οικογενειακών φίλων• στην αθώωση του ενός και την καταδίκη του άλλου• στην απρόσμενη και αναίμακτη απόδραση του από τις Κεντρικές Φυλακές με την βοήθεια τρίτου οικογενειακού φίλου• στον φόνο ενός γείτονα μας μια εβδομάδα μετά την απόπειρα υπό την μορφή "εξωδικαστικής εκτέλεσης" από το παρακράτος... και η Ιστορία ακόμη δεν έχει αποκαλύψει ολόκληρη την υπόθεση.

■ Η Αστυνομία ήταν αρκετά ευγενική μαζί μου στη λήψη της κατάθεσης - η κοινωνία μας ακόμη δεν είχε βυθιστεί στην ανοικτά ένοπλη εμφύλια διαμάχη που εντάθηκε το 1972 και μετατράπηκε σε σχεδόν εμφύλιο πόλεμο. Οι επόμενες μου επαφές με την Αστυνομία και το παρακράτος δεν ήταν και τόσο ευγενικές• φέρω ακόμη την ανάμνηση από το κάψιμο μου με τσιγάρα, το άσθμα από τα δακρυγόνα, την απώλεια δοντιών από γρονθοκόπημα, και όλες τις ψυχικές ουλές που προκάλεσαν αυτά συν αμέτρητοι άλλοι τραυματισμοί.

■ Στις "λεπτομέρειες" που ο Κώστας Βενιζέλος ρίχνει με υποτιθέμενη αντικειμενικότητα εκμεταλλευόμενος ονόματα ανθρώπων που έφυγαν πλέον από τη ζωή, πρέπει να ληφθούν υπ' όψην και τα εξής:

• Ο Τάκης Ευδόκας δεν ήταν μόνο μία, αλλά τουλάχιστον δύο φορές που έσωσε τη ζωή του Μακαρίου, και κάποιες πηγές μιλούν και για τρίτη διάσωση - παρ' όλο που η μακαριακή παράταξη είχε διοργανώσει απόπειρα φόνου του Τ. Ευδόκα δύο φορές (εκλογές 1968 και 1970), τον φυλάκισε αδίκως, είχε απειλήσει αυτόν και την οικογένεια του πάμπολλες φορές, και τον είχε διαρκώς υπό στενή παρακολούθηση (τηλεφωνική παρακολούθηση, παρακολούθηση με αυτοκίνητα, παραβίαση αλληλογραφίας, κοκ.) επιδιδόμενη σε πράξεις εκφοβισμού, κρατικής και παρακρατικής τρομοκρατίας από το 1968 ως το 1974.

Η αναφορά στο όνομα του Τ. Ευδόκα από τον Κ.Βενιζέλο, έτσι όπως παρατίθεται χωρίς διευκρινήσεις και εκτός ιστορικού και πολιτικού πλαισίου, είναι τουλάχιστον ανεύθυνη.

• Άλλη ανεύθυνη αναφορά ονόματος - πάλιν εκτός πολιτικο-ιστορικού πλαισίου - αφορά τον Κώστα Ιωαννίδη. Ο Κώστας Ιωαννίδης συνελήφθει για την απόπειρα εναντίον του Μακαρίου, κατηγορήθηκε, δικάστηκε και ΑΘΩΩΘΗΚΕ. Δεν ήταν απλώς "υποστηρικτής του Δρ. Τάκη Ευδόκα" όπως αναφέρεται στο άρθρο: ο Κ. Ιωννίδης ήταν από τα εξέχοντα ηγετικά στελέχη της Αντίστασης στη χούντα των Αθηνών, καθώς και της Δημοκρατικής Αντιπολίτευσης και της Ενωτικής Παράταξης στην Κύπρο.

Για αυτό και αμέσως μετά την αθώωση του, το ακελομακαριακό καθεστώς συνεργαζόμενο με τη χούντα, τον συνέλαβε ξανά χωρίς να υπάρχει οποιαδήποτε κατηγορία εις βάρος του και τον απέλασε βιαίως στην Αθήνα "για να τον κανονίσει" η χούντα.

■ Η μακαριολαγνεία και συστηματική διαστρέβλωση και απόκρυψη των πραγματικών γεγονότων, καθώς και της σημασίας τους, είναι ο θεμέλιος λίθος της συνεχιζόμενης προπαγάνδας από εκείνη την παράταξη. Οι τροβαδούροι των ψεμμάτων και έμποροι της αυταρχικής παραπλάνησης που αρμέγουν αυτή την αγελάδα για πενήντα τόσα χρόνια κατάφεραν με την προπαγάνδα τους να βάψουν το άσπρο μαύρο, και να διατηρούν δύο ολόκληρες γενεές βυθισμένες στο σκότος.

Η μόνη οδός που οδηγεί ένα λαό στην Απελευθέρωση είναι η Αυτογνωσία. Μα πως θα επιτελεστεί αυτή όταν οι φύλακες της πύλης που οδηγεί στην Αλήθεια έχουν ναρκοθετήσει την κάθε πρόσβαση;

Ακολουθεί το άρθρο του Κ.Βενιζέλου στην εφημερίδα "Φιλελεύθερος", αυτούσιο.

Ορθώς συνεχίζει ακόμα να κατηγορεί τον Φιλελεύθερο ο συγγραφέας Άντης Ροδίτης για το ότι την δεκαετία του εξήντα, η εφημερίδα είχε δηλώσει πως θα έγραφε το "και" με έψιλον αν το διέτασσε ο Μακάριος. Οι αμετανόητοι ανθέλληνες και πράκτορες του αφελληνισμού, οι υμνητές του ακελομακαριακού αυταρχισμού - τότε συνειδητοί, σήμερα ανεγκέφαλοι - συνεχίζουν να υπερνικούν σε αυτή την εφημερίδα. Δεν αρκεί το ότι ο Διευθυντής Σύνταξης Άριστος Μιχαηλίδης και ο ΠΙΝ διατηρούν άσβεστη τη φλογα της ελληνικής ψυχής μες τις σελίδες της: το νεοκυπριακό καθεστώς των εγγλεζοποθούντων και "εθνικά κυπραίων" συνεχίζει να στελεχώνει τις δομές της εφημερίδας από την κορυφή στον πάτο, και τα διαμάντια τους σπουρτούν διαρκώς προς τα έξω.

Πέτρος Ευδόκας, petros@cyprus-org.net

Τηλεγράφημα της CIA αποκαλύπτει τι συζητούσε ο Μακάριος μετά την απόπειρα εναντίον του το 1970

Κώστας Βενιζέλος

Τις συζητήσεις του Προέδρου Μακαρίου, που είχε με στενούς συνεργάτες του, το απόγευμα της 8^ης Μαρτίου 1970, ημέρα της απόπειρας κατά της ζωής του, καταγράφει απόρρητο τηλεγράφημα της CIA. Μια σύναξη, που έχει τη σημασία της καθώς δείχνει τον τρόπο που αντιμετώπιζαν την απόπειρα αλλά και τις κινήσεις, που σκέφτονταν να δρομολογήσουν ώστε να τύχει διαχείρισης η σοβαρή αυτή εξέλιξη. Ο Μακάριος φαίνεται ψύχραιμος, ήρεμος και παρά τις διάφορες παρεμβάσεις με απόψεις των συνεργατών του, ο ίδιος είχε αποφασίσει προς τα πού θα κινείτο. Απλά άκουγε τις διάφορες εισηγήσεις, που γινόντουσαν με έντονο τρόπο. Ήταν όλοι φορτισμένοι.

Το χρονικό της απόπειρας

Ήταν πρωί της Κυριακής, 8 Μαρτίου 1970, ο Μακάριος είχε επιβιβασθεί σε ελικόπτερο, στο προαύλιο της Αρχιεπισκοπής, για να τον μεταφέρει στη Μονή Μαχαιρά, για να χοροστατήσει στο ετήσιο μνημόσυνο του ήρωα της ΕΟΚΑ, Γρηγόρη Αυξεντίου. Μόλις απογειώθηκε το ελικόπτερο δέχθηκε πυρά από αυτόματα όπλα.

Ο χειριστής του ελικοπτέρου, ταγματάρχης πυροβολικού Ζαχαρίας Παπαδογιάννης, τραυματίσθηκε σοβαρά, πλην όμως κατάφερε να το προσγειώσει σε ανοικτό χώρο, κοντά στην Αρχιεπισκοπή. Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος συνόδευσε τον τραυματία στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας.

Σύμφωνα με τον ιστορικό Πέτρο Παπαπολυβίου, η απόπειρα της 8ης Μαρτίου 1970 ήταν η πιο θεαματική προσπάθεια εναντίον της ζωής του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου από όσες σχεδιάστηκαν στο παρελθόν (η ίδια ομάδα σχεδίαζε τη δολοφονία του στο αεροδρόμιο Λευκωσίας, στις 18 Ιανουαρίου 1970, κατά την επιστροφή του από το εξωτερικό). Τον Κύπριο πρόεδρο έσωσε, εκτός από τον ηρωισμό του Παπαδογιάννη, η προς στιγμήν διστακτικότητα των δραστών και οι οδηγίες που φέρεται να είχαν, να περίμεναν δηλαδή να πάρει ύψος το ελικόπτερο ώστε η πτώση του να ήταν δραματικότερη. Από την άλλη, η προσωπική ασφάλεια του Μακαρίου αποδείχθηκε διάτρητη και αλωμένη εκ των έσω, αφού είχε γίνει αφελώς πιστευτή η πληροφορία για τη διενέργεια της απόπειρας στη Μονή Μαχαιρά.

Το αμερικανικό τηλεγράφημα

Η ημέρα εκείνη, πάντως, ήταν για τον Μακάριο μακρά και δύσκολη. Η απόπειρα δολοφονίας εναντίον του δεν επηρέασε το πρόγραμμα του. Πήγε οδικώς στον Μαχαιρά για το μνημόσυνο του ήρωα Γρηγόρη Αυξεντίου και επέστρεψε στη Λευκωσία.

Σύμφωνα με τηλεγράφημα των μυστικών υπηρεσιών των ΗΠΑ, της CIA, όταν ο Πρόεδρος Μακάριος επέστρεψε στην Αρχιεπισκοπή από την επίσκεψή του στη Μονή Μαχαιρά «κλείστηκε» στο γραφείο του με μερικούς από τους στενότερους συνεργάτες του. Η ομάδα των περίπου δώδεκα ατόμων περιελάμβανε τον γιατρό Βάσο Λυσσαρίδη, ο οποίος ήταν και προσωπικός του γιατρό, τον  Ανδρέα Αζίνα, του Συνεργατισμού. Επίσης ήταν εκεί ο  Δήμαρχος Λευκωσίας Οδυσσέας Ιωαννίδης, ο Μιλτιάδης Χριστοδούλου, κυβερνητικός Εκπρόσωπος, η Βάσω Λοΐζια, που εργαζόταν στο Γραφείο του Διευθυντή της Κυπριακής Υπηρεσίας Πληροφοριών( ΚΥΠ). Το τηλεγράφημα αναφέρεται στην Ουρανία Κοκκίνου, την οποία χαρακτηρίζει  «σπινθηροβόλο», υπενθυμίζοντας τη σχέση με τον αγώνα της ΕΟΚΑ και το γεγονός ότι ήταν «έμπιστη του Μακαρίου». Παρόντες και κάποιοι συγγενείς του Αρχιεπισκόπου, που δεν κατονομάζονται. «Αν και ο Μακάριος ήταν ήρεμος και είχε αρκετά καλό χιούμορ λαμβάνοντας υπόψη τα όσα συνέβησαν νωρίτερα, οι υπόλοιποι στην ομάδα ήταν θυμωμένοι και φώναζαν», όπως αναφέρεται. Ο Μακάριος ρώτησε κάποια στιγμή αν τα άτομα που είχε διατάξει να συλληφθούν πριν φύγει για τον Μαχαιρά ήταν υπό κράτηση. Η Βάσω Λοϊζιά είπε ότι είχε περάσει το μήνυμά του στην Αστυνομία, αλλά δεν ήξερε τι είχε γίνει. Τότε ο Πρόεδρος Μακάριος εκνευρίστηκε και είπε στην ομάδα ότι είχε διατάξει τη σύλληψη του πρώην υπουργού Εσωτερικών Πολύκαρπου Γεωρκάτζη και αρκετών άλλων αμέσως μετά την απόπειρα κατά της ζωής του. «Η ομάδα άρχισε να φωνάζει» ( σ.σ. μιλούσαν όλοι μαζί). Διατυπώνονταν κατηγορίες εναντίον του Γεωρκάτζη, αλλά ο Μακάριος τους έκοψε απότομα, λέγοντας ότι ήθελε να δει μερικούς από αυτούς κατ΄ιδίαν( σ.σ. εννοεί από τους παρευρισκόμενους). Αργότερα, [λιγότερο από 1 γραμμή δεν αποχαρακτηρίστηκε και έχει σβηστεί από το τηλεγράφημα] ο Μακάριος είπε ότι ένιωθε μεγάλη ντροπή που οι φίλοι του είχαν χάσει εντελώς τον έλεγχο του εαυτού τους. Σχετικά με τον Γιωρκάτζη, ο Μακάριος είπε ότι είχε σοβαρούς λόγους να πιστεύει ότι πίσω από την απόπειρα δολοφονίας του ήταν ο πρώην υπουργός του. Ωστόσο, δεν πίστευε ότι ο Γλαύκος Κληρίδης είχε σχέση ή ότι γνώριζε οτιδήποτε. Εξηγώντας περαιτέρω, ο Μακάριος είπε ότι ο Γιωρκάτζης είχε συνωμοτήσει με άνδρες που δεν ήταν γνωστό ότι είχαν σχέση μαζί του, όπως ο Κώστας Ιωαννίδης, εκδότης της «Γνώμης» και υποστηρικτής του Δρ. Τάκη Ευδόκα (λιγότερη από 1 γραμμή δεν αποχαρακτηρίστηκε και σβήστηκε).

Σχόλιο συντάκτη τηλεγραφήματος: «Ο Μακάριος δεν σκόπευε να υπονοήσει ότι ο Ευδόκας συνωμοτούσε με τον Γiωρκάτζη».

Μετά από προβληματισμό, ο Μακάριος αποφάσισε ότι η έρευνα και οι συλλήψεις έπρεπε να γίνουν «προς όλες τις κατευθύνσεις» για να μην καταλήξει το ευρύ κοινό στο συμπέρασμα ότι ενεργούσε κατά του Γiωρκάτζη για πολιτικά κίνητρα. Αυτό θα έδινε την εντύπωση μιας αμερόληπτης έρευνας, όπως αναφέρθηκε. Σε εύθετο χρόνο, όταν η Αστυνομία ολοκληρώσει την έρευνά της και τον ενημερώσει ότι είχε επαρκή στοιχεία για να καταδικάσει τον Γιωρκάτζη και τους συνεργάτες του, θα ενημερωθεί το κοινό. (λιγότερη από 1 γραμμή δεν αποχαρακτηρίστηκε)

Σχόλιο συντάκτη τηλεγραφήματος: Από τους 11 άνδρες που κρατήθηκαν το μεσημέρι της 9ης Μαρτίου, αρκετοί είναι αρχηγοί του Εθνικού Μετώπου, όπως  Κώστας Χαραλάμπους και Μιχαλάκης Ρωσσίδης,  Κώστας Π. Ιωαννίδης…)

Το βράδυ, ο Μακάριος δεν ήταν πλέον βέβαιος εάν ο Γιωρκάτζης έπρεπε να συλληφθεί και συζήτησε εκτενώς τις αμφιβολίες του με τους συμβούλους του. Ο Λυσσαρίδης και ο Αζίνας υποστήριξαν ότι έπρεπε να συλληφθεί ο Γιωρκάτζης. Ο Μακάριος δυσκολεύτηκε επίσης να αποφασίσει αν θα ανακοινώσει δημόσια ότι το διαμέρισμα του Γιωρκάτζη είχε ερευνηθεί από την αστυνομία (11 γραμμές δεν αποχαρακτηρίζονται).

Στο τέλος, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι θα έπρεπε να γίνει μια ανακοίνωση για να αποφευχθούν υστερίες και αντιδράσεις στην κοινή γνώμη. Ο ίδιος ο Μακάριος ήταν ήρεμος. Δεν συζήτησε ποια συγκεκριμένα μέτρα σχεδίαζε να λάβει ως απάντηση στην απόπειρα δολοφονίας του (1 γραμμή δεν αποχαρακτηρίστηκε).

Πέραν των όσων καταγράφονται για τις συζητήσεις σε εκείνη τη συνάντηση, το ερώτημα που τίθεται είναι πώς και οι Αμερικανοί γνώριζαν τα λεχθέντα. Ή κάποια τουλάχιστον από αυτά. Αυτό το ερώτημα θα μείνει προφανώς αναπάντητο!

 

Σχεδιαζόταν δολοφονία στην Αθήνα, αλλά την απέτρεψε ο Ευδόκας

Η απόπειρα δολοφονίας του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου στις 8 Μαρτίου 1970,  σύμφωνα με το πόρισμα της Επιτροπής για το φάκελο της Κύπρου της Βουλής των Αντιπροσώπων, δεν ήταν ένα στιγμιαίο ή έστω μεμονωμένο περιστατικό. Αποτέλεσε την αποκορύφωση σειράς από δολοφονικές απόπειρες, η διενέργεια των οποίων άρχισε τον Ιανουάριο του 1970. Η περίοδος αυτή συμπίπτει με την παρουσία στην Κύπρο του Δημήτρη Παπαποστόλου, ως διοικητή των Δυνάμεων Καταδρομών, έμπιστου και στενού συνεργάτη του ισχυρού άνδρα της χούντας των Αθηνών Δημήτρη Ιωαννίδη.

Με βάση και τις καταθέσεις, προκύπτει πως η πρώτη από τις δολοφονικές απόπειρες είχε προγραμματισθεί να γίνει στην Αθήνα τον Ιανουάριο του 1970 κατά την επιστροφή του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου από το ταξίδι του στην Κένυα. Όπως αναφέρεται, επίδοξος εκτελεστής ήταν ο Αδάμος Χαρίτωνος. Όπως κατέθεσε ο ίδιος στην Επιτροπή, είχε συνάντηση με το Δημήτρη Παπαποστόλου, ο οποίος τον προμήθευσε με πιστόλι. «Σε στιχομυθία που είχαν οι δύο άνδρες ο Παπαποστόλου τού υπέδειξε σε περίπτωση σύλληψής του να πει ότι ήταν εντεταλμένος από το Γιωρκάτζη για τη δολοφονία (Αδάμου Χαρίτωνος, Εξομολόγηση, Λευκωσία 1985, σελ. 30). Σε παρατήρηση ότι δε τον γνωρίζει, ο Παπαποστόλου τον καθησύχασε λέγοντάς του να μην ανησυχεί, γιατί αυτός (δηλαδή ο Γιωρκάτζης) ούτως ή άλλως δε θα ζει, για να διαμαρτυρηθεί, εννοώντας ότι θα εκτελεσθεί (κατάθεση Αντωνάκη Σολομώντος, 4.2.2009, σελ. 30, κατάθεση Ανδρέα Παναγιώτου, 2.1.2009, σελ. 90). Η απόπειρα τελικά ματαιώθηκε μετά από παρέμβαση του Τάκη Ευδόκα, ο οποίος είχε πληροφορηθεί το σχεδιασμό της απόπειρας δολοφονίας και κάλεσε τον επίδοξο εκτελεστή να επιστρέψει επειγόντως στην Κύπρο, όπως και έγινε».

Από:
https://www.philenews.com/politiki/article/1447007/tilegrafima-tis-cia-apokalipti-sizitisis-makariou-meta-tin-apopira-enantion-tou-to-%ce%8470

* * * 

🔵 Για την ΕΣΕΑ, τον Γρίβα-Διγενή, τον Τάκη Ευδόκα: ΕΟΚΑβ, Μακάριος και χούντα

του Πέτρου Ευδόκα, petros@cyprus-org.net

🔵 Η ΕΣΕΑ (Επιτροπή Συντονισμού Ενωτικού Αγώνος) δημιουργήθηκε πολλούς μήνες ΠΡΙΝ να εκδηλωθεί οποιαδήποτε δράση από την οργάνωση που ΑΡΓΟΤΕΡΑ εμφανίστηκε στο δημόσιο προσκήνιο και ονομάστηκε από τον Τύπο ως "ΕΟΚΑβ".

🔵 Το παρόν δημοσιεύεται με αφορμή πρόσφατες - και σιχαμερές - δημοσιεύσεις που ισχυρίζονται πως ο Τάκης Ευδόκας, ο Θάσος Σοφοκλέους, και άλλα Μέλη της ΕΣΕΑ ήταν τάχα "συνεργάτες του Αττίλα", και το "τεκμήριο" που υποτίθεται αποδεικνύει όλα αυτά είναι ένα άρθρο του Παναγιώτη Παπαδημήτρη όπου γίνεται μια ειδησεογραφική πολιτική επιθεώρηση της ίδρυσης της ΕΣΕΑ, και των ονομάτων των ιδρυτικών στελεχών [1].
🔵 Η προσβολή της μνήμης των νεκρών μας με στόχο την καλλιέργεια και διαιώνιση της Διχόνοιας είναι μια από τις πιο "έξυπνες" μεθόδους για τη διαιώνιση της κατοχής της Κύπρου από την Τουρκία, διαιώνιση του ελλείματος Δημοκρατίας, διαιώνιση της διακυβέρνησης μας από τις μυστικές φατρίες παρακρατικών και φονικών συμφερόντων - γεγονός που χαρακτηρίζει την Πολιτεία από ίδρυσης του Κράτους - και τη διαιώνιση των πολιτικών οφελημάτων που απολαμβάνουν οι μικρόψυχοι, επώνυμοι και ανώνυμοι διασπορείς του μίσους και των ψεμμάτων.
🔵 Στον Επίλογο παρατίθενται κάποιες λεπτομέρειες της νέας εκστρατείας μίσους που μες τις πρόσφατες μέρες στόχευσαν τον Τάκη Ευδόκα και Θάσο Σοφοκλέους.

ΠΩΣ ΦΤΑΣΑΜΕ ΣΗΜΕΡΑ ΣΕ ΑΥΤΟ;

*Επεξηγούμε την ποδοσφαιρική αναφορά στο "ΔΕΚΑ ΤΟ ΚΑΛΟ, Ο ΤΑΚΗΣ ΕΥΔΟΚΑΣ" στις Σημειώσεις [2].

🔵 Το πολιτικό σκηνικό εκείνης της εποχής (Χειμώνας 1971/72), είχε ως εξής: η Δημοκρατική Αντιπολίτευση, που μέχρι πρόσφατα αντιπροσωπευόταν από το Δημοκρατικό Εθνικό Κόμμα (ΔΕΚ) είχε σχεδόν τσακιστεί από την "πολλή δημοκρατία" του Μακαρίου.

Στις Βουλευτικές εκλογές του 1970, παρ' όλη την βίαιη τρομοκρατία που υπέστηκαν οι ψηφοφόροι της, η Αντιπολίτευση έλαβε περίπου 10%-12% των ψήφων και όμως ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΗΚΕ από την Βουλή. Αυτό το γεγονός, συν η βίαιη πάταξη της στις Προεδρικές του 1968 απέδειξαν πως είχαν ήδη εξαντληθεί πλέον όλες οι δυνατότητες για συμμετοχή στους "δημοκρατικούς θεσμούς" του Μακαριακού Κράτους. Απέμενε μόνο η λαϊκή Κινηματική προσέγγιση, δηλαδή η ανάληψη της Δημοκρατικής Αντιπολίτευσης απευθείας από τον λαό, την οποία άρχισαν να κτίζουν ως πολιτικό μη-κομματικό (υπερκομματικό) λαϊκό Κινηματικό φορέα ενωμένοι ΟΛΟΙ οι γνωστοί και άγνωστοι άνθρωποι της Αντιπολίτευσης.

Η Δημοκρατική Αντιπολίτευση εκείνη την εποχή συμπεριλάμβανε ανθρώπους από όλες τις πολιτικές και πολιτιστικές αποχρώσεις: κυμαίνονταν από Διεθνιστές υποστηρικτές του Επαναστατικού Σοσιαλισμού, του Τσε Γκεβάρα, και του πολιτιστικού ανατρεπτισμού (όπως ήμουν εγώ και αρκετοί "νεολαίοι /νεανίες" που ήταν λίγο μεγαλύτεροι μου)• σε Σοσιαλιστές της 2ας Διεθνούς (του τύπου που αργότερα ανέλαβαν να αντιπροσωπεύουν το ΠΑΣΟΚ και η ΕΔΕΚ)• σε υποστηρικτές της αστικής Δημοκρατίας ενισχυμένης με δυνατό Κράτος Προνοίας /Κράτος Ευημερίας• σε υποστηρικτές της απλής αστικής Δημοκρατίας• σε εθνικόφρωνες και ένθερμους υποστηρικτές του εθνικο-απελευθερωτικού φρονήματος. Οι πλείστοι, και όλα τα επίσημα της όργανα ήσαν αντιχουντικοί (και αυτό έπαιξε τεράστιο ρόλο στις μετέπειτα συγκρούσεις), και εθνικόφρονες.
(Για τους γαλουχημένους με συνθήματα υστερίας που ταράζονται με την λέξη "εθνικόφρων", υπενθυμίζουμε πως άλλο ο ακροδεξιος εθνικός σωβινισμός-φασισμός, και ΑΛΛΟ η εθνικοφροσύνη, η έντιμη αγάπη για το έθνος).

🔵 Μαζί με την Αντιπολίτευση, η ευρύτερη Ενωτική Παράταξη αντιμετώπιζε ενδεχόμενα πολύ χειρότερα από "απλώς" τον βίαιο αποκλεισμό της παράταξης από τις εκλογικές διαδικασίες: αντιμετώπιζε θέμα ζωής η θανάτου.

🔵 Ήδη ΠΡΙΝ δημιουργηθεί η ΕΟΚΑβ, οι φόνοι πρώην αγωνιστών της ΕΟΚΑ που διαφωνούσαν με τον Μακάριο - φονεύθηκαν απλώς και μόνο επειδή διαφωνούσαν, χωρίς να πράξουν οτιδήποτε: Ευριπίδης Νούρος, Νεοκλής Παναγιώτου, Ανδρέας Παντελίδης-Μελινιώτης, Νίτσα Χατζηγεωργίου - οι τραμπουκισμοί, συλλήψεις, βασανιστήρια, βομβισμοί, απειλές, φυλακίσεις, απολύσεις, και παντός είδους κρατική και ΠΑΡΑΚΡΑΤΙΚΗ τρομοκρατία εις βάρος της Ενωτικής Παράταξης•
🔹 η ανατίναξη του αεροπλάνου των Κυπριακών Αερογραμμών το 1967 και φόνος 66 αθώων ανθρώπων που διέπραξε το Μακαριακό παρακράτος ανοικτά της Ρόδου προσπαθώντας να σκοτώσει τον Διγενή (πτήση CY284, Λονδίνο – Αθήνα – Λευκωσία)•
🔹 οι παράνομες παρακολουθήσεις ατόμων, αυτοκινήτων και τηλεφώνων, η παραβίαση ταχυδρομικής και προσωπικής αλληλογραφίας, η καταστροφή εφημερίδων και τυπογραφείων•
🔹 ...όλα αυτά συν οι αμέτρητες πράξεις καθημερινής τρομοκρατίας που διέπραττε το ΑΚΕΛοΜακαριακό Κράτος και παρακράτος ενάντια στα μέλη της Ενωτικής Παράταξης τελούνταν επί χρόνια ατέλειωτα και έλαβαν τεράστια επιδείνωση από το 68 ως το 71, και όμως μέχρι εκείνη τη στιγμή η Ενωτική Παράταξη και η Δημοκρατική Αντιπολίτευση επέδειξε τεράστια αυτοσυγκράτηση (κάποιοι θα το έλεγαν βλακεία): ΟΥΔΕΜΙΑ πράξη βίας ή απειλή βίας προέβαλαν ως αντίποινα, ή έστω για προστασία του κόσμου της. Ουδεμία.  

🔵 Με το σύνολο αυτής της ανελέητης εκστρατείας τρόμου εναντίον του Δημοκρατικού και Ενωτικού κόσμου, που τότε αποτελούσε την πλειοψηφία του λαού - ακόμη και ο Μακάριος, και όλοι οι κομματικοί ηγέτες, ακόμη και του ΑΚΕΛ, έλεγαν τότε πως είναι "ενωτικοί" - όλα τα τρομοκρατικά κτυπήματα από το καθεστώς αφ'ενός γαλβάνωναν και ηλέκτριζαν την αγωνιστικότητα του Ενωτικού κόσμου και την επιθυμία του για αντίσταση, αφ' ετέρου τον εξανάγκασαν να συσπειρωθεί καλύτερα, να οργανωθεί καλύτερα, και να αναζητήσει ηγεσία. Και προστασία.

Εκείνη τη χρονιά, 1971, ο Γρίβας-Διγενής ΑΠΕΔΡΑΣΕ από την κατ' οίκον φυλάκιση στην οποία τον κρατούσε η δικτατορική χούντα Αθηνών και κατόπιν συμφωνίας με τον Μακάριο ο Διγενής βρέθηκε στην Κύπρο για υλοποιήσει τον νέο κοινό τους στόχο: την αναγέννηση της ΕΟΚΑ ως αντιχουντικής-ενωτικής αγωνιστικής παράταξης - με αυτή την εξέλιξη η Ενωτική Παράταξη και η Δημοκρατική Αντιπολίτευση έλαβαν ένεση αναθάρρυνσης!

Όσοι είχαν αισθανθεί τον φόβο που προκαλούσε το Μακαριακό καθεστώς με την κρατική και παρακρατική βία - και είμασταν πολλοί στο στόχαστρο της - έλαβαν θάρρος και έμπνευση με την επάνοδο του Διγενή στην Κύπρο. Είχε ήδη σώσει την Κύπρο πολλές φορές (55-59, 63/64, 67), και έστω λανθασμένα ή ορθά, ο κόσμος έβλεπε στο πρόσωπο του ένα ηγέτη που μπορούσε να εμπιστευτεί, στον οποίο μπορούσε να εναποθέσει τις ελπίδες του.

🔵 Τα άτομα που επωμίζονταν ηγετικές ευθύνες και καθήκοντα μες την Ενωτική Παράταξη και την Δημοκρατική Αντιπολίτευση, αναθάρρωσαν με την συμφωνία του Μακαρίου με τον Διγενή και την "κάθοδο" του Διγενή στο νησί ετοιμάστηκαν πολιτικά για να προστατευτούν με ειρηνικά και πολιτικά μέσα από την ρατσιστική ανθελληνική πτέρυγα της δικτατορίας Μακαρίου.

Άρχισαν να ετοιμάζονται για την υλοποίηση της υπόσχεσης του Μακαρίου για την από κοινού διεξαγωγή του αγώνα για την Ένωση, με όλες τις παρατάξεις ενωμένες. Για αυτό και επισπεύθηκε η δημιουργία της ΕΣΕΑ, γι' αυτό και η διακήρυξη της ομιλεί με τόσο θερμά λόγια για τον Διγενή, και για αυτό ιδρύθηκε: για να συμβάλει στην ΕΙΡΗΝΙΚΗ διεξαγωγή του αγώνα με ΠΟΛΙΤΙΚΑ, μη-κομματικά Κινηματικά μέσα.

Με την συνένωση της Δημοκρατικής Αντιπολίτευσης και της Ενωτικής Παράταξης και την ίδρυση της, οι μέθοδοι που είχε υιοθετήσει η ΕΣΕΑ για τον αγώνα ήταν κυρίως η διεξαγωγή λαϊκής Κινηματικής κινητοποίησης μέσα από την άσκηση των Συνταγματικών Δικαιωμάτων (που μας είχαν αφαιρεθεί): την αξιοποίηση του δικαιώματος έκφρασης, συγκέντρωσης, διοργάνωσης, διεκδίκησης της ισότητας και δικαιοσύνης με ειρηνικά μέσα. Μα η λεπίδα της λαιμητόμου είχε ήδη αρχίσει να κατεβαίνει βίαια, προτού καν οι πλείστοι πάρουμε είδηση του τι συνέβαινε.

🔵 Στην αρχή μόνο μια χούφτα στελεχών της ΕΣΕΑ ενημερώθηκαν για τις πληροφορίες που είχαν διαρρεύσει: ο Μακάριος είχε παραγγείλει παρανόμως από την Τσεχοσλοβακία μια εξωφρενικά τεράστια ποσότητα όπλων για τον προσωπικό του στρατό με στόχο να μας εξολοθρεύσει όλους.

Μερικές μέρες μετά από την διακήρυξη ίδρυσης της ΕΣΕΑ για ειρηνικό αγώνα, έφτασαν και τα όπλα του Μακαρίου. Συμπεριλάμβαναν όλμους και μπαζούκες, βαρέα πολυβόλα, και ελαφρά αυτόματα. Δεν ήταν λίγα: πάνω από 3.000 κιβώτια περιείχαν όπλα διαφόρων τύπων, και 7.5 χιλιάδες κιβώτια περιείχαν πυρομαχικά (ΤΥΠΟΙ ΟΠΛΩΝ: Αυτόματα 22, 25", αυτόματα τυφέκια 27,58", οπλοποβυβόλα 7.62", βαρέα πολυβόλα 7.92", μπαζούκαι- όλμοι 82 χιλιοστών) [3],[4].

Όλα αυτά τα όπλα ΔΕΝ ήσαν για την Αστυνομία ή την ΕθνοΦρουρά, αλλά αποκλειστικά για τον προσωπικό στρατό του Μακαρίου - ήταν πιο πολλά και πιο σύγχρονα από όσα κατείχε ο στρατός: με αυτά και με παρόμοιες αποστολές που ακολούθησαν, εξοπλίστηκαν οι παρακρατικοί και κομματικοί φονιάδες που "προστάτευαν την Δημοκρατία" από τις ειρηνικές πολιτικές δραστηριότητες της Ενωτικής Παράταξης, Δημοκρατικής Αντιπολίτευσης, και της ΕΣΕΑ.

🔵 Προέκυψε τεράστιο σκάνδαλο. Η Κυβέρνηση Μακαρίου και οι κομματάρχες του αρχικά αρνήθηκαν πως η παράνομη εισαγωγή των όπλων ήταν πραγματική! Προσπάθησαν (όπως πάντα) να ισχυριστούν πως αυτά είναι όλα ψευδείς κατηγορίες. Μα με τις  πιέσεις και διαρκείς δημοσιεύσεις των λεπτομερειών από την Αντιπολίτευση το καθεστώς αναγκάστηκε να παραδεχθεί την αλήθεια.

Τα ευρύτερα στρώματα του λαού που βίωναν την δικτατορία μέχρις εκείνης της στιγμής συνειδητοποίησαν πως το επόμενο βήμα ήταν η ένοπλη εξολόθρευση όλων μας: ένα κύμα αγωνίας σηκώθηκε από τον λαό και κινήθηκε προς όλους τους πολιτικούς ηγέτες. Κάποιοι ζητούσαν να οπλιστούν, κάποιοι ζητούσαν να αφοπλιστεί ο ιδιωτικός στρατός του ΑΚΕΛοΜακαριακού καθεστώτος, κάποιοι ΑΡΧΙΣΑΝ ΝΑ ΟΠΛΙΖΟΝΤΑΙ για αυτοπροστασία, και η λαϊκή πλειοψηφία δημιούργησε πιέσεις προς όλα τα κόμματα και το Προεδρικό ζητώντας να προλάβει το επόμενο βήμα - που θα ήταν η σίγουρη σφαγή και ο αναπόφευκτος εμφύλιος πόλεμος.

Ταυτόχρονα, παρενέβηκαν τα Ηνωμένα Έθνη με διαταγή του Γενικού Γραμματέα• η Τουρκία απείλησε να ρίξει οπλισμό με αλεξίπτωτα στους Τκύπριους και Τούρκους τρομοκράτες μες τους θύλακες (ΤΜΤ, Βολκάν, και Τούρκοι αξιωματικοί)• και η χούντα παρενέβη ζητώντας εξηγήσεις και ασκώντας πιέσεις. Η λαϊκή αγωνία, το εσωτερικό και εξωτερικό κλίμα ήταν τόσο έντονο ώστε και ο Μακάριος εξαναγκάστηκε να δεκτεί να συναντηθεί με τον Γρίβα για να επιζητήσουν λύση στην κρίση.

🔵 Συναντήθηκαν αρχές του 1972, φιλήθηκαν, αγκαλιάστηκαν, έκλαψαν, μίλησαν, και ο Μακάριος επιβεβαίωσε ξανά την αρχική τους συμφωνία που είχε φέρει τον Γρίβα στην Κύπρο [5]:
🔹 συμφώνησε να αποχωρήσει από το Προεδρικό και να παραμείνει Αρχιεπίσκοπος•
🔹 συμφώνησε να γίνουν Προεδρικές εκλογές, και μάλιστα με υποψήφιο κοινής αποδοχής που να υποστήριζαν και οι δύο τους!•
🔹 συμφώνησε να εκδημοκρατικοποιήσει τον Τύπο και Ραδιοτηλεόραση δίνοντας πρόσβαση στην Αντιπολίτευση ώστε να μπορέσουν να μπουν τα πρώτα θεμέλια μιας δημοκρατικής λειτουργίας της Πολιτείας•
🔹 συμφώνησε να σταματήσουν οι φόνοι, τα βασανιστήρια, συλλήψεις και φυλακίσεις των αντιφρονούντων•
🔹 και συμφώνησε να επανατοποθετηθεί η Ένωση στην πυξίδα πλοήγησης Κράτους και Λαού, μέσα από συνθήκες Ενότητας και αντιχουντικού προσανατολισμού.

Οι δύο ηγέτες συμφώνησαν πως η αναστήλωση της ΕΟΚΑ θα παρείχε στον λαό την δυνατότητα ένοπλης αυτοπροστασίας αν προέκυπτε αντίδραση από Τουρκία ή από ΤΚυπριακές τρομοκρατικές δυνάμεις, από την κατοχική Αγγλία ή την χούντα (υπενθυμίζουμε πως η χούντα είχε έλεγχο της ΕθνοΦρουράς), και συμφώνησαν να συνεχίσει. Το πολιτικό σχέδιο στο οποίο συμφώνησαν ήταν:
🔹 η (σύντομα κατ' ευχήν) Ενωμένη και Δημοκρατική, πλέον, Κύπρος να προχωρήσει διεθνώς σε αποκήρυξη κάθε σχέσης με την χούντα,
🔹 να προσκαλέσει ανοικτά ΟΛΕΣ τις ελλαδικές αντιστασιακές οργανώσεις να εδραστούν στην Κύπρο, 🔹 και η Κύπρος να αποτελέσει την έδρα της πρώτης αντιχουντικής, Δημοκρατικής Ελληνικής Κυβέρνησης Εθνικής Εθνότητας εν εξορία.
🔹 Και με την πρώτη ευκαιρία να ανακηρυχθεί η Ένωση με επικύρωση της Συνταγματικής αυτής πράξης από τις δύο Βουλές (Ελλάδος και Κύπρου).

🔵 Σε τρείς εβδομάδες ο Μακάριος αθέτησε τις συμφωνίες, και διέταξε να ξαναρχίσουν οι βίαιες πράξεις ενάντια στην Αντιπολίτευση και Ενωτική Παράταξη, μαζί με ένοπλα κτυπήματα, συλλήψεις, βασανιστήρια, απειλές, και τα γνωστά "χάδια" της δικτατορίας. Οπότε, την Άνοιξη του 1972 εμφανίζονται και οι πρώτες ΑΝΑΙΜΑΚΤΕΣ ένοπλες δραστηριότητες της ΕΟΚΑ, που ο Τύπος και η Μακαριακή Αστυνομία ονόμασαν ΕΟΚΑβ.

🔵 Ο κορυφαίος από τους "εξυπνάκηδες" που για μερικές μέρες τώρα κατηγορούν τον Τάκη Ευδόκα και άλλα Μέλη της ΕΣΕΑ πως ήταν τάχα "συνεργάτες του Αττίλα", χρησιμοποιεί το άρθρο του Παναγιώτη Παπαδημήτρη που αναφέρθηκε πιο πάνω με την ειδησεογραφική πολιτική επιθεώρηση της ίδρυσης της ΕΣΕΑ όπου περιλαμβάνονται και τα ονόματα των ιδρυτικών στελεχών θεωρεί πως αυτή η "αποκάλυψη" είναι καταδικαστική! Δύο στοιχεία του ιδίου του άρθρου είναι πολύ διαφωτιστικά:

🔹 Το άρθρο τεκμηριώνει ότι ο Φώτης Παπαφώτης εξελέγει Γενικός Γραμματέας της ΕΣΕΑ ενώ βρισκόταν ακόμα στη φυλακή. Είχε, λέει, καταδικαστεί σε τετράμηνη φυλάκιση του για εξύβριση του Προέδρου Μακαρίου! Αυτή ήταν η "πολλή δημοκρατία" του καθεστώτος, η ελευθερία του λόγου, της σκέψης και της έκφρασης. Υπενθυμίζουμε ότι η ΕΟΚΑβ δεν είχε ακόμη οργανωθεί ούτε και εμφανιστεί στο πολιτικό προσκήνιο, και πέρασαν μήνες μετά από την ίδρυση της ΕΣΕΑ (Νοέμβριος 1971) μέχρι να εξαναγκαστεί η παράταξη σε μέτρα προστασίας από τη σκληρότητα της δικτατορίας:

"Εκτελεστικό Οργανο της ΕΣΕΑ ήταν το Διοικητικό Συμβούλιο με Πρόεδρο τον Γεώργιο Βασιλειάδη, αντιπρόεδρο τον Τάκη Ευδόκα και Γενικό Γραμματέα τον Φώτη Παπαφώτη, που βρισκόταν ακόμα στη φυλακή μετά την τετράμηνη φυλάκιση του για εξύβριση του Προέδρου Μακαρίου."

🔹 Το άρθρο τεκμηριώνει κάτι ακόμη πιο σημαντικό: ότι ο Γρίβας - ο οποίος είχε εξαναγκαστεί να κρύβεται, κυνηγημένος από το καθεστώς Μακαρίου χωρίς να είχε διαπράξει οτιδήποτε παράνομο, βίαιο, ή ανήθικο - αποφάσισε ότι η Πολιτική Επιτροπή της ΕΣΕΑ θα ήταν ο πολιτικός του Σύμβουλος. Αυτό από μόνο του, καταδεικνύει το ότι τα ιδρυτικά Μέλη και στελέχη της ΕΣΕΑ κατείχαν αρκετά μεγάλη πολιτική απήχηση μες τον Ενωτικό κόσμο της εποχής, και επίσης κατείχαν την εκτίμηση του αυτού του κόσμου για την πολιτική τους αντίληψη σε τόσο μεγάλο βαθμό, που ο Γρίβας ζήτησε να τους συμβουλεύεται για την διεξαγωγή του Ενωτικού αγώνα.

Η πρόθεση του Γρίβα για αγώνα με ειρηνικά ΠΟΛΙΤΙΚΑ μέσα ήταν έκδηλη όχι μόνο σε εκείνη τη χρονική στιγμή, αλλά είχε ήδη εκφραστεί και με άλλα μέσα, έμμεσα και άμεσα (φυλλάδια, άρθρα), και επιβεβαιώθηκε στην συνάντηση του με τον Μακάριο (Μάρτιος 1972) όπου συμφώνησαν να κινηθούν μαζί για να σωθεί η Κύπρος. Επιπλέον, ακόμη και μερικές εβδομάδες αργότερα, όταν ο Μακάριος καταξέσχισε την συμφωνία τους και άνοιξε μέτωπο νέων επιθέσεων οπότε ο Γρίβας εξαναγκάστηκε να λάβει μέτρα προστασίας για την Ενωτική παράταξη και να προβεί σε προβολή ισχύος, επέλεξε την οδό των ΑΝΑΙΜΑΚΤΩΝ επιχειρήσεων. Όλες οι επιχειρήσεις σχεδιάζονταν με αυτό ως τον κύριο άξονα: το να επιτευχθεί ο αντικειμενικός σκοπός χωρίς να σκοτωθούν ανθρώποι. Εκτός από την δική του ηθική πυξίδα που τον κρατούσε σε αυτή τη γραμμή, ο Γρίβας για αρκετό διάστημα λάμβανε υπ' όψην τις πολιτικές συμβουλές των ηγετικών στοιχείων της ΕΣΕΑ που τον διατηρούσαν - και συχνά τον πίεζαν - να συνεχίσει να προσπαθεί για ΠΟΛΙΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ του αγώνα και ελαχιστοποίηση της στρατιωτικής του διάστασης.

Όσοι ζήσαμε από κοντά αυτό το δράμα, γνωρίζουμε πως οι καυγάδες για αυτό το θέμα ήταν ΕΠΙΚΩΝ διαστάσεων! Και το ότι ο Γρίβας κρατήθηκε σταθερός για αρκετό καιρό τεκμηριώνει την καλή επίδραση των Μελών της ΕΣΕΑ όχι μόνο πάνω στον Γρίβα, μα και επί του συνόλου της πολιτικής σύγκρουσης εκείνης της εποχής. Η πολιτική ηγεσία της Ενωτικής Παράταξης και της Δημοκρατικής Αντιπολίτευσης που λειτούργησε ως ΕΣΕΑ, συνέβαλε τα μέγιστα στην διατήρηση της ειρήνης και στην πρόληψη του εμφυλίου πολέμου - που διαρκώς φαινόταν να προβάλλει στον πολιτικό μας ορίζοντα.

ΓΙΑΤΙ ΕΓΙΝΕ ΑΝΑΓΚΑΙΑ Η ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ;

Αμέσως μετά τον θάνατο του αγωνιστή και ήρωα Θάσου Σοφοκλέους, ένας εσμός "πολιτικά δραστήριων" προσώπων βάλθηκε να λασπολογεί εναντίον του, και να τον κατηγορεί συνδέοντας τον με την ΕΟΚΑβ και με το πραξικόπημα. Τον έβρισαν ως "πραξικοπηματία", και πολλά άλλα, τον χλεύασαν, και είπαν αισχρά πράγματα εναντίον του. Κάποιοι τα δημοσίευσαν γραπτώς και επωνύμως στο διαδίκτυο.

Ανάμεσα τους άτομα και προσωπικότητες εντός και πέριξ του κόμματος ("ένα είναι το κόμμα") όπως ο δικηγόρος Δώρος Πολυκάρπου [6], ο δημοσιογράφος Μιχάλης Μιχαήλ, η δημοσιογράφος Σούλα Χατζηκυριάκου, ο "ακτιβιστής ειρήνης" Τόνυ Αγκαστινιώτης [7], η τηλεπερσόνα, δημοσιογράφος, λογοτέχνης και ποιητάρης Μιχάλης Κτίστης, ο νεοφανής "αστέρας" Σπύρος Γεωργιάδης Β. / Spiros Georgiades B. καθώς και διάφοροι θρασύδειλοι με ψεύτικα προφίλ - όλοι τους επίσημα ή ανεπίσημα συνδεδεμένοι με τον ηλεκτρονικό όχλο του διαχρονικού καθεστώτος και παρακράτους [8].

Ο υποφαινόμενος, Πέτρος Ευδόκας, και πολλοί άλλοι προστρέξαμε να υπερασπιστούμε γραπτώς το καλό όνομα, την υπόληψη και αξιοπρέπεια του Θάσου Σοφοκλέους [9]. Πολλοί απευθυνθήκαμε απευθείας στους συκοφάντες ερωτώντας το εξής:

"Παρακαλώ πέστε μας εσείς ποιά είναι τα στοιχεία, τεκμήρια, αποδείξεις και μαρτυρίες (όχι απλοί ισχυρισμοί) που συνδέουν τον Θάσο Σοφοκλέους με το πραξικόπημα ή την ΕΟΚΑβ;"

ΟΥΔΕΙΣ μέχρι στιγμής έδωσε ΟΠΟΙΟΔΗΠΟΤΕ στοιχείο, τεκμήριο, απόδειξη ή μαρτυρία.

Αμέσως όμως άρχισαν ΑΝΤΙΠΟΙΝΑ. Δημοσιεύτηκαν ταχύτατα ισχυρισμοί και η "αποκάλυψη εγγράφου" (το άρθρο του Παναγιώτη Παπαδημήτρη για την ίδρυση της ΕΣΕΑ) που υποτίθεται "αποδεικνύει" πως ο Τάκης Ευδόκας ήταν "συνεργάτης του Αττίλα". Φυσικά αυτή η "απόδειξη" ισχύει μόνο για παλαβούς και ανιστόρητους.

Μεταξύ άλλων ο "αστέρας" Spiros Georgiades B. έγραψε:

"Petros Evdokas Ο παπάκης σου ήταν επίσης μέλος και τον κάνατε ήρωα αλλά όπως και τώρα κανένας σας δεν είχε τα αρχ@δ@α να πει μια καλή κουβέντα για τον αγώνα του στην ΕΟΚΑ Β - Συνεργάτες του ΑΤΤΙΛΑ και ο πάπακης σου και ο Θάσος δεν καταλαβαίνω γιατί ντρέπεστε να το πείτε ; Αφού αυτός ήταν ο αγώνας σας η ΕΝΩΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ".

🔵 Ο Τάκης Ευδόκας ουδεμία οργανωτική σχέση είχε με την ΕΟΚΑβ. Ουδεμία σχέση είχε με σχεδιασμούς, διεξαγωγή ή υποστήριξη επιχειρήσεων της Οργάνωσης. Ήταν όμως σημαίνον πρόσωπο με ηγετικές ευθύνες και καθήκοντα μες την Δημοκρατική Αντιπολίτευση και την Ενωτική Παράταξη, καθώς και την ΕΣΕΑ. Μαζί με άλλα ηγετικά στελέχη της Παράταξης εκείνης της εποχής, συνέβαλε στο να γραφτούν νέα κεφάλαια Ιστορίας, ιδίως στους σύγχρονους αγώνες του λαού μας για Δημοκρατία, Ελευθερία και λαϊκή Αυτοδιάθεση. Για τους φανατικούς Μακαριακούς και ΑΚΕΛικούς, όμως, όλοι αυτοί ήταν "εοκαβητατζήδες". Υπόκειντο διώξεις, συλλήψεις, φυλακίσεις, βασανιστήρια, απειλές και εκβιασμούς, βομβισμούς και φίμωση από το καθεστώς διότι όλοι οι αντιφρονούντες, όποιος είχε διαφορετική άποψη, χαρακτηριζόταν ως "εοκαβητατζής".
 
🔵 Ο κάθε ανεγκέφαλος που νομίζει πως προβαίνει σε "σημαντικές αποκαλύψεις" με τον ισχυρισμό πως τάχα ο Τ. Ευδόκας ήταν "εοκαβητατζής" φανερώνει μόνο την άγνοια του, την προκατάληψη, τον φανατισμό του, και την προθυμία του να καλλιεργεί την Διχόνοια - που αποτελεί την διαχρονική κατάρα του λαού μας - επί τόσες ακόμη δεκαετίες.

🔵 Η μεγαλύτερη πληγή της Κύπρου είναι η ΣΚΟΠΙΜΗ καλλιέργεια της Διχόνοιας με ψέμματα, με χειραγώγηση και παραπλάνηση, και η εκμετάλλευση των νεκρών για τις επιχειρήσεις κεφαλαιοποίησης του οργανωμένου μίσους. Χωρίς συνειδητή παρέμβαση δεν μπορούμε να γλυτώσουμε από αυτό.

Πέτρος Ευδόκας, petros@cyprus-org.net

Σημειώσεις, Παραπομπές

[1].
■ Iδρύεται Επιτρoπή Συvτovισμoύ Κυπριακoύ Αγώvα, ΕΣΕΑ, πoυ απoτελεί τov πoλιτικό βραχίωvα της oργάvωσης ΕΟΚΑ Β τoυ Στρατηγoύ Γεωργίoυ Γρίβα- Διγεvή.
http://www.papademetris.net/index.php?option=com_content&view=article&id=2445%3As-1883&catid=220%3A1967-1972-11&Itemid=124&fbclid=IwAR0C6zYTawxJf-whDJ8Pm0A2ULnVrwdz_KYBxnHhW-wTyJKjWU_QRlDCL1E

[2].
■ To «10» το καλό: Απ' τον Δομάζο, τον Μπορέλι και τον Έκι, ως τον Μπερνάρ
"...Ο πρώτος άνθρωπος που έβαλε «σφραγίδα» στον Παναθηναϊκό φορώντας τον αριθμό δέκα στην πλάτη, ήταν ασφαλώς ο Μίμης Δομάζος."
https://www.sdna.gr/podosfairo/996586_10-kalo-ap-ton-domazo-ton-mporeli-kai-ton-eki-os-ton-mpernar-pics

[3].
■ Φθάvoυv στηv Κύπρo μυστικά όπλα πoυ αγόρασε o Πρόεδρoς Μακάριoς και πάλι από τηv Τσεχoσλoβακία για vα αvτιμετωπίσει τις έvoπλες oμάδες τoυ Γεωργίoυ Γρίβα, o oπoίoς απoστέλλει άvδρες τoυ για vα τα κλέψoυv.
http://www.papademetris.net/index.php?option=com_content&view=article&id=2446%3As-1884&catid=220%3A1967-1972-11&Itemid=124

[4].
■ Η εφημεριδα "Πατρίς" απoκαλύπτει κάθε λεπτoμέρεια για τηv εισαγωγή τωv Τσεχoσλoβακικώv όπλωv, εvώ η ΕΣΕΑ συμφωvεί με τo τελεσίγραφo της χoύvτας πρoς τov Μακάριo για τα όπλα, αρκεί vα παραμείvει η Κυπριακή Κυβέρvηση χωρίς oπλισμό και αδύvαμη.
http://www.papademetris.net/index.php?option=com_content&view=article&id=2447%3As-1885&catid=220%3A1967-1972-11&Itemid=124

[5].
■ ΕΟΚΑ Β και η συνάντηση Μακάριου-Γρίβα.Αφήγηση του Γ.Καρούσου | OnAlert
https://www.onalert.gr/enoples-dynameis/stratigos-karousos-otan-fanatizontai-oi-ellines-den-ponane-tin-patrida/99399/

[6].
■ Μίσος Πολυκάρπου - ΚΙΣΑ κατά Θάσου – ΕΟΚΑ , 24Sports & News
https://www.24sports.com.cy/gr/news/stiles-news/pistolero/eyroekloges-oxiades-%E2%80%93-nainaikistan-etoimazoyn-psifodeltia

[7].
■ Θάσος και θράσος
Το πρόβλημα δεν είναι τόσο... - Tony Angastiniotis | Facebook
https://www.facebook.com/t.angastiniotis.direct/posts/pfbid0FMGJwU3hG6jAKw7frwLBuuBcBjhysmTRJH76CeQcHRRPHFfNajLFLApPD6uHeKxHl


[8].
🔵 Με τον θάνατο του αγωνιστή και ήρωα Θάσου Σοφοκλέους
https://www.facebook.com/petros.evdokas/posts/pfbid0yyfxFfVUcydP9fyvLPJdciaYePWneRjkpiLgzEfrkPhe8CBpBRP9MyudoZQ7wcZFl

🌷 Για να καταλάβετε το ηθικό του ποιόν...
https://www.facebook.com/petros.evdokas/posts/pfbid02MFCb2oDtZ7tJCHFxQKCKYCqGbogK241CNfu98sjJWuuSs3SFW9qPLQ7zB5tFpbg2l

🔵 Με τον θάνατο του αγωνιστή και... - Πέτρος Ευδόκας, Petros Evdokas | Facebook
https://www.facebook.com/Petros.Evdokas.page/posts/pfbid0Je4A8mD4xsSFzbvXjw9QGxkStYAmQSGWWszeGoSRjbnXzi3qDjauxyJu3bXCUi5El

■  Για τον Θάσο Σοφοκλέους | Τεκμήρια Προφορικής Ιστορίας
https://www.facebook.com/haris.alexandrou/posts/pfbid0s6BT5qPgxvrDo9WdiTmvaG3xPF94ekncYWRvUpag9bTHocWixkkHDQ63HjqnNFGQl

[9].
🔵 Με τον θάνατο του αγωνιστή και ήρωα Θάσου Σοφοκλέους...
https://cyprusindymedia.blogspot.com/2023/07/blog-post_28.html

* * *

🔷 Γιάννης και Γεώργιος Μαύρος, ευθύνες για το 1974: Προσωπικές Μαρτυρίες

 

Αμμόχωστος, 1974

🔹 Οι παραπόταμοι της Ιστορίας: συσκότιση και συγκάλυψη των παραμέτρων της πραγματικότητας
του Πέτρου Ευδόκα
(Το άρθρο ακολουθεί πιο κάτω, αμέσως μετά από το κείμενο και τις σημειώσεις του Γιάννη Μαύρου.)

🔹 Κυπριακό κι Ελλαδικό στο δόκανο της Δύσης
(μεταξύ Ζυρίχης και Γενεύης)
του Γιάννη Μαύρου

 

Κυπριακό κι Ελλαδικό στο δόκανο της Δύσης
(μεταξύ Ζυρίχης και Γενεύης)

του Γιάννη Μαύρου

 Έχουν γραφτεί τόσα και τόσα για το Κυπριακό και υπάρχουν τόσοι άλλοι αρμοδιότεροι να συνεισφέρουν τις γνώσεις τους επί του θέματος ώστε θα περιοριστώ σε μια προσωπική αφήγηση, σε ένα ‘απόσταγμα’.

Αυτό ίσως λίγο θα ενδιέφερε αν ο πατέρας μου δεν ήταν ο Αντιπρόεδρος και Υπουργός Εξωτερικών της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας, εκείνος που εκπροσώπησε την Ελλάδα στις δύο Διασκέψεις της Γενεύης, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 1974 όταν, μετά το πραξικόπημα της χούντας των Αθηνών εναντίον του Προέδρου Μακαρίου, η Τουρκία εισέβαλε στην Κυπριακή Δημοκρατία και κατέχει έκτοτε σχεδόν 40% του νησιού.

Έτυχε τις μέρες εκείνες να παρακολουθώ θερινά μαθήματα στο πανεπιστήμιο στη Νέα Υόρκη και κατάφερα να εξασφαλίσω μια θέση στα θεωρεία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ όταν ο Μακάριος έκανε την δραματική του έκκληση στις 19 Ιουλίου, την παραμονή της Τουρκικής εισβολής. Όταν, πολύ αργότερα, πρωτάκουσα την μομφή ότι τότε ο Μακάριος “κάλεσε την Τουρκία να επέμβει”, ανέτρεξα στην ομιλία του και επιβεβαίωσα με ανακούφιση ότι δεν είχε ίχνος αληθείας. Η έκκλησή του ήταν προς το Συμβούλιο Ασφαλείας. Μίλησε όμως, ατυχώς, για “εισβολή της Ελλάδας”…

Ουδείς αναμάρτητος και ασφαλώς ο Μακάριος έχει τις ευθύνες του, όχι τόσο για τις ενέργειές του ως Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας αλλά γιατί υπέκυψε, το 1958, στη Δύση και εγκατέληψε τον αγώνα των Ελλήνων -Κυπρίων και Ελλαδιτών- για Ένωση και αποδέχθηκε τελικά τη μοιραία Συμφωνία Ζυρίχης-Λονδίνου, υπό τις αφόρητες πιέσεις των Καραμανλή, Αβέρωφ και Παλατιού. Η Συμφωνία αναγόρευε την Τουρκία σε “εγγυήτρια δύναμη”, με επεμβατικά δικαιώματα και παρουσία στρατού στο νησί, και την μουσουλμανική μειονότητα του 18% σε “τουρκική κοινότητα” με δικαιώματα βέτο που καθιστούσαν αδύνατη τη λειτουργία του πολιτεύματος της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Είναι εύκολο εκ των υστέρων να κρίνει κανείς αλλά θα πρέπει να λάβουμε υπόψιν ότι ο Μακάριος είχε να αντιμετωπίσει όχι μονάχα την Ελλάδα και τους μεγάλους “προστάτες” της αλλά και το παντοδύναμο τότε ΑΚΕΛ, που ακολουθούσε μια πολιτική στην οποία συνέπιπταν, για διαφορετικούς λόγους, το Λονδίνο και η Μόσχα που δεν ήθελαν, στην κορύφωση του Ψυχρού Πολέμου, την Ένωση γιατί αυτό θα σήμαινε την επέκταση του ΝΑΤΟ και την μετατροπή των βρετανικών στρατιωτικών βάσεων σε νατοϊκές. Όμως αν η απεμπόληση της Ένωσης υπέρ της ανεξαρτησίας μπορούσε να υποστηριχθεί με λογικά επιχειρήματα, το καθεστώς της κηδεμονευόμενης “ανεξαρτησίας” των συμφωνιών Ζυρίχης-Λονδίνου επιβλήθηκε δια της ισχύος και μόνο. Ήταν άδικο και μη βιώσιμο και γι’ αυτό το 1963, τρία μόλις χρόνια μετά την ίδρυση του κράτους, ο Μακάριος κατέθεσε την πρόταση των δεκατριών σημείων αναθεώρησης του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας προκειμένου να καταστεί λειτουργικό. Η βρετανική πλευρά κατά πάγια τακτική της τον παγίδευσε, αφήνοντάς τον να πιστεύει πως ήταν σύμφωνη, ενώ ταυτόχρονα ενθάρρυνε την αδιαλλαξία των Τούρκων.

Γνώρισα τον Μακάριο, πρίν ακόμη τον συναντήσω στη Νέα Υόρκη, στο σπίτι του πρέσβη της Κύπρου στον ΟΗΕ Ζήνωνος Ρωσσίδη, διαβάζοντας, επί χούντας, το βιβλίο των Ξύδη, Χατζηαργύρη και Λιναρδάτου (“Ο Μακάριος και οι Σύμμαχοί του”) και υπήρξα πάντα ευνοϊκά διακείμενος απέναντί του αλλά, μισόν αιώνα αργότερα και μετά απ’ όσα μεσολάβησαν, για την Κύπρο, την Ελλάδα και τον Ελληνισμό, και τη γνώση που αποκτήσαμε τόσο ακριβά, επιβάλλεται αδέκαστη κρίση και απόδοση ευθυνών κατά το σολωμικό “το έθνος πρέπει να μάθει να θεωρεί εθνικό ότι είναι αληθές”. Ανεξάρτητα από τα όποια λάθη και τις αδυναμίες του όμως, πρέπει να πούμε ότι υπήρξε πραγματικά εθναρχική μορφή που δυστυχώς έλαχε να είναι στην Κύπρο αντί στην Ελλάδα… Η ένταξη της Κύπρου στο Κίνημα των Αδεσμεύτων έδειχνε το δρόμο που έπρεπε να ακολουθήσει η Ελλάδα. Όμως η Ελλάδα ήταν -και είναι- πιο κηδεμονευόμενη από την Κύπρο[1]…

Ο Πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου, αφού έστειλε τη μεραρχία στην Κύπρο, δέχθηκε κατ’ αρχήν την αμερικανική μεσολάβηση, το Σχέδιο Άτσεσον, το οποίο ήταν μια μορφή “διπλής ένωσης” που ουσιαστικά καταργούσε την Κυπριακή Δημοκρατία ενώ ταυτόχρονα παραχωρούσε, εκτός από την χερσόνησο της Καρπασίας και την Κερύνεια και τη μισή Λευκωσία, ακόμη και το Καστελλόριζο, στην Τουρκία! Η αντίσταση του Μακαρίου και η απροθυμία -ή, κατ’ άλλους, αδυναμία- του/των Παπανδρέου να του επιβληθούν[2] έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εφαρμογή του αμερικανικού σχεδίου ανατροπής της Κυβέρνησης, με φυσικούς αυτουργούς τον Βασιλιά Κωνσταντίνο και τους “αποστάτες” βουλευτές της Ένωσης Κέντρου, και στην αποσταθεροποίηση του πολιτεύματος που ακολούθησε και οδήγησε στον Δεύτερο Ανένδοτο και στη Δικτατορία.

Τόσο ο Μακάριος όσο και ο Παπανδρέου έπρεπε να ‘βγουν από τη μέση’ για να εφαρμοστούν τα αγγλοαμερικανικά σχέδια και να φτάσουμε, η Κύπρος, η Ελλάδα και ο Ελληνισμός, στη σημερινή έσχατη κατάντια. Η Αποστασία και η Δικτατορία ήσαν οι καταλύτες, οι ‘μοχλοί’, η Τουρκία όμως ήταν κινητήριος δύναμις.

Είναι πασίγνωστες οι ευθύνες της χούντας, πρώτα του Παπαδόπουλου, που αφόπλισε την Κύπρο το 1968, αποσύροντας την μεραρχία, κάτι παρεμπιπτόντως στο οποίο ώφειλε να είχε αντιταχθεί ο Μακάριος[3], έπειτα του Ιωαννίδη, που έκανε το επόμενο ολέθριο βήμα, το δολοφονικό πραξικόπημα εναντίον του Μακαρίου και την παράφρονα[4] αναγόρευση σε ‘Πρόεδρο’ του Νίκου Σαμψών, του ‘τουρκοφάγου’, ώστε να παρέχεται το τέλειο πρόσχημα για την εισβολή.

Εδώ, εκτός από τον ‘πρωταγωνιστικό’ ρόλο του Κίσσινγκερ, ο οποίος ‘μαγείρευε’ χρόνια το ‘πιάτο’ με τη βοήθεια των Καραμανλή και Αβέρωφ και πολλών δυστυχώς άλλων,[5] πρέπει να σταθούμε και στον αφανή αλλά ουσιαστικό ρόλο της Βρετανίας που όχι μόνο δεν λειτούργησε ως “εγγυήτρια δύναμη” της Κυπριακής Δημοκρατίας αλλά συνέβαλε καθοριστικά στην τραγωδία δια της απραξίας της που ισοδυναμούσε με ‘πράσινο φώς’ για την Τουρκία. Οι αποκαλυφθείσες μέσω των Wikileaks συνομιλίες Κίσσινγκερ-Κάλλαχαν πιστοποιούν το γεγονός ότι η Βρετανία έπαιξε το ρόλο του κομπάρσου στην εκτέλεση αυτής της πράξης του έργου αλλά οι γνωρίζοντες ξέρουν ότι το έργο ‘Κυπριακό’ το έγραψε αυτή…

Το ίδιο μπορούμε να πούμε και για το ‘Ελλαδικό’, ανατρέχοντας στην ίδρυση του ανεξάρτητου κράτους μετά την Επανάσταση. Ήταν ο Εμφύλιος και η εμπλοκή των ΗΠΑ με το Δόγμα Τρούμαν και το Σχέδιο Μάρσαλ που ‘πέρασαν τη σκυτάλη’ στις ΗΠΑ. Τόσο για τη Βρετανία όσο και για τις ΗΠΑ Ελλάδα και Κύπρος είναι δύο όψεις του ιδίου νομίσματος που δεν πρέπει να αντικρίζονται, δεν πρέπει να συγκροτούν ‘πόλο’ έναντι του τρίτου, που είναι βέβαια η Τουρκία. Είναι η στοιχειώδης συνταγή του “διαίρει και βασίλευε”. Στα πλαίσια αυτής της στρατηγικής θεώρησης ο ιδιοφυής Κίσσινγκερ κατάφερε να διχάσει ξανά τον Ελληνισμό διαχειριζόμενος την γεωπολιτική κρίση έτσι ώστε να ελέγξει ταυτόχρονα και την Κύπρο και την Ελλάδα[6]. Στην Κύπρο τα κατάφερε με τη βοήθεια των Τούρκων και των Βρετανών και βεβαίως των Ελλήνων εθνικιστών, Κυπρίων και Ελλαδιτών. Στην Ελλάδα το πέτυχε με τη βοήθεια του Καραμανλή και του Αβέρωφ καθώς και των αρχηγών των ενόπλων δυνάμεων της χούντας, που παρέμεναν στις θέσεις τους μέχρι την ‘ολοκλήρωση’ του έργου του δεύτερου Αττίλα…

Εδώ βρίσκονται οι πρώτες ευθύνες της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας, της οποίας ο πατέρας μου υπήρξε Αντιπρόεδρος και Υπουργός των Εξωτερικών. Βεβαίως ως Υπουργός των Εξωτερικών οι ευθύνες του περιορίζονται στην αποδοχή της διατύπωσης περί ύπαρξης “δύο διοικήσεων” στην Κύπρο στο κείμενο της δήλωσης των τριών εγγυητριών δυνάμεων που “σφράγισε” τη Διάσκεψη της Γενεύης στις 30 Ιουλίου του 1974. Όμως, εκτός από Υπουργός Εξωτερικών ήταν και Αντιπρόεδρος και εδώ  θα πρέπει να του καταλογιστεί ότι δέχθηκε, παρά τις κατάφωρες τουρκικές παραβιάσεις της εκεχειρίας και την συνεχή επέκταση της γραμμής αντιπαράθεσης που όριζε το τουρκικό προγεφύρωμα, να πάμε ξανά στη Γενεύη στις 10 Αυγούστου και μάλιστα με την συμμετοχή στη δεύτερη διάσκεψη, των εκπροσώπων των δύο “κοινοτήτων”, του Κληρίδη και του Ντενκτάς, προκειμένου να συζητήσουν την “εσωτερική” πτυχή του Κυπριακού. Υπό τις συνθήκες αυτές η δεύτερη διάσκεψη της Γενεύης, στην οποία παραβρέθηκα, ήταν προδιαγεγραμμένο ότι θα αποτύγχανε, όπως συνέβη, με αποτέλεσμα να ακολουθήσει ο “δεύτερος Αττίλας”.

Δεν γνωρίζω αλλά πολύ θα ήθελα να μάθουμε τι διαδραματίστηκε σε κυβερνητικό επίπεδο στο κρίσιμο δεκαήμερο μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης Γενεύης. Δεν ξέρω καν αν συνεδρίασε η Κυβερνητική Επιτροπή, δεν ξέρω τι συναντήσεις ή και τηλεφωνικές επικοινωνίες έγιναν μεταξύ Μαύρου και Καραμανλή, με ή χωρίς τον Αβέρωφ.

Είναι άχαρος ο ρόλος μου, σαράντα οκτώ χρόνια μετά και εικοσιπέντε μετά θάνατον να θέτω αυτά τα κρίσιμα ερωτήματα και να ασκώ κριτική εκ του ασφαλούς στον πατέρα μου τον οποίο τιμώ και υπεραγαπώ. Το πνεύμα μου είναι αυτοκριτικό. Κάνω αυτό που δεν μπορεί να κάνει εκείνος, πιστεύοντας ότι θα το ενέκρινε και θα με ενθάρρυνε.

Ο σύμβουλος του Κληρίδη κ. Πολύβιος Πολυβίου, που είχε μετάσχει στη συνδιάσκεψη της Γενεύης, έχει αναφερθεί, ως αυτήκοος μάρτυς τηλεφωνικής επικοινωνίας μεταξύ Κληρίδη και Καραμανλή ενόσω προήλαυνε ο Αττίλας, στη δραματική έκκληση του πρώτου προς τον δεύτερο για αποστολή “έστω ενός πλοίου για αντιπερισπασμό” καθώς και στην επίμονη άρνηση του Καραμανλή να συνδράμει την Κύπρο στρατιωτικά για να καταλήξει διερωτώμενος “τότε γιατί ο Μαύρος έλεγε στην Γενεύη μεταξύ πολέμου και ατιμώσεως θα επιλέξουμε τον πόλεμο” και να αποσπάσει την αποκαλυπτική απάντηση “δεν ξέρω, άλλο ο Μαύρος, άλλο εγώ”!…

Η στιχομυθία αυτή μαρτυρά πόσο “έξω από το κόλπο” ήταν ο Μαύρος, τι άβυσσος τον χώριζε από τον Πρωθυπουργό και τον Υπουργό Άμυνας. Αυτό ήταν γνωστό από την εποχή της Ζυρίχης αλλά υπό τις περιστάσεις εθνικής κρίσης θα περίμενε κανείς μεγαλύτερη σοβαρότητα και υπευθυνότητα, μια Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας όχι μόνο κατ’ όνομα αλλά στην πράξη. Αντ’ αυτού όμως ο Καραμανλής πολιτεύθηκε εξαρχής πάλι ως κομματάρχης, αδυνατώντας να εκτιμήσει και να αξιοποιήσει ποιόν είχε δίπλα του[7]. Αντίθετα από τον Καραμανλή και τον Αβέρωφ, που γνώριζαν την κατάσταση στις ένοπλες δυνάμεις και τον ρόλο τους κατά την εισβολή (και παρ’ όλα αυτά ανέχθηκαν προσώρας τους επιτελάρχες…), ο Μαύρος πίστευε ότι η διαπραγματευτική θέση της Ελλάδας ήταν ισχυρή. Βεβαίως η γενική επιστράτευση ήταν φιάσκο αλλά το φρόνημα του Ελληνικού Λαού και οι ένοπλες δυνάμεις του, καθώς και η διεθνής κοινή γνώμη και η νομική μας θέση, όπως αποτυπώνονταν στο ψήφισμα 353 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, επέτρεπαν -και επέβαλλαν ακόμα- μια εθνικά υπερήφανη στάση. Αυτή τη στάση κράτησε στη Γενεύη ο Μαύρος, με αυτό το φρόνημα συνάντησε τον Ζισκάρ ντ’ Εσταίν και τον Σιράκ, τον Σμίτ και τον Γκένσερ και άλλους ευρωπαίους ηγέτες και έτσι αντιμετώπισε τον Κίσσινγκερ όταν ο τελευταίος, θορυβημένος από την ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις 23 Σεπτεμβρίου 1974, τον επισκέφθηκε την επομένη στη σουίτα του, ακολουθούμενος απ’ όλη την κουστωδία του Στέητ Ντηπάρτμεντ. Μετά τις τυπικές φιλοφρονήσεις για την ομιλία του κλπ μπήκε κατ’ ευθείαν στο ψητό ζητώντας του “κάτι για να πάει στους Τούρκους” (“something to sell to the Turks”), δηλαδή να βγάλει το Κυπριακό από τον ΟΗΕ και να το εγκλωβίσει στα αμερικανονατοϊκά πλαίσια. Έφυγε άπρακτος και εμφανώς δυσαρεστημένος, τόσο που στο αεροπλάνο της επιστροφής την επομένη ο πατέρας μου εκμυστηρεύτηκε στη μάνα μου ότι “μετράμε μέρες”.[8] Λιγότερο από μια εβδομάδα μετά, ο Καραμανλής προκήρυξε εκλογές.

Δύο είναι οι εκδοχές για το τέλος της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας, δηλαδή της Μεταπολίτευσης[9]: ή ο Μαύρος πάτησε πόδι και ο χαρακτήρας και οι κομματικές ισορροπίες δεν άφηναν στον Καραμανλή άλλη επιλογή ή έλαβε υπερατλαντικές ‘οδηγίες’ να ξεφορτωθεί τον …απροσάρμοστο εταίρο, πράγμα που δεν μπορούσε να κάνει διαφορετικά.

Η απάντηση ίσως βρίσκεται στη Σύσκεψη της 30ης Νοεμβρίου και 1ης Δεκεμβρίου στη Αθήνα όπου στάθμευσε για μια εβδομάδα ο Μακάριος επιστρέφοντας από τις ΗΠΑ στην Κύπρο. Στη σύσκεψη, που έγινε υπό την προεδρία του Καραμανλή, μετείχαν, από Ελλαδικής πλευράς, ο Δ.Μπίτσιος[10], ο Ε. Αβέρωφ (Υπουργός Εθνικής Αμύνης), ο Ι. Βαρβιτσιώτης (Υφυπουργός Εξωτερικών), ο Μ. Δούντας (πρέσβης της Ελλάδας στην Κύπρο)και από Κυπριακής πλευράς ο Αρχιεπίσκοπος και Πρόεδρος Μακάριος, ο Γ. Κληρίδης (Πρόεδρος Βουλής), ο Ι. Χριστοφορίδης (Υπουργός Εξωτερικών), ο Ν. Κρανιδιώτης (πρέσβης στην Ελλάδα), ο Τάσσος Παπαδόπουλος (βουλευτής), ο Χ. Βενιαμίν (Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Εξωτερικών) και ο Σπύρος Κυπριανού (άνευ …χαρτοφυλακίου). Στη σύσκεψη δεν κλήθηκε και δεν μετείχε ο Αρχηγός της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης και μέχρι πρόσφατα Αντιπρόεδρος και Υπουργός των Εξωτερικών που χειρίστηκε το Κυπριακό, όσο του επέτρεψε βέβαια το ασφυκτικό πλαίσιο που τον περιέβαλε, κατά τους κρίσιμους μήνες που προηγήθηκαν. Δεν έπρεπε η παρουσία του Μαύρου να χαλάσει τη δουλειά που επιχείρησε να κάνει ο Κίσσινγκερ κρατώντας τον Μακάριο μακριά από την Κύπρο για τόσους μήνες[11]…

Υστερόγραφο: Το άρθρο αυτό δεν θα είχε γραφεί αν δεν επέμενε ο φίλος, σύντροφος και συναγωνιστής Ρούντι Ρινάλντι και τον ευχαριστώ γι’ αυτό.

Το αφιερώνω στην ιερή μνήμη τεσσάρων υπέροχων Ελλήνων: του πατέρα μου, του μπάρμπα μου Βάσου Βλαβιανού, του Βάσου Λυσσαρίδη και του πρέσβη Θέμου Στοφορόπουλου, πουείχε το σθένος να παραιτηθεί από το διπλωματικό σώμα όταν ο Ανδρέας Παπανδρέου έβαλε το Κυπριακό “στο ράφι” στο Νταβός.

Το αφιερώνω επίσης στην ιερή μνήμη των αγνοουμένων και των πεσόντων, Κυπρίων και Ελλαδιτών, στον τίμιο αγώνα για Ελευθερία και Δικαιοσύνη.

Δεν ξεχνούμε!
Συνεχίζουμε!
Πολεμούμε!

Ιωάννης Μαύρος του Γεωργίου και της Ελένης
Αθήνα 21 Ιουλίου 2022

Σημειώσεις:
[1] Προσπάθησα ανεπιτυχώς να αναπτύξω αυτή τη θέση στον αείμνηστο Πρόεδρο Τάσσο Παπαδόπουλο όταν με δέχθηκε στο Προεδρικό Μέγαρο μετά την απόρριψη του Σχεδίου Ανάν. Δυστυχώς τότε χάθηκε η ευκαιρία να επανατοποθετηθεί το Κυπριακό ως διεθνές ζήτημα εισβολής και κατοχής, εθνοκάθαρσης και εποικισμού και εγκλωβίστηκε ξανά στα δυτικά πλαίσια ως διακοινοτική ‘διαφορά’ οδηγώντας στη συνέχιση των ατέρμονων και αδιέξοδων ‘διαπραγματεύσεων’ των δύο κοινοτήτων και αφήνοντας την Τουρκία στο απυρόβλητο.

[2] Η απάντηση στο διλημματικό ερώτημα βρίσκεται θαμμένη στα αρχεία όχι μόνο του Φόρεϊν Όφις και του Σταίητ Ντηπάρτμεντ αλλά και της CIA…

[3] Άλλη μια ‘σκιά’ στο εθναρχικό του ανάστημα. Ασφαλώς μπορεί κανείς να επικαλεστεί λόγους και επιχειρήματα γι’ αυτό αλλά το γεγονός παραμένει ότι υπερίσχυσε στην κρίση του ο φόβος της ανατροπής του από τη χούντα έναντι της τουρκικής απειλής. Κακός σύμβουλος ο φόβος. Ενδεχομένως αν είχε αντιταχθεί όχι μόνο θα εξασφάλιζε το απόρθητο της Κύπρου αλλά θα αναδείχνονταν σε εθνάρχη του Ελληνισμού…

[4] Και μάλλον υποκινούμενη…

[5] Αυτός είναι ο λόγος που η καρδιά του ‘Φακέλου της Κύπρου’ παραμένει επτασφράγιστη και πιθανώς και η αιτία της ανεξιχνίαστης δολοφονίας του Αλέκου Παναγούλη και ίσως και του Αμερικανού πρέσβη στην Κύπρο Ρότζερ Ντέϊβις, ακόμη και του πρέσβη των ΗΠΑ στην Αθήνα Χένρυ Τάσκα…

[6] Αυτός ο Διχασμός αποτέλεσε τη γενεσιουργό πράξη της Μεταπολίτευσης. Δεν ήταν τόσο πολιτικός ή ιδεολογικός, όπως στο παρελθόν, αλλά βαθύτερος, ψυχολογικός. Δεν ήταν ‘μόνο’ ότι η Ελλάδα πανηγύριζε την ώρα που η Κύπρος πενθούσε, αλλά ο καθένας, τουλάχιστον ο κάθε δημοκράτης, σε διαφορετικό ίσως βαθμό αλλά πάντως με ελάχιστες εξαιρέσεις, ένιωθε διχασμένος μέσα του: οι μεν Κύπριοι, αν και ορφανεμένοι και ξεριζωμένοι, συμμερίζονταν όσο μπορούσαν τη χαρά της ‘απελευθέρωσης’ των Ελλαδιτών αδελφών τους ενώ οι τελευταίοι έφεραν μέσα τους την ενοχή ότι χαίρονται και πανηγυρίζουν ενώ ματώνει η Κύπρος…Το πώς διαχειρίστηκε ο καθένας αυτή την ενοχή είναι άλλο θέμα…

[7] Αν αυτό ήταν μόνο θέμα χαρακτήρα και προσωπικότητας ή αν οφείλονταν σε ‘δεσμεύσεις’ είναι το έργο των ιστορικών να το κρίνουν. Πάντως ένα μεγάλο λάθος του Μαύρου ήταν ότι δεν επέλεξε τον Υφυπουργό του και τον Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Εξωτερικών. Αν το είχε πράξει θα ήταν άλλος ο συσχετισμός ισχύος εντός της Κυβέρνησης και άλλη η συμπεριφορά του Καραμανλή….

[8] Εννοώντας βεβαίως την Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας. Ο Μαύρος επιτέλους πονηρεύτηκε!

[9] Εναλλακτικά -και κάπως τυπολατρικά- το τέλος της μπορεί να θεωρηθεί ότι ορίστηκε από το Δημοψήφισμα για το Πολίτευμα του Δεκεμβρίου ή την ψήφιση του Συντάγματος του 1975.

[10] Ως Υπουργός Εξωτερικών και τέως Υφυπουργός Εξωτερικών στην Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας

[11] Έχει άραγε τεθεί και απαντηθεί το ερώτημα γιατί παρέμεινε τόσο καιρό μακριά από την Κύπρο ο Μακάριος και τι έκανε όλους αυτούς τους μήνες μεταξύ Νέας Υόρκης και Ουάσιγκτων;

Δημοσιεύτηκε εδώ:
■ Κυπριακό κι Ελλαδικό στο δόκανο της Δύσης
Γιάννης Μαύρος, 24 Ιουλίου, 2022
https://vaes.gr/2022/07/24/%ce%ba%cf%85%cf%80%cf%81%ce%b9%ce%b1%ce%ba%cf%8c-%ce%ba%ce%b9-%ce%b5%ce%bb%ce%bb%ce%b1%ce%b4%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%cf%83%cf%84%ce%bf-%ce%b4%cf%8c%ce%ba%ce%b1%ce%bd%ce%bf-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%b4%cf%8d/

καθώς και στο Facebook:
■ ΑΡΘΡΟ ΜΟΥ ΣΤΟΝ ΧΘΕΣΙΝΟ ΔΡΟΜΟ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ
https://www.facebook.com/yiannis.mavros.9/posts/pfbid02zmYvJG8rNRU1PTtnmQgwQb4mPyLoxcQhzx32qyPMEZ3wHJZXssuHAgA9Ju271niTl

* * *

🔹 Οι παραπόταμοι της Ιστορίας: συσκότιση και συγκάλυψη των παραμέτρων της πραγματικότητας

του Πέτρου Ευδόκα

🌹 Φίλε και συναγωνιστή Γιάννη, αρχίζω από το πιο δύσκολο, νομίζω, μέρος της κατάθεσης σου, εκείνο όπου γράφεις:

■ "Είναι άχαρος ο ρόλος μου, σαράντα οκτώ χρόνια μετά και εικοσιπέντε μετά θάνατον να θέτω αυτά τα κρίσιμα ερωτήματα και να ασκώ κριτική εκ του ασφαλούς στον πατέρα μου τον οποίο τιμώ και υπεραγαπώ. Το πνεύμα μου είναι αυτοκριτικό. Κάνω αυτό που δεν μπορεί να κάνει εκείνος, πιστεύοντας ότι θα το ενέκρινε και θα με ενθάρρυνε."

🌹 Εκτιμώ αφάνταστα το ότι λαμβάνεις ως αφετηρία και προσέγγιση σου αυτά που έγραψες πιο πάνω. Αληθινά. Σε αυτή την παράγραφο σου παρατίθεται συμπυκνωμένη και η ουσία της τεράστιας δυσκολίας του εγχειρήματος αντικειμενικής αξιολόγησης της πολιτικής πορείας ή και των (όποιων, αν υπάρχουν) ευθυνών του πατέρα σου Γεώργιου Μαύρου. Λόγω του ότι αντιμετωπίζω παρόμοια προβλήματα και διλήμματα τα οποία επεξεργάζομαι με πολύ πόνο για πενήντα χρόνια τώρα - στην αξιολόγηση ευθυνών (όποιων ευθυνών, αν υπάρχουν) του δικού μου πατέρα, Τάκη Ευδόκα, που ήταν ηγετικό άτομο στην Δημοκρατική Αντιπολίτευση και την Ενωτική Παράταξη στην Κύπρο της τότε εποχής, και προς καλύτερη αντίληψη και αυτοκριτική για τη δική μου πορεία και ευθύνες - δηλώνω τον θαυμασμό μου για το ότι βρήκες ακριβώς την συναισθηματική και προσωπική τοποθέτηση που αποτελεί κλειδί, εφόδιο εκ των ουκ άνευ, για αυτή την πολιτική αξιολόγηση. Αυτή σου η τοποθέτηση, από τη μιά αγάπη και σεβασμός προς το προσφιλές άτομο, αλλά και από την άλλη καθαρή πολιτική αντίληψη τροφοδοτούμενη από μελέτη και πολιτική πράξη... είναι πολύτιμη. Και παρέχει το πιο καθαρό και αξιοπρεπές βλέμμα.

🌹 Μετά από χρόνια προσωπικής αυτο-αμφισβήτησης, ενδοσκόπησης και αυτοκριτικής κατέληξα στο συμπέρασμα πως οι προσωπικές μαρτυρίες ανθρώπων που βίωσαν ιστορικά γεγονότα και άτομα από κοντά έχουν τεράστια σημασία για την αξιολόγηση αυτών των γεγονότων, τόσο σε σχέση με το χρονικό πλαίσιο στο οποίο προκύπτουν, όσο και για την αποτίμηση και το ζύγισμα των στην ευρύτερη κλίμακα της Ιστορίας. Οι προσωπικές μαρτυρίες πολιτικών ατόμων και γεγονότων, όπως αυτές του Γιάννη Μαύρου πιο πάνω, παρέχουν αυτό που η ιστορικοί συνήθως δεν ξέρουν πως να αξιοποιήσουν: τον υποκειμενικό παράγοντα στην διαμόρφωση της Ιστορίας (αυτό που ο Βίλχελμ Ράϊχ αφιέρωσε ένα τεράστιο μέρος της ζωής του με θυσίες και αγώνες για να το μελετήσει, μέχρι που έθεσε τα θεμέλια της επιστημονικής θεώρησης του υποκειμενικού παράγοντα - του ανθρώπου - σε μια κατά Μάρξ ανάλυση στα πλαίσια του Επιστημονικού Σοσιαλισμού και της διαλεκτικής αντίληψης για την λειτουργία της Φύσης). Όπως και να το δούμε, η "αντικειμενική" ροή ιστορικών γεγονότων είναι αποτέλεσμα πράξεων (ή και παραλείψεων, ή απραξίας) ατόμων και συλλογικών οντοτήτων (κοινοτήτων, εθνών, πολιτιστικών ομάδων, κρατών, οργανώσεων, κοκ.), με άλλα λόγια το αντικειμενικό είναι έργο του υποκειμενικού.

Για να γίνει αντικειμενικά κατανοητή η Ιστορία χρειαζόμαστε και τις δύο της συνισταμένες. Για αυτό τον λόγο παραθέτω και εγώ κάποιες δικές μου προσωπικές μαρτυρίες για τα ίδια, ή παραπλήσια και παράλληλα γεγονότα.


🌹 Τον Αύγουστο του 1974 παγιδεύτηκα για μερικούς μήνες στην Αθήνα όπου φτάσαμε με τον πατέρα μου Τάκη Ευδόκα εν μέσω της αρχής του δεύτερου γύρου της εισβολής με ένα πλοίο που μόλις και τα κατάφερε: ενώ με την αυγή βρεθήκαμε περικυκλωμένοι από αμερικανικά και αγγλικά αντιτορπιλικά και υποβρύχια και υποκείμεθα σε διαρκείς βυθίσεις από τουρκικά βομβαρδιστικά που ευτυχώς δεν μας έριξαν, ο καπετάνιος - για να γλυτώσουμε - επέλεξε να μας περάσει μέσα από μια φουρτούνα ανοικτά της Κρήτης και αναγκαστικό ελλιμενισμό εκεί για να κατεβάσουμε μια έγκυο γυναίκα που λόγω της βίαιης φουρτούνας εξωθήθηκε να γεννήσει πρόωρα... τελικά μετά από πολλούς εμετούς λόγω ναυτίας και άγχους φτάσαμε στον Πειραιά.

Είχαμε ξεκινήσει για την Αθήνα το προηγούμενο βράδυ με το πρώτο καράβι διαθέσιμο από Κύπρο γιατί ο πατέρας μου είχε αναλάβει μια αποστολή επαφών μεταξύ κλάδων των δύο Μεταπολιτευτικών Κυβερνήσεων Αθήνας και Κύπρου. Η αποστολή αφ' ενός αφορούσε τη συνεργασία των δύο Κυβερνήσεων (δεν ήταν πολύ καλή), και των ανθρώπων πέριξ έκαστης. Αλλά και το να βρεθούν τρόποι να ενημερωθεί και να ευθυγραμμιστεί η ελλαδική Κυβέρνηση καλύτερα με τις πραγματικότητες που βιώναμε στην Κύπρο (πιο σημαντικό απ' όλα η συνεχιζόμενη προέλαση του στρατού εισβολής με διαρκείς παραβιάσεις της διεθνώς συμφωνημένης κατάπαυσης πυρός και την παράνομη αυξανόμενη στρατιωτική ενίσχυση των δυνάμεων του εχθρού), δηλαδή κυρίως τα προβλήματα άμυνας, αλλά και επιβίωσης, φροντίδας των λιγοστών μέχρι τότε προσφύγων, εγκλωβισμένων, αιχμαλώτων και αγνοουμένων, και η καυτή ανάγκη για επιστροφή της Κύπρου σε μια κάποιου είδους πολιτική ομαλότητα ώστε να αρχίσει πάλιν να λειτουργεί το Κράτος με ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΕΣ, πλέον διαδικασίες - σε αυτό το τελευταίο, είχαμε τεράστιο έλλειμμα στην Κύπρο.

Η συνεργασία μεταξύ των δύο Κυβερνήσεων της Μεταπολίτευσης δεν ήταν πολύ καλή εκείνες τις μέρες ΚΥΡΙΩΣ λόγω της ρατσιστικής ανθελληνικής νοοτροπίας των κυπρίων πολιτικών και της περιορισμένης αντίληψης που είχε η ελλαδική Κυβέρνηση για την πραγματικότητα "κάτω" στο νησί μας. Για τα στρατιωτικά θέματα υπήρχε και ένα πρόβλημα τιτανίων διαστάσεων που σήμερα φαίνεται αδιανόητο, απίστευτο: ακόμη και μετά την κατάρρευση της χούντας οι ελλαδικές ένοπλες δυνάμεις βρίσκονταν ακόμη υπό την διοίκηση των χουντικών στρατηγών που είχαν αυτοί οι ίδιοι επιτρέψει την εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο! Ονομαστικά, αυτοί ήταν:

Αρχηγός Ενόπλων Δυνάμεων [Αρχηγείο Ενόπλων Δυνάμεων-ΑΕΔ και μετέπειτα ΓΕΕΘΑ] ο Αντιστράτηγος Γρηγόριος Μπονάνος,
Αρχηγός Γ.Ε.Σ. [Γενικό Επιτελείο Στρατού] ο Αντιστράτηγος Ανδρέας Γαλατσάνος,
Αρχηγός Γ.Ε.Α. [Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας] ο Αντιπτέραρχος Αλέξανδρος Παπανικολάου,
Αρχηγός Γ.Ε.Ν. [Γενικό Επιτελείο Ναυτικού] ο Αντιναύαρχος Παναγιώτης Αραπάκης.

Ας μην ξεχνούμε την τεκμηριωμένη αλήθεια: ότι το πρωί της 20ης Ιουλίου λίγο μετά που άρχισε η εισβολή, στο Πολεμικό Συμβούλιο αυτά τα συγκεκριμένα άτομα συμφώνησαν με τις διαταγές να κτυπήσουν τον αποβατικό Τουρκικό στόλο στην Κυρήνεια με τα υπερσύγχρονα τότε αεροπλάνα και υποβρύχια που διέθεταν (ανώτερα των αντίστοιχων Τουρκικών όπλων), κατέχοντας την δυνατότητα να καταστρέψουν τον στόλο και τις αποβατικές δυνάμεις σε είκοσι λεπτά μάχης. Και ότι αμέσως μετά το Συμβούλιο ΑΡΝΗΘΗΚΑΝ να εφαρμόσουν τις διαταγές και ΑΠΕΦΥΓΑΝ να δώσουν τις απαραίτητες εντολές ώστε να διακοπεί και ματαιωθεί η εισβολή.

Μαζί με αυτά, βεβαίως, μεγάλος παράγοντας ήταν και αυτό που πολύ ορθά επισημαίνει ο Γιάννης Μαύρος στο κείμενο του, το ότι η Ελλάς ήταν "κηδεμονευόμενη" από τους αμερικανούς (ενώ η Κύπρος ακόμη παλινδρομούσε μεταξύ αγγλολαγνείας και αμερικανισμού).

Οι επαφές λοιπόν μεταξύ κλάδων των δύο Κυβερνήσεων της Μεταπολίτευσης ήταν απαραίτητες, και ο πατέρας μου επελέγει εκατέρωθεν ως άτομο κοινής εμπιστοσύνης να μεταβεί στην Αθήνα για να συμβάλει στην διεκπεραίωση κάποιων συνεννοήσεων και αποφάσεων. Η αποστολή του ήταν μυστική και διενεργήθηκε διακριτικά, χωρίς να δημοσιευτεί οτιδήποτε γι αυτήν ποτέ μέχρι σήμερα.

Ταυτόχρονα, υπήρχαν αυτόνομες δυνάμεις πολλών πολιτικών αποχρώσεων (καλύπτοντας ολόκληρο το φάσμα από την αριστερά και την αριστερόζ ψευδο-αριστερά, το κέντρο, τους συντηρητικούς, και την αδέξια δεξιά), που είτε ετοίμαζαν έμπρακτα, είτε συζητούσαν, την ανάληψη αυτόνομης πολεμικής δράσης ενάντια στους εισβολείς ανεξάρτητα από το τι έπρατταν οι δύο Μεταπολιτευτικές Κυβερνήσεις Κύπρου και Ελλάδος. Υπήρχαν και χιλιάδες εθελοντές στην Ελλάδα, οι πλείστοι τους κύπριοι φοιτητές και εργαζόμενοι, αλλά και πολλοί ελλαδίτες όλων των καταβολών, που έψαχναν με κάθε τρόπο να εμπλακούν σε αυτές τις προσπάθειες για μια αυτόνομη λαϊκή άμυνα.

Κάποιες από αυτές τις δυνάμεις ήταν νούσιμες και στελεχώνονταν από άτομα με πολιτική και στρατιωτική υπευθυνότητα• άλλες βρίσκονταν υπό την ηγεσία ή την επιρροή ατόμων με καιροσκοπικές, ευκαιριακές, ανεγκέφαλες, ή και τυχοδιωκτικές τάσεις. Και κάποιες ήταν όργανα ξένων δυνάμεων που στόχευαν να ζημιώσουν την εθνική μας υπόσταση (πχ. αυτοί που δύο εβδομάδες αργότερα διενήργησαν απόπειρα φόνου του Βάσου Λυσσαρίδη όπου σκότωσαν τον Δώρο Λοΐζου). Κάποιες από αυτές τις δυνάμεις σε Ελλάδα και Κύπρο κατείχαν όπλα νομίμως, κάποιες παρανόμως, και κάποιες δεν είχαν όπλα... αλλά έψαχναν ενεργά. Μέρος της αποστολής του πατέρα μου ήταν το να διευκολυνθεί ο διάλογος μεταξύ αυτών που διενεργούσαν μια κάποια διερεύνηση αυτών των τάσεων ώστε να καταλήξουμε σε υπεύθυνη και αρμονική συνεργασία μεταξύ αυτών και των κρατικών δυνάμεων: ήταν αναγκαίο να απομακρυνθούν οι ανεύθυνοι θερμοκέφαλοι και όσοι ήταν ήδη σεσημασμένοι ως άτομα που επενδύουν στη διχόνοια. Η διχόνοια είχε ήδη καταστρέψει τον τόπο μας, και όμως υπήρχαν ακόμη άτομα που έκαμναν το παν για να διαιωνιστεί (και κάποιοι από αυτούς συνεχίζουν συστηματικά μέχρι σήμερα).

Δεν ήταν ευθύνη του πατέρα μου να επιλέξει ή να κάμει αποφάσεις για αυτές τις δυνάμεις, αλλά απλώς να συμβάλει στις επαφές και αξιολογήσεις• άλλοι, πιο αρμόδιοι με πολιτικοστρατιωτική γνώση και πείρα, που ήταν ενεργοί εντός και πέριξ των κρατικών μηχανισμών και παρατάξεων που υποστήριζαν την Μεταπολίτευση θα έκαμναν τις αποφάσεις.

Αν και σήμερα δεν αναφέρονται στον δημόσιο διάλογο αυτά τα θέματα, εκείνες τις μέρες ήταν το πρώτο πράγμα στα χείλη όλων. Και αν ακούγεται παράξενο, ας αναλογιστούμε ότι είχε ήδη επιτευχθεί μια τέτοια συνεννόηση μεταξύ κρατικών, παρακρατικών και αυτόνομων ένοπλων παρατάξεων όταν με το πραξικόπημα ανέλαβε την Προεδρία ο Σαμψών (δεν ήταν πολύ επιτυχής η συνεννόηση, με αποτέλεσμα να προκύψουν κάποιες φονικές εξαιρέσεις από απειθάρχητα, ανέντακτα άτομα, και ένοπλους άτακτους)• επίσης κάτι παρόμοιο αλλά με πιο μεγάλη επιτυχία είχε επιτευχθεί όταν ανέλαβε ο Κληρίδης ως Προεδρεύων γιατί επιτέλους ενώπιον του κοινού εχθρού οι πλείστοι συνετίστηκαν (και πάλιν βέβαια προέκυψαν φονικές εξαιρέσεις, αλλά λιγότερες, και ο Κληρίδης έλαβε αδιαμφισβήτητα την υποστήριξη, ή έστω ανοχή, των πλείστων ενόπλων παρατάξεων)• επίσης εκείνες τις μέρες, από τις χιλιάδες εθελοντές στην Ελλάδα που ζητούσαν να "κατέβουν" στην Κύπρο να πολεμήσουν, επιλέγηκαν περίπου 550 εθελοντές οι οποίοι φορτώθηκαν στο στρατιωτικό οχηματαγωγό "Ρέθυμνο" που επίσης μετέφερε το 573 Τάγμα Πεζικού με προορισμό την Κύπρο (η χουντική προδοσία εκ των έσω ματαίωσε εκείνη την αποστολή και οι πολεμιστές κατέληξαν στη Ρόδο, αλλά αυτό το συμβάν μεγέθυνε την αποφασιστικότητα των πολλών που ζητούσαν να πολεμήσουν τον εχθρό με κάθε τρόπο).

Όλα αυτά λοιπόν, η ανάγκη για επαφές μεταξύ πολιτικών ατόμων εντός και γύρω από τους κρατικούς μηχανισμούς της Μεταπολίτευσης σε Ελλάδα και Κύπρο, καθώς και με κάποιους ανθρώπους που προσπαθούσαν υπεύθυνα και νούσιμα να αυξήσουν τις πολεμικές μας δυνατότητες μας διευρύνοντας τις δραστηριότητες της κοινωνίας προς μια παλλαϊκή άμυνα, καθόριζαν πιεστικά το τι γινόταν γύρω και μέσα μας όταν φτάσαμε στην Αθήνα για τις επαφές.

Ο πατέρας μου δεν ήταν αθυρόστομος άνθρωπος οπότε δεν του ξέφευγαν απερίσκεπτες κουβέντες για τις επαφές με τους διάφορους παράγοντες. Αλλά δεδομένου ότι είχα και εγώ την δική μου πολιτική ιστορία έμπρακτης συμμετοχής στους αγώνες, καθώς και τη δική μου (κάπως διαφοροποιημένη από την δική του) πολιτική κρίση και αντίληψη, και ψυχικό "ραντάρ" που μπορούσε να διακρίνει το αν ο πατέρας μου είχε βιώσει ικανοποίηση, σεβασμό, αξιοπρεπή διάλογο, ή εξαπάτηση, ψευδο-υποσχέσεις και μπούρδες στις διάφορες του επαφές, μπορούσα να αντιληφθώ κάποιες πραγματικότητες από εκείνα που ήταν θεμιτό να πεί για τις επαφές, καθώς και από τα πράγματα που ΔΕΝ έλεγε. Η αντίληψη που σχημάτισα μιλώντας μαζί του είναι πως πράγματι, διαπιστώθηκε πως η ελλαδική Κυβέρνηση εκείνης της περιόδου ΔΕΝ ήταν συμπαγής, δεν υπήρχε σύμπνοια, αλλά ούτε κοινή αντίληψη ή κοινό όραμα ακόμη και για τα θεμελιώδη και πολύ βασικά• υπήρχαν άτομα με αντικρουόμενες κατευθύνσεις και με διαφορετικά πολιτικά ή προσωπικά κίνητρα που είχαν εμπλακεί εκεί μέσα. Η κρίση που διανύαμε συλλογικά ως Έθνος δεν ήταν αρκετή για να συνετίσει κάποιους από αυτούς.

Εκείνο που ξεχώρισε από τις επαφές με τον Γεώργιο Μαύρο και άλλους, είναι ακριβώς όπως το έθεσε και Γιάννης Μαύρος: το πόσο "έξω από το κόλπο" ήταν ο Γεώργιος Μαύρος. Θα έλεγα πως ήταν εντελώς αθώος. Η περίφημη του φράση όπου αναφέρεται το «Μεταξύ πολέμου και ατιμώσεως, η Ελλάς δεν έχει επιλογήν», ήταν πράγματι μια γνήσια δήλωση της τοποθέτησης που ΦΑΙΝΟΤΑΝ να εννοούν και να συμμερίζονται και οι άλλοι συμμετέχοντες στην Κυβέρνηση, και δινόταν η εντύπωση προς τα έξω πως αυτή ήταν η σύγκλιση των μετεχόντων στην ελλαδική Κυβέρνηση - αλλά όπως απεδείχθει μόνο εκείνος την είχε λάβει σοβαρά και την κατέθεσε καλόπιστα στον δημόσιο και διεθνή διάλογο, με αξιοπρέπεια και αυθεντικότητα.

Δεν ήταν φιλοπόλεμος άνθρωπος, αλλά με την δήλωση του κατέθεσε μια γραμμή πέραν της οποίας η Τουρκία δεν θα επιτρεπόταν να προχωρήσει, και η δήλωση του αποτέλεσε προειδοποίηση όχι μόνο προς την Τουρκία αλλά κυρίως - κυρίως! - προς το αγγλοαμερικανικό ΝΑΤΟ. Ο Γεώργιος Μαύρος ήταν Αντιπρόεδρος και Υπουργός των Εξωτερικών στην ελλαδική Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας και όμως, ενώ ο ίδιος επωμίστηκε το προσωπικό και πολιτικό ρίσκο να καταθέσει δημοσίως στο διεθνές βήμα αυτή την επίσημη τοποθέτηση της ελλαδικής Κυβέρνησης, η υπόλοιπη Κυβέρνηση... τράβηξε πίσω. Απότομα.

Ο Καραμανλής εκείνο το ίδιο πρωί της μέρας που φτάναμε στον Πειραιά, 14 Αυγούστου 1974, και από την αρχή της δεύτερης φάσης της εισβολής του Αττίλα, μας μαχαίρωσε με την περίφημη του δήλωση: «Η Κύπρος κείται μακράν». Άφησε εκτεθειμένο τον Γεώργιο Μαύρο, αλλά και ολόκληρη την Κύπρο - όπου αμέτρητες γενεές μεγαλώσαμε με την επίγνωση πως για τον Κίμωνα, η Κύπρος δεν έκειτο «μακράν». Η δήλωση του Καραμανλή έδωσε πράσινο φώς στους εισβολείς• έλεγε στην Τουρκία "εμπάτε σκύλοι αλέστε". Και αυτό ακριβώς έπραξαν. Μπήκαν και θέρισαν.

Ο Γεώργιος Μαύρος στα δικά μου μάτια δεν είχε ΚΑΜΙΑ ευθύνη για το ότι εγκαταλείφθηκε η Κύπρος, ούτε και για το ότι αμέσως μετά που άρθρωσε σε διεθνές βήμα την συμπεφωνημένη από όλους πολιτική της ελλαδικής Κυβερνήσεως οι υπόλοιποι συγκυβερνώντες τράβηξαν πίσω. Απεναντίας, όπως φαίνεται και από το κραυγαλέο γεγονός του ότι τον απέκλεισαν από την Σύσκεψη της 30ης Νοεμβρίου και 1ης Δεκεμβρίου στη Αθήνα, ενώ σε αυτήν συμμετείχαν μέχρι και ο πολιτικός ττάππος Χριστόδουλος Βενιαμίν (Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Εξωτερικών, που σε μερικές εβδομάδες αμέσως μετά την Σύσκεψη έγινε Υπουργός Εσωτερικών και Αμύνης μέχρι... το 1993!) καθώς και ο μάστερ της πολιτικής θεωρίας "Τσιαπατσιούλ, Σιορολόπ, και Σαρτανάκκιν" που εφαρμόστηκε με την μέθοδο Σείρι-Πισείρι (χείρω επί χείρω), ο μελλοντικός Πρόεδρος Σπύρος Κυπριανού [1] - καθώς και άλλοι "άριστοι των αρίστων" του Μακαριακού καθεστωτικού κατεστημένου - τεκμηριώνει το ότι η ορθή και πατριωτική στάση του Γεώργιου Μαύρου ΔΕΝ ήταν πλέον αποδεκτή από το νέο κατεστημένο. Είχαν πλέον επικρατήσει για καλά οι γλύφτες που αποτέλεσαν τους κεντρικούς άξονες της Μεταπολίτευσης...

Το ότι αποκλείστηκε από εκείνη την καθοριστική Σύσκεψη ο μέχρι πολύ πρόσφατα τότε ελλαδίτης Αντιπρόεδρος και Υπουργός των Εξωτερικών και Αρχηγός της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης που είχε διαχειριστεί το Κυπριακό διεθνώς ως επικεφαλής της Ελληνικής Αντιπροσωπείας στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ (τον Σεπτέμβριο 1974) καθώς και στις διεθνείς Διασκέψεις της Γενεύης (τον Ιούλιο-Αύγουστο 1974 κατά την διάρκεια των μαχών στην Κύπρο), λέει πολλά για το ότι οι ευθύνες για την εγκατάλειψη της Κύπρου βαραίνουν άλλους και όχι τον Γεώργιο Μαύρο - στις Σημειώσεις μπορείτε να δείτε το ότι ο άνθρωπος δεν ήταν κάποιος "τυχαίος" μα έμπειρος πολιτικός με εμβέλεια. Το ότι επίτηδες παραγκωνίστηκε λέει πολλά [2].

Οι κύπριοι εκείνες τις μέρες, οι μισοί κολλημένοι στα ραδιόφωνα και οι άλλοι μισοί με τα μάτια καρφωμένα στους ουρανούς αναμένοντας από στιγμή σε στιγμή την ελλαδική αεροπορία που δεν ήλθε ποτέ, έμειναν από τότε μέχρι σήμερα ευάλωτοι στο ανθελληνικό μίσος που καλλιεργήθηκε έντεχνα και συστηματικά από το διαχρονικό καθεστώς Μακαρίου μαζί με την ηγεσία του ΑΚΕΛ που αξιοποίησαν αυτή την ιστορική απουσία καθοριστικών ελλαδικών στρατιωτικών δυνάμεων στην αναμέτρηση του 74. Ο λαός μας έμεινε ευάλωτος σε αυτό ως το έπακρο. Σε βαθμό που ολόκληρες νέες γενεές από τότε ανατράφηκαν με το παράπονο "Η Ελλάς μας εγκατέλειψε" (ενώ άλλο η Κυβέρνηση, άλλο η Ελλάς), το οποίο όμως παράπονο εύκολα τροφοδοτεί ένα ανθελληνικό ρατσισμό - αυτό το αρρωστημένο και αυτοκαταστροφικό συναίσθημα είναι ΤΕΡΑΣΤΙΟ πολιτικό όπλο στην Κύπρο. Όποιος το ελέγχει και το κατευθύνει, κατέχει τον έλεγχο της "ελληνόφωνης" Κύπρου ανά πάσα στιγμή.

Υπάρχουν όμως και νούσιμες, πατριωτικές απόψεις που πηγάζουν από την Δημοκρατική Αντιπολίτευση και την Ενωτική Παράταξη της τότε εποχής στην Κύπρο, που ψηλαφώντας εκείνη την αντιδιάσταση μεταξύ της έντιμης στάσης του Γεώργιου Μαύρου και εκείνης του Καραμανλή, εξάγουν τα ορθά συμπεράσματα: άλλο η Ελλάς και άλλο οι πολιτικοί που πράττουν ή απέχουν από πράξεις "εν ονόματι" της για λόγους προσωπικού ή πολιτικού συμφέροντος:

■ Γεώργιος Μαύρος και «Φάκελος της Κύπρου»
https://nikospa.wordpress.com/2017/08/18/%CE%B3%CE%B5%CF%8E%CF%81%CE%B3%CE%B9%CE%BF%CF%82-%CE%BC%CE%B1%CF%8D%CF%81%CE%BF%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CF%86%CE%AC%CE%BA%CE%B5%CE%BB%CE%BF%CF%82-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CF%8D%CF%80%CF%81/

Την ανθρώπινη διάσταση της τραγωδίας καταγράφει κάπως κινηματογραφικά με θραύσματα από εκρήξεις αναμνήσεων η καταξιωμένη δημοσιογράφος Αλέκα Γράβαρη-Πρέκα σε αυτό το κείμενο της:

■ Δεκαπενταύγουστος 1974
https://simerini.sigmalive.com/article/2018/8/11/dekapentaugoustos-1974/ *

🌹 Οι πλείστοι ελλαδίτες συναγωνιστές μας δυστυχώς ουδέποτε κατάλαβαν το βάθος και το μέγεθος της πονηρίας του Μακαρίου. Εκείνη την ίδια εβδομάδα που αναφέρει ο Γιάννης Μαύρος (τέλος Νοεμβρίου, αρχές Δεκεμβρίου 1974) κατά την οποία ο Μακάριος στάθμευσε στην Αθήνα επιστρέφοντας από τις ΗΠΑ στην Κύπρο, οπόταν και έγινε η προαναφερθείσα Σύσκεψη η οποία είχε κυρίως σκοπό να ξαναεδραιώσει την δικτατορία Μακαρίου με την βοήθεια της ελλαδικής Μεταπολιτευτικής Κυβερνήσεως και να τον στερεώσει ξανά στον θρόνο, ο Μακάριος και οι συν αυτώ δεν σταμάτησαν τις ραδιουργίες ούτε για ένα λεπτό.

Εκείνη ακριβώς την εβδομάδα, και ταυτόχρονα με τις επαφές και συσκέψεις του με όλους τους αυλικούς, γλύφτες, αλλά και με ειλικρινείς καλοπροαίρετους ανθρώπους που παρασύρονταν από το "μεγαλείο" που προέβαλλε ο Είς και Μόνος, ο Μακάριος δέκτηκε να συναντήσει τον Γιώργο Καρούσο, τον τελευταίο Διοικητή της ΕΟΚΑβ ο οποίος είχε αναλάβει την ηγεσία της Οργάνωσης αμέσως μετά τον θάνατο του Γ.Γρίβα Διγενή με ομόφωνη απόφαση όλων των Τομεαρχών της. Ο Καρούσος, με τον οποίο είχα συνδεθεί προσωπικά και πολιτικά κυρίως κατά τα έτη 1972-74 κατά την διάρκεια της Αντίστασης ενάντια στις δύο δικτατορίες (Αθηνών και Λευκωσίας) όταν ήταν διαρκώς κρυμμένος και καταζητούμενος ενώ αυτές συνεργάζονταν για να τον ανακαλύψουν και να τον σκοτώσουν, είχε ζητήσει να δεί τον Μακάριο μόλις εκείνος έφτασε στην Αθήνα. Εκείνος αποδέκτηκε.

Για όσους δεν γνωρίζουν, ο Γ. Καρούσος ήταν ο ΠΡΩΤΟΣ Έλλην αξιωματικός που αντιστάθηκε στο πραξικόπημα της χούντας την νύκτα της 20ης προς 21 Απριλίου 1967, αρνούμενος να εκτελέσει την ενεργοποίηση των σχεδίων του πραξικοπήματος. Υπηρετούσε σ' ένα από τα πιο κομβικά σημεία του στρατιωτικού μηχανισμού ως Αξιωματικός Επιχειρήσεων στο Πρώτο Σώμα Στρατού και ήταν υπεύθυνος δια την εφαρμογή του σχεδίου. Όταν έλαβε την εντολή εκδόσεως διαταγών για την πραγμάτωση του πραξικοπήματος ΑΡΝΗΘΗΚΕ, μπροστά σε περίπου 300 άλλους αξιωματικούς. Σύμφωνα με το σχέδιο, τα καθήκοντα του ήταν να εκδόσει διαταγές συλλήψεων πολιτικών προσώπων, να διενεργήσει κατάληψη και να εγκαθιδρύσει στρατιωτικά τμήματα (άρματα μάχης και στρατό) σε σταθμούς τηλεπικοινωνιών (ΟΤΕ), ηλεκτροδότησης (ΔΕΗ), ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς, κύριες οδικές αρτηρίες, διασταυρώσεις, πλατείες, κρατικά κτίρια και εγκαταστάσεις, κοκ. Υπέβαλε αμέσως και γραπτώς παραίτηση, όπου έγραψε «Υποβάλλω την παραίτηση μου. Ως μη επιθυμών να συμμετάσχω εις εθνικό έγκλημα.» Χαρακτηρίσθηκε πάραυτα ως κομμουνιστής, και τιμωρήθηκε σκληρά από την χούντα με φυλακές και εξορίες, ψυχολογικά βασανιστήρια και ψυχολογικό πόλεμο, απειλές και οικονομικό πόλεμο ενάντια στην οικογένεια του, και άλλα πολλά [3]. Αργότερα διέφυγε προς Κύπρο όπου συνέχισε την αντίσταση ενάντια και στα δύο καθεστώτα βασανιστών. Περισσότερες λεπτομέρειες για τον Καρούσο και για εκείνα τα χρόνια στην επερχόμενη δημοσίευση του βιβλίου μου με τον τίτλο και υπότιτλους:

🩸 Κινήσεις μέσα στις σκιές:
Πολυτεχνείο  ~  Κύπρος  ~  ΕΟΚΑ β
■ Μυστικά που δεν χρειάζεται πλέον να παν μαζί μου στον τάφο
■ Το μετέωρο βήμα μες τα σκοτεινά και τη θολούρα.

Το βιβλίο έχει αυτοβιογραφικό χαρακτήρα - κάτι που στις δημοσιεύσεις βιβλίων μάλλον κατατάσσεται στην κατηγορία Προσωπικές Μαρτυρίες / Ιστορία / Πολιτική - και συμπεριλαμβάνει τις προσωπικές μου επαφές και εμπειρίες με άτομα που είχαν κεντρικό ρόλο στην ελλαδική και κυπριακή Αντίσταση ταυτόχρονα ενάντια στη χούντα και στην δικτατορία Μακαρίου (δηλαδή τις τρεις κύριες παρατάξεις που αποτελούσαν στην Κύπρο η Δημοκρατική Αντιπολίτευση, η Ενωτική Παράταξη, και η ΕΟΚΑβ). Καλύπτει τα χρόνια της ενεργής μου συμμετοχής σε αυτές τις παρατάξεις και οργανώσεις κυρίως τα χρόνια 1972 ως 74, αλλά όχι αποκλειστικά: περιέχει προβολές, προεκτάσεις, και παραπομπές σε περιστατικά πιο πίσω στον χρόνο αλλά και στο εγγύς και μακρινό μέλλον εκείνης της εποχής όπως την εισβολή του 74, εμπειρίες μου στον στρατό (75 ως 77/78), και στα μετέπειτα μου χρόνια συμμετοχής στο διεθνές ανατρεπτικό αναρχοκομμουνιστικό κίνημα κυρίως στις ΗΠΑ.

"Δεν ήθελα να μείνουν εκκρεμότητες μεταξύ μας, εμού και του Μακαρίου", μου είπε ο Καρούσος όταν τον συνάντησα για τελευταία φορά το 1989, αφηγούμενος τα της συναντήσεως του με τον Μακάριο το 74. "Και όταν προέκυψε η ευκαιρία με την επιστροφή του στην Αθήνα καθ' οδόν προς Κύπρο, αφού και εγώ είχα αποδεσμευτεί από τις φυλακές της χούντας και τις εξορίες, θεώρησα ότι ήτο πρέπον να μιλήσουμε από κοντά. Υπήρχε, θεωρούσα, η δυνατότητα να συμβάλουμε μαζί στο να κλείσουν οι πληγές, να αντιστραφεί το κλίμα διχόνοιας κάτω στο νησί."

Πρωτού καν λεχθεί οτιδήποτε άλλο, ο Μακάριος αμέσως πρότεινε στον Καρούσο να "του δώσει" την θέση του Αρχηγού της ΕθνοΦρουράς! Τον διαχειρίστηκε ωσάν να ήταν ακόμη ένας γλύφτης από τους πολλούς αυλικούς και κόλακες που τον περιτριγύριζαν και ζητούσαν προσωπικά οφέλη. Ας σημειωθεί καθαρά αυτό: ενώ ο Μακάριος και όλος ο πολιτικός του περίγυρος αναθεμάτιζαν την ΕΟΚΑβ με άκρατο βαθμό δαιμονοποίησης (και ακόμη συνεχίζουν ως σήμερα) ο πρύτανης των δολοπλοκιών θέλησε να βάλει τον Διοικητή της ΕΟΚΑβ στην Αρχηγία της ΕθνοΦρουράς - τι άλλο ήταν αυτό από εγγύηση για διαιώνιση της διχόνοιας και επανέναρξης των σκοτωμών ανάμεσα μας;

Ευτυχώς ο Καρούσος, άνθρωπος με ηθικές αρχές και αξίες, με εντιμότητα και αξιοπρέπεια, διέκρινε αμέσως το παιγνίδι - μάλιστα αυτή η επαφή με τον Μακάριο σφράγισε μέσα του την απόφαση ότι από τώρα και στο εξής η στάση του θα ήταν αποχή από τα πολιτικά δρώμενα και τις παρατάξεις της Κύπρου διατηρώντας μια δημιουργική και καλοπροαίρετη σιωπή, αρνούμενος να ρίξει λάδι στη φωτιά της διχόνοιας.

"Εγώ δεν σας ζητώ οφφίκια και αξιώματα", του είπε ο Καρούσος. "Θέλω μόνο να ειρηνεύσει ο τόπος και να περιοριστούν τα πάθη", είπε στον Μακάριο. Και δεν χρειάστηκε να μου εξηγήσει και πολύ περισσότερο τους λόγους που αρνήθηκε ο Καρούσος. Η ατμόσφαιρα εκείνες τις μέρες ήταν ακόμη έντονα χρωματισμένη με την ασταμάτητη και βάναυση προπαγάνδα του Μακαριακού καθεστώτος την οποία χρησιμοποιούσε για να δικαιολογεί και να εκλογικεύει τις αγριότητες του, τους φόνους και τα βασανιστήρια των αντιφρονούντων. Αμέσως μετά την εισβολή και όταν παραμερίστηκε η πραξικοπηματική Κυβέρνηση Σαμψών, το καθεστώς μπήκε σε μια επιταχυμένη δραστηριότητα τεταραγμένης σφηκοφωλιάς, όπου όλοι οι αυλικοί και γλύφτες, όλοι οι φονιάδες και βασανιστές, οι κρατικοί και παρακρατικοί τραμπούκοι, οι επιχειρηματίες και παπάδες, οι σταλινικοί ψευδοσοσιαλιστές και οι θεολόγοι, οι πολιτικοί και νεοφανείς "αντιστασιακοί" τώρα ανταγωνίζονταν ποιός θα πάρει εκ νέου θέσεις και ανταμοιβές, ανταλλάγματα, ευνοϊκές κινήσεις στη σκακιέρα, και προ πάντων, ποιός θα είχε την ευλογία να συνάψει από κοντά σχέσεις αλληλοχειραγώγησης και αλληλοεξάρτησης με τον Μακάριο παραγκωνίζοντας τους άλλους μνηστήρες.

Και όντως, αυτό που ήξερε να κάμνει πάνω απ' όλα ο Μακάριος ήταν το να βάζει τους αυλικούς του να τσακώνονται ανάμεσα τους, να ανταγωνίζονται για την Χάρη Του, να είναι σε διαρκή αντιπαράθεση ανάμεσα τους για τα πρωτεία, τα αξιώματα, την προβολή, την καταξίωση, και τα πλούτη που τους παρείχε το καθεστώς. Γνώριζε πολύ συνειδητά ότι αν έφερνε τον Καρούσο στην Κύπρο η παρουσία του θα ήταν μια πολύ καλή ευκαιρία για να εμβαθύνει και να καρπωθεί ο Μακάριος το "διαίρει και βασίλευε" και να το φέρει ξανά σύντομα σε νέα φονικά ύψη. Προς όφελος του.

Και αυτό επιβεβαιώνεται ακόμη και από την σαχλαμάρα και την μικρότητα που συνέχισαν να επιδεικνύουν οι αυλικοί του. Ο Καρούσος σιώπησε και απομακρύνθηκε ευγενικά. Ο Πάτροκλος Σταύρου όμως, Υφυπουργός παρά τω Προέδρω για πολλά χρόνια δίπλα από τον Μακάριο, άνοιξε μια νέα "σαιζόν" δαιμονοποίησης με προσωπικές και πολιτικές επιθέσεις ενάντια στον Γιώργο Καρούσο... πότε; Το 1999! Είχαν ήδη περάσει 22 χρόνια από τον θάνατο του Μακαρίου, μα οι αυλικοί του ακόμη συνέχιζαν τον πόλεμο προπαγάνδας και δαιμονοποίησης. Με μια επιστολή του στο ΒΗΜΑ Αθηνών, ο Πάτροκλος Σταύρου συσσώρευσε όλα (σχεδόν) τα ψέμματα και την προπαγάνδα του καθεστώτος και τα έριξε πάνω στον Καρούσο... προς τι; Για να αποδείξει πως η προπαγάνδα τους ήταν, είναι, και θα είναι πάντα ορθή! Ο Καρούσος απήντησε στον Πάτροκλο Σταύρου από το ίδιο βήμα: οι καταπληκτικές τους επιστολές βρίσκονται πιο κάτω στις Σημειώσεις [4].

Είχα δει τον Υφυπουργό παρά τω Προέδρο Πάτροκλο Σταύρου πολύ πρόσφατα, ούτε καν τέσσερεις εβδομάδες πριν φτάσουμε στην Αθήνα, όταν ενδιαμέσως των σκοτωμών και συγκρούσεων κατά τη διάρκεια του πραξικοπήματος και με παράκληση του Υφυπουργού, την 17η Ιουλίου ο πατέρας μου και εγώ διασώσαμε την Ελένη Καζαντζάκη - σύζυγο του συγγραφέα Νίκου Καζαντζάκη - από ένα σπίτι στην Κυρήνεια όπου είχε παγιδευτεί ενώ ακριβώς απέξω από το σπίτι μες τα κατσάβραχα της ακτής Μάρε Μόντε γίνονταν ένοπλες αψιμαχίες, συγκρούσεις, κυνηγητό και σκοτωμοί μεταξύ στρατιωτών, κρατικών, παρακρατικών, και ενόπλων αγνώστου πολιτικής ταυτότητος. Τον είδα ξανά το 1994, πέντε χρόνια μετά την τελευταία του απρόκλητη επίθεση στον Καρούσο, όταν ήλθε να με συμβουλευτεί για κάτι. Γνωρίζω από κοντά το "καλλιεργημένο" ύφος του προπαγανδιστή και φανατικού Πάτροκλου Σταύρου - η έπαρση του, οι παθολογικές του ψυχαναγκαστικές εμμονές με τον Μακάριο, και οι διαχρονικές του προσπάθειες να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα του καθεστώτος με δαιμονοποίηση των αντιφρονούντων ήταν πασίγνωστη σε όλους.

Κάποιοι πέθαναν από τα βασανιστήρια που υπέστηκαν στα χέρια των ανθρώπων του καθεστώτος, και κάποιοι εκτελέστηκαν απλώς και μόνο επειδή είχαν εκφραστεί ενάντια στις Συμφωνίες της Ζυρίχης, πολύ πριν καν δημιουργηθεί η ΕΟΚΑβ (Ευριπίδης Νούρος, Νεοκλής Παναγιώτου, Αριστοκλής Αυγουστή, Νίτσα Χατζηγεωργίου, Γιαννάκης Χριστοφόρου [5]) - οι ψυχές αυτών των ανθρώπων στριφογυρίζουν ακόμη γύρω από τους Αδερφοφάδες, τα ιδεολογικά καθάρματα που ωραιοποίησαν αυτούς τους φόνους και τα βασανιστήρια με προπαγάνδα, παρουσιάζοντας τις πράξεις αυτές ως απαραίτητες για την "προστασία" της Κύπρου από τους "εχθρούς του Μακαρίου"• ως "αντίσταση", ως "καθήκον". Ή, ακόμη πιο αισχρά ως "χριστιανικό" και ως "σοσιαλιστικό" καθήκον.

Με άλλα λόγια... ήταν απόλυτα ΣΟΦΗ η άρνηση του Γιώργου Καρούσου σε αξιώματα μες το καθεστώς Μακαρίου. Kαι τα πολιτικά γεγονότα τον απέδειξαν ορθό. Η δίωξη, αποσιώπηση, λογοκρισία και φίμωση ΚΑΘΕ κριτικής εκείνου του καθεστώτος συνεχίζει να επιβάλλεται στην Κύπρο από όλους τους θεσμούς και κυρίως από τον Τύπο και τα ΜΜΕ. Μόνο με την πρόσφατη έκβαση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και και εύκολη πρόσβαση σε εργαλεία διαδικτυακής αυτοδημοσίευσης έχει σπάσει κάπως η αστυνόμευση και φίμωση. Υπάρχουν άνθρωποι που μόνο τώρα, σήμερα, πενήντα χρόνια αργότερα από τα γεγονότα βρίσκουν την δυνατότητα να καταθέσουν γραπτώς και δημοσίως τα βασανιστήρια και την τρομοκρατία που υπέστηκαν από εκείνο το Κράτος του Θεού.

 

🌹 Όπως και ο Γιάννης Μαύρος, είχα και εγώ την "ευτυχία" να παρακαθήσω σε μια συνεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών για την Κύπρο στην έδρα του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη. Αν θυμούμαι καλά (γιατί δεν είμαι 100% σίγουρος) ήταν τον Χειμώνα του 77/78. Τον τέταρτο χρόνο της κατοχής.

Ο πρέσβης της Κύπρου στον ΟΗΕ Ζήνων Ρωσσίδης ήταν συναγωνιστής και φίλος του παππού μου γιατρού Σάββα Ζαβογιάννη, πατέρα της μητέρας μου Ειρήνης Ζαβογιάννη Ευδόκα. Ο παππούς μου ήταν εξέχον και διακεκριμένο μέλος της Ομογένειας στις ΗΠΑ καθώς και προσωπικός φίλος του Μακαρίου. Για πολλές δεκαετίες εκεί, μαζί με τον Ρωσσίδη και άλλους, έδωσαν πολλές πολιτικές, πολιτιστικές, και διοργανωτικές μάχες και εράνους για την απελευθέρωση της Κύπρου από τους εγγλέζους καθώς και για την επιβίωση του λαού μας κάθε φορά που τον κτυπούσαν οι Λαιστρυγόνες.

Δεν θυμούμαι τις λεπτομέρειες για το πως βρεθήκαμε εκεί εκείνη τη μέρα οικογενειακώς (ήμουν τότε φοιτητής στο κρατικό πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης στο Stony Brook)• νομίζω πως επρόκειτο να συζητηθεί και να παρθεί απόφαση για την ανανέωση της παρουσίας της Ειρηνευτικής Δύναμης του ΟΗΕ στην Κύπρο. Μπορεί και να ήταν για κάποιο άλλο παρόμοιο θέμα, δεν θυμούμαι επακριβώς [6].

Πολλά άτομα σήμερα δεν γνωρίζουν πως η Ειρηνευτική Δύναμη του ΟΗΕ στην Κύπρο όχι μόνο δεν μας προστάτευσε το '74 αλλά έδρασε ενεργητικά εις βάρος μας: παρέδωσε στις Τουρκικές δυνάμεις λεπτομερώς και επακριβώς τις αμυντικές θέσεις των δικών μας δυνάμεων ώστε στον 2ο γύρο της εισβολής να μπορούν να τις υπερκεράσουν και να τις καταστρέψουν. Υπάρχουν πολλές μαρτυρίες μαχητών, κυρίως στο Δυτικό Μέτωπο (τον άξονα Κυρήνειας ~ Πενταδάκτυλου ~ Λευκωσίας από τον οποίο οι εισβολείς κινήθηκαν Ανατολικά για κατάληψη Μεσαορίας, Αμμοχώστου και Καρπασίας) όπου τα Τουρκικά άρματα μάχης θεάθηκαν να κινούνται ανάμεσα σε (υποτίθεται) μυστικά ναρκοπέδια σε περιοχές όπου δεν υπήρχαν δικές μας δυνάμεις, ή και να κτυπούν πλευρικά τους δικούς "από το πουθενά". Αυτό έγινε αμέσως μετά την υπέρπτηση των θέσεων μας με ελικόπτερο του ΟΗΕ, και χαρτογράφηση των δυνάμεων μας - με έγκριση, επιβεβαίωση και υπογραφή από δικό μας αντιπρόσωπο!

Στο Συμβούλιο Ασφαλείας λοιπόν σε κάποια στιγμή ο αντιπρόσωπος της Τουρκίας άρχισε να ομιλεί "για την καταπίεση που υπόκεινται οι ΤουρκοΚύπριοι" - ενώ αυτοί κατά πλειοψηφία κάθονταν (και κάθονται ακόμη, τώρα παρέα με τους παράνομους έποικους) μες τα κατεχόμενα σπίτια μας, τα χωράφια και τα περβόλια μας, και μέσα στον φυσικό πλούτο της χώρας απολαμβάνοντας τους κλοπικαίους καρπούς της εισβολής και κατοχής. Και το είπε μάλιστα με τόση αναίδεια, με στόμφο και αλαζονεία που μου ξέφυγε και έσκασα φωνακτά στα γέλια. Αμέσως σπεύδουν οι ένστολοι επί της Ασφαλείας του ΟΗΕ για να με προειδοποιήσουν πως αν ξαναγελάσω θα με πετάξουν έξω! Συμμορφώνομαι, κυρίως για να μην ντροπιάσω την οικογένεια μου, αλλά η αλήθεια είναι πως αν δεν είχα να ανησυχώ για τον καθωσπρεπισμό της οικογένειας, το ορθό θα ήταν να ζητήσω από τους ασφαλίτες να με πιάχουν χειροπόδαρα και να με πάρουν σηκωτό να με πετάξουν έξω με την ευχή πως κάποιος δημοσιογράφος από τους πολλούς που κυκλοφορούν εκεί μέσα θα αποθανάτιζε φωτογραφικά το πως διαχειρίζεται ο ΟΗΕ ένα καημένο τριτοκοσμικό ιθαγενή χωριάτη που δεν καταλαβαίνει από σαλόνια ενώ του σφάζουν το λαό του και που τόλμησε να εκφράσει τον πόνο του γελώντας πικραμένα μες αμερικανικό Παλάτι των Εθνών.

Επίσης η αλήθεια είναι πως εκεί μέσα, οι πανάθλιοι διπλωμάτες και αντιπροσώποι μας (Κύπρου και Ελλάδος) έχουν επιτρέψει στην Τουρκία ήδη από τότε και διαχρονικά να μπορεί να καταθέτει οποιαδήποτε ακραία παραμόρφωση και διαστρέβλωση της Ιστορίας, οποιονδήποτε άδικο ή και παράλογο ισχυρισμό, χωρίς οι "δικοί μας" να δείχνουν ή να έχουν κάποια προθυμία να επιδείξουν Εξωτερική Πολιτική με πειθώ, με ηθική ανωτερότητα: με αλήθειες που να εξουδετερώνουν την προπαγάνδα του σφαγέα κατακτητή• με τρόπους ώστε να διαλάμπει σταθερά της Δικαιοσύνης ο Ήλιος, νοητός, γιατί το δίκαιο είναι με το μέρος μας• να εμμείνουν σταθερά και να εκφράζουν αδιαλήπτως το ότι η Τουρκία συνεχίζει μια παράνομη κατοχή και εθνοκάθαρση της Κύπρου. Αυτά τα λεν εδώ μόνο για εσωτερική κατανάλωση. Στους ξένους... μόνο υποταγή, γλύψιμο, και πρωκτολειχία παρουσιάζουν ως "Εξωτερική Πολιτική".

Αργότερα, καθήσαμε για γεύμα στο Εστιατόριο Αντιπροσώπων (Delegates Dining room) στον τέταρτο όροφο του κτιρίου του ΟΗΕ. Μόλις καθόμαστε κοντά στο παράθυρο σπεύδει ο Μαίτρ να μας καλωσορίσει και να μας διαβεβαιώσει πως το τραπέζι που διαλέξαμε "ήταν το αγαπημένο του Προέδρου Κέννεντυ" και πως από εδώ, από "ειδικά αυτό το σημείο, του άρεσε πολύ η θέα".

Κοιτάζω έξω από το παράθυρο και βλέπω τον μεγάλο ποταμό που διασχίζει τη Νέα Υόρκη - γνωρίζω πως αυτό που βλέπουμε είναι "μικρός παραπόταμος" και πως το μεγαλύτερο σκέλος του ποταμού βρίσκεται από την άλλη πλευρά της πόλης τριάμιση χιλιόμετρα πιο πέρα, αθέατος από αυτό το σημείο. Έχοντας επίγνωση του μεγέθους του ποταμού, του αφάνταστου όγκου νερού που μετακινείται κατηφορίζοντας, της δύναμης του υδάτινου ρεύματος, κοιτάζω βαθύτερα, κάτω από την επιφάνεια του νερού και με πλημμυρίζει η αναγνώριση πως αυτό που βλέπω στην πραγματικότητα είναι ο ποταμός της Ιστορίας που μας έρχεται κατάφατσα, άτρεπτος και ανέκτρεπτος δυναμικά κατά πάνω μας• είναι ο ποταμός που μες τα νερά του αντιπαλεύονται βάρβαρη Ισχύς και Συνείδηση, Αλήθεια και Λήθη, Έρις και Ίρις, Άρης και Έρως, και που ο ρους του μετακινείται μόνο όταν συσχετιστούν αρμονικά όλες αυτές του οι συνισταμένες• είναι ο ποταμός δακρύων που θέλουν, ζητούν, απαιτούν και έχουν ανάγκη να ορμήσουν ρέοντας από τα θολωμένα μάτια μου μα που δεν μπορούν γιατί βλακωδώς "οι άνδρες δεν κλαίν"• ο ποταμός δακρύων για την πατρίδα μας που έμεινε κάτω από τις ερπίστριες στο έλεος των αρμάτων μάχης, και για τον κόσμο μας, τους άμαχους που έτρεχαν να σωθούν μα τους έσφαζαν μες τα χωράφια, μες τα περβόλια, μες τα σπίτια τους• ο ποταμός των καυτερών δακρύων για τους εγκλωβισμένους που μόλις και επιβίωναν υπό την ηγεμονία του άρβυλου και της ξιφολόγχης: ο ποταμός της σίγουρης αλλαγής και της σίγουρης αναλλοίωσης.

Με πνίγουν όλα αυτά... ξεροκαταπίνω και κοιτάζω γύρω προς την παρέα φίλων και συγγενών. Επικρατεί αυτό που μας συνδέει, οικογενειακές και διαχρονικές φιλίες, αναμνήσεις, συγγενικές σχέσεις που διαμοίβονται σ ένα επίπεδο ευγενικών ανταλλαγών και αναδιάδρασης ανάμεσα μας, μα στην πραγματικότητα κυριαρχεί σε όλους μας ανάρθρωτο, μαύρο και πηκτό το αίσθημα ήττας και ταπείνωσης: παρ' όλο που εκείνο το πρωινό είχαμε κερδίσει μια μικρή μα σημαντική διπλωματική μάχη (το ψήφισμα επανεπιβεβαίωσε ΠΟΛΥ σημαντικά προηγούμενα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας), το κυρίως αίσθημα που μας διακατέχει είναι η ανημπορία του μικρού και αδύναμου, η απογοήτευση, το τσάκισμα που βιώνει ο ηττημένος ανεξίτηλα και που δεν θεραπεύεται παρά μόνο όταν φέξει το φως της Απελευθέρωσης.

Κοιτάζω διαγωνίως απέναντι μια Κόρη που ακτινοβολεί• κατέχει ένα εφηβικό κάλλος που λόγω αθωότητος ούτε καν η ίδια γνωρίζει πως το κατέχει (είναι κυριολεκτικά η κόρη μιας οικογένειας που είναι δίπλα μας). Ανταλλάζουμε ματιές και ξυπνώ! - ενθυμούμενος πως έστω και υφέρπων, έστω και απηγορευμένος, ο Έρως είναι το μόνο φάρμακο για όλα. Αποκαθιστά τα μάτια στη πρωτόκτιστη φυσική τους μορφή, σε ακτινοβολούντες αστέρες• το Φώς τους έρχεται από αλλού. Προσδίδει νόημα. Και απελευθερώνει.

Καταφθάνει μια ομάδα γκαρσόνια με τα ορεκτικά. Αναδύεται μέσα μου το αρχέγονο σύνθημα "Έρως Ανίκατε ΣΤΟΜΑΧΑΝ" - μα δεν τολμώ να το αρθρώσω. Ξεροκαταπίνω.

🌹 Η "δημοφιλής" περίληψη του σχεδίου Άτσεσον που αναφέρεται στο κείμενο του Γιάννη είναι λανθασμένη. Γνωρίζω πως αναφέρθηκε με τις καλύτερες προθέσεις, μα αυτό δεν αλλάζει κάτι παρά μόνο επιβεβαιώνει την θερμή αγάπη που έχει ο Γιάννης για την Κύπρο.

Η υπόθεση με το σχέδιο Άτσεσον εξελίχθηκε για πολύ καιρό, και συμπεριέλαβε πολλές εκδοχές προτάσεων, αντιπροτάσεων, επιχειρημάτων, ανταλλαγμάτων, αποδοχών και απορρίψεων. Στην τελική της μορφή, η πρόταση από τις ΗΠΑ με σύμφωνη την Αγγλία και την Ελλάδα, βασίστηκε στο ότι:

ο- Από το 1964 η παρουσία της Μεραρχίας στην Κύπρο είχε ήδη πραγματώσει την Ένωση "εν δυνάμει, και άτυπα" (δηλαδή χωρίς να έχουν γίνει οι θεσμικές και Πολιτειακές αλλαγές που θα την ολοκλήρωναν και επισημοποιούσαν ως πολιτική πράξη)•  
ο- Η Τουρκία ΔΕΝ διέθετε αποβατικό στόλο και δεν είχε τη δυνατότητα να αντιδράσει δυναμικά.

Ως εκ τούτου, και λόγω των συνεχόμενων αρνήσεων από ελληνικής πλευράς (Κύπρου και Ελλάδος) να γίνουν αποδεκτές εδαφικές ή στρατιωτικές παραχωρήσεις προς Τουρκία, οι ΗΠΑ και Αγγλία πρότειναν να γίνει η Ένωση ΧΩΡΙΣ ανταλλάγματα και να υποχρεωθεί η Τουρκία να'βρει τρόπο να απαιτήσει εκ των υστέρων κάτι, μια κάποια αποζημίωση αν την θέλει. 
[🔴 Προέκυψαν σοβαρά θέματα με τον τρόπο που διατυπώθηκε αυτή η πρόταση, παρακαλώ δείτε στο τέλος του κειμένου στις ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ.]

Αυτή η τελική μορφή της πρότασης δόθηκε στην Κυβέρνηση της Ελλάδος και στον Μακάριο στις 20 Αυγούστου 1964 γραπτώς και επισήμως. Την αμέσως επόμενη μέρα εκείνος την απέρριψε. Ας το ξαναπούμε, μήπως και δεν έγινε κατανοητό:

🔷 Ο Μακάριος ΑΠΕΡΡΙΨΕ την πρόταση για Ένωση χωρίς ανταλλάγματα την οποίαν είχαν προτείνει ΗΠΑ και Αγγλία με σύμφωνη την ελλαδική Κυβέρνηση.

Όλα αυτά είναι τεκμηριωμένα με τα πρωτογενή έγγραφα από τις κρατικές πηγές των Κυβερνήσεων των ΗΠΑ, Αγγλίας, Ελλάδος, και Τουρκίας στο καταπληκτικό βιβλίο του Άντη Ροδίτη με τίτλο "Κουράγιο Πηνελόπη" (Εκδόσεις ΑΡΜΟΣ, 2013) [7].

Το καθεστώς Μακαρίου έχει συγκαλύψει και συσκοτίσει εντελώς την πραγματικότητα για τις διαπραγματεύσεις γύρω από τα σχέδια Άτσεσον (και συνεχίζει την συγκάλυψη μέχρι σήμερα), αφήνοντας να δημοσιοποιηθεί μόνο η χειρότερη εκδοχή του σχεδίου - εκείνο της διπλής ένωσης, το οποίο ορθώς απορρίφθηκε - ώστε να ζωγραφίζεται ο Μακάριος ως "αυτός που αντιστάθηκε" στη διχοτόμηση. Ενώ στην πραγματικότητα είναι αυτός που αντιστάθηκε στην Ένωση παντοιοτρόπως, ακόμη και όταν ΟΛΕΣ ανεξαιρέτως οι συγκυρίες καθιστούσαν την Ένωση όχι μόνο εφικτή, αλλά και πανεύκολη. Σύμφωνα με την πρόταση, η κυπριακή Βουλή θα ανακήρυσσε την Ένωση και η ελλαδική Βουλή θα την αποδεχόταν, κλείνοντας τον κύκλο ανωμαλίας που είχε αρχίσει με τις συμφωνίες της Ζυρίχης που εγκαθίδρυσαν την Δημοκρατία της Κύπρου ως ένα δυσλειτουργικό κράτος που το μόνο του χαρακτηριστικό ήταν το να υφίσταται και να λειτουργεί ως ιδιωτικό βασίλειο του Μακαρίου.

Η ελλαδική Κυβέρνηση τότε, υπό τον Πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου, στη διαχείριση αυτής της πρότασης από τις Δυτικές δυνάμεις επέδειξε την πιο συγκινητική εκδοχή δημοκρατικότητος που έχω συναντήσει στην σύγχρονη εποχή στους τόπους μας: ενώ μπορούσε πανεύκολα με μια απλή κίνηση να επιβάλει αυτή την λύση αξιοποιώντας τους 10,000 βαριά οπλισμένους στρατιώτες της εδώ ελλαδικής Μεραρχίας για να παρακάμψει οποιαδήποτε αντίρρηση (πανεύκολα θα μπορούσε να κάμει ή να απειλήσει και πραξικόπημα αν ήθελε), ο Πρωθυπουργός άφησε την απόφαση εξ' ολοκλήρου στα χέρια του Μακαρίου!

Ο Γεώργιος Παπανδρέου δεν ήθελε κατ' ουδένα λόγο η Ένωση να πραγματωθεί με επιβολή• ήθελε να είναι απότοκο όχι μόνον της λαϊκής βούλησης αλλά ΚΑΙ με συναίνεση της πολιτικής ηγεσίας της Κύπρου (και πράγματι αυτή ήταν η παλλαϊκή βούληση το 1964 - οι ανθενωτικοί τότε ήταν μόνο ελάχιστα άτομα, τα πλείστα εντός και γύρω από το Προεδρικό, την Αρχιεπισκοπή, και ελάχιστα στην ηγεσία του ΑΚΕΛ, η οποία όμως ηγεσία ήταν πρόθυμη στο να εναρμονιστεί με την λαϊκή βούληση). Τουλάχιστον στα δικά μου μάτια, η ανάθεση αυτής της απόφασης στην πολιτική ηγεσία της Κύπρου, και το γεγονός ότι αυτός την σεβάστηκε απόλυτα, νομίζω επιβεβαιώνει πως η προσωνυμία του Γεώργιου Παπανδρέου "ο Γέρος της Δημοκρατίας" ήταν πολύ δίκαιη και εύστοχη!

Σε αντίθεση, η χούντα σε συνεργασία με τον Μακάριο ΑΠΕΣΥΡΑΝ την Μεραρχία το 1967, ξεγύμνωσαν την Κύπρο στρατιωτικά, και ενεπλάκησαν σε μια σύγκρουση δικτατοριών με αποτέλεσμα την καταστροφή μας.

Συστήνω ένθερμα την μελέτη του βιβλίου "Κουράγιο Πηνελόπη". Η άγνοια για τα γεγονότα - ιδίως εκείνα που έχουν συγκαλυφθεί - δεν είναι ντροπή για κανένα. Αλλά δεδομένου ότι τώρα υπάρχουν τα έγγραφα της πρότασης για Ένωση χωρίς ανταλλάγματα, καθώς και η ορθή πολιτική ανάλυση των νοημάτων τους διαθέσιμα για όλους, τα πολιτικά άτομα που αρνούνται να μελετήσουν θα πρέπει να ξαναζυγίσουν την εγκυρότητα των απόψεων τους για το θέμα.

Το μόνο ελάττωμα ή μειονέκτημα της πολιτικής ανάλυσης του συγρραφέα και ερευνητή Άντη Ροδίτη είναι η λανθασμένη του άποψη για το τι έστιν Σοσιαλισμός και Κομμουνισμός. Δυστυχώς, συγχίζει τον σταλινισμό της ηγεσίας του ΑΚΕΛ με τον πραγματικό Σοσιαλισμό, ενώ στην πραγματικότητα:

🔷 Ο σταλινισμός είναι η ΑΚΡΟΔΕΞΙΑ εκφυλιστική εκδοχή (εκτρωματικό προϊόν σήψης και διάβρωσης) του Σοσιαλισμού. Τα μέλη της σταλινικής ηγεσίας υπηρετούν τον Διεθνή Ιμπεριαλισμό προσποιούμενοι τους αριστερόζ. Ουδέποτε θα απελευθερωθούμε αν δεν μάθουμε να διαχωρίζουμε τις πολιτικές πραγματικότητες.
🔷 Αυτή η πολιτική παράταξη ΚΑΤΑΠΡΟΔΩΣΕ τον Σοσιαλισμό και την τάξη των εργαζομένων ήδη από το 1924, και σταδιακά από τότε έχει καταπροδώσει επιπρόσθετα τους εθνικούς, πολιτιστικούς, θρησκευτικούς και ταξικούς αγώνες όλων των λαών μες τους οποίους έχει επίδραση.
🔷 Αυτή η παράταξη στην Κύπρο έχει ΕΠΙΤΥΧΕΙ στο να καμουφλάρει τον αυταρχισμό και ρατσισμό της ως "διεθνισμό", ως "δημοκρατικότητα". Η δε πονεμένη αντίδραση μερίδας του λαού μας προς αυτούς, αντί να είναι ένας πραγματικός πατριωτικός διεθνισμός, μια μαχητική χειροπιαστή δημοκρατικότητα... αποτελεί ένα τραγικό ολίσθημα προς τον ρατσισμό, την φαλλοκρατία και ανδρικό σωβινισμό, την ομοφοβία, τον ΑΝΤΙΕΡΩΤΙΣΜΟ και ένα σαχλό αντικομμουνισμό ισάξιο της δικτατόρευσης που επέβαλε η FBI στις ΗΠΑ την δεκαετία του 1950.
🔷 Aυτό για το οποίο παραπονιέται η εθνικόφρων παράταξη ΔΕΝ είναι κομμουνισμός, ούτε "ακροαριστερά". Δυστυχώς η εθνικόφρων παράταξη έχει παγιδευτεί νοητικοσυναισθηματικά από επιτήδειους και ΔΕΝ μπορεί να διαχωρίσει τον σταλινισμό από τον Κομμουνισμό.

Ο προσεκτικός αναγνώστης που θα παραμερίσει τον ρηχό αντικομμουνισμό που εμφανίζεται ως προϊόν και επιγέννημα πόνου μες τις σελίδες του "Κουράγιο Πηνελόπη", έχει να καρπωθεί πολύτιμα και σημαντικά στοιχεία για την κατανόηση της κυπριακής πραγματικότητας. Η τελική ευθεία προς την πραγμάτωση της καταστροφής του 74 άρχισε το 64.

🌹 Και πάλιν ευχαριστώ τον φίλο Γιάννη Μαύρο για τις τοποθετήσεις του και για την αφορμή, την έμπνευση που μου έδωσε να μοιραστώ και εγώ τις προσωπικές μου μαρτυρίες για κάποιες πτυχές των γεγονότων που βίωσα άμεσα - και κάποιες παράλληλα με αυτόν. Και ας με συγχωρέσει για το ότι έχουμε κάπως διαφορετικές απόψεις για το καθεστώς Μακαρίου και τις ηθικοπολιτικές του ευθύνες.

🌹 Πιστεύω πως η παρελθοντολογία έχει αξία... αλλά μόνο αν βλέπουμε την ιστορία μας μέσα από τα πραγματικά γεγονότα και το ότι η παράθεση των προσωπικών μας μαρτυριών συμβάλλει στο να διευρυνθεί και εμβαθυνθεί το μωσαϊκό που συνθέτουν όλες μαζί συλλογικά η κάθε μία ψηφίδα αυτών των προσωπικών πολιτικοϊστορικών βιωμάτων. Η εξέταση και επεξεργασία της υποκειμενικής παραμέτρου της Ιστορίας είναι αναπόσπαστο και απαραίτητο στοιχείο για την κατανόηση της αντικειμενικής.

Ελελεύ!

Πέτρος Ευδόκας, petros@cyprus-org.net

🔵 Σημειώσεις ~ Παραπομπές

🔴 Σε σχέση με την φράση μου "οι ΗΠΑ και Αγγλία πρότειναν να γίνει η Ένωση ΧΩΡΙΣ ανταλλάγματα..."
➡️ Αμέσως μετά την δημοσίευση του κειμένου, επικοινώνησαν μαζί μου οι δύο συγγραφείς, ο Γιάννης Μαύρος και ο Άντης Ροδίτης επισημαίνοντας πολύ ορθά ότι η πρόταση στον Μακάριο έγινε από τον Πρωθυπουργό Γ. Παπανδρέου, και όχι όπως έγραψα από "ΗΠΑ και Αγγλία". Και μιλώντας αυστηρά για το ποιός είπε τι, αυτό ακριβώς έγινε. 
➡️ Αλλά ξεχνούμε την βαρύτητα του ευρύτερου πολιτικο-στρατιωτικού πλαισίου: ο Παπανδρέου είχε μεταφέρει στην Κύπρο ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΜΕΡΑΡΧΙΑ (και μάλιστα ενισχυμένη) και ότι αυτή η ελλαδική Μεραρχία ανήκε στο ΝΑΤΟ. Με την έγκριση του ΝΑΤΟ ήταν που επιτέλεσε η Μεραρχία την αποστολή της στην Κύπρο, η δε πρόταση για Ένωση χωρίς ανταλλάγματα στηρίκτηκε πάνω στην υπεροπλία που προσέφερε η ελλαδική ΝΑΤΟϊκή Μεραρχία στην Κύπρο. Χωρίς την έγκριση των αρχιπατρώνων του ΝΑΤΟ - ΗΠΑ και Αγγλία - δεν υπήρχε καμία περίπτωση να προέκυπτε τέτοια πρόταση για την Ένωση, ούτε και περίπτωση να πολεμήσει η Μεραρχία για την Κύπρο εναντίον άλλου μέλους του ΝΑΤΟ, της Τουρκίας.
➡️ Η δεξιοτεχνία και μαεστρία του Παπανδρέου που κατάφερε με τους ορθούς ελιγμούς να υλοποιήσει όλες τις δυνατότητες για πραγματοποίηση της Ένωσης είναι όντως καταπληκτική. Θα ήταν καταπληκτική ακόμη και αν η Μεραρχία δεν ήταν μέρος των δυνάμεων του ΝΑΤΟ, αλλά το ότι με τις διπλωματικές του κινήσεις έφερε ακόμη και το ΝΑΤΟ στη θέση να αποδεχθεί αυτή τη λύση σε εκείνη την χρονική στιγμή, φανερώνει το μεγαλείο των ικανοτήτων του.
➡️ Ο συγγραφέας Άντης Ροδίτης έχει δημοσιεύσει όλα τα έγγραφα που πιστοποιούν ότι ΗΠΑ και Αγγλία είχαν αποδεκτεί την πρόταση. Ο λόγος που συνήθως αποσιωπείται αυτή η ΝΑΤΟϊκή διάσταση της πρότασης από πλευράς Παπανδρέου είναι αφ' ενός μια ΕΧΘΡΑ προς το ΝΑΤΟ (με την οποία συμφωνώ), αλλά και μια γενική άρνηση και απόκρυψη όλου του περιστατικού αυτής της πρότασης από τους μακαριακούς προσωπολάτρες που κυριαρχούν στους χώρους όπου καταγράφεται η Ιστορία - θέλουν να προσποιούνται πως ουδέποτε συνέβηκε. Οι ενοχές του Μακαρίου για αυτό το περιστατικό έχουν τερατώδεις διαστάσεις, και για αυτό κάμνουν το παν για να θάψουν την αλήθεια.

* Το κείμενο με τίτλο "Δεκαπενταύγουστος 1974" αρχειοθετήθηκε εδώ:
■ Δεκαπενταύγουστος 1974
https://archive.md/Y40fA
και εδώ:
■ Δεκαπενταύγουστος 1974
https://web.archive.org/web/20251013092959/https://simerini.sigmalive.com/article/2018/8/11/dekapentaugoustos-1974/

[1].
■ Ττάππος
http://www.polignosi.com/cgibin/hweb?-A=35439&-V=cylang

■ Σορολόπ
https://el.wiktionary.org/wiki/%CF%83%CE%BF%CF%81%CE%BF%CE%BB%CF%8C%CF%80

■ Τσαπατσούλ
https://www.wordreference.com/gren/%CF%84%CF%83%CE%B1%CF%80%CE%B1%CF%84%CF%83%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%B7%CF%82

■ Σαρτανάκκιν
Από την ιταλική salto, πήδημα ή και αλλοπρόσαλλο.
Καταχώρηση στο Λεξικό με τίτλο
"ΘΗΣΑΥΡΟΣ της ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΙΑΛΕΚΤΟΥ"
του Κωνσταντίνου Γ. Γιαγκουλλή, Γ' έκδοση, 1989.

Στην κυπριακή καθημερινότητα η λέξη "σαρτανάκκας" και "σάρταλος" σημαίνει αυτός που κινείται ή συμπεριφέρται ακανόνιστα, αλλοπρόσαλλα, παράξενα, αλλόκοτα, ασύμμετρα, δηλαδή αυτός που "σαλτάρει" προς απρόβλεπτες κατευθύνσεις.

[2].
Και για όσους δεν γνωρίζουν, ο Γεώργιος Μαύρος δεν βρέθηκε "τυχαία" να υπηρετεί ως Αντιπρόεδρος και Υπουργός Εξωτερικών στην ελλαδική Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητος, καθώς και να διαχειρίζεται διεθνώς το Κυπριακό εκ μέρους της Ελλάδας σε εκείνες τις κρίσιμες στιγμές:
Είχε ήδη υπηρετήσει υπεύθυνα σε πολιτικές θέσεις ως προοδευτική /κεντρώα /πατριωτική παρουσία αρχίζοντας από το 1945 σε πολλές και διαδοχικές Κυβερνήσεις ως Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ, Βουλευτής, Υπουργός Δικαιοσύνης, Υπ. Παιδείας, Υπ. Εθνικής Οικονομίας, Υπ. Οικονομικών, Υπ. Συντονισμού, Υπ. Εθνικής Άμυνας, Υπ. Συντονισμού. Υπηρέτησε ως Διοικητής της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος. Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας συνελήφθηκε και κρατήθηκε στην Ασφάλεια Αμαρουσίου, τέθηκε συχνά σε κατ΄ οίκον περιορισμό, και πέρασε εξορίες στη Σκόπελο, τη Δεσκάτη Γρεβενών και τη Γυάρο.

[3].
■ Συνέντευξη Αντιστράτηγου Γ. Καρούσου
(Κυπριακό, ΕΟΚΑ Β, Γρίβας Διγενής)
https://kakaras.wordpress.com/2013/02/22/%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%AD%CE%BD%CF%84%CE%B5%CF%85%CE%BE%CE%B7-%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CF%83%CF%84%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%B7%CE%B3%CE%BF%CF%85-%CE%B3-%CE%BA%CE%B1%CF%81%CE%BF%CF%8D%CF%83%CE%BF%CF%85/

[4].
■ «Ο Κίσινγκερ ήταν το αφεντικό της ΕΟΚΑ Β»
Επιστολή του δρος Πατρόκλου Σταύρου, που υπηρέτησε επί δεκαετίες ως υφυπουργός παρά τω προέδρω της Κυπριακής Δημοκρατίας
https://www.tovima.gr/2008/11/24/opinions/o-kisingker-itan-to-afentiko-tis-eoka-b/

■  Ο Μακάριος, ο Γρίβας και η τραγωδία της Κύπρου
Ο στρατηγός Καρούσος αποκαλύπτει τις άγνωστες πτυχές της μακρόχρονης σύγκρουσης των ηγετών της Μεγαλονήσου
https://www.tovima.gr/2008/11/24/archive/o-makarios-o-gribas-kai-i-tragwdia-tis-kyproy/

■ Η άποψη της ελλαδικής ΚΥΠ στην Κύπρο (η ΚΥΠ σε Ελλάδα και Κύπρο είναι το αντίστοιχο της CIA) - στρατηγός Γεώργιος Τσουμής
https://www.tovima.gr/2008/11/24/opinions/epistoles-pros-to-bima-175/

[5].
■ Γιαννάκης Χριστοφόρου: Ένας αγνός, απροσκύνητος, ενωτικός αγωνιστής
https://simerini.sigmalive.com/article/2021/3/14/giannakes-khristophorou-enas-agnos-aproskunetos-enotikos-agonistes/

[6]
Η συζήτηση στο Συμβούλιο Ασφαλείας μπορεί να ήταν για αυτήν εδώ την απόφαση, 15 Δεκ. 1977, Resolution 422. Η πλευρά μας έλαβε ομόφωνη στήριξη για τα αιτήματα της:
https://documents-dds-ny.un.org/doc/RESOLUTION/GEN/NR0/297/05/PDF/NR029705.pdf?OpenElement

[7].
Κουράγιο Πηνελόπη, Άντη Ροδίτη, εκδόσεις Αρμός:
https://www.google.com/search?client=firefox-b-d&q=%CE%9A%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%AC%CE%B3%CE%B9%CE%BF+%CE%A0%CE%B7%CE%BD%CE%B5%CE%BB%CF%8C%CF%80%CE%B7

Ιστορία:
https://cyprusindymedia.blogspot.com/search/label/%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1

Γιάννης Μαύρος:
https://cyprusindymedia.blogspot.com/search/label/%CE%93%CE%B9%CE%AC%CE%BD%CE%BD%CE%B7%CF%82%20%CE%9C%CE%B1%CF%8D%CF%81%CE%BF%CF%82

Κυπριακό:
https://cyprusindymedia.blogspot.com/search/label/%CE%9A%CF%85%CF%80%CF%81%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CF%8C

Κυρήνεια:
https://cyprusindymedia.blogspot.com/search/label/%CE%9A%CF%85%CF%81%CE%AE%CE%BD%CE%B5%CE%B9%CE%B1

ΝΑΤΟϊκή Αριστερά
https://cyprusindymedia.blogspot.com/search/label/%CE%9D%CE%91%CE%A4%CE%9F%CF%8A%CE%BA%CE%AE%20%CE%91%CF%81%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B5%CF%81%CE%AC

* * *