Η Ημέρα του "Π"

Εορτάζεται σήμερα στις ΗΠΑ και σε άλλες χώρες η Ημέρα του ελληνικού γράμματος και Αριθμού Π με ψήφισμα της Βουλής των Αντιπροσώπων. Το γράμμα Π, δέκατον έκτον του αλφαβήτου, συμβολίζει την μαθηματική σταθερά που ισούται με τον λόγο της Περιφέρειας ενός κύκλου προς την διάμετρον. Μέσα στα πλαίσια της Ευκλείδιας γεωμετρίας, το Π έχει την ίδια τιμή γιά όλους τους κύκλους όλων των μεγεθών.

Το Π επελέγει διότι είναι το αρχικό γράμμα των λέξεων "περιφέρεια" και "περίμετρος".

Ο Αριθμός Π είναι γνωστός και ως η Σταθερά του Αρχιμήδους. Είναι η βάση αναρίθμητων εφαρμογών σε όλους τους κλάδους της Μηχανικής, καθώς και στην Φυσική, Γεωμετρία, Τριγωνομετρία, Άλγεβρα και στην Φιλοσοφική. Η πιό απλή έκφραση του Αριθμού Π αποδίδεται ως περίπου 3.14 .

Ο Αριθμός Π θεωρείται Άρρητος αριθμός, δηλαδεί αριθμός που δεν μπορεί να αρθρωθεί. Η αριθμητική του τιμή έχει υπολογιστεί σε ακρίβεια που υπερβαίνει το ένα τρισεκατομμύριο ψηφία, και έχει αναγνωριστεί επισήμως από την επιστήμη ότι περιλαμβάνει άπειρα δεκαδικά ψηφία τα οποία ουδέποτε επαναλαμβάνονται στην ίδια σειρά!

Με άλλα λόγια το Π είναι αριθμός που δεν μπορεί να εκφραστεί απλά ως ο λόγος δύο ακεραίων αριθμών.

Ο Αριθμός Π επίσης θεωρείται και Υπερβατικός αριθμός. Ο επίσημος ορισμός του υπερβατικού αριθμού είναι κάπως πολύπλοκος γιά την εδώ παρουσίαση, αλλά η ουσία του έγκειται στο ότι δεν υπάρχει καμιά αλγεβρική εξίσωση με ρητούς συντελεστές που να έχει ρίζα τον Αριθμό Π. Η έμπρακτη εφαρμογή αυτής της ιδιότητας που είναι πανεύκολα προσιτή μες την καθημερινή μας πραγματικότητα είναι το γεγονός πως χρησιμοποιώντας μόνα κανόνα και διαβήτη (τα κλασσικά εργαλεία της Γεωμετρίας) δεν μπορούμε να κατασκευάσουμε Κύκλο που να έχει το ίδιο εμβαδόν με ένα Τετράγωνο. Αυτή είναι και η πηγή της έκφρασης γιά τον Τετραγωνισμό του Κύκλου.

Ο Αρχιμήδης πέτυχε τον πρώτο επιστημονικό υπολογισμό της τιμής του Π συλλαμβάνοντας τον ως όριο, διαγράφοντας κανονικά πολύγωνα που εμπερικλείουν και εμπερικλείονται από την περιφέρεια κύκλου. Χρησιμοποίησε ενενηνταεξάγωνα, που του έδωσαν ότι η τιμή του Π είναι μικρότερη από 3+10/71 και μεγαλύτερη από 3+1/7. Το υπολόγισε σε 3.14185 .

Η Ημέρα του Π εορτάζεται σε πανεπιστήμια και σχολεία στις ΗΠΑ την 14 Μαρτίου με ψήφισμα της Βουλής των Αντιπροσώπων (ίδε Σημειώσεις, πιό κάτω.) Η συγκεκριμένη ημερομηνία επελέγει διότι οι ημερομηνίες εις τις ΗΠΑ και σε μερικές άλλες χώρες αναγράφονται ως Μήνας / Ημέρα / Έτος, οπότε η 14 Μαρτίου αναγράφεται ως 3/14, μιά οπτική υπενθύμιση της πιό απλής και πιό συνηθισμένης έκφρασης της τιμής του Αριθμού Π.

Το ψήφισμα της Βουλής αρχίζει με τα εξής λόγια:
"Δεδομένου ότι το ελληνικόν γράμμα Π είναι το σύμβολον του λόγου της περιφέρειας ενός κύκλου προς την διάμετρον,
Δεδομένου ότι ο λόγος Π είναι άρρητος αριθμός που θα συνεχίσει απείρως χωρίς επαναλήψεις, και έχει υπολογιστεί σε πάνω από ένα τρισεκατομμύριο ψηφία,
Δεδομένου ότι τα Μαθηματικά και η Επιστήμη είναι κρίσιμο μέρος της παιδείας..."

Η προφορά του ονοματος του Αριθμού Π στα αγγλικά είναι ομόηχο της λέξης "Pie" που σημαίνει πίττα φτιαγμένη σε ταψί στο φούρνο, οπότε οι εορτασμοί συμπεριλαμβάνουν και λογοπαίγνια που τρώγωνται!


Στην Κύπρο, όπου κάθε τι το ελληνικό διώκεται και εξευτελίζεται, ή γίνεται αντικείμενο φετιχισμού και δύσκαμπτης συμβολολαγνείας από ανισόρροπους εξουσιαστές, η Ημέρα του "Π" ούτε αναγνωρίζεται ούτε και τυγχάνει εκτίμησης. Τα λίγα άτομα που θέλουν να συσχετίζονται συνειδητά με τις ελληνικές πολιτιστικές καταβολές τυγχάνουν επιθέσεων και κατηγορούνται ως "εθνικιστές", "φασίστες" και "αρχαιόπληκτοι".

Πέτρος Ευδόκας, petros@cyprus-org.net
~~~~~~~~

Σημειώσεις

"Η πολυτάραχη ζωή της σταθεράς π"
του Steve Connor, The Independent
http://users.uoa.gr/~nektar/science/history/pi_constant.htm

U.S. 111TH CONGRESS, 1ST SESSION
H. RES. 224 - Supporting the designation of Pi Day
http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=111_cong_bills&docid=f:hr224ih.txt.pdf

Περί Τετραγωνισμού του Κύκλου
Επί Χούντας, στα χρόνια της δικτατορίας στην Ελλάδα, ο λαός αντιστέκετο με κάθε μέσον, και τα ανέκδοτα ήταν μέρος του καθημερινού οπλοστάσιου της αντίστασης.

Διηγούντο την ιστορία του δικτάτορα Παπαδόπουλου που σε μιά επίσκεψη του στο Πανεπιστήμιο ρώτησε με τι ασχολούνται όλοι "εκείνοι οι τεμπέληδες". Του εξηγήθηκαν οι διάφορες επιστημονικές εργασίες, τα ερωτήματα, τα τεχνολογικά και θεωρητικά προβλήματα που θεωρεί η επιστήμη. Μεταξύ άλλων του επεξηγήθει και η αναζήτηση γιά το πως είναι αδύνατον να Τετραγωνιστεί ο Κύκλος.

"Τι αδύνατον και μαλακίες μου λέτε;" είπε ο δικτάτορας. "Δώστε μου ένα τηλέφωνο να πάρω την ΕΣΑ και σε δύο λεπτά σας Κυκλώνω το Τετράγωνο".

~~~~~~~~~~~~