ΔΑΥΙΔ Ο ΜΕΓΑΣ Ο ΚΟΜΝΗΝΟΣ-ο τελευταίος αυτοκράτορας του Πόντου ανακηρύχθηκε Άγιος

 

(δέκα χρόνια μετά την Άλωση της Πόλης,ο τελευταίος αυτοκράτορας της Τραπεζούντας σφραγίζει με το μαρτύριό του το τέλος της αυτοκρατορίας του Πόντου. Μαζί του μαρτύρησαν  τα τρία παιδιά του και ο ανιψιός του. Ας τιμούμε την μνήμη τους, που ως τώρα ήταν σχεδόν άγνωστη.)

Άγιος της Ορθόδοξης Εκκλησίας θεωρείται πλέον ο τελευταίος αυτοκράτορας της Τραπεζούντας Δαυίδ Κομνηνός καθώς και τα παιδιά του, Βασίλειος, Γεώργιος και Μανουήλ μαζί με τον ανιψιό και διάδοχο του θρόνου του, Αλέξιο.

Σύμφωνα με την απόφαση του Οικουμενικού Πατριαρχείου το οποίο εξέδωσε σχετική Πατριαρχική και Συνοδική Πράξη, η μνήμη των νέων Αγίων θα τιμάται κάθε χρόνο την 1η Νοεμβρίου, ημέρα κατά την ιστορία

ΜΕΓΑΛΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ

William Goulielmos,  ιστορικός, συγγραφέας

 

             Γιά την Δύση ο μεσαίωνας ξεκινά το 476 μΧ με την εκθρόνιση του Ρωμαίου Αυτοκράτορα Ρωμύλου Αυγουστήλου από τον Γερμανό στρατηγό magister militum Οδόακρο. Το μεγαλύτερο μέρος του Δυτικού Ρωμαϊκού κράτους κατέρρευσε όμως αρκετά χρόνια πριν, στα Γερμανικά φύλα. Το ανατολικό Ρωμαϊκό κράτος, ή Βυζάντιο, δεν γνωρίζει μεσαίωνα. Το Βυζάντιον που εξελληνίσθηκε σε μεγάλο βαθμό με εξαίρεση περιόδους εμφυλίων συρράξεων και ταπεινωτικών ηττών από βαρβάρους αλλά και Δυτικούς, γνωρίζει χρόνια δόξας και μεγάλων ιστορικών μορφών. Πριν εξετάσουμε την ζωή κάποιον ισχυρών γυναικών του Βυζαντίου θα αναφερθούμε στο πώς ζούσαν οι γυναίκες των αντιπάλων του Βυζαντίου. 

            Οι άνδρες των Σλαβικών βασιλείων των Χρωβάτων (Κροατών), Σέρβλων (Σέρβων),  Σλαβο-Βουλγάρων και των Ρως (Ρώσων) έβαζαν τις γεροδεμένες γυναίκες να κάνουν σκληρές χειρωνακτικές δουλειές. Δηλαδή εκεί που το αλέτρι το τραβούσαν κανονικά τα βόδια, οι άνδρες έβαζαν τις γυναίκες να το τραβούν, με σχεδόν υπεράνθρωπη δύναμη. Σε πολλές επιδρομές κατά του Βυζαντίου οι

Η μετάβαση από την αρχαιότητα στο Βυζάντιο

Το λάθος που γίνεται από τους περισσότερους όταν πάνε να συγκρίνουν αρχαία Ελλάδα και “Βυζάντιο” είναι ότι (ασυνείδητα) πιστεύουν πως ΟΛΗ η αρχαιότητα έμοιαζε με την Αθήνα του 5ου π.Χ. αιώνα, δίχως καμιά εξέλιξη ή αλλαγή στη νοοτροπία, και αυτό ύφος συνεχίστηκε ως τον 3ο μ.Χ. αιώνα, οπότε ξαφνικά επικρατεί ο Χριστιανισμός και έρχονται τα πάνω κάτω.

Λόγω αυτής της αντίληψης περί συνέχειας αρκετοί στρέφονται κατά του χριστιανικού Ελληνισμού, κατηγορώντας τον πως διέκοψε την “ομαλή ροή, και την πολιτισμική συνέχεια” της ελληνικότητας.

Αυτή η αντίληψη είναι παιδαριώδης και δείχνει το πόσο στατικά αντιλαμβάνονται ολόκληρες εποχές αυτοί οι άνθρωποι.

Η ελληνικότητα μετεξελίχθηκε: από την εποχή του Περικλή περάσαμε στην παρακμή των πόλεων-κρατών τον 4ο. π.Χ. αιώνα, μετά περάσαμε στην ελληνιστική εποχή, με τις οικουμενικές αυτοκρατορίες, για να καταλήξουμε στην

Θεόδωρος Α’ Λάσκαρης: το λιοντάρι της Νίκαιας! Μία βιογραφία

 

Γράφει ο Ευγένιος Δαλιάνης
Ο Θεόδωρος Λάσκαρης ήταν υιός του Μανουήλ Λάσκαρη (γενάρχη της οικογένειας των Λασκαριδών) και της Ιωάννας Καράτζαινας. Οι πρώτες αναφορές στις πηγές για τον Θεόδωρο ξεκινούν κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Ρωμαίου αυτοκράτορα Αλέξιου Γ’ Άγγελου (1196-1203). O Θεόδωρος πρέπει να ήταν ένας χαρισματικός νέος καθώς κατάφερε να κερδίσει τη προσοχή του «αγγελικού» αυτοκράτορα, που του έδωσε το χέρι της κόρης του Άννας Αγγελίνας Κομνηνής, μαζί με τον τιμητικό τίτλο του «Δεσπότη», παραχώρηση που κατέστησε τον Θεόδωρο σε ένα από τους μελλοντικούς υποψήφιους για τον αυτοκρατορικό θρόνο.

Ο Βίος και το έργο του Γεωργίου Ακροπολίτη

 

Γράφει ο Κωνσταντίνος Μπατσιόλας, υποψήφιος διδάκτωρ ιστορίας ΑΠΘ

 

Σημαίνουσα μορφή τόσο των γραμμάτων όσο και της πολιτικής σκηνής της υστεροβυζαντινής περιόδου είναι ο Γεώργιος Ακροπολίτης. Γεννήθηκε το 1217 στην Κωνσταντινούπολη, η οποία από το 1204 ήταν υπό την κυριαρχία των Λατίνων και των Βενετών. Η οικογένειά του ήταν πλούσια και ευγενικής καταγωγής και μερίμνησε για τη μόρφωση του. Σε ηλικία 16 ετών μετά το πέρας των βασικών του σπουδών τόν έστειλαν στη Νίκαια, πρωτεύουσα της «εξόριστης» Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Εκεί έγινε δεκτός στην αυτοκρατορική αυλή και συνέχισε τις σπουδές του αρχικά κοντά στον Θεόδωρο Εξαπτέρυγο και έπειτα στον Νικηφόρο Βλεμμύδη. Χάρη στη μόρφωση του κατόρθωσε να ακολουθήσει και σπουδαία πολιτική σταδιοδρομία. Συνδέθηκε με τον αυτοκράτορα Ιωάννη Γ΄ Βατατζή (1222 – 1254) και μάλιστα ανέλαβε και τη φιλοσοφική μόρφωση του διαδόχου Θεόδωρου.

Η Βυζαντινή μουσική θεραπεύει την κατάθλιψη

Άγιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης

Ἡ βυζαντινή μουσική, ἁγιάζει τόν ἄνθρωπο ἀναίμακτα. Ἕνα σπουδαῖο θεραπευτικό μέσο γιά τήν ταλαίπωρη ψυχή τοῦ πεπτωκότος ἀνθρώπου, τοῦ ἐμπαθοῦς, εἶναι πράγματι ἡ Βυζαντινή μουσική.

Διά τοῦτο δίδασκε ὁ σοφός ἰατρός τῆς ψυχῆς-Γέρων: «Ἡ βυζαντινή μουσική εἶναι πάρα πολύ ὠφέλιμη. Κανένας χριστιανός δέν πρέπει νά ὑπάρχει χωρίς νά ξέρει βυζαντινή μουσική. Πρέπει ὅλοι νά μάθομε.

Ἔχει ἄμεση σχέση μέ τήν ψυχή. Ἡ μουσική ἁγιάζει τόν ἄνθρωπο ἀναίμακτα. Χωρίς κόπο, ἀγαλλόμενος, γίνεσαι ἅγιος». Εἰδικά γιά τήν θεραπεία τῆς κατάθλιψης ἡ βυζαντινή μουσική εἶναι ἕνα πολύ ἀποτελεσματικό μέσο. Ἡ Βυζαντινή μουσική, δίδασκε, θεραπεύει τήν κατάθλιψη.

«Μιά φορά (διηγεῖται ὁ Γέροντας) εἶχε κάποιος δαιμόνιο, ὁ βασιλιάς Σαούλ, καί πήγαινε ὁ Δαβίδ καί τοῦ ἔψαλλε καί ὁ δαίμονας ἔφευγε. Πήγαινε μέ τό ψαλτήρι-τό ψαλτήρι ἦταν ὄργανο.

Ὅταν τόν ἔπιανε τό δαιμόνιο τῆς μελαγχολίας, πήγαινε ὁ Δαβίδ καί τοῦ ‘παιζε τό ψαλτήρι κι ἔτσι ἔφευγε ὁ δαίμονας. Ποῦ ‘ναι αὐτοί πού τρέχουνε νά βροῦνε θεραπεία γιά τήν κατάθλιψη.

Ὅταν μάθουνε βυζαντινή μουσική καί ἰδοῦνε τή μαυρίλα νά ‘ρχεται, πάπ! ἕνα δοξαστικό κι ἡ μαυρίλα πού ἔρχεται νά σέ καταλάβει, ὡς ἕνα εἶδος ψυχικῆς μελαγχολίας, γίνεται ὕμνος πρός τόν Θεό.

Ἐγώ τό πιστεύω αὐτό. Ἀπόλυτα τό πιστεύω. Σᾶς τό λέω ὅτι ἕνας μουσικός, πού ἀγαπάει τή μουσική, πού εἶναι εὐσεβής, μπορεῖ μιά δυσκολία του νά τήνε κάνει ἔργο μουσικό ἤ ἕνα ἕτοιμο ἔργο νά τό ψάλει, νά τό ἀποδώσει. Ἔτσι, προκειμένου νά κλαίει καί νά καταπιέζεται, προσφέρει μιά δοξολογία στόν Θεό».

Ὁ ὑγιής ἄνθρωπος ζεῖ μέσα στήν ἁρμονία. Ἡ ἀρετή εἶναι ἁρμονία. Ἔλεγε ὁ Γέροντας: «Ἡ βυζαντινή μουσική εἶναι πάρα πολύ εὔκολη, ὅταν τήν ἐρωτευθεῖ ἡ ψυχή. Εἶναι τόση ἡ ὠφέλεια τῆς ἁρμονίας στήν ψυχή!.

Αὐτός πού ξέρει μουσικά καί ἔχει ταπείνωση, ἔχει τήν χάρι τοῦ Θεοῦ. Πάει νά θυμώσει, νά ἐκραγεῖ, ἀλλά φοβᾶται τή δυσαρμονία, διότι καί ὁ θυμός καί ὅλες αὐτές οἱ ἁμαρτωλές καταστάσεις δέν εἶναι μέσα στήν ἁρμονία. Κι ἔτσι μισεῖ σιγά σιγά τήν κακία καί ἐγκολπώνεται τήν ἀρετή, πού εἶναι ἁρμονία.

Ὅλες οἱ ἀρετές ἔχουν ἁρμονία. Οὔτε στενοχώριες μπορεῖ νά ἔχεις, οὔτε… Μπορεῖς νά ζεῖς μέσα στή χαρά. Ἅμα καταλάβεις πώς ἔρχεται καμιά μαυρίλα στόν ὁρίζοντα τῆς ψυχῆς σου, λέεις ἕνα ὡραῖο τροπάριο καί ἡ μαυρίλα γίνεται ὕμνος στόν Θεό. Τή δύναμη αὐτή πού θά σέ στενοχωροῦσε καί θά σέ καταπίεζε, τήν ἴδια δύναμη τή βουτᾶς καί τήν ἁγιάζεις».

Απόσπασμα από την μελέτη του ιερομονάχου Σάββα Αγιορείτου
”Η ανθρωπολογία του γέροντος Πορφυρίου του Αγιορείτου”

Το σχολείο χρειάζεται τα Βυζαντινά κείμενα

 

Με εξαίρεση τα τραγούδια του ακριτικού κύκλου, που άλλοτε εμφανίζονται στα σχολικά προγράμματα και άλλοτε εκλείπουν, μία υπερχιλιετής περίοδος της ελληνικής γραμματείας, από τον 4ο στον 15ο αι. παραμένει σκοτεινή, απροσπέλαστη για τους μαθητές της μέσης εκπαίδευσης

Μαρίνα Δετοράκη

Με εξαίρεση τα τραγούδια του ακριτικού κύκλου, που άλλοτε εμφανίζονται στα σχολικά προγράμματα και άλλοτε εκλείπουν, μία υπερχιλιετής περίοδος της ελληνικής γραμματείας, από τον 4ο στον 15ο αι. παραμένει σκοτεινή, απροσπέλαστη για τους μαθητές της μέσης εκπαίδευσης. Το Βυζάντιο για τη σχολική πραγματικότητα υφίσταται μόνο ως ιστορική εποχή και ως μάθημα ιστορίας, όχι ως λόγος, σκέψη και κείμενα. Οι λόγοι είναι κυρίως ιστορικοί, αλλά και ιδεολογικοί. O εξοβελισμός της βυζαντινής γραμματείας ανάγεται στη μετα-οθωμανική περίοδο της οργάνωσης των ελληνικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων, κατά τα πρότυπα κυρίως της γερμανικής παράδοσης, του κλασικιστικού ιδεαλισμού και της ανθρωπιστικής παιδείας. Κάποιες δειλές απόπειρες απεγκλωβισμού από τη στενή αντίληψη προσήλωσης στην αρχαία ελληνική γλώσσα καταγράφονται στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αι.  με την πρωτοποριακή τότε εισαγωγή διδασκαλίας των αρχαίων κειμένων μέσω μεταφράσεων. Ωστόσο και η μεταφραστική εκείνη προσέγγιση των κειμένων είχε επίσης αποκλείσει το Βυζάντιο.

Το Βυζάντιο, η Τραπεζούντα και η αρχή των ελληνορωσικών σχέσεων

Του ιστορικού Βασίλη Τσενκελίδη

«Η Βάπτιση των Ρως», έργο του Αλεξέι Κίβσενκο (πηγή: Βικιπαίδεια)

Οι Έλληνες και οι Ρώσοι συναντήθηκαν στο σταυροδρόμι της ιστορίας στο τέλος της 1ης χιλιετίας μ.Χ. Η σχέση των δυο λαών (των Ελλήνων του Βυζαντίου και των Ρως του Κιέβου) χτιζόταν στη διάρκεια του 9ου και του 10ου αιώνα σε αντίξοες συνθήκες. Οι περίοδοι συνεργασίας, ανάπτυξης του εμπορίου και πολιτισμικής διείσδυσης των Βυζαντινών στον κόσμο των ανατολικών σλαβικών φυλών παραχώρησαν τη θέση τους στις περιόδους έντονης εχθρότητα.

Εκείνο τον καιρό οι πρόγονοι των σημερινών Ρώσων διέφεραν κατά πολύ από τους συνηθισμένους μετά τη Βάπτιση ακρίτες της Ορθοδοξίας.

Δεν ήταν λίγες οι εκστρατείες των Ρώσων εναντίον της Κωνσταντινούπολης. Ο προπάππους, ο παππούς και ο πατέρας του πρίγκιπα Βλαδίμηρου, του βαπτιστή των Ρως του Κιέβου, ατύχησαν στην προσπάθειά τους να μπουν στη Βασιλεύουσα.

Το 907 έγινε η εκστρατεία του πρίγκιπα Ολέγκ. Δυο εκστρατείες (η μία το 941 και η άλλη το 944) οργανώθηκαν από τον πρίγκιπα Ίγκορ, συζύγο της πριγκίπισσας Όλγας, η οποία είχε γίνει χριστιανή πριν ακόμα από τη Βάπτιση των Ρώσων.

«Η λεηλασία της Κωνσταντινουπόλεως από τους Φράγκους δεν έχει το αντίστοιχό της στην Ιστορία»

www.apologitis.com

Σερ Στήβεν Ράνσιμαν

«Ιστορία των Σταυροφοριών»

Ενώ τονίζεται η 29η Μαΐου 1453 ως το τέλος της χιλιόχρονης αυτοκρατορίας μας, το κυριότερο γεγονός που κλόνισε την ύπαρξή της ανεπανόρθωτα, και οδήγησε στον οριστικό τερματισμό της υλικής και οικονομικής υπεροχής του κράτους μας σε όλη την Ευρώπη, και τελικά στο 1453, δηλαδή η καταστροφή της Ρωμανίας από τη Δύση, με την Άλωση της Νέας Ρώμης/Κωνσταντινούπολης την 13η Απριλίου 1204 από τους Σταυροφόρους, αποσιωπάται ή δεν του δίνεται η πρέπουσα σημασία. Θα έλεγε κανείς, ότι επειδή ο προσανατολισμός του νεοελληνικού κράτους ήταν προς τη Δύση, οι ηγέτες του σκέφτηκαν ότι αυτός ο προσανατολισμός συνεπάγεται απαραίτητα και τη λήθη της ιστορίας, τη λήθη του γεγονότος ότι

Μεσαίωνα είχαν οι Δυτικοί όχι οι Έλληνες – Απόδειξη το Βυζάντιο

Γεωργίου Βαγγέλης

 www.slpress.gr

Εάν κοιτάξει κανείς τη λίστα imdb με τις καλύτερες ταινίες που αναφέρονται στον Μεσαίωνα, θα συναντήσει 72 έργα που καταπιάνονται με υποθέσεις Δύσης, Σκανδιναβίας, Ανατολικής Ευρώπης, μέχρι και Ρωσίας. Πουθενά δεν θα δούμε κάτι για το Βυζάντιο. Παραδόξως, αυτό θα έπρεπε να χαροποιεί τους Έλληνες. Δίχως οι κινηματογραφιστές και κυρίως το κοινό να το ξέρουν, το Βυζάντιο δεν γνώρισε ποτέ Μεσαίωνα! Αυτό αναδεικνύει και αποδεικνύει -κόντρα στο ρεύμα- ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες διανοούμενους.

Καθώς το 2021 έχει συμβολικό χαρακτήρα, μίλησα με τον άνθρωπο που έχει ψάξει και αναλύσει το Βυζάντιο σπιθαμή προς σπιθαμή. Ο καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Γιώργος Κοντογιώργης πρόσφατα ολοκλήρωσε δύο επιπλέον τόμους του εντυπωσιακού έργου "Ελληνικό Κοσμοσύστημα" (εκδόσεις Σιδέρη) οι οποίοι καταπιάνονται με τη Βυζαντινή περίοδο (γ' και δ' τόμος). Στην κουβέντα που είχα μαζί του, μου χαρακτήρισε μάλιστα "προσαρματικούς" τους διανοούμενους που διατυμπανίζουν ότι οι Βυζαντινοί ήταν Ρωμαίοι και ότι έγιναν Έλληνες κατά την τουρκοκρατία.

Η Ρωμιοσύνη ως κομμάτι και ως εχθρός της Ευρώπης

  Μάριος Νοβακόπουλος

 Βυζάντιο και Ευρώπη

Η ταυτότητα της Ευρώπης έχει πολλαπλές αναγνώσεις και ακόμη περισσότερες ρίζες και παράγοντες που επηρέασαν τη διαμόρφωση της, όπως η ρωμαϊκή πολιτική παράδοση, η ελληνική φιλοσοφία, η ιουδαιοχριστιανική πνευματικότητα και ηθική, το αγωνιστικό πνεύμα των βορείων-γερμανικών λαών κ.α.  Ως όμως πολιτικός και πολιτισμικός χώρος ενιαίος και διακριτός από τον λοιπό κόσμο, η Ευρώπη «γεννιέται» το Μεσαίωνα.  Η σύγχρονη έννοια της Ευρώπης, ή της «Δύσεως» (όρος που μπορεί να θεωρηθεί ευρύτερος ή στενότερος του πρώτου, αναλόγως της ερμηνείας), πηγάζει από τις πολιτικές, πολιτιστικές και κοινωνικές παραδόσεις του Μεσαίωνος, από την ενωτική ιδέα της Χριστιανοσύνης και της Αυτοκρατορίας.

βυζαντινὴ τέχνη - ἐπιστροφὴ στὸν οἶκο τοῦ Εἶναι

 

 

Ἱ. Μονὴ Ἁγίας Τριάδας, Σοπότσανη Σερβίας 

[…] Ἡ βυζαντινὴ τέχνη, πρώτη πιθανῶς στὴν ἱστορία, λέει ὁ ποιητὴς (ἐν. τὸν Yves Bonnefoy) μίλησε γιὰ τὸ ἄτομο ποὺ ἐμμένει στὴν ἰδιοπροσωπία του ἀλλὰ καὶ ἀγωνιᾶ (ὡς Χριστιανὸς Ὀδυσσέας) νὰ ἐπιστρέψει στὸν οἶκο τοῦ Εἶναι. Γι’ αὐτὸ τὸ πνεῦμα τῆς παρακμῆς fin de siècle καὶ ὁ Yeats ἀγάπησαν αὐτὴ τὴν τέχνη. Εἶναι, ὡστόσο, ἡ τέχνη αὐτὴ μιὰ ἄρνηση τῆς ἐξορίας καὶ ἐμπειρία τοῦ φαντασιακοῦ πεδίου τῶν μορφῶν. Ἡ τυποποίηση τῆς βυζαντινῆς τέχνης -ποὺ τόσο κατηγορήθηκαν οἱ Βυζαντινοὶ γι’ αὐτό- δὲν κάνει ἄλλο ἀπὸ νὰ ὀνειρεύεται γιὰ χάρη μας, ἔτσι ὥστε ἡ διαφορὰ ποὺ εἴμαστε, χωρὶς ἀπάρνηση τοῦ ἑαυτοῦ, νὰ μπορεῖ νὰ βρεθεῖ ταυτόσημη τοῦ ἀπόλυτου.
Ἡ ἱστορία τῆς τέχνης αὐτῆς πρέπει νὰ γραφεῖ μὲ ὅρους ἐπιθυμίας, παραδοξοτήτων καὶ χάρης, ἐνῶ οἱ μορφὲς της καταδεικνύουν τὴ συμφωνία τοῦ καθολικοῦ καὶ τοῦ Εἶναι, τὴν ἀπάλειψη τοῦ ἀτομικοῦ ὡς ἄρνηση τῆς ἀνοίκειάς ταυτότητάς του. Τέτοια εἶναι ἡ χαρακτηριστικὴ ὑπερβολὴ τῆς βυζαντινῆς τέχνης. Τὸ πομπῶδες ποὺ τῆς προσιδιάζει εἶναι ἡ κατάφαση τοῦ ἐδωνά-Εἶναι, ἐνῶ ἡ λεπταισθησία της παραπέμπει στὸν πόνο ποὺ κατατρέχει τὴν ἀγωνία τῆς Δύσης. […]
Ἡ πλέον ὑψηλὴ Βυζαντινὴ τέχνη ἀποδίδει τὴ μορφὴ ὡς ἐνέργεια τῆς ὕπαρξης. Στὶς προσωπικὲς συνειδήσεις ποὺ ἀρνοῦνται τὸν ὕπνο τοῦ καθολικοῦ (ἀναφορὰ πιθανὴ στὸν Γκόγια) ἢ τὸ θάνατο, τὸ Βυζάντιο ὑψώνει τὸ ποτήρι σὲ χαιρετισμό. Τὸ νερό, ποὺ πίνοντας, δροσίζει τὰ χείλη εἶναι τὸ ἀόρατο πέρας ποὺ γίνεται παρουσία καὶ κυλᾶ ἕως τὰ βάθη τῆς ψυχῆς μας.
 

Γεώργιος Ἀραμπατζής, Αἰσθητικὸς Βυζαντινισμός - Ἡ νεωτερικὴ αἰσθητικὴ θέσμιση τοῦ βυζαντινοῦ κόσμου, ἐκδ. Ἰνστιτοῦτο τοῦ βιβλίου-Καρδαμίτσα, Ἀθήνα, 2018

 

adrahti.blogspot.com

 

Παναγιώτης Κανελλόπουλος: Ευρωπαϊκός Πολιτισμός και Βυζάντιο

«Και του γένους εσμέν και της γλώττης αυτοίς (τοις Έλλησι)
κοινωνοί και διάδοχοι»[1]
Θεόδωρος Μετοχίτης

«Ecce, Grecia nostro exsilio transvolavit Alpes»[2]
Ιωάννης Αργυρόπουλος

Σωτήρης Δημόπουλος – Νέος Λόγιος Ερμής τ. 8, Φθινόπωρο 2013

Με τη συγγραφή της «Ιστορίας του Ευρωπαϊκού Πνεύματος» ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος κατήγαγε, αναμφίβολα, έναν άθλο. Η ολοκλήρωση ενός ψηφιδωτού μνημειακών διαστάσεων, αποτελούμενου από χιλιάδες ψηφίδες πνευματικής δημιουργίας αιώνων, γερά αρμοσμένες στο ιστορικό τους πλαίσιο, συνιστά έργο απαράμιλλο και θαυμαστό. Η βαθιά και εμπεριστατωμένη μελέτη όλων των εκφάνσεων του ευρωπαϊκού πνευματικού πολιτισμού επέτρεψε στο συγγραφέα, προς όφελος και απόλαυση του αναγνώστη, να κινείται με παροιμιώδη άνεση στο χώρο και στο χρόνο.

Σαν σήμερα, το 1028, η Ζωή η Πορφυρογέννητη γίνεται αυτοκράτειρα της Βυζαντινής αυτοκρατορίας

 

από τη σελίδα Αγιά Σοφιά / Hagia Sophia

Σαν σήμερα, στις 12 Νοεμβρίου του 1028, η Ζωή η Πορφυρογέννητη γίνεται αυτοκράτειρα της Βυζαντινής αυτοκρατορίας καθώς παντρεύεται τον Ρωμανό Γ’ τον Αργυρό

Ο Ρωμανός Γ’ ο Αργυρός ήταν γόνος ευγενούς οικογένειας από την Ιεράπολη της Φρυγίας, λόγιος και πατρίκιος. Κατά τον χρόνο που ιδιώτευε στη Κωνσταντινούπολη, το Νοέμβριο του 1028, κλήθηκε αιφνίδια στα ανάκτορα από τον ψυχορραγούντα αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Η’ και διατάχθηκε να διαζευχθή τη σύζυγό του και να νυμφευθεί την 48 ετών πριγκίπισσα Ζωή και με αυτή να τον διαδεχθεί στο θρόνο (12 Νοεμβρίου 1028).

Κύριο μέλημα της βασιλείας του Κωνσταντίνου Η’ ήταν να βρεθούν σύζυγοι για τις ηλικιωμένες κόρες του, που θα τον διαδέχονταν. Τελικά, ήδη βαρύτατα ασθενής, κατάφερε να παντρέψει τη Ζωή (όπως αναφέραμε) με τον Ύπαρχο Κωνσταντινουπόλεως και παλιό αριστοκράτη Ρωμανό τον Αργυρό. Τρεις μέρες μετά το γάμο, στις 15 Νοεμβρίου του 1028, ο Κωνσταντίνος πέθανε. Έτσι τον διαδέχτηκε ο γαμπρός του Ρωμανός.

Ο Αυτοκράτορας που επίταξε τεμάχια γης από τους μεγαλοκτήμονες και τους αριστοκράτες και τα διένειμε σε όλους τους φτωχούς υπηκόους του

από το o-nekros.blogspot.com

Εικ. από εδώ

4 Νοεμβρίου κι ο λαός μας τιμούσε (όταν θυμόταν την παράδοσή του) έναν ιδιαίτερο άγιό του: τον αυτοκράτορα Ιωάννη Γ΄ Βατάτζη, που βασίλεψε στη Νίκαια της Μικράς Ασίας όταν η ΚΠολη ήταν υπόδουλη στους σταυροφόρους (13ος αιώνας). Ο άγιος Ιωάννης Βατάτζης, ο Πτωχός Βασιλιάς, που ζούσε ως αγρότης, δε νοιάστηκε για την τσέπη του και τα προνόμια που μπορούσε να του αποφέρει η θέση του, αλλά προσπάθησε να απελευθερώσει την Πόλη (αυτό ήταν το όνειρο της αυτοκρατορίας της Νίκαιας, που ήταν κομμάτι της υπόδουλης βυζαντινής αυτοκρατορίας), ν' αντισταθεί στους ποικίλους εχθρούς της πατρίδας του, να προωθήσει την ένωση των Εκκλησιών (χωρίς υποταγή στον πάπα) και να βελτιώσει τη ζωή και το μορφωτικό και πνευματικό επίπεδο του λαού του.
Μάλλον ένας τέτοιος πολιτικός είναι ό,τι λείπει από την πατρίδα μας (κι όχι μόνο) σήμερα. Ένας έντιμος και άγιος πολιτικός.

ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΤΑΤΖΗΣ: Εορτάζει ο Πατέρας των Ελλήνων

Κατά την 4η Νοεμβρίου εκάστου έτους, η Εκκλησία μας εορτάζει τη μνήμη του Αγίου και ευσεβεστάτου Βασιλέως Iωάννου του Bατάτζη. Τόσο πολύ τον αγάπησε ο λαός, ώστε του απέδωσε το εξόχως τιμητικό εις τους αιώνες: «Ο Πατέρας των Ελλήνων».

Ας παρακoλουθήσουμε τη γλυκιά γραφίδα του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου περί του Βίου του ευσεβεστάτου Αγίου Βασιλέως:

+ Kάτω βασιλεύς ων το πριν στεφηφόρε,
Άνω Bασιλεύς νυν εδείχθης, ω κλέους!

* Oύτος ο φιλόχριστος βασιλεύς Iωάννης, πατρίδα μεν είχε την μεγαλόπολιν Aδριανούπολιν, προγόνους δε, τους πρώτους της βασιλικής συγκλήτου. O γαρ πάππος αυτού Kωνσταντίνος, ο Bατάτζης λεγόμενος, ήτον στρατοπεδάρχης του βασιλέως Mανουήλ του Kομνηνού, εν έτει ‚αρμγ΄ [1143]. Aφ’ ου δε απέθανον οι γονείς του βασιλέως τούτου, έμεινε πολύς πλούτος εις αυτόν, τον οποίον διεμοίρασεν εις πτωχούς, και εξώδευσεν εις αφιερώματα θείων Nαών και Eκκλησιών.

Η χειρουργική στο Βυζάντιο

Ζαχαρίας Ζαχαρίου, Καθηγητής Χειρουργικής Παίδων

Η ιατρική σχολή, στα αριστερά ο γιατρός παρατηρώντας τα ούρα και μεταξύ τους άρρωστος δύο μαθητές με καπέλα

Μεγάλη είναι η συνεισφορά του Βυζαντίου και στη χειρουργική. Εκτός από την εφεύρεση άνω των 200 ειδών χειρουργικών εργαλείων περιγράφονται χειρουργικές επεμβάσεις που δείχνουν τις δεξιότητες των Βυζαντινών χειρουργών.

Το αποκορύφωμα χειρουργικής τέχνης επιβεβαιώνεται με τη χειρουργική επέμβαση που πραγματοποιήθηκε για το διαχωρισμό δύο «αρρένων συμφυών παίδων» κατά τη διάρκεια της Βασιλείας του Κωνσταντίνου Ζ΄ του Πορφυρογέννητου (913-959 μΧ.).  Αποτελεί την πρώτη ιστορικά καταγεγραμμένη, χειρουργική προσπάθεια διαχωρισμού σιαμαίων διδύμων. Ο μεγάλος αριθμός των ιστορικών και των χρονογράφων εκείνης της εποχής που αναφέρουν το γεγονός, μαρτυρά τη σπανιότητα αλλά και την παραδοξότητα του γεγονότος τούτου.

Η Μονή της Χώρας των Ζώντων και η μυστική σημασία της, του Μάνου Στεφανίδη

Στον Ναύαρχο Αλέξανδρο Διακόπουλο

Έχουν περάσει ήδη τριάντα χρόνια από την πρώτη κυκλοφορία του βιβλίου μου “Μία ιστορία της ζωγραφικής. Από το Βυζάντιο στην Αναγέννηση και από τους ιμπρεσιονιστές στον Πικάσο” εκδόσεις Καστανιώτη,1990. Σε επιμέλεια του συγγραφέα Γιώργου Ξενάριου!

Ένα από τα πρώτα κεφάλαια του βιβλίου λοιπόν ονομάζεται “Η ζωγραφική της πέτρας” και αναφέρεται διεξοδικά στη βυζαντινή ψηφιδογραφία, το απόγειο κατά τη γνώμη μου ολόκληρης της μεσαιωνικής τέχνης. Ιδιαίτερα κατά την παλαιολόγειο εποχή η έκφραση αυτή απελευθερώνεται πλήρως καταργώντας σχηματοποιήσεις αιώνων και εγκαινιάζοντας μία νέα σχέση με τα πράγματα και την αλήθεια τους. Δεν διστάζει τώρα να κινήσει μεγάλες μάζες ανθρώπων σε επικές συνθέσεις, να αποδώσει στις μορφές παθητικές χειρονομίες, το δράμα του υπάρχειν, και στις πτυχώσεις των ενδυμάτων φυσικούς κυματισμούς. Η χρήση πολύ μικρών ψηφίδων – μεγέθους φακής! – δημιουργεί αποτελέσματα σχεδόν ιμπρεσιονιστικά, ιλουζιονιστικά, με τον αέρα να κυκλοφορεί ελεύθερος ανάμεσα στα πρόσωπα και τον ελάχιστα πλέον, σχηματοποιημένο χώρο.

Ἡ ἱστορία τοῦ βυζαντινοῦ δικέφαλου ἀετοῦ

Ὁ δικέφαλος ἀετός, στίς διάφορες ἐκδοχές του, ἔχει, ὡς ἔμβλημα, συνδεθεῖ ἀναπόσπαστα μέ τήν ἱστορία τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας. Ἡ ἐξέλιξη τοῦ συγκεκριμένου συμβόλου στό χρόνο εἶναι πολύ ἐνδιαφέρουσα καί ἀποκαλύπτει τίς πολυσύνθετες ὄψεις μετασχηματισμοῦ τοῦ βυζαντινοῦ κράτους.

Ἡ μορφή τοῦ ἀετοῦ, συνήθης ἀπεικόνιση τῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας, ἀποτελοῦσε ἔμβλημα καί στή Νέα Ρώμη τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου.
Σύμφωνα μέ….ἕνα θρῦλο, ἀετοί πετοῦσαν πάνω ἀπό τήν περιοχή τοῦ Βυζαντίου, προκειμένου νά ὑποδείξουν στόν Κωνσταντῖνο τό χτίσιμο τῆς νέας πρωτεύουσας στό συγκεκριμένο σημεῖο.
Ἐκτός ἀπό τήν ἀνάκληση τῆς ἔνδοξης ρωμαϊκῆς παράδοσης, ἡ μορφή τοῦ ἀετοῦ χρησιμοποιοῦνταν καί ἀπό τήν ἀνερχόμενη θρησκεία, τό χριστιανισμό, γιά νά ἐκφράσει τή θεία ἔμπνευση τοῦ εὐαγγελιστῆ Ἰωάννη.
Ὅλα αὐτά συνέτειναν στή σταθερή παρουσία τοῦ ἀετοῦ στή Βυζαντινή Αὐτοκρατορία ὡς κυρίαρχης παράστασης τῆς βασιλικῆς ἐξουσίας.

Η πολιτική παραχώρησης προνομίων από τους Βυζαντινούς από τον 9ο έως τον 11ο αιώνα

Γράφει ο Βαγγέλης Αντωνιάδης
α) Εισαγωγή

Η Βενετία υπήρξε μία κομβική χώρα για τις σχέσεις της Βυζαντινής  Αυτοκρατορίας με την δυτική Ευρώπη. Ξεκινώντας την ιστορική της πορεία ως βυζαντινή επαρχεία κάτω από την διοίκηση του Εξαρχάτου της Ραβέννας, ισορροπώντας αποτελεσματικά ανάμεσα στους Βυζαντινούς  και τις δυτικές δυνάμεις και με αφετηρία τις συμφωνίες με τους Φράγκους κατόρθωσε σταδιακά να ανεξαρτητοποιηθεί ασκώντας αυτόνομες πολιτικές και να μετεξελιχθεί αργότερα σε κυρίαρχη εμπορική και ναυτική δύναμη της Μεσογείου, εξασφαλίζοντας σειρά προνομίων από τους Αυτοκράτορες της Κωνσταντινούπολης.