Αν άκουγαν με προσοχή ένα Μεγάλο Απόδειπνο;

 

 Μια παράδοξη σκέψη μου γεννήθηκε καθώς άκουσα για πρώτη φετινή φορά μια δέηση που λέγεται στο τέλος του κατανυκτικού Εσπερινού: ‘Τα έθνη πράυνον’. Τρεις λέξεις όλες κι όλες, αλλά πάντα επίκαιρες, ιδίως στις ταραγμένες μέρες μας, όπου έχουμε ‘πολέμους και ακοάς πολέμων’ σε διάφορα σημεία του πλανήτη.
Συμπληρώνονται φέτος 100 χρόνια από την κήρυξη του φονικού Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, και οι φόβοι για νέες συρράξεις είναι καθημερινοί.

Τό Μέγα Ἀπόδειπνο

Εἶναι μέσα στὴ φύση τοῦ ἀνθρώπου ριζωμένο ἕνα ἀλλόκοτο πρωτόγονο συναίσθημα μπροστὰ στὸ φαινόμενο τοῦ ὕπνου. Ὁ ζωντανός, ὁ ἐργαζόμενος, ὁ σκεπτόμενος, ὁ γεμάτος δραστηριότητα ἄνθρωπος, καμπτόμενος ἀπὸ τὴν φυσιολογικὴ κόπωση, καταλαμβάνεται ἀπὸ μία ἀκατανίκητη ἀνάγκη νὰ παραδοθεῖ στὴν ἀγκάλη τοῦ ὕπνου. Οἱ αἰσθήσεις, οἱ διανοητικὲς λειτουργίες, οἱ δυνάμεις τοῦ σώματος ἀτονοῦν καὶ ὁ ζωντανὸς γίνεται σὰν νεκρός. Εἰκόνα τοῦ θανάτου ὁ ὕπνος.

Γιατί λέμε την εβδομάδα πριν τη Μεγάλη, «βουβή» ή «κουφή»; Η δική μας πορεία προς τα Ιεροσόλυμα

της Σοφίας Ντρέκου

Περιεχόμενα:

1. Εισαγωγικά
2. Η «Κουφή» ΣΤ' Εβδομάδα Νηστειών - Εβδομάδα προ των Βαΐων
3. Γιατί λέμε την εβδομάδα πριν τη Μεγάλη, «βουβή» ή «κουφή»;
4. Ποιό είναι το Τυπικό της Εκκλησίας μας;
5. Ο λόγος του π. Μωυσέως του Αγιορείτου

1. Εισαγωγικά

Εκκλησιαστικά, αγαπητοί αναγνώστες, διανύουμε τη λεγόμενη «Κουφή ή Βουβή Εβδομάδα», την τελευταία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και προ της Μεγάλης Εβδομάδας. Είναι δική μας πορεία προς τα Ιεροσόλυμα. Πλησιάζει η δική μας ώρα ν' ακολουθήσουμε Τον Δρόμο Του Χριστού για τον δικό μας Γολγοθά.

H ζωή του αγωνιζόμενου χριστιανού κατά την διάρκεια της Τεσσαρακοστής

Ας δοξάσουμε τον Τριαδικό Θεό που μας αξίωσε κι εφέτος να ζούμε αυτές τις μοναδικές ημέρες και να συμμετέχουμε με την ανάλογη προετοιμασία και με την ευλογία του Πνευματικού μας -και τότε μόνο- πιο τακτικά στο Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Να λαμβάνουμε μέρος στις ωραίες ακολουθίες της παρούσας αγίας περιόδου: των Κυριακάτικων Κατανυκτικών Εσπερινών μετά των Θείων Κηρυγμάτων, του Μεγάλου Αποδείπνου, της Προηγιασμένης Θείας Λειτουργίας, των Χαιρετισμών της Παναγίας.

Αλλά πως πρέπει να είναι η ζωή του αγωνιζόμενου χριστιανού κατά την διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής;

Αγ. Παΐσιος: Ο αγώνας της Μεγάλης Σαρακοστής

-Γέροντα, πως θα μπορέσω την Σαρακοστή να αγωνισθώ περισσότερο στην εγκράτεια;

-Οι κοσμικοί τώρα την Σαρακοστή προσέχουν κατά κάποιον τρόπο την εγκράτεια, ενώ εμείς οι μοναχοί πάντα πρέπει να προσέχουμε.

Τό κυριώτερο όμως που πρέπει να προσέξει κανείς είναι τα ψυχικά πάθη και μετά τα σωματικά. Γιατί, αν δώσει προτεραιότητα στη σωματική άσκηση και δεν κάνει αγώνα, για να ξεριζωθούν τα ψυχικά πάθη, τίποτε δεν κάνει. Πήγε μία φορά σε ένα μοναστήρι ένας λαϊκός στην αρχή της Σαρακοστής και κάποιος μοναχός του φέρθηκε απότομα, σκληρά. Εκείνος όμως ο καημένος είχε καλό λογισμό και τον δικαιολόγησε. Ήρθε μετά και μου είπε: «Δέν τον παρεξηγώ, Πάτερ. Ήταν βλέπεις από το τριημέρι!». Αν το τριημέρι που έκανε ήταν πνευματικό θα είχε μία γλυκύτητα πνευματική και θα μιλούσε στον άλλο με λίγη καλοσύνη. Αλλά αυτός ζόριζε εγωϊστικά τον εαυτό του να κάνει Τριήμερο, και γι’ αυτό όλα του έφταιγαν.

Αγ. Θεοφάνη του Έγκλειστου: Η ζωή την Μεγάλη Τεσσαρακοστή στο σπίτι

Στις Σαρακοστές καλό είναι να γνωρίζεις μόνο εκκλησία και σπίτι, τίποτ’ άλλο. Φτάνεις, λοιπόν, στο σπίτι. Τι θα κάνεις εκεί;

Θα αγωνιστείς μ’ όλη σου τη δύναμη να διατηρήσεις την προσήλωση του νου και της καρδιάς στον Κύριο. Αμέσως μετά την εκκλησία, τρέξε στο δωμάτιό σου και κάνε αρκετές μετάνοιες, ζητώντας ευλαβικά από τον Θεό να σε βοηθήσει , ώστε να αξιοποιήσεις το χρόνο της παραμονής σου στο σπίτι με τρόπο ωφέλιμο για την ψυχή σου.

Το Μέγα και το Μικρό Απόδειπνο

«Κύριε των δυνάμεων μεθ’ ημών γενού, άλλον γαρ εκτός Σου βοηθόν εν θλίψεσιν ουκ έχομεν, Κύριε των δυνάμεων ελέησον ημάς».

Απόδειπνο, ονομάζεται η προσευχή που τελείται μετά το δείπνο. Λόγω της μεγάλης του διάρκειας –από την συνεχή προσθήκη ευχών- περί τα μέσα περίπου του 14ου αιώνα, υπήρξε η ανάγκη συντόμευσης της ακολουθίας αυτής. Έτσι επικράτησε η Ακολουθία του Μικρού Αποδείπνου, το οποίο και διαβάζεται κατά το μεγαλύτερο μέρος του έτους. Η εκτενέστερη του μορφή, αυτή της μεγαλύτερης διάρκειας, επικράτησε τελικά να διαβάζεται κατά την περίοδο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και ονομάζεται Μέγα Απόδειπνον.

Μεγάλη Σαρακοστή;… Τι είναι αυτό;

Πλέον και αυτή η απορία είναι ενδεχόμενη μέσα στο κόσμο που ζούμε! Η απομάκρυνση των σύγχρονων... χριστιανών από τον Χριστό και την Εκκλησία, είναι ήδη κατεστημένη πλειοψηφία, και μάλιστα με τη συνθήκη σιωπηρής αφασίας, που, ναι μεν δεν προκαλεί, όμως διαφοροποιεί τους ανθρώπους, από τον τρόπο σκέψης και ζωής, αυτών που προσπαθούν να είναι χριστιανοί.

Ιδιαίτερα οι νέες γενιές, μη έχοντας καμμιά κατήχηση απ΄ τις καθημερινές συνθήκες του οικογενειακού τους βίου (πράγμα στο οποίο ήλπιζε ο νηπιοβαπτισμός!) είναι παντελώς αποξενωμένες από τον χριστιανικό τρόπο ζωής. Οι μεγάλες γιορτές και το Πάσχα έχουν απογυμνωθεί απ΄ το θεολογικό τους περιεχόμενο και μείνανε... εθνικοπατριωτικά "κουφάρια" να προσδιορίζουν (σταδιακά όλο και λιγότερο) την εθνική καταγωγή.

ΑΣ ΝΗΣΤΕΨΟΥΜΕ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΑ Μ.Μ.Ε.

Οι ακολουθίες της Μεγ.Σαρακοστής μας εισάγουν σε μια ξεχωριστή ατμόσφαιρα, βοηθώντας μας να επικεντρωθούμε στον εαυτό μας και να κατευθύνουμε τη σκέψη μας στο Θεό. Αυτή την πνευματική κατασταση πρέπει να προσπαθήσουμε να την διατηρήσουμε και όταν εγκαταλείψουμε τον ναό. Ο κύριως εχθρός αυτής της προσπάθειας ειναι τα Μ.Μ.Ε., κυρίως η τηλεόραση, η οποία έχει γίνει ένα πραγματικό είδωλο των σπίτιών όπου τα μέλη της οικογένειας θυσιάζουν τον χρόνο τους και την προσοχή τους. Σκορπίζει τον νου και μας αποσπά από την προσευχή την οποία προσφέρουμε στο Θεό μεταξύ χασμουρητών και με τον νου σκορπισμένο.

Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε για τη Σαρακοστή του Πάσχα

Το Πάσχα δεν είναι για μας τους Ορθοδόξους Χριστιανούς μια εκκλησιαστική εορτή όπως όλες οι άλλες, αλλά είναι αναμφίβολα η εορτή των εορτών και η πανήγυρις των πανηγύρεων.
Αποτελεί το επίκεντρο, αλλά και το επιστέγασμα ολοκλήρου του εκκλησιαστικού μας έτους και ταυτοχρόνως νοηματοδοτεί ολόκληρη την ζωή της Εκκλησίας μας.

Κάθε Κυριακή είναι για την Αγία Ορθόδοξη Εκκλησία μας Ανάσταση και κάθε Θεία Λειτουργία, όποτε κι αν αυτή τελείται, είναι ένα αναστάσιμο γεγονός. Κι ενώ οι υπόλοιπες Δεσποτικές και Θεομητορικές εορτές του εκκλησιαστικού μας έτους αποδίδονται σε οκτώ το πολύ ημέρες, το Πάσχα αποδίδεται στις σαράντα ημέρες. Ολόκληρη η μετά το Πάσχα εβδομάδα, η εβδομάδα της Διακαινησίμου όπως λέγεται, λογίζεται ως μία ημέρα, ενώ για σαράντα ημέρες ψάλλεται σε όλες τις εκκλησιαστικές ακολουθίες ο νικητήριος παιάνας “Χριστός Ανέστη” και οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί ζούν την παγκόσμια χαρά που εξανέτειλε από τον Πανάγιο Τάφο του Κυρίου, την παγκόσμια χαρά για τη νίκη της ζωής επί του θανάτου.

Η λατρεία κατά τη Μεγάλη Σαρακοστή «Χαρμολύπη»

Alexander Schmemann
Για πολλούς, αν όχι για τους περισσότερους από τους ορθόδοξους χριστιανούς, η Μεγάλη Σαρακοστή αποτελείται από έναν περιορισμένο αριθμό από τυπικούς κανόνες και διατάξεις όπου κυρίως επικρατεί το αρνητικό στοιχείο, όπως είναι: αποχή από ορισμένα φαγητά, απαγόρευση της ψυχαγωγίας, του χορού και ίσως κάθε θεάματος.

Αγώνων καιρός

Το στάδιον των αρετών ηνέωκται.
Οι βουλόμενοι αθλήσαι εισέλθετε…

                                                        

Ευεργετική η ικανότητα που ο Κύριος μάς χάρισε, να μπορούμε να γνωρίζουμε τον εαυτό μας. Καλή και σωτήρια η ψυχική μας δύναμη να κρίνουμε τις πράξεις, τις προθέσεις, τις επιθυμίες μας. Προικισμένος με το μεγάλο αυτό προτέρημα της αυτογνωσίας ο άνθρωπος μπορεί να επανορθώνει τα λάθη του, να διορθώνει και να προγραμματίζει τη ζωή του. Δεν είναι όμως αρκετή γι’ αυτό μόνο η ικανότητα της κρίσεως που έχει. Η δυνατότητα της αυτοκριτικής υπάρχει σε όλους. Αλλά δεν τη χρησιμοποιούν όλοι. Κι αν τη χρησιμοποιούν, δεν τη χρησιμοποιούν καθώς πρέπει όλοι. Και αυτό είναι το κακό. Καταντά αυτό το θεϊκό δώρο άχρηστο ή ακόμη και καταστρεπτικό για κείνους που δεν του κάνουν καλή χρήση. Έτσι προβάλλουν διάφοροι δραματικοί τύποι ανθρώπων.

Γιατί να νηστεύουμε;

Ασφαλώς όχι για να φανούμε στους ανθρώπους, ότι νηστεύουμε. Ο Κύριος μας, πριν αρχίσει τη δημόσια δράση του, νήστεψε σαράντα μέρες και σαράντα νύχτες. Η νηστεία αυτή πού έκανε, έδωσε αφορμή στον Σατανά για να τον πειράξει. Παρόμοια και μας, ας ετοιμαζώμαστε και ας προγυμναζόμαστε στους αγώνες εναντίον των πνευματικών αντιπάλων. 

Σε μία αμφίβολη πολεμική συμπλοκή, τονίζει ο Μ. Βασίλειος, ή παρουσία συμμάχου στο πλευρό ενός εμπολέμου, προκαλεί την ήττα του άλλου. Το πνεύμα και ή σάρκα βρίσκονται σε εμπόλεμη κατάσταση. Με ποιόν θα συμμαχήσεις;

ΓΙΑ ΤΗ ΝΗΣΤΕΙΑ

    Η νηστεία, που δεν είναι υπερβολική, αλλά ανάλογη με τις δυνάμεις σου, μπορεί να σε βοηθήσει στην εγρήγορσή σου. Με παραγεμισμένο το στομάχι δεν μπορεί κανείς να σκέφτεται τα θεία πράγματα, λένε οι ασκητές. Γι’ αυτόν που καλοτρώει, και τα πιο προσιτά μυστήρια της Αγίας Τριάδας μένουν κρυμμένα. Ο Ίδιος ο Κύριος μάς έδωσε το παράδειγμα με τη μεγάλη Του νηστεία στην έρημο. Όταν έδιωξε νικημένο τον διάβολο από μπροστά Του, είχε ήδη νηστέψει σαράντα μέρες και σαράντα νύχτες. Και αν ο Κύριος αισθάνθηκε την ανάγκη της νηστείας, πόσο πιο πολύ πρέπει να την αισθανόμαστε εμείς; «Και, να! Άγγελοι ήλθαν κοντά Του και Τον διακονούσαν» (Ματθ. 4, 11). Το ίδιο περιμένουν και από σένα οι Άγγελοι του Θεού· να νηστεύσεις, για να σε υπηρετήσουν.

Τό Μέγα Απόδειπνο

Είναι μέσα στη φύση του ανθρώπου ριζωμένο ένα αλλόκοτο πρωτόγονο συναίσθημα μπροστά στο φαινόμενο του ύπνου. Ο ζωντανός, ο εργαζόμενος, ο σκεπτόμενος, ο γεμάτος δραστηριότητα άνθρωπος, καμπτόμενος από την φυσιολογική κόπωση, καταλαμβάνεται από μία ακατανίκητη ανάγκη να παραδοθεί στην αγκάλη του ύπνου. Οι αισθήσεις, οι διανοητικές λειτουργίες, οι δυνάμεις του σώματος ατονούν και ο ζωντανός γίνεται σαν νεκρός. Εικόνα του θανάτου ο ύπνος.
Μυστήριο για τους απλούς ανθρώπους των περασμένων εποχών.

Η Προσευχή του Αγίου Εφραίμ του Σύρου

Ανάμεσα σ' όλες τις προσευχές και τους ύμνους της Μεγάλης Σαρακοστής μια σύντομη προσευχή μπορεί να ονομαστεί η προσευχή της Μεγάλης Σαρακοστής. Η Παράδοση την αποδίδει σε έναν από τους μεγάλους δασκάλους της πνευματικής ζωής, τον Άγιο Εφραίμ το Σύρο. Να το κείμενο της προσευχής:

Κύριε καὶ Δέσποτα τῆς ζωῆς μου, πνεῦμα ἀργίας, περιεργίας, φιλαρχίας, καὶ ἀργολογίας, μὴ μοὶ δῶς.Πνεῦμα δὲ σωφροσύνης, ταπεινοφροσύνης, ὑπομονῆς, καὶ ἀγάπης χάρισαί μοὶ τῶ σῶ δούλω. Ναὶ Κύριε Βασιλεῦ, δώρησαί μοὶ τοῦ ὁρᾶν τὰ ἐμὰ πταίσματα, καὶ μὴ κατακρίνειν τὸν ἀδελφόν μου, ότι εὐλογητὸς εῖ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Μεγάλη Σαρακοστή: Η μεγάλη χαρά!

Το θέμα φαίνεται οξύμωρο, αφού η Μεγάλη Σαρακοστή είναι συνδυασμένη με τη λύπη, την άσκηση, τη σιωπή, τη νηστεία. Αυτό δηλαδή που ονομάζουμε «πνευματικό πένθος».
Πράγματι, την περίοδο αυτή καλούμαστε να συνειδητοποιήσουμε την κατάστασή μας, που χαρακτηρίζεται από την αμαρτία, την αδυναμία, τη νωθρότητα, την αδιαφορία. Να συνειδητοποιήσουμε πως ο Θεός δεν είναι, δυστυχώς, το Α και το Ω της ζωής μας. Και, στη συνέχεια, να επανατοποθετηθούμε έναντι του εαυτού μας, που ζητά την ουσία της ζωής, το αληθινό πνευματικό βίωμα.

Μεγάλη Σαρακοστή: Μια μακρά και κοπιαστική πορεία προς το Πάσχα

*Η Καθαρά Δευτέρα σηματοδοτεί την έναρξη της Μεγάλης Σαρακοστής και ενός κοπιαστικού αγώνα, που οδηγεί στην χαρά της Αναστάσεως. Καλή Σαρακοστή και καλό αγώνα ευχόμαστε σε όλους και σε όλο τον κόσμο..

Πρωτ. Μιχαὴλ Βοσκοῦ

Τὸ Πάσχα δὲν εἶναι γιὰ μᾶς τοὺς Ὀρθοδόξους Χριστιανοὺς μιὰ ἐκκλησιαστικὴ ἑορτὴ ὅπως ὅλες οἱ ἄλλες, ἀλλὰ εἶναι ἀναμφίβολα ἡ ἑορτὴ τῶν ἑορτῶν καὶ ἡ πανήγυρις τῶν πανηγύρεων. Ἀποτελεῖ τὸ ἐπίκεντρο, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐπιστέγασμα ὁλοκλήρου τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ μας ἔτους καὶ ταυτοχρόνως νοηματοδοτεῖ ὁλόκληρη τὴν ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας μας.

Η ΜΕΓΑΛΗ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ ΣΤΗΝ ΖΩΗ ΜΑΣ - ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΣΜΕΜΑΝ

 

 

 «... Ει μη εν Προσευχή και Νηστεία»

Δεν μπορεί να υπάρξει Σαρακοστή χωρίς νηστεία. Όμως φαίνεται ότι πολλοί άνθρωποι σήμερα ή δεν παίρνουν τη νηστεία στα σοβαρά ή, αν την παίρνουν, παρεξηγούν τον πραγματικό πνευματικό σκοπό της. Για μερικούς νηστεία σημαίνει ένα συμβολικό «σταμάτημα» σε κάτι· για μερικούς άλλους νηστεία είναι μια προσεκτική τήρηση των νηστευτικών κανόνων. Αλλά και στις δύο περιπτώσεις σπάνια η νηστεία συνδέεται με την όλη προσπάθεια της Μεγάλης Σαρακοστής. Εδώ θα πρέπει πρώτα πρώτα να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε τη διδασκαλία της Εκκλησίας για τη νηστεία και ύστερα να ρωτήσουμε τον εαυτό μας: Πώς μπορούμε εμείς να εφαρμόσουμε αυτή τη διδασκαλία στη ζωή μας;

Το βαθύτερο νόημα της Καθαράς Δευτέρας και της όλης Μεγάλης Σαρακοστής

Στα πολλά χρόνια που πέρασαν, μας είχε δοθεί η ευκαιρία πολλές φορές να μιλήσουμε για τη νηστεία καθώς επίσης να αναλύσουμε πότε το Ευαγγελικό και πότε το Αποστολικό ανάγνωσμα.

Τελευταία ημέρα σήμερα του Τριωδίου χριστιανοί μου, Κυριακή της Τυρινής. Και από αύριο Καθαρά Δευτέρα, αρχίζει η Μεγάλη Σαρακοστή. Σήμερα η συγνώμη και από αύριο οι ημέρες του πένθους και της νηστείας σωματικής, αλλά κυρίως όμως πνευματικής νηστείας. Αύριο είναι ημέρα αργίας. Η εκκλησία μας πενθεί και αρχίζει από πρωίας με πολύωρες κατανυκτικές ακολουθίες και προσευχές. Οι περισσότεροι όμως από μας τους ορθοδόξους χριστιανούς ακολουθούμε λαϊκές παραδόσεις και όχι θρησκευτικές. Έτσι λοιπόν οι χριστιανοί μας θα βγουν στην ύπαιθρο με τα λεωφορεία, με τα αυτοκίνητά τους, θα το στρώσουν στο γλέντι, στο χορό και στη μέθη, την οποία όπως ακούσατε στο Αποστολικό ανάγνωσμα πόσο την καυτηριάζει ο λόγος του Θεού… Βέβαια, το να υψώσουν τα παιδιά το χαρταετό τους αυτό δεν είναι κακό, που θα γιορτάσουν τα κούλουμα και άλλα έθιμα…θα μείνουν όμως, και αυτό είναι σημαντικό, μακριά από αυτό που ζητά αυτή την ημέρα η Ορθόδοξος Εκκλησία μας.