ΑΥΤΟΚΡΑΤΩΡ ΜΙΧΑΗΛ

του Αγγ.Τερζάκη

Γενικές-Ιστορικές πληροφορίες:
Δραματικό χρονικό σε τέσσερις πράξεις και οκτώ εικόνες (στην πρώτη του μορφή, του 1935). Ανέβηκε για πρώτη φορά από το Εθνικό Θέατρο, το 1936, κατόπιν προτάσεως του Γρ.Ξενόπουλου, με τους Αλέξη Mινωτή, Kατίνα Παξινού, Γ. Γληνό, N. Παρασκευά, Δ. Mυράτ.
Ο Αλ. Μινωτής είχε γράψει: "Από τις πιο ισχυρές εμπειρίες μου επί σκηνής υπήρξε το ζωντάνεμα του «Αυτοκράτορα Mιχαήλ», που όπως και τώρα πιστεύω υπήρξε το καλύτερο και υψηλότερο νεοελληνικό έργο. Δεν μεταχειρίζομαι τον όρο σαιξπηρικό γιατί έχει γίνει οικτρή κατάχρησή του και όταν ακόμα είναι τέλεια άσχετος με το έργο που κρίνεται. aλλά η δομή του «αυτοκράτορα Mιχαήλ», η ακεραιότητα του ρόλου, η τελειότητα της μορφής, δεν συναντιούνται σχεδόν ποτέ στο νεοελληνικό τρόπο γραφής ιστορικών θεμάτων. Eχω πάντα το αίσθημα ότι ο ρόλος του «αυτοκράτορα Mιχαήλ» του Άγγελου Tερζάκη, ήταν ένας από τους σαιξπηρικούς ρόλους που έχω παίξει" (Tετράδια Eυθύνης 4)
"Μιχαήλ ο Τέταρτος, τον λέει η ιστορία. ΗΓ εποχή του δε, σημειώνεται σαν τέλος μιας άλλης εποχής, πολύ μεγάλης, της "Βυζαντινής εποποιίας". [...] Στο κατώφλι αυτής της εποχής ουραγός, παραμελημένος και μελαγχολικός, τραγικός κληρονόμος μιας βαρειάς παράδοσης, στέκει ο Μιχαήλ ο Δ' σε στάση ταπεινή ικέτη. [...] Εφτά χρόνια βασιλεύει ο Μιχαήλ, και στα εφτά τούτα χρόνια γίνεται μάρτυρας μιας ραγδαίας παρακμής: του κράτους και του εαυτού του. Μέσα στα ερείπια που σωριάζονται γύρω του, ο άνθρωπος αυτός στέκεται όρθιος και ονειροπαρμένος, ζώντας σ' έναν κόσμο φανταστικό από ίσκιους ταραγμένους κι ερωτήματα. Παλεύει, προσεύχεται, βασανίζεται, μετανοεί, αμφιβάλλει. Το μαρτύριο κι η ασκητική αυτοσυγκέντρωση, έχουν οξύνει στο έπακρο τη νόησή του, κι αυτό τον απομονώνει ακόμα περισσότερο μέσα στη σκοτεινή εκείνην εποχή. Ο Μιχαήλ ο Δ' είναι μόνος, δίχως στήριγμα κανένα στην πάλη του με το Θάνατο και στην αγωνία του μπροστά στο τραγικό αίνιγμα της αλήθειας.." ΑΓΓΕΛΟΣ ΤΕΡΖΑΚΗΣ

Κριτικές: "Ο Αυτοκράτωρ Μιχαήλ στάθηκε το πρώτο έργο της βυζαντινής τριλογίας που ο "Σταυρός και το Σπαθί" και η "Θεοφανώ" ήρθαν αργότερα να συμπληρώσουν. Με την τριλογία τούτη, οι Ίσαυροι και οι Μακεδόνες ανέβηκαν στο θρόνο των Πλαντάτζενετ και των Γιορκ- κι ο βάρδος του Έηβον έκανε τη θριαμβευτική του είσοδο στις Βλαχέρνες. Η σαιξπηρολογία του Τερζάκη σημειώθηκε από μερικούς κακόβουλους σαν μομφή. Μα ο ίδιος περίπου ψόγος είχε παλιά ακουστεί και για τον πρώτο Φάουστ και το Ρουή Μπλάς. 'Υστερα τιμή στο νεοφώτιστο τεχνίτη, που διαλέγει καλό δάσκαλο ακόμα κι αν παπαγαλίζει τις διδαχές του. Και διπλή τιμή στον Τερζάκη που κατάφερε να μην παπαγαλίσει. Οι βυζαντινοί του ήρωες δεν είναι ξεθωριασμένοι Αμλέτοι και Ριχάρδοι. Είναι, άμα τους αφαιρέσεις το στέμμα και την πορφύρα, ο ίδιος ο δραματουργός -ο στειχειωμένος και υπερευαίσθητος, με όλες τις νεανικές του αγωνίες κι απορίες μεταφερμένες ολόϊσια απ' το βυθό της ψυχής στην επιφάνεια του θεατρικού σανιδιού.." ΑΛΕΞΗΣ ΣΟΛΩΜΟΣ

ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ: 1.ΣΠΑΘΑΡΙΟΣ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΣ, 2.ΜΑΝΟΥΗΛ ΙΒΑΤΖΗΣ, 3.ΧΙΤΩΝΙΤΗΣ, 4.ΟΡΦΑΝΟΤΡΟΦΟΣ, 5.ΠΡΩΤΟΣΠΑΘΑΡΙΟΣ, 6.Α'ΣΠΑΘΑΡΙΟΣ, 7.Β'ΣΠΑΘΑΡΙΟΣ, 8.Γ'ΣΠΑΘΑΡΙΟΣ, 9.ΠΡΩΤΟΒΕΣΤΙΑΡΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, 10.ΠΑΤΡΙΚΙΟΙ, 12.ΣΤΡΑΤΗΓΟΙ, 13.Α' ΜΑΝΤΑΤΟΦΟΡΟΣ, 14.Β' ΜΑΝΤΑΤΟΦΟΡΟΣ, 15.ΔΟΜΕΣΤΙΚΟΣ, 16.ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΑΛΑΦΑΤΗΣ, 17.ΜΙΧΑΗΛ Δ', 18.ΤΖΙΝΤΖΙΛΟΥΚΗΣ, 19.ΠΡΙΜΙΚΗΡΙΑ, 20.ΜΑΚΡΕΜΒΟΛΙΤΗΣ, 21.Α' ΚΑΛΟΓΕΡΟΣ, 22.Β'ΚΑΛΟΓΕΡΟΣ, 23.ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΕΡΩΤΙΚΟΣ, 24.ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΡΟΒΑΤΑΣ, 25.ΜΙΧΑΗΛ ΔΕΡΜΟΚΑΪΤΗΣ, 26.ΝΕΟΣ ΜΑΝΤΑΤΟΦΟΡΟΣ, 27.ΓΙΑΤΡΟΣ, 28.ΖΩΗ ΠΟΡΦΥΡΟΓΕΝΝΗΤΗ, 29.ΠΑΤΡΙΚΙΑ ΖΩΣΤΗ, 30.ΖΩΣΤΕΣ, 31.ΣΓΟΥΡΙΤΣΗΣ, 32.ΠΟΡΤΑΡΗΣ, 33.ΗΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ:
1936, Εθνικό Θέατρο
1979, Εθνικό Θέατρο, σε σκηνοθεσία Αλ.Μινωτή
2004, Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, σε σκηνοθεσία Βασ. Νικολαΐδη

ΑΓΝΗ

του Αγγ.Τερζάκη

Γενικές-ιστορικές πληροφορίες:
Δράμα σε τρεις πράξεις. Γράφτηκε το 1941. Το 1942 (17/6) το καταθέτει στην κριτική επιτροπή του Εθνικού Θεάτρου.
Το 1949 ανεβαίνει από το θίασο Kατσέλη-Γληνού-Παρασκευά.

ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ: 1.Αγνή, 2.Νινέττα, 3.Αργύρης Μαρκάτος, 4.Μίλιος, 5.Φρόσω, 6.Βερσάκος, 7.Ντίνα, 8.Μιμίκα

ΓΑΜΗΛΙΟ ΕΜΒΑΤΗΡΙΟ

Του Αγγ.Τερζάκη

Γενικές-ιστορικές πληροφορίες:
Κοινωνικό δράμα.Παραστάθηκε το 1937 από την Μαρίκα Κοτοπούλη,και με το έργο αυτό εγκαινίασε την εγκατάστάση του θιάσου της στο καινούριο Ρεξ της Πανεπιστημίου.
Για το έργο αυτό, κατ' εξαίρεση, είχε δημιουργήσει μία δική του μουσική σύνθεση (Ο Αγγ.Τερζάκης, κατά το πλείστον των περιπτώσεων, δεν ήθελε μουσική στα έργα του, θεωρούσε ότι τα έργα πρόζας πρέπει να πληρούν μόνα, όλες τις θεατρικές και μουσικές ανάγκες, μέσα από την καλοδουλεμένη γλώσσα, - να είναι μουσική από μόνα τους.)

Υπόθεση: Μία μάνα,χήρα με τις τέσσερις ανύπαντρες κόρες της στηρίζουν όλες τις ελπίδες τους στο γιό της. Εκείνος βρίσκεται μακριά από την μικροαστική επαρχιώτικη εστία, στην Αθήνα, όπου και εργάζεται. Όταν τελικά επιστρέφει, το κάνει για να ξεπουλήσει την τελευταία περιουσία που τους απομένει και να καλύψει έτσι την κατάχρηση που έχει κάνει και να μην τον ανακαλύψει η εταιρεία που δουλεύει.

ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ: 1.ΜΑΡΙΝΑ ΜΑΡΚΟΓΙΑΝΝΗ, 2.ΣΑΒΒΑΣ ΧΡΗΣΤΟΥΔΗΣ, 3.ΑΝΘΟΥΛΑ ΜΑΡΚΟΓΙΑΝΝΗ, 4.ΡΟΖΑΛΙΑ ΜΑΡΚΟΓΙΑΝΝΗ, 5.ΔΙΑΛΕΧΤΗ ΜΑΡΚΟΓΙΑΝΝΗ, 6.ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΑΡΚΟΓΙΑΝΝΗ, 7.ΦΡΟΣΩ, 8.ΖΑΧΑΡΙΑΣ ΤΡΕΚΛΑΣ, 9.ΚΟΣΜΑΣ ΛΕΦΟΥΣΗΣ, 10.ΑΔΡΙΑΝΟΣ, 11.ΚΛΕΑΝΘΗΣ ΜΑΡΚΟΓΙΑΝΝΗΣ, 12.ΡΟΖΑΛΙΑ ΜΑΡΚΟΓΙΑΝΝΗ, 13.ΚΛΕΑΝΘΗΣ ΜΑΡΚΟΓΙΑΝΝΗΣ

ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ:
1974-75 Κρατινό Θέατρο Βορείου Ελλάδος (Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών - Κεντρική Σκηνή, 18/01/1975)
2005, ΔΗΠΕΘΕ Ιωαννίνων, σκηνοθεσία Κερασία Σαμαρά.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΒΙΝΤΕΟ (VIDEO)
Γαμήλιο Εμβατήριο - Θέατρο της Δευτέρας


Γαμήλιο Εμβατήριο - Δήμος Νάουσας

ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

Του Αγγ.Τερζάκη

Γενικές-ιστορικές πληροφορίες:
Κωμωδία.
Παραστάθηκε στο Εθνικό Θέατρο τη θερινή περίοδο του 1944, σε σκηνοθεσία Πέλου Κατσέλη.

«Tο «Mεγάλο παιχνίδι» ξεπετάχτηκε σαν κομήτης στο τέλος της Kατοχής και μας θάμπωσε σαν το πρώτο γνήσιο έργο τέχνης που από χρόνια είχε να δει η aθήνα. Για πλαίσιο του παιχνιδιού και της ζωηρής του δράσης χρησιμοποιούσε τη νεοελληνική αυλή. H αυλή αυτή -έξω επιτέλους απ' την πλακιώτικη ηθογραφία και την επιθεώρηση- αποχτούσε στην κωμωδία του Tερζάκη μορφή και υπόσταση τρίστρατου και πλατείας, αλωνιού και θυμέλης - αρχέγονου τόπου δράσης του θεάτρου» [ΑΛΕΞΗΣ ΣΟΛΩΜΟΣ]

"..Παραξήγηση ίσον πλάνη. Ίσως χίμαιρα. Πάνω σ' αυτό το θέμα έχει βλαστήσει η κεντρική ιδέα του έργου που παρουσιάζεται απόψε στο αθηναϊκό κοινό. Μέσα από την πιο ωμή πραγματικότητα, έναν υπόκοσμο που μορφάζει, δακρύζει, οραματίζεται, καυγαδίζει κι αναβράζει σαν υποχθόνια μυρμηγκιά, η φαντασία προβάλλεται καθώς ένα κοινωνικά νώθο κι όμως αδιαμφισβήτητα γνήσιο, κατά τους φυσικούς νόμους, παιδί του. Το συνειδητά γκροτέσκο, πλέκεται εδώ αυτόματα με το φανταστικό. Ο ουρανοκατέβατος ταχυδακτυλουργός που θα αναταράξει τον κοσμάκη της μικρής αυλής, όσο κι αν ξιπάζει τ' αδικημένα τούτα πλάσματα, δεν είναι παρά η προβολή κάποιων μύχιων πόθων του. Γύρω του θα στήσουν, ασυνείδητα μα και πρόθυμα, το χορό τους όλες αυτές οι υπάρξεις που, ξεπεσμένες βαθμιαία ως το ύστατο σκαλί της απελπισίας, κατάντησαν να φιγουράρουν στη ζωή σαν απλοϊκές, εφιαλτικές καρικατούρες..." [ΑΓΓΕΛΟΣ ΤΕΡΖΑΚΗΣ]

ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ: 1.ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΣΑΜΙΑΜΙΘΗΣ, 2.ΠΕΛΟΠΙΔΑΣ ΦΕΚΛΑΣ, 3.ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ, 4.ΔΗΜΗΤΡΑ, 5.ΦΙΦΗ, 6.ΧΑΡΑΛΑΜΠΗΣ, 7.ΛΟΥΚΑΣ ΧΑΡΒΑΝΗΣ, 8.ΧΑΡΒΑΝΑΙΝΑ 9.ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ ΓΙΔΑΡΑΣ, 10.ΑΡΕΤΗ ΓΙΔΑΡΑ, 11.ΜΑΘΙΟΣ ΤΡΙΒΕΛΗΣ, 12.ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΑΡΤΕΜΙΣ, 13.Α ΑΣΤΥΦΎΛΑΚΑΣ, 14.Β ΑΣΤΥΦΥΛΑΚΑΣ, 15.ΜΑΝΤΑΜ ΣΟΥΡΛΟΥ, 16.Ο ΦΙΛΟΣ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΣ, 17.Η ΓΡΙΑ ΜΕ ΤΟ ΠΑΙΔΑΚΙ, 18.ΕΝΑΣ ΣΑΚΑΤΗΣ, 19.ΕΝΑΣ ΕΡΓΑΤΗΣ, 20.ΜΙΑ ΧΟΝΤΡΗ, 21.ΕΝΑΣ ΔΙΑΚΟΝΙΑΡΗΣ

ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ:
1944, Εθνικό Θέατρο, σκηνοθεσία Π.Κατσέλη
1970, Κρατικό Θέατρο του Μπάντεν-Μπάντεν
1981, Εθνικό Θέατρο, Κεντρική Σκηνή, σκηνοθεσία Κανέλλου Αποστόλου.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΒΙΝΤΕΟ (VIDEO)
Το Μεγάλο Παιχνίδι - Θεατρική ομάδα Ράμματα

ΕΙΛΩΤΕΣ

του Αγγ.Τερζάκη

Γενικές-ιστορικές πληροφορίες:
1938. Τρεις Πράξεις.
Τιμήθηκε με το Α' Κρατικό Βραβείο Θεάτρου.

"...Μιά στιγμή ανθρώπινη της ζωής μερικών ανθρώπων είναι οι "Είλωτες". Η οικογένεια των Λαζάρου, πατέρας και τρία παιδιά, βρίσκεται από μια κληρονομική, θα έλεγε κανείς, αναγκαιότητα κάτω από τη μοιραία κι ακατάλυτη επιταγή μιάς ηγεμονίας, όχι συμβατικής κι επίπλαστης όπως οι ανθρώπινοι δεσμοί, αλλά της ηγεμονίας ενός φυσικού νόμου.[...]Η απέναντί του θλιβερή συνθηκολόγηση του πατέρα, η μάταιη εξέγερση του μεγάλου γιού, η ψυχική διαταραχή του δεύτερου, η σπασμωδική απόπειρα διαφυγής από μέρους του τρίτου, δεν είναι παρά μορφές της ίδιας κι ορμέμφυτης αντίδρασης του ατόμου που θέλει με κάθε θυσία να περισώσει την ακεραιότητά του και την ανεξαρτησία του. Μα στο βάθος κάθε νόμου της ζωής κι άσχετα με την εξωτερική μορφή του πειθαναγκασμού, κρύβεται μιά ωμορφιά, μιά δικαίωση ανώτατη, ερμειτικά κλεισμένη για τις δυνάμεις της λογικής, μα ορθάνοιχτη για τις δυνάμεις της αγάπης..." [ΑΓΓΕΛΟΣ ΤΕΡΖΑΚΗΣ]

ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ: 1.ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΑΖΑΡΟΥ (βιομήχανος), 2.ΠΕΤΡΟΣ (γιός), 3.ΛΑΜΠΗΣ (γιός), 4.ΤΑΣΟΣ(γιός), 5.ΕΛΙΖΑ(οικονόμος), 6.ΕΙΡΗΝΗ(κόρη της Ελίζας), 7.ΝΙΚΗΤΑΣ ΝΟΥΦΑΡΗΣ(δικηγόρος), 8.ΣΥΜΕΩΝ ΜΑΖΑΡΕΜΗΣ, 9.ΔΙΑΝΑ, 10.ΛΟΛΑ(καμαριέρα), 11.Ο ΠΕΡΙΒΟΛΑΡΗΣ, 12.Α ΚΥΡΙΑ, 13.Β ΚΥΡΙΑ, 14.Α ΝΕΑΡΟΣ, 15.Β ΝΕΑΡΟΣ, 16.ΕΝΑΣ ΚΥΡΙΟΣ(ηλικιωμένος και κομψευόμενος)

ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ:
1939, Α΄ Άρμα Θέσπιδος, Βασιλικό Θέατρο

ΤΕΡΖΑΚΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ

[1907-1979]

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ:
Γεννήθηκε στο Ναύπλιο το 1907.Ο πατέρας του, δήμαρχος του Ναυπλίου,Δημήτριος, με το κόμμα των Φιλελευθέρων το 1915 εξελέγει βουλευτής Αργολιδοκορινθίας.Τότε η οικογενειά του εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου ο Αγ.Τερζάκης απόφοίτησε στη Νομική το 1927 (αναγορεύεται διδάκτωρ),επάγγελμα που θα ασκήσει μέχρι το 1931.
Στη λογοτεχνία εμφανίζεται φοιτητής ακόμα,με τα διηγήματα «Ο Ξεχασμένος».Από τότε συνεργάζεται με όλα σχεδόν τα λογοτεχνικά περιοδικά,ενώ το 1932 εκδίδει το δίτομο μυθιστόρημα «Δεσμώτες».Στο θέατρο εμφανίζεται με τον «Αυτοκράτωρ Μιχαήλ»,το οποίο γίνεται δεκτό ομόφωνα από το Εθνικό Θέατρο και ανεβαίνει το 1936.Ενα χρόνο αργότερα αναλαμβάνει την γραμματεία του Εθνικού Θεάτρου.
Για τα έργα του «Ο Σταυρός και το Σπαθί» και «Είλωτες» του δόθηκε το Κρατικό Βραβείο Θεάτρου.
Το 1940 γίνεται διευθυντής δραματολογίου στο Εθνικό Θέατρο.Κατά τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο,βρίσκεται στο Αλβανικό μέτωπο.
«...σταθμοί μιας ζωής που ορίζεται από τρεις πολέμους, τους τρεις πολέμους που στέκονται ορόσημα της γενιάς μου. O πρώτος μας βρήκε παιδιά, ο δεύτερος έφηβους, ο τρίτος άντρες. Tούτος, ο πόλεμος των πέντε ηπείρων, κόβει -για μένα τουλάχιστον- τη ζωή οριστικά στα δυο. Απ' αυτόν και πίσω, είναι τα νιάτα, τα νιάτα που τεντώνονται με τη φόρα την αποχτημένη για να φτάσουν ίσαμε το κατώφλι της ώριμης ηλικίας. Απ' αυτόν κι' εμπρός δεν ξέρω αν θα είναι η «ωριμότητα», όμως ξέρω πως δε θα είναι πια τα νιάτα».[ΑΓΓ.ΤΕΡΖΑΚΗΣ]
Το 1947,συνεργάζεται με την εφημερίδα το Βήμα, ενώ το 1950 γίνεται διευθυντής αλλά και καθηγητής Ιστορίας Θεάτρου και Δραματολογίας στη Σχολή του Εθνικού Θεάτρου,ως το 1971.
Από το 1963 ως το 1967 αναλαμβάνει τη διεύθυνση του περιοδικού «Εποχές»,ενώ παράλληλα το 1963 εκδίδεται ο πρώτος τόμος δοκιμίων του «Προσανατολισμός στον Αιώνα», έργο που τιμάται το 1964 με το βραβείο των «Δώδεκα».Το 1966 αναλαμβάνει μορφωτικός σύμβουλος στο υπουργείο εξωτερικών.
Το 1969 ,η Ακαδημία Αθηνών του απονείμει το Αριστείον Γραμμάτων για τη θεατρική μελέτη «Το μυστήριο του Ιάγου».Το 1974 εκλέγεται μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.Μετέφρασε συγγραφείς όπως οι Κόνραντ, Τζόνσον , Γκλουκ ,Ζιροντού Μπερξόν.
Πέθανε στην Αθήνα το 1979,κηδεύτηκε στο Α΄νεκροταφείο Αθηνών,και αργότερα μεταφέρθηκε στο Ναύπλειο όπου και ετάφει.

ΕΡΓΑ ΤΟΥ: «Ο Ξεχασμένος»[διηγήματα 1943] , «Φθινοπωρινή Συμφωνία»[διηγήματα 1929] , «Δεσμώτες»[μυθιστόρημα 1932] , «Η Παρακμή των Σκληρών»[μυθιστόρημα 1934] , «Μενεξεδένια Πολιτεία»[1937] , «Του Ερωτα και του Πολέμου»[διηγήματα 1943] , «Η Στοργή»[νουβέλα 1944] , «Η Πριγκηπέσσα Ιζαμπώ»[ιπποτικό μυθιστόρημα 1944] , «Απρίλης»[διηγήματα 1945] , «Ταξίδι με τον Εσπερο»[εφηβικό μυθιστόρημα 1946] , «Χωρίς Θεό»[μυθιστόρημα 1951] , «Μυστική Ζωή»[μυθιστόρημα 1957] , «Προσανατολισμός στον Αιώνα»[δοκίμια 1963] , «Η Ελληνική Εποποιία»[χρονικό του πολέμου 40-41,1964] , «Το μυστήριο του Ιάγου»[θεατρική μελέτη 1969] , «Αφιέρωμα στηντραγική μούσα»[δοκίμια 1970] , «Οι απόγονοι του Κάϊν»[δοκίμιο 1972] , «Ποντοπόροι»[δοκίμιο 1975] , «Οδοιπόρος μιας εποχής»[δοκίμια 1980] , «Ο άνθρωπος σε αδιέξοδο»[δοκίμια1981] , «Ενας μεταβαλλόμενος κόσμος»[δοκίμια1983] , «Του καιρού της δοκιμασίας»[δοκίμιο1984] , «Η ανάγκη του στοχασμού»[δοκίμια1985] , «Για μια δικαίωση του ανθρώπου»[δοκίμια1987] , «Κρίση και έλεγχος της εποχής μας»[δοκίμια1989] , «Επικεφαλής»[δοκίμια1990] , «Το πρωτείο του πνεύματος»[δοκίμια 1991] , «Ταραγμένες ψυχές»[δοκίμια1993] , «Καιροί τρικυμισμένοι»[δοκίμια1994] , «Η καμπη της ιστορίας»[δοκίμια1995] , «Το λυκόφως των ανθρώπων»[μυθιστόρημα1989]

ΘΕΑΤΡΙΚΑ ΕΡΓΑ:
1.Αυτοκράτωρ Μιχαήλ , 2.Γαμήλιο Εμβατήριο , 3.Ο Σταυρός και το Σπαθί , 4.Είλωτες , 5.Ο Εξουσιαστής[μονόπρακτο] , 6.Το Μεγάλο Παιχνίδι , 7.Αγνή , 8.Θεοφανώ , 9.Νύχτα στη Μεσόγειο , 10.Τα Λύτρα της Ευτυχίας[μονόπρακτο] , 11.Θωμάς ο Δίψυχος , 12.Ο Πρόγονος