ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΚΟΝΤΕΣΣΑΣ ΒΑΛΕΡΑΙΝΑΣ

του Γρ.Ξενόπουλου
Δράμα σε τρεις πράξεις
Γενικές-ιστορικές πληροφορίες:
Ο Γρηγόριος Ξενόπουλος είχε πρωτογράψει το μυστικό της Κοντέσσας Βαλέραινας, υπό τη μορφή "άτεχνου" διηγήματος (όπως μαρτυρά ο ίδιος), στα 1897. Αργότερα, στα 1901, ο Κωνσταντίνος Χρηστομάνος ε αφορμή την αναγγελία της δημιουργίας της Νέας Σκηνής, ζητά μετάξύ άλλων και από τον Γρ.Ξενόπουλο τη συγγραφή νέων έργων. Έτσι ξαναγράφεται το Μυστικό της Κοντέσσας Βαλέραινας υπό τη μορφή δράματος και ανεβαίνει για πρώτη φορά στη Νέα Σκηνή του Χρηστομάνου το 1904.
Τυπώθηκε το 1918 (Κολλάρος)
Ο Ξενόπουλος θεωρεί το Μυστικό της Κοντέσσας Βαλέραινας το αποκορύφωμα του ως τότε θεατρικού του έργου. Το θεωρεί επίσης εκτός από ηθογραφία, ένα έργο "πατριωτικό" με όλη της σημασία της λέξης.

ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΑΝΤΡΗ

του Γρ.Ξενόπουλου

Γενικές-ιστορικές πληροφορίες: Πρόκειται για το μυθιστόρημα του Γρ.Ξενόπουλου Κόκκινος Βράχος (1915), που ο ίδιος μετέτρεψε σε θεατρικό και το ονόμασε Φωτεινή Σαντρή, μετά από παραγγελία της Κυβέλης με την οποία ξεκίνησε να συνεργάζεται το 1908. Η Κυβέλη έπαιξε με μεγάλη επιτυχία τη Φωτεινή Σαντρή για πολλά χρόνια.
Το έργο αυτό του Ξενόπουλου μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο το 1949, από την Σπέντζος Φιλμ σε σκηνοθεσία Γρ.Γρηγορίου.

Υπόθεση: Η άφιξη του Άγγελου Μαρίνη, του σαραντάχρονου εξαδέρφου της Φωτεινής Σαντρή, για διακοπές στη Ζάκυνθο, αναστατώνει την ως τότε ξέγνοιαστη ζωή της. Ο λόγος είναι πως τον ερωτεύεται, όπως κι εκείνος αυτή, μα δεν μπορεί να δεχτεί τον ερωτά του λόγω της συγγένειας που τους συνδέει. Ο Άγγελος γυρίζει στην Αθήνα απογοητευμένος από τον ανεκπλήρωτο έρωτά του. Οι αμφιβολίες της Φωτεινής διαλύονται όταν μαθαίνει πως ο γάμος ανάμεσα σε πρώτα ξαδέρφια είναι αποδεκτός από τον Πατριάρχη. Ο Άγγελος όμως εν τω μεταξύ, έχει παντρευτεί κάποια άλλη, κι όταν αυτή η είδηση φτάνει στ' αυτιά της Φωτεινής, την οδηγεί να γκρεμιστεί από τον Κόκκινο Βράχο, και να τερματίσει τη ζωή της.
ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ: 1.Κύριος Σάντρης, 2.Κυρία Σάντρη, 3.Φωτεινή, 4.Μίμης, 5.Άγγελος Μαρίνης, 6.Τώνης Βρονκίνης, 7.Γιούλια Βρονκίνη, 8.Μαριέτα, 9.Κοσμάς Αλιμπράντε, 10.Ο πιανίστας:

Από τον «Κόκκινο βράχο» στη Φωτεινή Σάντρη

ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ:
1908, Ζάκυνθος από τον θίασο Κυβέλης
1943, από τους Μανωλίδου-Παππά-Δενδράμη
2011, Νέα Σκηνή Εθνικού Θεάτρου, σκην. Ρούλα Πατεράκη, με τους Θεμιστοκλή Πάνου, Θέμις Μπαζάκα, Γιούλικα Σκαφιδά, Αργύρη Πανταζάρα, Θανάση Ευθυμιάδη, Δημήτρη Μοθωναίο, Ιωάννα Παππά, Αμαλία Τσεκούρα, Κοσμά Φοντούκη, Νίκος Πλάτανος

ΣΧΕΤΙΚΑ ΒΙΝΤΕΟ (VIDEO)
Φωτεινή Σαντρή - ηχογραφημένο - Θέατρο της Κυριακής

Φωτεινή Σαντρή > Κόκκινος βράχος, μεταφορά στον κινηματογράφο

Ο ΨΥΧΟΠΑΤΕΡΑΣ

Του Γρ.Ξενόπουλου

Γενικές-ιστορικές πληροφορίες:
Τρίπρακτο έργο. 1895
Γράφτηκε και παραστάθηκε το 1895.Με το έργο αυτό εγκαινιάζεται το αστικό δράμα στην νεοελληνική δραματουργία.
Υπόθεση: Αναφέρεται στα τέλη του 19ου αιώνα ,σ’ ένα αστικό σπίτι της Αθήνας.Ο Λεωνίδας Βενιέρης, φιλοξενεί τα τρία ανήψια του, ελπίζοντας πως θα απόκομήσει ωφέλη από μια κληρονομιά που τελικά δεν τους ανήκει.Οταν το γεγονός αποκαλύπτεται, τα αφήνει να φύγουν απ’ το σπίτι,χωρίς κανένα ενδοιασμό.

ΣΤΕΛΛΑ ΒΙΟΛΑΝΤΗ

Του Γρ.Ξενόπουλου

Γενικές-ιστορικές πληροφορίες:
3 πράξεις
1908. Ηθογραφία.Αποτελεί διασκευή της νουβέλας του Έρως Εσταυρωμένος, την οποία πραγματοποίησε ο Ξενόπουλος μετά από παράκληση του Κωνσταντίνου Χρηστομάνου, εκ μέρους της Μαρίκας Κοτοπούλη.
Υποδείχθηκε από το Ελληνικό Κέντρο του Δ.Ι.Θ., μετά από αίτηση του ΒΒC, για ραδιοφωνική μετάδοση ελληνικών έργων.
Η ιστορία της Στέλλας Βιολάντη βασίζεται σε πραγματικό γεγονός που συγκλόνησε την Αθηναϊκή κοινωνία το 1883
"...Μα και την υπόθεση αυτή του Έρως Εσταυρωμένου την πήρα από τη ζωή. Δεν είναι φανταστική καθόλου. Όχι μόνο στη Ζάκυνθο, όχι μόνο στην Επτάνησο, αλλά και στην Ελλάδα γενικά, -όμοιο περιστατικό είχε συμβεί τότε στην Πάτρα, άλλο στην Αθήνα-, ερωτευμένα κορίτσια φυλακίζουνταν εκείνο τον καιρό σε σοφίτες ή καταγώγια, ως να ξεχάσουν, να αρνηθούν την απαγορευμένη τους αγάπη, ή να πεθάνουν. Συχνότερα συνέβαινε το πρώτο, κάποτε όμως -η περίπτωση της Στέλλας Βιολάντη- συνέβαινε το δεύτερο: η υπέρβαση ή κατάχρηση αυτής της πατρικής εξουσίας έφτανε στο έγκλημα και τελείωνε σε τραγωδία. Έτσι το έργο αυτό, και στην υπόθεσή του και στην ιδέα του, είναι κάτι το γνήσια ντόπιο, το ηθογραφικό αν θέλετε, χωρίς την παραμικρή, νομίζω, επίδραση από ξένα πρότυπα, που τόσο συχνά τη βλέπουμε στο νεοελληνικό θέατρο..." [26 Απριλίου 1948, Γρ.Ξενόπουλος]

«..Ο κ.Ξενόπουλος ορθώνει αντιμέτωπους δύο εντελώς τετράγωνους χαρακτήρες και απαλύνει, χρωματίζει μόνο τη σύγκρουση του δυνάστου με το θύμα του με ένα επινόημα, που είναι αληθινά έξυπνο, που αποτελεί το φωτεινότερο σημείο όλου του έργου…[..]..ο αγαπημένος της Στέλλας είναι ανάξιος της αγάπης της.Ο πατέρας της δεν εναντιώνεται στον πόθο της μόνο γιατί θέλει να επιβάλει τη θέλησή του και τον αυταρχισμό του , αλλά και γιατί διακρίνει ό,τι εκείνη τυφλωμένη από τον έρωτα δεν μπορεί να αντιληφθεί,πως ο γάμος της με τον αγαπημένο της θα είναι μοιραία δυστυχισμένος.Ο ποταπός χαρακτήρας του αγαπημένου , που δικαιώνει κάπως την άποψη και τη στάση του πατέρα, που μας συμφιλιώνει κάπως μαζί του, χωρίς να αφαιρεί τίποτα από τη συμπάθεια που αισθανόμαστε για τη Στέλλα και την αγάπη της, προσδίνει κάποια ισορροπία στη θέση των δύο αντιπάλων..» ΑΛΚΗΣ ΘΡΥΛΟΣ [Νέα Εστία 1-15 Μαρτίου 1944]

Άπαντα Γ. Ξενόπουλου, τόμος β', Αδελφοί Βλάσση, Αθήνα 1991

ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ: 1.ΠΑΝΑΓΗΣ ΒΙΟΛΑΝΤΗΣ, 2.ΜΑΡΙΑ ΒΙΟΛΑΝΤΗ, 3.ΣΤΕΛΛΑ ΒΙΟΛΑΝΤΗ, 4.ΝΤΑΝΤΗΣ, 5.ΘΕΙΑ ΝΙΟΝΙΑ, 6.ΧΡΗΣΤΑΚΗΣ ΖΑΜΑΝΟΣ, 7.ΑΣΗΜΙΝΑ

ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ:
1909 Θίασος Μαρίκας-Σαγιώρ, Νέα Σκηνή Κωνσταντίνου Χρηστομάνου
1948 Εθνικό Θέατρο, Κεντρική Σκηνή, σε σκηνοθεσία Δ.Ροντήρη
1965-66 Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, σκηνοθεσία Σ.Καραντινού
1976 Θέατρο της Δευτέρας

Ραδιοφωνικό απόσπασμα

ΣΧΕΤΙΚΑ ΒΙΝΤΕΟ (VIDEO)
Στέλλα Βιολάντη - Το Θέατρο της Δευτέρας


Στέλλα Βιολάντη - Ελληνική ραδιοφωνία / Το θέατρο της Τετάρτης

ΞΕΝΟΠΟΥΛΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ

[1867-1951]
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ:
Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη στις 9 Δεκεμβρίου 1867, με καταγωγή από την Ζάκυνθο (από την πλευρά του πατέρα του Διονύσιου, η μητέρα του Ευλαλία ήταν από την Κων/πολη).
Το 1892 εγκαταστάθίσταται μόνιμα στην Αθήνα και το 1894 παντρεύεται την Ευφροσύνη Διογενίδη. Το 1901 παντρεύεται για δεύτερη φορά, την Χριστίνα Κανελλοπούλου.
Συνδεδεμένος άμεσα με την εμφάνιση του αστικού δράματος στην ελληνική δραματουργία, και τους κοινωνικούς προβληματισμούς που αυτό συνεπάγονταν, στην πορεία στρέφεται στην ηθογραφία και την μεσοαστική ρομαντική κωμωδία.Μέχρι το 1940 έγραψε μεγάλο αριθμό κωμωδιών και ρομαντικών ηθογραφιών.Υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής της δημοτικής.Συνεργάτης και στη συνέχεια διευθυντής του περιοδικού «Εστία».Από το 1927 εκδίδει τη «Νέα Εστία».Από το 1896 έως το 1948 υπήρξε αρχισυντάκτης του περιοδικού "Η Διάπλασις των Παίδων". Από το 1901 ως το 1912 δημοσιεύει στο περιοδικό Παναθήναια λογοτεχνικά έργα και μελέτες. Από το 1912 γράφει μυθιστορήματα σε συνέχειες για την εφημερίδα Έθνος.

Εγραψε πολλά μυθιστορήματα, όπως «Κακός δρόμος», «Κόκκινος βράχος» , «Μαργαρίτα Στέφα» κ.ά.., πολλά από τα οποία δημοσιεύτηκαν σε επιφυλλίδες εφημερίδων.
Πολλά από τα έργα του, μεταφράστηκαν σε ξένες γλώσσες.Από το 1931, εκλέχτηκε Ακαδημαϊκός.
Πέθανε τον Ιανουάριο του 1951.Μετά τον θάνατό του, συστάθηκε το Ετήσιο Έπαθλο Γρηγορίου Ξενόπουλου, από την Πανελλήνια Ένωση Ελευθέρου Θεάτρου.Θεσμός που κράτησε δύο μόνο χρόνια.
Εμφανίζεται στη θεατρική γραφή με τον Ψυχοπατέρα το 1895. Έγραψε 46 θεατρικά έργα.

ΘΕΑΤΡΙΚΑ ΕΡΓΑ:1.Το Μυστικό της Κοντέσσας Βαλέραινας , 2.Στέλλα Βιολάντη , 3.Το Φιόρο του Λέβάντε , 4.Ο Πειρασμός , 5.Ο Ψυχοπατέρας , 6.Φοιτηταί , 7.Η Μονάκριβη , 8.Φωτεινή Σαντρή , 9.Ποπολάρος, 10. Δεν είμαι εγώ ή Η Λογική, 11.Θείος Όνειρος, 12.Ραχήλ, 13.Ψυχοσάββατο