Η ΧΑΡΤΟΠΑΙΧΤΡΑ

1964

του Δημ.Ψαθά
Γενικές-ιστορικές πληροφορίες: Η κωμωδία του Δημήτρη Ψαθά, η Χαρτοπαίχτρα, γράφτηκε το 1963, και πρωτοανέβηκε στην σκηνή από το θίασο της Κατερίνας (Ανδρεάδη), σημειώνοντας τον μεγαλύτερο αριθμό παραστάσεων, για εκείνα τα χρόνια. Συγκεκριμένα παίχτηκε για τρεις περιόδους κι έκανε 720 παραστάσεις. Το 1964 μεταφέρεται στον κινηματογράφο, σε παραγωγή Φίνος Φίλμς, σκηνοθεσία Γ.Δαλιανίδη και μουσική Μ.Πλέσσα, και έρχεται τρίτη (σε εισπράξεις) ανάμεσα στις ταινίες της χρονιάς. Πρόκειται για ένα από τα πιο πολυπαιγμένα έργα του Ψαθά.
"..Το μεγαλύτερο μέρος των γυναικών της αστικής τάξης παίζουν σήμερα χαρτιά -πάνδημη κατάντησε η χαρτοπαιξία εκεί όπου είναι λυμένα κατά κάποιον τρόπο τα βασικά προβλήματα της ζωής -υπάρχει συνεπώς αφθονία υλικού για την κωμωδία.Δεν είναι, όμςω, αυτή η γενίκευση της γυναικείας χαρτοκατάνυξης που μου κίνησε το ενδιαφέρον, σήμερα, για την παθιασμένη χαρτοπαίχτρα. Εδώ και πολλά χρόνια είχα επισημάνει τον τύπο -το 1953 έδωσα ένα σκίτσο στην κωμωδία Φαύλος Κύκλος.." Δ.Ψαθάς

ΦΩΝΑΖΕΙ Ο ΚΛΕΦΤΗΣ

Του Δ.Ψαθά

Μ.Αρώνη-Ντ.Ηλιόπουλος

Γενικές-ιστορικές πληροφορίες:
1958. Κωμωδία σε τρεις πράξεις και τέσσερις εικόνες.
Πρωτοπαίχτηκε από τον θίασο Μαίρης Αρώνη-Ντίνου Ηλιόπουλου τον Οκτώβριο του 1958.
Έγινε κινηματογραφική ταινία το 1965, σε σκηνοθεσία Γ.Δαλιανίδη, με τους Ντ.Ηλιόπουλο, Ρ.Βλαχοπούλου, Δ.Παπαγιαννόπουλο.

«Φωνάζει ο κλέφτης για να φύγει ο νοικοκύρης…Και το δυστύχημα είναι ότι πολύ συχνά –προπάντων στην εποχή μας- φωνάζει τόσο δυνατά και τόσο θρασύτατα ο κλέφτης ώστε φεύγει ο νοικοκύρης πανικόβλητος,για να μη βρεί τρικούβερτους μπελάδες! Οι κάπηλοι των ηθικών αξιών είναι την βοήν αγαθοί και επικίνδυνοι… Το φαινόμενο είναι συνηθέστατο.Κοντά στους τίμιους ανθρώπους που αγωνίζονται απεγνωσμένα για την αποκατάσταση των ηθικών αρχών και αξιών που κλόνισε ο πόλεμος, υπάρχει πάντα και η ποικιλία των κραυγαλέων μακρυχέρηδων που τους σιγοντάρουν- τάχα υψώνοντας τη φωνή περιπαθώς και απλώνοντας το χέρι ιεροκρυφίως. Είναι αυτοί που -όπως λέει η ηρωίδα του έργου- «από τη μιά μεριά φωνάζουν υπέρ πίστεως και πατρίδας και από την άλλη της αλλάζουνε την πίστη της πατρίδος»….[..]..,Από αντίδραση για κάτι τέτοιες περιπτώσεις ,-για να μην πω αηδία και αγανάκτηση-,βγήκε η κωμωδία «φωνάζει ο κλέφτης». Ισως το θέμα να μην είναι τόσο κατάλληλο για την τέρψη του κοινού, όμως στο θέατρο δεν ξέρω άλλη γλώσσα από την γλώσσα της κωμωδίας που τα λέει όλα πάιζοντας ή γελώντας.» ΔΗΜ.ΨΑΘΑΣ [ΘΕΑΤΡΟ 59]

Ντ.Ηλιόπουλος-Δ.Παπαγιαννόπουλος

Υπόθεση:Ολα αρχίζουν όταν ο Τιμολέων βρίσκει στο δρόμο το πορτοφόλι του στρατηγού Καραλέοντος, το παραδίδει, κι ο στρατηγός εκτιμώντας την τιμιότητά του τον προσλαμβάνει στον Οργανισμό.Ο Τιμολέων έχει την «αδυναμία» να είναι τίμιος και να λέει την αλήθεια.Για να βρει όμως την τόλμη που του λείπει και να αποκαλύψει τις απάτες που ανακαλύπτει, παίρνει «το φάρμακο του θάρρους», όπως λέει κι ο ίδιος, το κρασί.Ο άλλος τίμιος του έργου, είναι ο στρατηγός Σόλων Καραλέων.Στον Οργανισμό που διευθύνει έχει τοποθετήσει σ΄εμπιστευτική θέση τον μακρυχέρη κουνιάδο του, ο οποίος τον κλέβει ασύστολα χάρη στο καμουφλάρισμα που του εξασφαλίζει η αδερφή του η κυρία Καραλέοντος.

Κριτικές: «…Το φωνάζει ο κλέφτης είναι έργο διασκεδαστικό με δραματικό υπόστρωμα που του δίνει ουσιαστικότερη γεύση.Και κάτι άλλο: Οι συχνοί αφορισμοί του συγγραφέως ,οι σχετικοί με διάφορα ζητήματα δημόσιας οικονομίας και κρατικής διοικήσεως-καταχρήσεις, φόροι ,ανακριτικαί μεθόδοι κ.τ.λ.-προσφέρουν πρόσθετη τέρψη σε μια μερίδα του κοινού, που φαίνεται να πιστεύει ότι το πολιτικοκοινωνικό μας καθεστώς είναι το χειρότερο που μπορεί να γίνει..» [ΣΤΑΘΗΣ ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ]

ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ: 1.ΣΟΛΩΝ ΚΑΡΑΛΕΩΝ (στρατηγός εν αποστρατεία), 2.ΛΙΑ(γυναίκα του), 3.ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ (αδελφός της), 4.ΛΕΛΑ (γυναίκα του), 5.ΤΙΜΟΛΕΩΝ ΛΑΜΠΡΟΣ, 6.ΤΑΣΙΑ(υπηρέτρια), 7.ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΑΣΤ.ΤΜΗΜΑΤΟΣ, 8.ΑΡΧΙΦΥΛΑΚΑΣ

ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ:
1958,(Οκτώβριος) Θίασος Ηλιόπουλου-Αρώνη, σκηνοθεσία Μαίρης Αρώνη
2010, (23 Οκτωβρίου) Θέατρο Ήβη, σκηνοθεσία Π.Φιλιππίδη
[Ακρόπολις, από θέατρο 59]

ΣΧΕΤΙΚΑ ΒΙΝΤΕΟ (VIDEO)
Φωνάζει ο Κλέφτης - κινηματογραφική ταινία


Φωνάζει ο Κλέφτης - Θεατρική ομάδα Πυλίου


Φωνάζει ο Κλέφτης - ΓΕΛ Χανίων

ΦΟΝ ΔΗΜΗΤΡΑΚΗΣ

Του Δ.Ψαθά

Γενικές-ιστορικές πληροφορίες:
1947. Κωμωδία σε τρεις πράξεις.
Θεωρείται το κορυφαίο θεατρικό έργο του Δ.Ψαθά.
«…..Διάβασα τελευταία σ’ ένα αγγλικό βιβλίο [Νταφ Κούπερ, Ο Βασιλιάς Δαβίδ] την ακόλουθη βαθιά και οξεία παρατήρηση: ‘Το έγκλημα της προδοσίας είναι πιο συχνά μια προσωπική υπόθεση παρά μια εσκεμμένη πράξη.Υπάρχουν άτομα ικανά να πουλήσουν τη χώρα τους για χρήματα, αλλά αυτά ανήκουν στην κατηγορία των κοινών εγκληματιών και δεν έχουν ενδιαφέρον για τον ιστορικό.Ο αληθινός προδότης δεν είναι αρχικά παρά ένας τίμιος άνθρωπος δυσαρεστημένος.Η δυσαρέσκεια έχει μιαν αφετηρία προσωπική ή πολιτική ή και τις δύο’. Την ίδια κατανόηση δείχνει και ο κ.Ψαθάς,χωρίς να μπορεί να υποτεθεί πως πρόκειται για τίποτ’ άλλο παρά για συνάντηση,για σύμπτωση αντιλήψεων…»ΑΛΚΗΣ ΘΡΥΛΟΣ [Νέα Εστία,1/15-6-46]

"..Ο Φον Δημητράκης είναιμία σπαρταριστή κωμική σάτιρα πάνω σ' ένα τραγικό θέμα: το πάθος για εξουσία. Ο κεντρικός χαρακτήρας του έργου έχει μία θεατρική ανάπτυξη σχεδόν ιδανική [...] Ο χαρακτήρας αναπτύσσεται και φαίνεται μέσα σε μια σιγουριά έξαρσης ως εκπρόσωπος μιας τάξης και ως προϊόν μιας συγκεκριμένης κοινωνικής δομής. Ο Δημητράκης παράγεται από μια ιδεολογία που θητεύει χρόνια στον καθημερινό φασισμό, πολύ πριν ο φασισμός εμφανιστεί ως επίσημη ιδεολογία της ισχύος. Γι' αυτό το έργο του Ψαθά δεν είναι δέσμιο της επικαιρότητάς του. Οι φον Δημητράκηδες πλήθυναν τα τελευταία χρόνια στον τόπο, προϊόντα μιας ιδεολογίας, που απολυτοποιεί την ισχύ, που εξατομικεύει το κέρδος, που μονοπωλεί τον πατριωτισμό, που θεωρητικοποιεί την προδοσία. [...] Στο Φον Δημητράκης δε γελοιοποιείται ένας άνθρωπος, ξεσκεπάζεται μια νοοτροπία, μια αγωγή, ένα κοινωνικό ιδεώδες. [..] Η εποχή των φον Δημητράκηδων και οι άνθρωποί τους γίνονται μοντέλα για κάθε εποχή, όσο η κοινωνία βράζει στο ζουμί της. [..] Ο Φον Δημητράκης είναι μία πολιτική κωμωδία μόνο, που η θέση της, σωστά δε λέγεται, αλλά παράγεται και επιβάλλεται από τη δραματική της υφή." [Κλειδιά και Κώδικες του Θεάτρου, ΚΩΣΤΑΣ ΓΕΩΡΓΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ, Βιβλιοπωλείο της ΕΣΤΙΑΣ]

ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ: 1.ΦΟΝ ΔΗΜΗΤΡΑΚΗΣ, 2.ΜΑΡΙΑ, 3.ΛΕΩΝΙΔΑΣ, 4.ΑΝΝΑ, 5.ΖΑΡΛΑΣ, 6.ΣΕΡΑΦΕΙΜ, 7.ΙΟΥΛΙΑ, 8.ΦΩΦΩ, 9.ΓΙΑΝΝΗΣ, 10.ΠΕΛΑΤΗΣ Α, 11.ΠΕΛΑΤΗΣ Β, 12.ΚΑΤΙΝΑ, 13.ΧΩΡΟΦΥΛΑΚΑΣ

ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ:
1946, Ενωμένοι Καλλιτέχνες, Αιμίλιος Βεάκης
1979, Θέατρο Αλάμπρα, Θύμιος Καρακατσάνης
1989 (24 Φεβρουαρίου), ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Αγρινίου
1993 (15 Φεβρουαρίου), Εθνικό Θέατρο, Κεντρική Σκηνή
1999, Θέατρο Βεάκη, Θύμιος Καρακατσάνης

ΣΧΕΤΙΚΑ ΒΙΝΤΕΟ (VIDEO)
Φον Δημητράκης - Θύμιος Καρακατσάνης


Φον Δημητράκης - Το Θέατρο της Δευτέρας


Φον Δημητράκης - Θεατρικό εργαστήρι σύγχρονης τέχνης Κεφαλλονιάς


Φον Δημητράκης - Ραδιοφωνικό

ΨΑΘΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ

[1907-1979]

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ:
Κατάγεται από την Τένεδο.Γεννήθηκε στην Τραπεζούντα του Πόντου το 1907.Μετά την μικρασιατική καταστροφή ήρθε στην Αθήνα.Ξεκίνησε από τη δημοσιογραφία,ενώ επιδόθηκε ιδιαίτερα στο ευθυμογράφημα.Εγραψε ακόμη πολλά βιβλία και θεατρικά έργα.Από τα βιβλία του, τα : «χειμώνας του ΄41», «αντίσταση», «το χιούμορ μιας εποχής», και «από την εύθημη πλευρά» είναι εμπνευσένα από τα χρόνια της κατοχής, ενώ τα «Παρίσι –Σταμπούλ», «κάτω από τους ουρανοξύστες», και «στη χώρα των μυλόρδων» είναι βιβλία με χιουμοριστικές ταξιδιωτικές εντυπώσεις.
Πάρα πολλά από τα θεατρικά του έργα έγιναν επιτυχημένες κινηματογραφικές ταινίες.
Πολυγραφότατος, με αφοπλιστική απλότητα στο λόγο, παραμένει αποκαλυπτικά επίκαιρος ακόμα και σήμερα.

ΘΕΑΤΡΙΚΑ ΕΡΓΑ:
1.Το Στραβόξυλο , 2.Ο Εαυτούλης μου , 3.Μαντάμ Σουσού , 4.Οι ελαφρόμυαλοι , 5.Η Ζωή είναι ωραία, 6.Φον Δημητράκης, 7.Δε Θυμάμαι Τίποτα , 8.Ευθεία και Τεθλασμένη , 9.Ζητείται ψεύτης , 10.Μικροί Φαρισαίοι , 11.Φαύλος Κύκλος , 12.Ενας Βλάκας και Μισός , 13.Προς Θεού Μεταξύ μας ,14.Φωνάζει ο Κλέφτης , 15.Ξύπνα Βασίλη , 16.Η Χαρτοπαίχτρα , 17.Ο Αχόρταγος, 18.Ο Κηφισοφών*, 19.Γαλάζια χελώνα*, 20.Νευρικός κύριος*, 21.Τρελοί της εποχής*, 22.Ιφιγένεια. . . εν Μαύροις*, 23.Προς Θεού Μεταξύ μας, 24. Εταιρεία Θαυμάτων, 25.Εξοχικόν Κέντρον ο Έρως, 26.Η Μαίρη τα λέει όλα, 27.Εμπρός να γδυθούμε, 28.Ο Κουτσομπόλης, 29.Προίκα μου Αγαπημένη, 30.Οι Ατίθασοι, 31.Ο Αφελής, 32.Το Ανθρωπάκι
*μονόπρακτά που περιλαμβάνονται στα Σκίτσα της Εποχής

ΑΛΛΑ ΕΡΓΑ: Χειμώνας του 41(1945), Αντίσταση(1945), Το χιούμορ μιας εποχής(1946), Κάτω από τους ουρανοξύστες(1950), Στη χώρα των μυλόρδων(1951), Παρίσι, Σταμπούλ κι άλλα εύθυμα ταξίδια(1951), Οικογένεια βλαμμένου(1956), Παρ ολίγον να γελάσουμε(1960), Από την εύθυμη πλευρά, Στο καρφί και στο πέταλο, Πέρα βρέχει(1960), "Γη του Πόντου"(1966), η Θέμις έχει κέφια, Η Θέμις έχει νεύρα, Ορκίζομαι να είπω την αλήθεια, Μαντάμ Σουσού» , Χειμώνας του ΄41, Αντίσταση