Το Nacht und Träume [Νύχτα και Όνειρα] γράφηκε σε παραγγελία του τηλεοπτικού σταθμού Süddeutsche Rundfunk. Μεταδόθηκε στις 19 Μαϊου 1983. Εκδόθηκε πρώτα στα Αγγλικά απο τον Faber and Faber, London, το 1984.
Στο έργο ακούγονται τρεις φορές τα τελευταία 7 μέτρα από το ομώνυμο λιντ του Schubert [Εδώ στην ερμηνεία του Kwangchul Youn]:
Heil’ge Nacht, du sinkest nieder; Nieder wallen auch die Träume Wie dein Mondlicht durch die Räume, Durch der Menschen stille Brust. Die belauschen sie mit Lust; Rufen, wenn der Tag erwacht: Kehre wieder, heil’ge Nacht! Holde Träume, kehret wieder!
Πέφτεις, ιερή νύχτα,
Πέφτουνε και τα όνειρα
Όπως το σεληνόφωτό σου στους χώρους,
Πλημμυρίζουν των ανθρώπων το ήρεμο στήθος.
Αυτοί τα κοίτανε με γλύκα·
Αναφωνούν, όταν η μέρα ξυπνά:
Γύρισε πάλι, ιερή νύχτα!
Αγαπημένα όνειρα, γυρίστε και πάλι!
Το έργο είναι βουβό.Εδωοι σκηνοθετικές οδηγίες του Beckett. Εδω η παράσταση.
To "Eh Joe" (1965), είναι το πρώτο έργο γραμμένο στα αγγλικά, το οποίο ο S. Beckett έγραψε αποκλειστικάως “A piece for television”, για την τηλεόραση. Η συγγραφή του ξεκίνησεστοπεντηκοστό ένατοέτος της ηλικίας τουσυγγραφέα, 13η Απριλίου 1965, και ολοκληρώθηκε την 1η Μαΐου του ίδιου έτους.Η πρώτηαγγλικήεκπομπήβγήκεστο BBC2(4 Ιουλίου1966)με τον JackMacGowranπαίζονταςτον Joe(αρχικά «Jack», κατά την έναρξητου πρώτου σχεδίου) καιSiânPhillipsως Voice (η Φωνή), για τους οποίουςήτανειδικά γραμμένο το έργο. Πρόκειται για έναν ηλικιωμένο άντρα γύρω στα 50-60, ο οποίος είναι μόνος σε ένα ανεπίπλωτο, μοναστικό δωμάτιο, ευκρινώς φοβισμένος από κάτι αθέατο. Εκεί δέχεται τη βασανιστική κριτική μιας μυστυριώδους γυναικείας φωνής, για προηγούμενες πράξεις του, η οποία επανακαλεί στη μνήμη του, μια ερωτική σχέση του από το παρελθόν, η οποία είχε τραγικό τέλος, καθώς ο Joe οδήγησε την γυναίκα στην αυτοκτονία.
Η παρουσίαση που προβάλλεται στην παρακάτω οπτικομαγνητική εγγραφή (παρουσιασμένη αποσπασματικά σε τρία μέρη), συμμετέχουν οι Klaus Herm στο ρόλο του Joe, και η Billie Whitelaw στο ρόλο της Voice.
Η σκηνοθεσία ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, με την κάμερα και την Φωνή, ασύμπτωτες χρονικά, εναλλάσσονται με «επιθέσεις» στη σκέψη και το ασυνείδητο του Joe, αναδεικνύοντας τις αντιδράσεις του, τις οποίες ο θεατής, σχεδόν ηδονοβλεπτικά, προσπαθεί να αναγνώσει στο βλέμμα και στους μυικούς σπασμούς του προσώπου του.
Carina
__________
WOMAN'S VOICE:
Joe ...
Joe ...
Thought of everything? ... Forgotten nothing?... You're all right now, eh? ... No one can see you now .... No one can get at you now .... Why don't you put out that light? ... There might be a louse watching you .... Why don't you go to bed? ... What's wrong with that bed, Joe? ... You changed it, didn't you? ... Made no difference? ... Or is the heart already? ... Crumbles when you lie down in the dark .... Dry rotten at last .... Eh Joe?
The best's to come, you said, that last time .... Hurrying me into my coat .... Last I was favoured with from you .... Say it you now, Joe, no one'll hear you .... Come on, Joe, no one can say it like you, say it again now and listen to yourself .... The best's to come .... You were right for once .... In the end.
You know that penny farthing hell you call your mind .... That's where you think this is coming from, don't you? ... That's where you heard your father .... Isn't that what you told me? ... Started in on you one June night and went on for years.... On and off .... Behind the eyes .... That's how you were able to throttle him in the end .... Mental thuggee you called it ... One of your happiest fancies .... Mental thuggee .... Otherwise he'd be plaguing you yet .... Then your mother when her hour came .... 'Look up, Joe, look up, we're watching you' .... Weaker and weaker till you laid her too .... Others .... All the others .... Such love he got .... God knows why .... Pitying love .... None to touch it .... And look at him now .... Throttling the dead in his head.
Anyone living love you now, Joe? ... Anyone living sorry for you now?
... That slut that comes on Saturday, you pay her, don't you? ... Penny a
hoist tuppence as long as you like ... Watch yourself you don't run
short, Joe ... Ever think of that? ... Eh Joe? ... What it'd be if you
ran out of us .... Not another soul to still .... Sit there in his
stinking old wrapper hearing himself .... That lifelong adorer ....
Weaker and weaker till not a gasp left there either .... Is it that you
want? ... Well preserved for his age and the silence of the grave ....
That old paradise you were always harping on .... No Joe .... Not for
the likes of us.
I was strong myself when I started .... In on you .... Wasn't I, Joe?
... Normal strength .... Like those summer evenings in the Green .... In
the early days .... Of our idyll .... When we sat watching the ducks
.... Holding hands exchanging vows .... How you admired my elocution!
... Among other charms .... Voice like flint glass .... To borrow your
expression .... Powerful grasp of language you had .... Flint glass ....
You could have listened to it for ever .... And now this .... Squeezed
down to this .... How much longer would you say? ... Till the whisper
.... You know .... When you can't hear the words .... Just the odd one
here and there .... That's the worst .... Isn't it, Joe? ... Isn't that
what you told me .... Before we expire .... The wisper ...The odd word .... Straining
to hear .... Brain tired squeezing ... It stops in the end ...You stop it in
the end ... Imagine if you couldn't .... Ever think of that? ... If it
went on .... The whisper in your head .... Me whispering at you in your
head .... Things you can't catch .... On and off .... Till you join us
.... Eh Joe?
...
How's your Lord these days? ... Still worth having? ... Still lapping it
up? ... The passion of our Joe .... Wait till He starts talking to you
.... When you're done with yourself .... All your dead dead .... Sitting
there in your foul old wrapper .... Very fair health for a man of your
years .... Just that lump in your bubo .... Silence of the grave without
the maggots .... To crown your labours .... Till one night .... 'Thou
fool thy soul' .... Put your thugs on that .... Eh Joe? ... Ever think
of that? ... When He starts in on you .... When you're done with
yourself .... If you ever are.
Yes, great love God knows why .... Even me .... But I found a better
.... As I hope you heard .... Preferable in all respects .... Kinder
.... Stronger .... More intelligent .... Better looking .... Cleaner
.... Truthful .... Faithful .... Sane .... Yes .... I did all right.
But there was one didn't .... You know the one I mean, Joe .... The
green one .... The narrow one .... Always pale .... The pale eyes ....
Spirit made light .... To borrow your expression .... The way they
opened after .... Unique .... Are you with me now? ... Eh Joe? ... There
was love for you .... The best's to come, you said .... Bundling her
into her Avoca sack .... Her fingers fumbling with the big horn buttons
.... Ticket in your pocket for the first morning flight .... You've had
her, haven't you? .... You've laid her? ... Of course he has .... She
went young .... No more old lip from her.
Ever know what happened? ... She didn't say? ... Just the announcement in the Independent
.... 'On Mary's beads we plead her needs and in the Holy Mass' ....
Will I tell you? ... Not interested? ... Well I will just the same .... I
think you should know .... That's right, Joe, squeeze away .... Don't
lose heart now .... When you're nearly home .... I'll soon be gone ....
The last of them .... Unless that poor old slut loves you .... Then
yourself .... That old bonfire .... Years of that stink .... Then the
silence .... A dollop of that .... To crown all .... Till His Nibs ....
One dirty winter night .... 'Mud thou art.'
All right .... Warm summer night .... All sleeping .... Sitting on the
edge of her bed in her lavender slip .... You know the one .... Ah she
knew you, heavenly powers! ... Faint lap of sea through open window ....
Gets up in the end and slips out as she is .... Moon .... Stock ....
Down the garden and under the viaduct .... Sees from the seaweed the
tide is flowing .... Goes on down to the edge and lies down with her
face in the wash .... Cut a long story short doesn't work .... Gets up
in the end sopping wet and back up to the house .... Gets out the
Gillette .... The make you recommended for her body hair .... Back down
the garden and under the viaduct .... Takes the blade from the holder
and lies down at the edge on her side .... Cut another long story short
doesn't work either ... You know how she always dreaded pain .... Tears a
strip from the slip and ties it round the scratch .... Gets up in the
end and back up to the house .... Slip clinging the way wet silk will
.... This all new to you, Joe? ... Eh Joe? ... Gets the tablets and back
down the garden and under the viaduct .... Takes a few on the way ....
Unconscionable hour by now .... Moon going off the shore behind the hill
.... Stands a bit looking at the beaten silver .... Then starts along
the edge to a place further down near the Rock .... Imagine what in her
mind to make her do that .... Imagine .... Trailing her feet in the
water like a child .... Takes a few more on the way .... Will I go on,
Joe? ... Eh Joe? ... Lies down in the end with her face a few feet from
the tide .... Clawing at the shingle now .... Has it all worked out this
time .... Finishes the tube .... There's love for you .... Eh Joe? ....
Scoops a little cup for her face in the stones .... The green one ....
The narrow one .... Always pale .... The pale eyes .... The look they
shed before .... The way they opened after .... Spirit made light ....
Wasn't that your description, Joe? ...
All right .... You've had the best .... Nowimagine .... Before she goes Imagine .... Face in the cup .... Lips on a stonea stone.... Taking Joe with her .... Light gone ....'Joe Joe' .... No sound to the stones the stones... Say it you now, no one'll hear you .... Play 'Joe' it parts the lips the lips...Imagine the hands .... Imagine The solitaire .... Against a stone a stone.... Imagine the eyes the eyes.... Spiritlight .... Breasts in the stones .... And the hands .... Before they go .... Imagine the hands .... What are they at? ... In the stones the stones....What are they fondling? ... Till they go .... There's love for you .... Isn't it, Joe ? ... Wasn't it, Joe? ... Eh Joe? ... Wouldn't you say? ... Compared to us ... Compared to Him .... Eh Joe?...
[...]Μιας και βρισκόμουνα στην παραλία, είπα να εφοδιαστώ με πιπιλόπετρες. Βότσαλα ήταν, αλλά εγώ τα λέω πέτρες. Ναι, αυτή η φορά έκανα ένα σοβαρό απόθεμα. Τις μοίρασα στα ίσα στις τέσσερες τσέπες μου και τις πιπίλαγα μια-μια με τη σειρά. Εδώ όμως προέκυπτε ένα πρόβλημα, το οποίο έλυσα αρχικά με τον ακόλουθο τρόπο. Είχα ας πούμε δεκάξη πέτρες, από τέσσερες σε κάθε μια από τις τέσσερες τσέπες μου, οι οποίες ήταν οι δυό σε κάθε μια από τις τέσσερες τσέπες μου, οι οποίες ήταν οι δυο τσέπες του παντελονιού μου και οι δυο τσέπες του παλτού μου. Μόλις έπαιρνα μια πέτρα από τη δεξιά τσέπη του παλτού μου, και την έβαζα στο στόμα μου, την αντικαθιστούσα μέσα από τη δεξιά τσέπη του παλτού μου με μια πέτρα από τη δεξιά τσέπη του παντελονιού μου, την οποία αντικαθιστούσα με μια με μια πέτρα από την αριστερή τσέπη του παντελονιού μου, την οποία αντικαθιστούσα με την πέτρα που ήταν στο στόμα μου, αμέσως μόλις τέλειωνα το πιπίλισμα. Κι έτσι υπήρχαν πάντα τέσσερες πέτρες σε κάθε μια από τις τέσσερες τσέπες μου, αλλά όχι ακριβώς οι ίδιες πέτρες. Κι όταν η όρεξη για πιπίλισμα με ξανάπιανε, έβαζα πάλι το χέρι στη δεξιά τσέπη του παλτού μου, όντας σίγουρος πως δε θα έβγαζα την ίδια πέτρα που είχα πιπιλίσει την τελευταία φορά. Και ενώ την πιπίλαγα τακτοποιούσα τις υπόλοιπες πέτρες με τον τρόπο που περιέγραψα. Και ούτω καθεξής. Όμως η λύση αυτή δεν με ικανοποιούσε απόλυτα. Γιατί δε μου διέφευγε πως, χάρη σε μια διαβολική σύμπτωση, οι τέσσερες πέτρες που κυκλοφορούσαν μ'αυτόν τον τρόπο θα μπορούσαν να είναι πάντα οι ίδιες. Οπότε, αντί να πιπιλάω τις δεκάξη μου πέτρες στη σειρά, πιπίλαγα μόνο τις τέσσερες, πάντα τις ίδιες, στη σειρά. Αλλά τις ανακάτευα καλά μέσα στις τσέπες μου, προτού αρχίσω το πιπίλισμα, και πάλι μετά, όσο κρατούσε το πιπίλισμα, και πριν αρχίσω να τις μεταφέρω, ελπίζοντας έτσι να πετύχω μια πιο γενικευμένη κυκλοφορία τους από τσέπη σε τσέπη. Αλλά αυτή ήταν μια μέση λύση, στην οποία δεν ήταν δυνατόν ν' αρκεστεί για πολύ ένας άνθρωπος σαν κι εμένα. Άρχισα λοιπόν να ψάχνω να βρω κάτι άλλο. Και πρώτα-πρώτα σκέφτηκα μήπως θα έκανα καλύτερα να μεταφέρω τις πέτρες ανά τέσσερες, και όχι ανά μία, δηλαδή , την ώρα που πιπίλαγα, να παίρνω τις τρεις πέτρες που απόμεναν στη δεξιά τσέπη του παλτού μου και να βάζω στη θέση τους τις τέσσερες της δεξιάς τσέπης του παντελονιού μου, και στη δική τους θέση τις τέσσερες της αριστερής τσέπης του παλτού μου, και τέλος στη δική τους θέση τις τρεις της δεξιάς τσέπης του παλτού μου συν τη μία, μετά το τέλος του πιπιλίσματος, που είχα στο στόμα μου. Ναι, στην αρχή μου φάνηκε πως με τον τρόπο αυτό θα πετύχαινα ένα καλύτερο αποτέλεσμα. Αλλά όταν το καλοσκέφτηκα αναγκάστηκα ν'αλλάξω γνώμη και να παραδεχτώ ότι κυκλοφορώντας τις πέτρες κατά τετράδες κατέληγα στο ίδιο ακριβώς πράγμα όπως και όταν τις κυκλοφορούσα κατά μονάδες. Γιατί ναι μεν ήμουν σίγουρος πως θα έβρισκα κάθε φορά, στη δεξιά τσέπη του παλτού μου, τέσσερες πέτρες εντελώς άλλες απ'τις αμέσως προηγούμενες, αυτό όμως δεν απόκλειε την πιθανότητα να πετυχαίνω πάντα την ίδια πέτρα, σε κάθε τετράδα, και συνεπώς να πιπιλάω, όχι τις δεκάξη μου πέτρες στη σειρά, όπως ήθελα, αλλά μόνο τις τέσσερες, πάντα τις ίδιες, στη σειρά. Έπρεπε λοιπόν να ψάξω αλλού, κι όχι στον τρόπο κυκλοφορίας. Γιατί με οποιοδήποτε τρόπο κι αν κυκλοφορούσα τις πέτρες διέτρεχα πάντα τον ίδιο κίνδυνο. Ήταν πρόζα ταυτόχρονα και τις πιθανότητες να απολαμβάνω τις πέτρες μου με τον τρόπο που ήθελα εγώ, δηλαδή τη μία μετά την άλλη μέχρι να εξαντλήσω τον αριθμό τους. Αν είχα, παραδείγματος χάρη, οχτώ τσέπες, αντί για τις τέσσερες που είχα, τότε και η σατανικότερη σύμπτωσηδε θα μπορούσε να μ' εμποδίσεινα πιπιλάω τις οχτώ τουλάχιστον από τις δεκάξη μου πέτρες, στη σειρά. Η αλήθεια είναι πως θα 'πρεπε να έχω δεκάξη πέτρες για να ΄χω το κεφάλι μου απόλυτα ήσυχο. Και για πολύ καιρό είχα κολλήσει σ'αυτό το συμπέρασμα, που έλεγε πως εφόσον δεν είχα δεκάξη τσέπες, κάθε μια με την πέτρα της, δε θα κατόρθωνα ποτέ να φτάσω το σκοπό που επεδίωκα, παρά μόνο από διαβολική σύπτωση. Κι αν το να διπλασιάσω τις τσέπες μου ήταν κατι που μπορούσε στην ανάγκη να γίνει, χωρίζοντας κάθε μια τους στα δυο, με μερικές παραμάνες ας πούμε, ο τετραπλασιασμός τους ήταν κάτι που ξεπέρναγε τις δυνατότητές μου. Και δεν είχα καμιά διάθεση να μπω σε τόσο κόπο για ένα ημίμετρο. Γιατί άρχιζα να χάνω κάθε αίσθηση του μέτρου, ύστερα από όλο αυτό το σαματά μ΄αυτή την ιστορία, και να λέω, Ή όλα ή τίποτα. Κι αν αντιμετώπισα προς στιγμή το ενδεχόμενο να δημιουργήσω μια σχέση μεγαλύτερης ισότητας ανάμεσα στις πέτρες μου και τις τσέπες μου, μειώνοντας τις μεν στον αριθμό των δε, ήταν μονάχα προς στιγμή. Γιατί αυτό θα ισοδυναμούσε με ομολογία της ήττας μου. Και καθισμένος στην ακρογιαλιά, μπροστά στη θάλασσα, με τις δεκάξη μου πέτρες απλωμένες μπροστά μου, τις κύτταζα με θυμό μαζί και αμηχανία. Γιατί όσο δύσκολο μου ήταν να κάθομαι σε καρέκλα, ή σε πολυθρόνα, εξαιτίας του πιασμένου ποδιού μου, καταλαβαίνετε, τόσο εύκολο μου ήταν να κάθομαι χάμω, εξαιτίας του πιασμένου αλλά και πονεμένου ποδιού μου, γιατί εκείνον ακριβώς τον καιρό άρχισε και το καλό μου πόδι, καλό με την έννοια πως δεν ήταν πιασμένο, να πιάνεται. Χρειαζόμουν ένα στήριγμα κάτω απ' το γόνατο, καταλαβαίνετε, αλλά και κάτω από όλο το πόδι, το στήριγμα της γης. Κι ενώ καθόμουνα και κύτταζα έτσι τις πέτρες μου, αναμασώντας αναρίθμητους συνδυασμούς, όλους εξίσου λάθος, και ζούλαγα χούφτες άμμου, έτσι που η άμμος γλίστραγε μες απ' τα δάχτυλά μου και ξανάπεφτε στην παραλία, ναι, ενώ κρατούσα έτσι το μυαλό μου κι ένα μέρος απ' το σώμα μου σε εγρήγορση, ξάφνου μια μέρα μου πέρασε απ' το πρώτο, έτσι σαν έκλαμψη, πως θα μπορούσα ίσω να πετύχω το σκοπό μου χωρίς ν' αυξήσω αριθμητικά τις τσέπες μου, ούτε να μειώσω αριθμητικά τις πέτρες μου, αλλ' απλώς και μόνο θυσιάζοντας την αρχή του στοιβάσματος. Την πρόταση αυτή, που άρχισε ξαφνικά να ψέλνεται μέσα μου, σαν εδάφιο του Ησαϊα, ή του Ιερεμία, χρειάστηκα αρκετό καιρό να μπω στο νόημά της, ιδιαίτερα ο όρος στοίβασμα, που μου ήταν άγνωστος, παρέμεινε για πολύ καιρό σκοτεινός. Αλλά στο τέλος ανακάλυψα φαίνεται πως ο όρος στοίβασμα δεν μπορούσε εδώ να σημαίνει τίποτ' άλλο, τίποτα καλύτερο, από την κατανομή των δεκάξη πετρών σε ομάδες των τεσσάρων, μια ομάδα σε κάθε τσέπη, και πως εκείνο που υπονόμευε όλους τους μέχρι τότε υπολογισμούς μου και καθιστούσε το πρόβλημα κυριολεκτικά άλυτο, ήταν η άρνησή μου να αντιμετωπίσω το ενδεχόμενο μιας διαφορετικής κατανομής. Και χάρη σ' αυτήν ακριβώς την ερμηνεία, είτε ήταν η σωστή είτε δεν ήταν, μπόρεσα εντέλει να βρω μια λύση, μια λύση αρκετά χοντροκομμένη οφείλω να πω, αλλά σίγουρη , σίγουρη. Είμαι φυσικά έτοιμος να πιστέψω, και μάλιστα το πιστεύω ακράδαντα, πως μπορούσαν να βρεθούν, και μάλιστα μπορούν ακόμα να βρεθούν, και άλλες λύσεις σ' αυτό το πρόβλημα, λύσεις εξίσου σίγουρες αλλά πολύ λιγότερο χοντροκομμένες από αυτήν που θα σας περιγράψω ευθύς αμέσως, άμα μπορέσω. Και πιστεύω ακόμα, πως αν είχα δείξει λίγο παραπάνω επιμονή, λίγο παραπάνω υπομονή, θα την είχα βρει και μόνος μου. Αλλά ήμουν κουρασμένος, κουρασμένος, και αρκέστηκα άδοξα στην πρώτη λύση που ήταν μια κάποια λύση, σ'αυτό το πρόβλημα. Και για να μη σας αραδιάσω όλα τα στάδια και τα βάσανα που πέρασα πριν καταλήξω σ'αυτήν, σας την παρουσιάζω, σε όλη της τη φρίκη. Το μόνο(το μόνο!) που είχα να κάνω ήταν να βάλω ας πούμε, πρώτα-πρώτα, έξη πέτρες στη δεξιά τσέπη του παλτού μου, ή τσέπη του ανεφοδιασμού, πέντε στη δεξιά τσέπη του παντελονιού μου, και πέντε τέλος στην αριστερή τσέπη του παλτού μου, που μας έκαναν ενόλω, δύο οι πέντε δέκα συν έξη δεκάξη, και καμιά, γιατί δεν έμενε καμιά, στην αριστερή τσέπη του παλτού μου, που για την ώρα έμενε κενή, κενή από πέτρες εννοείται, γιατί το κανονικό περιεχόμενό της παρέμενε ανέπαφο, συν τα διάφορα περιστασιακά αντικείμενα. Γιατί πού φαντάζεστε ότι φύλαγα το μαχαίρι μου της κουζίνας, τα ασημικά μου, την κόρνα μου, κι όλα τα υπόλοιπα που δεν σας έθιξα, ακόμα, που μπορεί να μη θίξω ποτέ; Λοιπόν. Τώρα μπορώ ν' αρχίσω το πιπίλισμα. Κυττάξτε με καλά. Παίρνω μια πέτρα από τη δεξιά τσέπη του παλτού μου, την πιπιλάω, παύω να την πιπιλάω, τη βάζω στην αριστερή τσέπη του παλτού μου, την κενή (από πέτρες). Παίρνω μια δεύτερη πέτρα από τη δεξιά τσέπη του παλτού μου, την πιπιλάω, τη βάζω στην αριστερή τσέπη του παλτού μου. Και ούτω καθεξής μέχρις ότου η δεξιά τσέπη του παλτού μου αδειάσει εντελώς (εκτός από το κανονικό και περιστασιακό της περιεχόμενο) και οι έξη πέτρες που μόλις πιπίλισα, τη μια μετά την άλλη, βρεθούν όλες στην αριστερή τσέπη του παλτού μου. Αφού σταματήσω τότε, και συγκεντρωθώ, για να μην κάνω καμιά μαλακία, μεταφέρω στη δεξιά τσέπη του παλτού μου, όπου δεν υπάρχουν πια πέτρες, τις πέντε πέτρες της δεξιάς τσέπης του παντελονιού μου, τις οποίες αντικαθιστώ με τις έξη πέτρες της αριστερής τσέπης του παλτού μου. Κι έτσι έχουμε πάλι την αριστερή τσέπή του παλτού μου αδειανή από πέτρες και τη δεξιά τσέπη του παλτού μου εφοδιασμένη, και μάλιστα σωστά, δηλαδή με πέτρες άλλες από εκείνες που μόλις πιπίλισα, και τις οποίες αρχίζω τώρα να πιπιλάω, τη μια μετά την άλλη, και να τις μεταφέρω, τη μια μετά την άλλη, στην αριστερή τσέπη του παλτού μου, όντας απόλυτα βέβαιος, στο μέτρο που μπορεί να είναι κανείς απόλυτα βέβαιος μ' αυτά τα πράγματα, πως δεν πιπιλάω τις ίδιες πέτρες που πιπίλισα λίγο πριν, αλλά άλλες. Κι όταν η δεξιά τσέπη του παλτού μου ξαναδειάσει (από πέτρες), και οι πέντε που μόλις πιπίλισα βρεθούν όλες ανεξαιρέτως στην αριστερή τσέπη του παλτού μου, τότε προβαίνω στην ίδια ανακατανομή που έκανα και πριν, ή σε μια παρεμφερή, δηλαδή, μεταφέρω στη δεξιά τσέπη του παλτού μου, που είναι πάλι διαθέσιμη, τις πέντε πέτρες της δεξιάς τσέπης του παντελονιού μου, τις οποίες αντικαθιστώ με τις έξη πέτρες της αριστερής τσέπης του παντελονιού μου, τις οποίες και αντικαθιστώ με τις πέντε πέτρες της αριστερής τσέπης του παλτού μου. Και να με πάλι έτοιμος να ξαναρχίσω. Χρειάζεται να συνεχίσω;" [...]
Επιμέλεια video και κείμενο στα ελληνικά Carina
Το κείμενο είναι απόσπασμα από τη νουβέλα του Samuel Beckett "ΜΟΛΛΟΫ ", σε μετάφραση Α. Παπαθανασοπούλου από τις εκδόσεις ύψιλον/βιβλία
Το απομαγνητοφωνημένο κείμενο στην αγγλική γλώσσα:
Ο Σάμουελ Μπέκετ ήταν γνωστός για την συστολή του, όταν υπήρχαν συσκευές ηχογράφησης γύρω του. Μπορούσε να ξοδεύει ώρες δουλεύοντας με τους ηθοποιούς στο στούντιο, αλλά όταν ερχόταν η ώρα να ηχογραφήσει κάποιο κομμάτι με τη δική του φωνή, γινόταν ακριβοθώρητος. Είναι γνωστό ότι υπάρχουν ελάχιστες ηχογραφήσεις. Έτσι, το παραπάνω ηχητικό του Μπέκετ, που διαβάζει δυο ποιήματά του, είναι πάρα πολύ σπάνιο.
Οι ηχογραφήσεις έγιναν το 1965 από τον Λόρενς Χάρβει, καθηγητή της συγκριτικής λογοτεχνίας στο κολέγιο Ντάρμουθ, ο οποίος ταξίδεψε στο Παρίσι για να συναντήσει τον Μπέκετ αρκετές φορές από το 1961 έως το 1965, καθώς ερευνούσε το 1970 βιβλίο του «Σάμουελ Μπέκετ, ποίηση και κριτική». Από μια μεριά, ο Μπέκετ, κατά τη διάρκεια των συζητήσεών τους, απήγγειλε αρκετά αποσπάσματα από την τρίτη, αλλά δεύτερηδημοσιευμένη νουβέλα του «Watt».Tο βιβλίο γράφτηκε στα αγγλικά τη δεκαετία του 40, κυρίως το διάστημα που κρυβόταν από τους Ναζί στη νότια Γαλλία. Είναι μια πειραματική νουβέλα ( ο Μπέκετ το έλεγε «άσκηση») που μιλάει για έναν ερευνητή, ονόματι Γουάτ, ο οποίος ταξιδεύει στο σπίτι του αινιγματικού κ.Νοττ και δουλεύει για κάποιο διάστημα ως υπηρέτης του. Ο Γουάτ και ο Νοτ συχνά διερμηνεύονται στη θέση της ερώτησης «τι» και του αναπάντητου «δεν» ή «τίποτα». Τα δύο ποιήματα που ηχογραφήθηκαν από τον Μπέκετ είναι από τα 37 «σκανδαλιστικά» Αντέντα στο τέλος του «Watt». Ο Χάρβει επίσης, ηχογράφησε τον Μπέκετ να διαβάζει ένα απόσπαμα πρόζας από το βιβλίο. Ολόκληρη η 4λεπτη μαγνητοταινία βρίσκεται στη συλλογή «Βεκερ Λάιμπραρι» στο Ντάρμουθ. Η παραπάνω εγγραφή είναι από το φιλμ «Περιμένοντας τον Μπέκετ» του 1933. Η ποιότητα της φωτογραφίας είναι χαμηλή και υπάρχουν ενοχλητικοί δανέζικοι υπότιτλοι, κι έτσι ίσως ο καλύτερος τρόπος για να απολαύσεις το διάβασμα, είναι να κυλήσεις προς τα κάτω και να κοιτάξεις τις λέξεις του Μπέκετ καθώς θα ακούς τη φωνή του. Αρχίζει με τo 4oΠαράρτημα, το οποίο δημοσιεύτηκε αργότερα ως «Tailpiece» στη συλλογή ποιημάτων το 1930-1978.
who may tell the tale of the old man? weigh absence in a scale? mete want with a span? the sum assess of the world’s woes? nothingness in words enclose?
Σύμφωνα με τους λόγιους, Γκοντράσκι και Κρις Άκερλι στο δοκίμιό τους «Watt του Σάμουελ Μπέκετ», οι εικόνες του ποιήματος είναι μια απεικόνιση του βιβλικού αποσπάσματος, Ησαΐα 40:12, από τον Μπέκετ, το οποίο λέει: «Ποιος μέτρησε τα νερά μέσα στη χούφτα του, και τον Παράδεισο με την πιθαμή και ζύγισε τα βουνά στην πλάστιγγα και τους λόφους στη ζυγαριά;» Το επόμενο ποίημα είναι το 23ο Παράρτημα. Μιλάει για το μεγάλο και άκαρπο ταξίδι του Watt μέσα σε άγονους τόπους.
Watt will not abate one jot but of what
of the coming to of the being at of the going from Knott’s habitat
of the long way of the short stay of the going back homet he way he had come
of the empty heart of the empty hands of the dim mind wayfaring through barren lands
of a flame with dark winds hedged about going out gone out
of the empty heart of the empty hands of the dark mind stumbling through barren lands
that is of what Watt will not abate one jot
Αν υπάρχει κάποια εσφαλμένη προφορά σε συγκεκριμένα σύμφωνα (ειδικά το τ) από τον Μπέκετ, είναι γιατί το 1964 υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση αφαίρεσης όγκου από το σαγόνι του. Για μικρό χρονικό διάστημα ο Μπέκετ μετά την επέμβαση είχε μια τρύπα στον ουρανίσκο του. Σύμφωνα με ένα άρθρο του Πίτερ Σουαμπ το 1998 στους Times Literary Supplement, οι ηχογραφήσεις πιθανόν να έγιναν τον Μάρτιο του 1965, όταν ο Μπέκετ περίμενε μια προγραμματισμένη χειρουργική επέμβαση για να διορθώσει τον ουρανίσκο του. Πολλοί ακροατές έχουν εντυπωσιαστεί από την ομορφιά των ηχογραφήσεων. Κι όπως έγραψε ο Σααμπ: Η φωνή του Μπέκετ είναι απρόσμενα απαλή και φαίνεται να ταιριάζει περισσότερο με το γαλήνιο και συμπονετικό ύφος της γραφής του παρά με το εξοργισμένο και κυνικό του ύφος. Διαβάζει τα ποιήματα πολύ πιο αργά από ότι τα πεζά, με μια ρυθμική μελιστάλακτη προφορά.
Το συνολικό αποτέλεσμα της απαγγελίας από αυτές τις σπάνιες και συναρπαστικές ηχογραφήσεις, είναι αυτό που ο Μπέκετ συνιστούσε στον ηθοποιό Ντέιβιντ Γουαριλόου για το Οχάιο Ιμπρόμπτιου, «ήρεμο, σταθερό, σχεδιασμένο να καταπραΰνει» ή ( για να αναφέρω 2 από τις καίριες λέξεις από το «Watt») «ένα μουρμουρητό» έχει σκοπό «να καταπραΰνει».Προφανώς, η μαγνητοταινία καταγράφει ένα είδος πρόβας και σίγουρα ο τελειομανής Μπέκετ δεν θα είχε μείνει ευχαριστημένος απ’ αυτό το αποτέλεσμα, αλλά είναι καλό που ξέρουμε ότι η φωνή του δεν έχει χαθεί εντελώς.
Όταν έβρεχε, όταν χιόνιζε,όταν έρριχνε χαλάζι,βρισκόμουν αντιμέτωπος με το ακόλουθο δίλημμα. Να συνεχίσω να προχωράω ακουμπώντας στην ομπρέλλα μου και να γίνω μούσκεμα ή να σταματήσω και να προφυλαχτώ κάτω από την ανοιχτή μου ομπρέλλα;
Όπως τόσα και τόσα διλλήματα έτσι κι αυτό ήταν ψευδοδίλλημα.
Γιατί αφ' ενός μεν το μόνο που είχε απομείνει από το θόλο της ομπρέλλας μου ήταν μερικά κουρέλια που ανέμιζαν γύρω απ΄τις βέργες, και αφ' ετέρου θα μπορούσα να συνεχίσω να προχωράω, πολύ αργά, χρησιμοποιώντας την ομπρέλλα μου όχι πια σαν στήριγμα αλλά σαν υπόστεγο. Αλλά είχα τόσο πολύ συνηθίσει στην ιδέα, αφ' ενός μεν της τέλεια αδιάβροχης ακριβής μου ομπρέλλας και αφ' ετέρου της αδυναμίας μου να προχωρήσω χωρίς ν' ακουμπάω σ' αυτήν, που το δίλλημα παρέμενε ακέραιο, για μένα.
Θα μπορούσα φυσικά να φτιάξω ένα μπαστούνι, με ένα κλαδί, και να συνεχίσω το δρόμο μου, παρ' όλη τη βροχή, το χιόνι, το χαλάζι, ακουμπώντας στο μπαστούνι και κρατώντας την ομπρέλλα ανοιχτή από πάνω μου. Αλλά δεν το έκανα, δεν ξέρω γιατί. Αλλά όταν έπεφτε βροχή, και τα διάφορα άλλα που μας πέφτουν απ' τον ουρανό, εγώ συνέχιζα καμιά φορά το δρόμο μου ακουμπώντας στην ομπρέλλα, οπότε γινόμουν λούτσα. Αλλά τις πιο πολλές φορές σταματούσα επιτόπου, άνοιγα την ομπρέλλα από πάνω μου και περίμενα να περάσει η μπόρα. Οπότε γινόμουν πάλι λούτσα. Αλλά το θέμα δεν ήταν εκεί. Κι αν είχε αρχίσει ξαφνικά να βρέχει μάννα, εγώ πάλι θα περίμενα, ακίνητος, κάτω απ' την ομπρέλλα μου, να σταματήσει, πριν τρέξω να επωφεληθώ. Κι όταν το χέρι μου κουραζόταν να κρατάει την ομπρέλλα ψηλά, τότε την έδινα στο άλλο χέρι. Και με το ελεύθερο χέρι μου χτυπούσα κι έτριβα κάθε σημείο του σώματός μου που μπορούσα να φτάσω, για να μπορεί το αίμα να σταλάζει ελεύθερα, ή το περνούσα στο πρόσωπό μου, με μια κίνηση που μου ήταν χαρακτηριστική. Κια η μακριά μύτη της ομπρέλλας μου ήταν σαν δάχτυλο. Οι καλύτερες σκέψεις μου μου έρχονταν σ' αυτές τις στάσεις. Αλλά όποτε φαινόταν καθαρά πως η βροχή κ.τ.λ. δε θα σταμάταγε όλη μέρα ή όλη νύχτα, τότε υποχωρούσα μπρος στη λογική κι έφτιαχνα μια καλύβα της προκοπής. Αλλά δεν μ' άρεσαν πια οι καλύβες της προκοπής, αυτές με τα κλαδιά.
απόσπασμα από το βιβλίο τουSamuel Beckett "Molloy" σε
Δολώματα, δολώματα. Είναι τάχα δυνατό να 'χω κι ένα φίλο ανάμεσά τους, που κουνάει λυπημένα το κεφάλι, και δε λέει τίποτα ή λέει μόνο, αραιά και που, Φτάνει πια, φτάνει. Και βέβαια μπορεί να υπάρχει κανείς πριν αρχίσει, σ' αυτό είναι αμετακίνητοι. Με θέλουν με τις ρίζες μου και με όλα μου. Αυτός ο χρόνος που τρέχει, που καλπάζει, είναι ο ίδιος που βρισκόταν σε λήθαργο. Κι αυτή η σιωπή, που μέσα της ωρύονται και που μια μέρα θ' αποκατασταθεί, είναι η ίδια η αλλοτινή. Ίσως λιγάκι φθαρμένη απ' τη χρήση. Εντάξει,εντάξει, κι εγώ, εγώ πού είμαι καθ' οδόν, που αρμενίζω με γεμάτα λέξεις πανιά, είμαι επίσης ο ίδιος αδιανόητος πρόγονος για τον οποίο δεν μπορεί να ειπωθεί τίποτα. Μπορεί όμως να μιλήσω κάποια μέρα και γι' αυτόν και για την ανεξιχνίαστη εποχή όπου ήμουν αυτός, κάποια μέρα που θα σωπάσουν, αφού πειστούν επιτέλους πως δε θα γεννηθώ, αφού δεν μπόρεσα να συλληφθώ. Ναι, μπορεί να μιλήσω γι' αυτόν, για μια στιγμή, σαν αντίλαλος που κοροϊδεύει, πριν ξαναγυρίσω σ' αυτόν, απ' τον οποίο δεν κατάφεραν να με χωρίσουν. Άλλωστε αρχίζουν να εξασθενίζουν, είναι αισθητό. Αλλά είναι μπλόφα, για να με κάνουν να χαρώ χωρίς λόγο, όπως κάνουν αυτοί, κι από λύπη ύστερα να δεχθώ τους όρους τους, ν' αρκεστώ σε μια ησυχία της κακιάς ώρας. Όμως εγώ δεν μπορώ να κάνω τίποτα, φαίνεται πως αυτό τους διαφεύγει συνεχώς. [...]
[...]
Ναι αλλά το στόμα μου, δε θα τ' ανοίξω, δεν μπορώ να τ΄ανοίξω, δεν έχω στόμα, και τί έγινε, θα μου φυτρώσει ένα, στην αρχή μια τρυπίτσα, που θ' ανοίγει, θα βαθαίνει, ο αέρας θα ορμήσει μέσα μου, ο ζωογόνος αέρας, κι αμέσως μετά έξω μου, ουρλιάζοντας. Αλλά μήπως ζητάω πολλά, ζητώντας τόσα πολλά, από τόσα λίγα, είναι άραγε σκόπιμο; Και δε θ' αρκούσε τάχα, χωρίς ν' αλλάξει τίποτα στο πράγμα όπως έχει, όπως ανέκαθεν είχε, χωρίς ποτέ να ανοιχτεί κανένα στόμα στο μέρος όπως ούτε ρυτίδες δεν μπόρεσαν ποτέ να χαραχτούν, δεν θ' αρκούσε τάχα να γίνει, τί να γίνει, έχασα το νήμα, δεν πειράζει, πιάνω άλλο, να γίνει μια ελάχιστη κίνηση ένα ανεπαίσθητο βούλιαγμα ή ανασήκωμα, που θα 'βαζε μπρος, η κίνηση θα πρόσβαλε όλο το σύστημα, θ' απλωνόταν ραγδαία, η ταραχή θα γενικεύονταν, θ' άρχιζαν οι μετακινήσεις, τα λεγόμενα ταξίδια, επαγγελματικά ταξίδια, εκπαιδευτικά ταξίδια, ταξίδια αναψυχής, ταξίδια του μέλιτος, εξερευνητικές αποστολές, οικογενειακές εξορμήσεις, και μακρινοί, μοναχικοί και μελαγχολικοί περίπατοι μες τη βροχή, επισημαίνω τα κυριότερα ρεύματα, αθλητισμός, στριφογυρίσματα στο κρεββάτι, γυμναστικές ασκήσεις, μυικοί σπασμοί, κινητική αταξία, επιθανάτια αγωνία, πτωματική ακαμψία, ανάδυση του σκελετού, πρέπει ν' αρκούσε. Δυστυχώς όμως πρόκειται για υπόθεση λέξεων, φωνών, ας μην το ξεχνάμε, ας προσπαθήσουμε να μην το ξεχνάμε εντελώς, για κάτι που πρέπει να ειπωθεί, απ' αυτούς, από μένα, δεν είναι σαφές, στο τέλος αναρωτιέται κανείς μήπως όλη αυτή η μαλακία περί ζωής και θανάτου είναι άσχετη μ΄αυτούς, όσο είναι και με μένα. [...]
ό,τι έρχεται / απ' όσα θυμάσαι / φαντάζεσαι / κανείς δεν ξέρει / η ζωή ψηλά / η ζωή εδώ / ο Θεός στον ουρανό / ναι ή όχι / αν μ' αγαπούσε λίγο / αν ο Πιμ μ' αγαπούσε λίγο / ναι ή όχι / αν εγώ τον αγαπούσα λίγο / στο σκοτάδι στη λάσπη / εις πείσμα όλων / λίγη τρυφερότητα / βρίσκεις κάποιον επιτέλους / κάποιος σε βρίσκει επιτέλους / ζείτε μαζί κολλημένοι / αγαπάτε ο ένας τον άλλον / λίγη αγάπη / λίγη / χωρίς να αγαπιέστε / αγαπιέστε λίγο / χωρίς να αγαπάτε / απάντησε σ' αυτό / άφησέ το αόριστο / αφησέ το σκοτεινό ..;
Samuel Beckett - ΠΩΣ ΕΙΝΑΙ Comment c' est,1961 How It Is , 1964
Οpera " Neither" του Morton Feldman και Samuel Beckett, στο Staatstheater στη Stuttgart
_____
Morton Feldman
Morton Feldman (12, Ιαν. 1926 - 3 Σεπτεμβρίου, 1987) ήταν ένας Αμερικανός συνθέτης , γεννήθηκε στην Νέα Υόρκη .
Μια σημαντική φυσιογνωμία στην μουσική του 20ού αιώνα , Feldman ήταν ένας πρωτοπόρος της inderterminate music , μια εξέλιξη που συνδέεται με το πειραματικό σχολείο στη Νέα Υόρκη των συνθετών όπως επίσης ο John Cage , Christian Wolff , και Earle Brown . Τα έργα του Φέλντμαν χαρακτηρίζονται από καινοτομίες συμβολισμούς που ανέπτυξε για να δημιουργήσει το χαρακτηριστικό ήχο του: ρυθμούς που φαίνεται να είναι ελεύθεροι και κυμαινόμενοι. Σκιάσεις έντονες που αργά γίνονται αόριστες. Μια γενικά ήρεμη και αργά εξελισσόμενη μουσική. Επαναλαμβανόμενα ασσύμετρα μοτίβα. Αργότερα τα έργα του, μετά το 1977, άρχισε να ερευνά τα όρια της διάρκειας.
________________
Morton Feldman (January 12, 1926 – September 3, 1987) was an American composer, born in New York City.
A major figure in 20th century music, Feldman was a pioneer of indeterminate music, a development associated with the experimental New York School of composers also including John Cage, Christian Wolff, and Earle Brown. Feldman's works are characterized by notational innovations that he developed to create his characteristic sound: rhythms that seem to be free and floating; pitch shadings that seem softly unfocused; a generally quiet and slowly evolving music; recurring asymmetric patterns. His later works, after 1977, also begin to explore extremes of duration.
είναι από τα ωραιότερα έργα του Μπέκετ. Γράφτηκε στην αγγλική γλώσσα τον Ιανουάριο του 1965 και για πρώτη φορά παίχτηκε στο Βερολίνο, το 1966. Γράφτηκε και αφιερώθηκε στον εκδότη Τζον Κάλντερ.
Τρεις Γυναίκες, μέσα από 125 λέξεις,
περιγράφουν το κοινό τους παρελθόν, την αγωνία για τον επερχόμενο καιρό
αλλά και την πίστη τους στην παντοτινή φιλία που τις δένει. Έρχονται και
φεύγουν κι αυτές σαν τις μέρες, σαν τα γεγονότα μιας ζωής. Όλα περνούν
και έρχονται άλλα, τίποτα δεν αλλάζει ποτέ… Ακόμη και η ασθένεια που
τόσο τρομάζει τους ανθρώπους είναι ένα μυστικό που δεν θα μάθει ούτε θα
το εξιχνιάσει ποτέ ο «ενδιαφερόμενος».
Όλες οι αλλαγές είναι μια ψευδαίσθηση που δημιουργεί η κίνηση;
Samuel Beckett's Ohio Impromptu (2000) with Jeremy Irons
Ohio Impromptu, written in 1980, opens with a figure clad in black with long white
hair hiding his face and sitting on a white chair at a white table.
There are two characters, the Reader and the Listener. The Reader,
it emerges, is a mysterious messenger from someone now dead and
once loved by the Listener. The book the Reader reads from tells
the story of the Listener mourning right up until the last moment,
when the story is told for the last time and 'there is nothing left
to tell'. Throughout, the Listener not only listens but also regulates
his companion's reading by knocking on the table with his hand in
an attempt to ensure that this will not be the final telling of
the tale.
'With
never a word exchanged they grew to be as one.'
– Ohio Impromptu –
__
Toμονόπρακτο"Απρόοπτο στο Οχάιο", πρωτότυπος τίτλος στ' αγγλικά "Ohio Impromptu",
γράφτηκε από τον Μπέκετ κατά παραγγελία για ένα ακαδημαϊκό συμπόσιο που
έγινε το 1980, στο Οχάιο, στο πλαίσιο των εορτασμών για τα 75α γεννέθλιά του, κι έκανε την πρεμιέρα του στο Τhe Stadium II Theater, το 1981, σε σκηνοθεσία Alan Schneider
Μου
φάνηκε ότι το νόημα αυτών των λέξεων, αλλά και του μικρού θορύβου που
έκαναν, δεν το συνειδητοποίησα παρά μερικά δευτερόλεπτα αφού τις είχα
προφέρει. Είχα τόσο λίγο τη συνήθεια να μιλάω, που μου συνέβαινε καμιά
φορά να αφήνω να διαφεύγουν, απ’ το στόμα, φράσεις άψογες από γραμματική
άποψη αλλά τελείως απογυμνωμένες, δεν θα πω από σημασία, γιατί
καλοεξετάζοντάς τις είχαν κάποια, και κάποτε πολλές σημασίες, αλλά από
υπόσταση. Το θόρυβο όμως, πάντα τον άκουγα, την ώρα που τον έκανα. Ήταν
πράγματι η πρώτη φορά που η φωνή μου μ’ έφτασε με μια τέτοια βραδύτητα.
Ο έρωτας,ιδωμένος μέσα από το πρίσμα του τι είναι ικανοί να κάνουν ένας "θύτης" κι ένα "θύμα",είναι το θέμα των περισσότερων έργων του Μπέκετ,και πρέπει εξαρχής να σημειώσουμε ότι το ζευγάρι αποτελεί και τη βάση τους. Ο Γουίλλυ και η Ουίννη στο Ω! οι ωραίες μέρες, οι Χάμ και ο Κλοβ,ακολουθούμενοι από τους Ναγκ και Νελ στο Τέλος του παιχνιδιού,ο Βλαντιμίρ κι ο Εστραγκόν,με τους Πότζο και Λάκυ,στο Περιμένοντας τον Γκοντό...Ακόμα και ο Κραπ κάνει ντουέτο με τη μαγνητοταινία,όπου το παρελθόν του γίνεται ζευγάρι με αυτόν.
Εκεί εξάλλου ίσως είναι και η ιδιαιτερότητα του θεάτρου του Μπέκετ.Δεν υπάρχει θέατρο παρά εκεί που υπάρχει διάλογος,διαφωνία και συζήτηση μεταξύ δύο προσώπων,και η ασκητική του Μπέκετ περιορίζει τη θεατρικότητα στις πιθανές αλληλεπιδράσεις της Δυάδας.Η έκθεση των απεριόριστων δυνατοτήτων ενός ζεύγους,ακόμα και όταν αυτό είναι γερσμένο,μονότονο, σχεδόν εχθρικό,η λεκτική κατανόηση όλων των συνεπειών της δυαδικότητας : αυτά είναι τα θεατρικά τεχνάσματα του Μπέκετ.Αν τα ζευγάρια του παρομοιάζονται συχνά με τους κλόουν,αυτό γίνεται επειδή στο τσίρκο δεν νοιαζόμαστε για καταστάσεις ή για ίντριγκες,για έκθεση ή για έκβαση,αλλά για μια άμεση καταγραφή,εντελώς σωματική,ακραίων μορφών της δυαδικότητας(που βρίσκει το σύμβολό της στην αντίθεση του κλόουν Αύγουστου με τον λευκό κλόουν).Αυτή η σωματική αμεσότητα είναι έντονα αισθητή στο θέατρο του Μπέκετ,όπου οι σκηνοθετικές υποδείξεις που περιγράφουν τις στάσεις και τις κινήσεις των προσώπων καταλαμβάνουν τον ίδιο,αν όχι περισσότερο χώρο με το κείμενο αυτό καθαυτό.Ας μην ξεχνάμε εξάλλου ότι τον Μπέκετ πάντα τον γοήτευε η παντομίμα,όπως αποδεικνύεται στο Πράξη χωρίς λόγια(1957).
Από αυτή την άποψη ο Μπέκετ είναι αναμφισβήτητα ο μοναδικός μεγάλος συγγραφέας του αιώνα,μέσα στη μεγάλη παράδοση του κωμικού θεάτρου: ντουέτα με έντονες αντιθέσεις,περίεργες αμφιέσεις (ψευτο-"ευγενείς", καπέλα μελόν κτλ.),ασύνδετα νούμερα αντί για ανάπτυξη κάποιας πλοκής,χυδαιολογίες,ύβρεις και σκατολογία,παρωδία της υψηλοφρόνης γλώσσας,ιδίως του φιλοσοφικού λόγου,αδιαφορία για κάθε αληθοφάνεια,και κυρίως επιμονή των προσώπων να διατηρήσουν αυτό που είναι,να υποστηρίζουν πάση θυσία την επιθυμία,την ζωντανή δύναμη,την οποία οι περιστάσεις καθιστούν ανά πάσα στιγμή παράνομη ή αδύνατη να πραγματοποιηθεί.
Η αναπηρία δεν είναι μαι συγκινητική μεταφορά της ανθρώπινης μοίρας.Το κωμικό θέατρο βρίθει από φιλήδονους τυφλούς,ανήμπορους γέρους που ακολουθούν πεισματικά τα πάθης τους,υπηρέτες - σκλάβους που τρώνε ξύλο αλλά στο τέλος θριαμβεύουν,ηλίθιους νέους,μεγαλομανείς κουτσούς...Μέσα σ' αυτήν την καρναβαλική κληρονομιά πρέπει να αντέξουμε την Ουίννυ,η οποία ,θαμμένη σχεδόν ως τον λαιμό,παινεύει την όμορφη μέρα,ή τον Χαμ,τυφλό παράλυτο και κακό,ο οποίος παίζει ως το τέλος,άπληστα,δίχως να το βάζει κάτω,την αβέβαιη παρτίδα του,ή το δίδυμο Βλαντιμίρ και Εστραγκόν,οι οποίοι διασκεδάζουν με το τίποτα και ξαναπαίρνουν δύναμη για να συνεχίσουν.
Ο Μπέκετ πρέπει να παίζεται με τον πιο έντονα αστείο τρόπο,διατηρώντας τη σταθερή ποικιλία των παραδοσιακών θεατρικών τύπων,και μόνο τότε βλέπουμε ν' αναδύεται αυτό που ως γνωστόν είναι ο αληθινός προορισμός της κωμωδίας: όχι σύμβολο,ούτε μεταμφιεσμένη μεταφυσική,ακόμα λιγότερο χλευασμός,αλλά μια δυνατή αγάπη για το ανθρώπινο πείσμα,για τον ακούραστο πόθο,για την ανθρωπότητα που περιορίζεται στην κακεντρέχεια και την ξεροκεφαλιά.Τα πρόσωπα του Μπέκετ είναι αυτοί οι ανώνυμοι του ανθρώπινου μόχθου που το κωμικό στοιχείο τους καθιστά συγχρόνως εναλλάξιμους και αναντικατάστατους.[...]
Επί σκηνής ,η ανθρωπότητα ενσαρκώνεται από ζευγάρια που παίζουν ανά δύο,με σκοπό το γέλιο,όλους τους ανθρώπινους ρόλους,και έχουμε αυτό το "εδώ και τώρα" που συγκεντρώνει και επιτρέπει στη σκέψη να κατανοήσει πως οποιοσδήποτε είναι ίσος με οποιονδήποτε.
Δεν θα μάθουμε ίσως ποτέ "ποιος" είναι ο Γκοντό,αρκεί να είναι το σύμβολο της εμμονής όλων μας να επιθυμούμε να συμβεί κάτι.Όταν ο Πότζο ρωτά "Ποιοι είστε;",καταλαβαίνουμε εύκολα, μέσα στη σχέση του Αριστοφάνη και του Πλαύτου,του Μολιέρου και του Γκολντόνι,αλλά και του Τσάλιν,την απάντση του Βλαντιμίρ ( η οποία,καθώς σημειώνει ο Μπέκετ στις σκηνοθετικές του οδηγίες,προκαλεί μια σιωπή) : Είμαστε άνθρωποι.
Alain Badiou. Beckett,L' increvable Desir,Hachette,1995. μτφρ.Ιωάννα Αραμπατζή,Βασίλης Δούβος (από το πρόγραμμα της παράστασης Τέλος του παιχνιδιού, ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ.Πάτρας,Δεκέμβριος 2007)
___________________________
α' κείμενα του Σάμιουελ Μπέκετ
σε μτφρ. Δαμιανού Κωνσταντινίδη
με βοήθεια της Στέλλας Βογιατζάκη και της Μαρίας Μουστάκα
Αιγόκερος 2010
