Βυζαντινή Ναοδομία - Ρυθμός της Τρουλαίας Βασιλικής

ΑΓΙΑΣ ΣΟΦΙΑ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η Μεγάλη του Θεού Εκκλησία Κτίστηκε επί Ιουστινιανού από τους αρχιτέκτονες Ισίδωρο και Ανθέμιο, 532-537 μ.Χ.  Πηγή
Αγία Σοφία, εξωτερική άποψη	Αγία Σοφία, εξωτερική άποψη	Αγία Σοφία, εξωτερική άποψη	Αγία Σοφία σε αναπαράσταση
Λιθογραφία της Αγίας Σοφίας των αδελφών Fossati, Λονδίνο 1852, (Αθήνα Γεννάδειος Βιβλιοθήκη)	Αγία Σοφία, εσωτερικό	Αγία Σοφία, εσωτερικό	Αγία Σοφία, εσωτερικό
Αγία Σοφία, εσωτερικό Οικουμενικό Πατριαρχείο	Αγία Σοφία, εσωτερικό	Αγία Σοφία, εσωτερικό	Αγία Σοφία, εσωτερικό
ΑΓΙΑ ΕΙΡΗΝΗ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Ο ναός της Αγίας Ειρήνης κτίστηκε τον 6ο αιώνα σε ρυθμό τρουλαίας βασιλικής. Στη μετασκευή του ναού στα μέσα του 8ου αι. η μορφή της βασιλικής διατηρήθηκε στο ισόγειο ενώ στον όροφο οι καμάρες διαμόρφωσαν σταυρό. Ο συνδυασμός βασιλικής στο ισόγειο και εγγεγραμμένου σταυρού στον όροφο θα εξελιχθεί βαθμιαία κατά την πρώτη και μεσοβυζαντινή περίοδο (843-1204) και θα αποκρυσταλλωθεί αργότερα, κατά την παλαιολόγεια περίοδο (1261-1453), στο λεγόμενο «μικτό τύπο».
Ο ναός της Αγίας Ειρήνης, Κωνσταντινούπολη, εξωτερική άποψη		Ο ναός της Αγίας Ειρήνης, Κωνσταντινούπολη, εσωτερικό, τρούλος και αψίδα
ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ αρχές 8ου αιώνα
Αγία Σοφία Θεσσαλονίκης, ανατολική άποψη Ιστοσελίδα με περισσότερες πληροφορίες για την Αγία Σοφία Θεσσαλονίκης	Αξονομετρικό σχέδιο της Αγίας Σοφίας Θεσσαλονίκης, 8ος αιώνας Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού	Η Αγία Σοφία Θεσσαλονίκης, όπως ήταν στο μεσοπόλεμο, με το προστώο της Δήμος Θεσσαλονίκης	Η Αγία Σοφία Θεσσαλονίκης σε κινούμενη αναπαράσταση

Η βυζαντινή σταυροθήκη Τιμίου Ξύλου Fieschi Morgan

Η βυζαντινή σταυροθήκη Fieschi Morgan.

 

Η βυζαντινή σταυροθήκη Fieschi Morgan κατασκευάστηκε στην Κωνσταντινούπολη στις αρχές του 9ου αιώνα (περίπου το 800) από χρυσό, σμάλτο και νιέλο. Έχει διαστάσεις 10,2 x 7,3 εκ. και είναι στην πραγματικότητα μία θήκη που κλείνει με ένα συρόμενο κάλυμμα (καπάκι). Η πάνω πλευρά του καλύμματος είναι διακοσμημένη με σμάλτο και εικονίζει την Σταύρωση, καθώς και προτομές αγίων, ενώ η κάτω του πλευρά έχει τέσσερα επεισόδια  από τη ζωή του Χριστού. Προτομές αγίων εικονίζονται επίσης περιμετρικά της σταυροθήκης. Το κάλυμμα  αποκαλύπτει στο εσωτερικό πέντε μεγάλα διάχωρα σε σχήμα σταυρού που περιείχαν κάποτε Τίμιο Ξύλο και πιθανότατα μικρολείψανα των αγίων που εικονίζονται στην σταυροθήκη. Το Τίμιο Ξύλο και τα λείψανα λανθάνουν σήμερα.

Το κάλυμμα της βυζαντινής σταυροθήκης. Η Σταύρωση στο κέντρο με την Θεοτόκο και τον Ιωάννη
και δεκατέσσερεις προτομές αγίων περιμετρικά. Εικονίζονται οι Άγιοι Δημήτριος, Ευστάθιος, Λαυρέντιος, Λουκάς,
Μάρκος, Θωμάς, Ιάκωβος, Γρηγόριος ο Θαυματουργός, Κοσμάς, Δαμιανός, Αντώνιος, Ιούδας, Ματθαίος και Βαρθολομαίος. 

      
Η σταυροθήκη ήταν κάποτε στην κατοχή του Πάπα Ιννοκέντιου του Γ', ο οποίος, ως γνωστόν, υποστήριξε την Δ' Σταυροφορία. Μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους, οι μοναχοί του Αγίου Όρους απευθύνθηκαν σε αυτόν, καθώς οι Σταυροφόροι τους κακομεταχειρίστηκαν. Ο Ιννοκέντιος τους πήρε υπό την προστασία του και στις επιστολές του (ΧΙΙΙ, 40 XVI, 168) αποτίει φόρο τιμής στις μοναστικές αρετές τους. Η βυζαντινή σταυροθήκη Fieschi Morgan είναι από το 1917, κατόπιν δωρεάς, τμήμα του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης της Νέας Υόρκης.

Προτομές αγίων στις τέσσερεις πλευρές περιμετρικά της βυζαντινής σταυροθήκης.
Εικονίζονται οι Άγιοι Αναστάσιος, Νικόλαος, Πέτρος, Παύλος, Ιωάννης, Ανδρέας,
Παντελεήμων, Ευστράτιος, Μερκούριος, Πλάτων, Θεόδωρος, Προκόπιος και Γεώργιος.

Δείτε ακόμα έντεκα φωτογραφίες παρακάτω:

Οι Άγιοι Αναστάσιος και Νικόλαος.

Οι Άγιοι Πέτρος, Παύλος, Ιωάννης και Ανδρέας.

Οι Άγιοι Παντελεήμων, Ευστράτιος και Μερκούριος.

Οι Άγιοι Πλάτων, Θεόδωρος, Προκόπιος και Γεώργιος.

Το κάτω μέρος του συρόμενου καλύμματος της βυζαντινής σταυροθήκης.
Εικονίζονται τέσσερα επεισόδια από τη ζωή του Χριστού.

Το κάτω μέρος της βυζαντινής σταυροθήκης Fieschi Morgan.

Πηγή
Αναδημοσίευση από: http://leipsanothiki.blogspot.gr/

Παλιές φωτογραφίες από βυζαντινά μνημεία της Κωνσταντινούπολης

Η Αγία Σοφία Κωνσταντινουπόλεως στα τέλη του 19ου αιώνα.

Τα τελευταία χρόνια άρχισαν να εκδίδονται, κυρίως στην Τουρκία, αλλά και στο Ηνωμένο Βασίλειο, βιβλία με παλιές φωτογραφίες κυρίως από την Κωνσταντινούπολη του τέλους του 19ου - αρχές του 20ου αιώνα. 

Οι παλιές αυτές φωτογραφίες δείχνουν μία ιστορική στιγμή της Κωνσταντινούπολης που πέρασε ανεπιστρεπτί. Δείχνουν επίσης τα βυζαντινά μνημεία της Πόλης όπως ήταν, πριν την οποιαδήποτε δηλαδή τυχόν ανακαίνισή τους ή την μετατροπή τους ή ακόμα και την καταστροφή τους.  Οι φωτογραφίες είναι των Abdullah Frères τριών Αρμενίων αδελφών, παγκοσμίου φήμης φωτογράφων της εποχής τους.

Η κεντρική είσοδος της Αγίας Σοφίας.
Βλέπουμε αντερείσματα του τρούλλου προς Βορρά.

Η Αγία Σοφία απο νοτιοδυτικά.
Μπροστά οι τάφοι μαυσωλεία των Σουλτάνων (από αριστερά προς τα δεξιά)
Μουράτ Γ΄, Σελίμ Β΄και Μεχμέτ Γ΄.  

Το εσωτερικό της Αγίας Σοφίας.
Η Αγία Σοφία είναι η πρέπουσα λύση σε ένα δυσεπίλυτο πρόβλημα που απασχόλησε επανειλημμένα
τους βυζαντινούς αρχιτέκτονες. Πως να συνδυάσουν κτίριο δρομικής διάταξης (τύπος βασιλικής,
πχ ο Άγιος Δημήτριος Θεσσαλονίκης), όπου κυριαρχεί ο κατά μήκος άξονας που έλκει το βλέμμα
προς το ιερό βήμα, με κτίριο περίκεντρης διάταξης (τύπος περίκεντρου κτιρίου, πχ ο Άγιος Γεώργιος
ή Ροτόντα της Θεσσαλονίκης), όπου κυριαρχεί ο κατακόρυφος άξονας που έλκει το βλέμμα προς τον
τρούλλο, μικρογραφία της ουράνιας σφαίρας, όπου "ενοικεί ο Θεός".

Η Αγία Σοφία ως τζαμί.
Ευθεία μπροστά στο βάθος το μιχράμπ (Mihrap) που καθορίζει τη διεύθυνση της Μέκκας και ορίζει
τη θέση όπου θα σταθεί ο ιμάμης που συντονίζει την ομαδική προσευχή.
Δεξιότερα το μιμπέρ (Mimber), ο "άμβων" όπου ανεβαίνει εκείνος που θα κηρύξει ή θα ανακοινώσει κάτι.
Μπροστά και δεξιότερα το μαχφίλ (Mahfil) με τις κολώνες που προορίζεται για τους ψαλμωδούς (muezzin).
Αριστερά και υπερυψωμένο, το Hunkar Mahfili (= εξέδρα του άνακτος), όπου ο σουλτάνος αθέατος, επειδή
περιβαλλόταν από πυκνό μαρμάρινο διχτυωτό (Kafes), μπορούσε να προσευχηθεί χωριστά από το λαό.

Το υπερυψωμένο Hunkar Mahfili, η εξέδρα του σουλτάνου.

Το μιμπέρ της Αγίας Σοφίας.

Λεβητοειδές κιονόκρανο, τα κατεξοχήν βυζαντινό κιονόκρανο
που παρουσιάζει κυρτή μορφή με επιπεδόγλυφο διάκοσμο.

Οι βυζαντινές ορθομαρμαρώσεις της Αγίας Σοφίας.
Μαρμάρινες πλάκες που χρησιμοποιούνταν στην επένδυση των τοίχων.
Χρωματιστές συνήθως και στιλπνές, είχαν πάχος έως 7 εκ. Περίεργα σχέδια
συνέθεταν οι φλέβες -τα νερά- των μαρμάρων, όταν οι σχιζόμενες πλάκες
έμπαιναν η μία πλάι στην άλλη συμμετρικά, ώστε η δεξιά πλευρά της μιας
να ενώνεται με την αριστερή πλευρά της άλλης.

Δεξιά και αριστερά της κεντρικής Πύλης βυζαντινές ορθομαρμαρώσεις με ένθετα σχέδια.

Πλάγια είσοδος (η σημερινή έξοδος των τουριστών από την Αγία Σοφία).
Στο παρελθόν, η είσοδος από όπου έμπαινε ο βυζαντινός αυτοκράτορας
με τη φρουρά του, όταν διέσχιζε το Αυγουσταίο.

Η Πύλη από όπου έμπαινε ο σουλτάνος στην Αγία Σοφία από το Τοπ Καπί, 
το οθωμανικό παλάτι.

Πηγή