Από τη διάμετρο ενός κέρματος, στη διάμετρο του Ήλιου

Ημερίδα για εκπαιδευτικούς της Ελληνικής Αστρονομικής Εταιρείας στα Ιωάννινα την Πέμπτη 8 Σεπτεμβρίου 2011

ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ

ΤΗΣ Ελληνικής Αστρονομικής Εταιρείας

ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΝΕΚΦΕ

(http://www.helas.gr/conf/2011/)

Αίθουσα Σεμιναρίων, Τμήμα Φυσικής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Πέμπτη, 8 Σεπτεμβρίου 2011

Η Ελληνική Αστρονομική Εταιρεία (Ελ.Ασ.Ετ.), ο επίσημος φορέας των Ελλήνων που ασχολούνται επαγγελματικά με την έρευνα και την διδασκαλία σε θέματα Αστρονομίας και Αστροφυσικής, στα πλαίσια του 10^ου Διεθνούς της Συνεδρίου στα Γιάννενα, σε συνεργασία με την Πανελλήνια Ένωση Υπευθύνων Εργαστηριακών Κέντρων Φυσικών Επιστημών (ΠΑΝΕΚΦΕ), λαμβάνοντας υπόψη τις τελευταίες εξελίξεις στον χώρο της Παιδείας και προκειμένου να τονωθεί η εκπαίδευση στην Αστρονομία, οργανώνει σχετική ημερίδα για τους εκπαιδευτικούς, κατά την διάρκεια του Συνεδρίου έχοντας υπ΄όψην της όλες τις διεθνείς πρακτικές.

Στα πλαίσια της ημερίδας θα δοθούν σχετικές ομιλίες σε θέματα που διδάσκονται στο σχολείο εμπλουτισμένες με όλες τις τελευταίες εξελίξεις και θα γίνει προσπάθεια σύνδεσής τους με την καθημερινή πρακτική του σχολείου. Θα μοιραστεί σχετικό ηλεκτρονικό υλικό.

Οργανώνεται επίσης συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με θέμα ¨ Το Νέο Σχολείο και ο ρόλος της Αστρονομίας¨. Μετά το πέρας της ημερίδας θα ακολουθήσει βραδιά παρατήρησης με τηλεσκόπιο και με συγκεκριμένες προτάσεις για παρατήρηση στο Σχολείο.

Δηλώσεις συμμετοχής μπορείτε να συμπληρώσετε στην ιστοσελίδα του συνεδρίου http://www.helas.gr/conf/2011/education_regist.doc Θα δοθεί βεβαίωση συμμετοχής. Δεν θα υπάρξει κόστος συμμετοχής.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑΣ

15:15-16:00 Εγγραφή Εκπαιδευτικών.

16:00-16:45 Εκροή ύλης από Μαύρες Τρύπες, Καθ. Ν. Κυλάφης, Πανεπιστήμιο Κρήτης.

16:45-17:30 Ο ρόλος των υπολογιστών στην σύγχρονη Γαλαξιακή Έρευνα, Δρ. Π. Πάτσης, Διευθυντής Ερευνών, Ακαδημία Αθηνών.

17:30-18:00 Καφές

18:00-18:30 Εκπαιδευτικά Προγράμματα Αστεροσκοπείου Σκίνακα, Καθ. Ι. Παπαμαστοράκης, Πανεπιστήμιο Κρήτης.

18:30-18:45 Εμπειρίες από την Ελληνική συμμετοχή στην Μαθητική Ολυμπιάδα Αστρονομίας, Καθ. Ι. Σειραδάκης, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

18:45-20:45 Στρογγυλό τραπέζι: Το Νέο Σχολείο και ο ρόλος της Αστρονομίας

Εισηγητές: Καθ.Λ. Βλάχος, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Καθ. Ι. Σειραδάκης, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Δρ. Δ. Τσαούσης, Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ4 Ν. Ιωαννίνων, Σεραφείμ Σπανός, Υπεύθυνος Ε.Κ.Φ.Ε. Ν. Μαγνησίας, και προσκεκλημένοι ομιλητές από τις επιτροπές του Υπουργείου Παιδείας για την διοργάνωση του Νέου Σχολείου.

20:45-21:30 Επίσκεψη στα Posters και την έκθεση φωτογραφίας.

21:30-22:30 Παρατηρήσεις με τηλεσκόπιο (αν ο καιρός το επιτρέπει).

Μια μαύρη τρύπα καταπίνει ένα άστρο

Κοσμικό γεύμα

Η επιθανάτια λάμψη ενός άστρου που χάνεται σε μαύρη τρύπα

Μέχρι πρόσφατα γνώριζαν πώς γίνεται στη θεωρία, τώρα το είδαν και στην πράξη. Για πρώτη φορά οι αστροφυσικοί μπόρεσαν να παρατηρήσουν τις τελευταίες στιγμές ενός άστρου καθώς αυτό «καταπίνεται» από μια μαύρη τρύπα. Και το φαινόμενο είναι εντυπωσιακό από όλες τις απόψεις.

Πρόκειται για μια από τις μεγαλύτερες και φωτεινότερες εκρήξεις που έχουν καταγραφεί ως σήμερα -η ισχυρή ενέργειά της διέσχισε 3,8 δισ. έτη φωτός για να φθάσει ως τη Γη και τα σημάδια της εξακολουθούν να είναι ορατά δυόμισι μήνες μετά.

Μια ομάδα ερευνητών από το Πανεπιστήμιο του Γουόρικ εντόπισε σε αυτή το «κύκνειο άσμα» ενός άστρου το οποίο απορροφάται από τη μαύρη τρύπα του κέντρου ενός μακρινού Γαλαξία και το περιγράφει «καρέ-καρέ» σε άρθρο της που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση Science.

Επικίνδυνη πορεία

Το άστρο, όπως αναφέρουν οι ειδικοί, πρέπει να παρεξέκλινε από την πορεία του, να βρέθηκε πολύ κοντά στη μαύρη τρύπα και να «πιάστηκε» από τις τεράστιες βαρυτικές δυνάμεις της.

Η «έκλαμψη ακτίνων γ» (GRB) που εξέπεμψαν οι τελευταίες στιγμές του συνελήφθη από το Τηλεσκόπιο Burst Alert του διαστημικού ερευνητικού σκάφους Swift, το οποίο «ειδοποιεί» τους ειδικούς για οποιαδήποτε έκρηξη ακτινοβολίας γ αντιληφθεί στον ουρανό. Οι εκλάμψεις που εντοπίζει συνήθως προέρχονται από την κατάρρευση κάποιου γηραιού άστρου _ είναι δηλαδή μεμονωμένες και σύντομες.

Το συγκεκριμένο συμβάν όμως, το οποίο καταγράφηκε στις 28 Μαρτίου και πήρε την κωδική ονομασία Sw 1644-57, είχε διαφορετικά χαρακτηριστικά. Το πιο περίεργο ήταν ότι παρουσίασε τέσσερις εκλάμψεις μέσα σε τέσσερις ώρες.

Η δραστηριότητα αυτή έβαλε τους ερευνητές σε σκέψεις. «Ταίριαζε απόλυτα με αυτό που θα περιμέναμε να δούμε αν ρίχναμε ένα άστρο μέσα σε μια μαύρη τρύπα» δήλωσε στο BBC ο Αντριου Λίβαν, αστροφυσικός στο Πανεπιστήμιο του Γουόρικ και επικεφαλής της ομάδας.

Ορατές από … σπόντα

Σύμφωνα με τη θεωρία, μαύρες τρύπες θα πρέπει να υπάρχουν στο κέντρο των περισσότερων μεγάλων γαλαξιών. Ορισμένες περιβάλλονται από αέρια, οπότε μπορεί κανείς να παρατηρήσει εκπομπές φωτός όταν αυτά απορροφώνται μέσα στην τρύπα.

Εκείνες όμως που βρίσκονται στο κέντρο των γαλαξιών δεν περιβάλλονται από αέρια, οπότε είναι αόρατες για εμάς -εκτός και αν ένα αντικείμενο, όπως ένα άστρο, πέσει μέσα τους δημιουργώντας ισχυρές εκλάμψεις.

Όταν ένα άστρο «καταπίνεται» από μια μαύρη τρύπα υφίσταται τεράστιες βαρυτικές δυνάμεις που κυριολεκτικά το συνθλίβουν. Αρχικά επιμηκύνεται παίρνοντας «σχήμα μπανάνας» όπως λένε οι ειδικοί. Τότε η εσωτερική άκρη του -αυτή που βρίσκεται προς την πλευρά της τρύπας- περιστρέφεται πολύ πιο γρήγορα από την εξωτερική, με αποτέλεσμα το άστρο να επιμηκύνεται ακόμη περισσότερο και να παίρνει σχήμα δίσκου ο οποίος «τυλίγεται» γύρω από την τρύπα.

Καθώς μέρος της μάζας του αρχίζει να πέφτει μέσα σε αυτήν, το άστρο συμπιέζεται ακόμη περισσότερο και απελευθερώνει τεράστια ακτινοβολία κάνοντας «ορατή» τη μαύρη τρύπα. Το φαινόμενο, το οποίο αποκαλείται μίνι-κβάζαρ, είναι εξαιρετικά σπάνιο -υπολογίζεται ότι συμβαίνει μια φορά κάθε εκατό εκατομμύρια χρόνια σε έναν γαλαξία.

Απίστευτη ενέργεια

Κάτι τέτοιο παρατήρησαν οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Γουόρικ στα χαρακτηριστικά της ακτινοβολίας που συνέλαβε το Swift. «Η μόνη εξήγηση που ταιριάζει στο μέγεθος, στην ένταση, στη χρονική κλίμακα και στη διακύμανση αυτού του γεγονότος είναι ότι μια τεράστια μαύρη τρύπα στο κέντρο του συγκεκριμένου Γαλαξία τράβηξε μέσα της ένα μεγάλο άστρο και το συνέθλιψε» επεσήμανε ο κ. Λίβαν σε σχετική πανεπιστημιακή ανακοίνωση.

Ο Γαλαξίας στον οποίο οι ειδικοί εντοπίζουν το γεγονός βρίσκεται προς την κατεύθυνση του αστερισμού του Δράκοντα και απέχει 3,8 δισ. έτη φωτός από τη Γη. Ο κ. Λίβαν θεωρεί ότι το συμβάν έγινε ορατό σε εμάς μόνο και μόνο επειδή το ηλιακό μας σύστημα έτυχε να βρίσκεται προς την κατεύθυνση όπου εκτοξεύθηκε η ενέργεια. «Αφού συνέθλιψε το άστρο η στροβιλιζόμενη μαύρη τρύπα δημιούργησε δύο πίδακες ακτινοβολίας, ένας εκ των οποίων εκτοξεύθηκε κατ’ ευθείαν προς τη Γη».

Βήμα Science

ΣΧΕΤΙΚΑ Παρατηρήθηκε άστρο που καταπίνεται από μαύρη τρύπα.

Τι να ήταν το άστρο της Βηθλεέμ;

Εξηγούνται οι λόγοι για τους οποίους το Άστρο της Βηθλεέμ δέν μπορει να είναι ενα Αστρικό Αντικείμενο, και αναιρείται αυτόματα τα όσα λέει το Κατα Ματθαίον Ευαγγέλιο. Ομιλεί ο Δρ. Στράτος Θεοδοσίου , Αστροφυσικός , Αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.


.........................................................
Το άστρο της Βηθλεέμ, αν τελικά αφορούσε κάποιο αστρονομικό φαινόμενο, οδηγεί και πάλι στο έτος 747 από κτίσεως Ρώμης ή 7 π.Χ., αφού κατά τον Κέπλερ και άλλους αστρονόμους υπήρξε πράγματι τότε ένα παρόμοιο ουράνιο φαινόμενο που προκαλείται κατά τη συνάντηση των τριών πλανητών, του Κρόνου, του Δία και της Αφροδίτης. Στο φαινόμενο αυτό, μετά παρέλευση δύο ή τριών μηνών, ο Δίας δύει ή εξέρχεται από την τροχιά. Τότε παρατηρείται και πάλι το ίδιο έντονο φωτεινό φαινόμενο που παρουσιάζεται στην αρχή, σαν να εμφανίζεται εκ νέου.
Το γεγονός αυτό ταιριάζει με την παρατήρηση του Ματθαίου ότι οι Μάγοι πορευόμενοι προς τη Βηθλεέμ, "είδον" τον "αστέρα" και "εχάρησαν χαράν μεγάλην σφόδρα", προσθέτοντας ότι το "αστέρι" αυτό ήταν ίδιο με εκείνο "ον είδον εν τη Ανατολή" (Ματθ. 2,9-10). Καθώς ένα ταξίδι από τη Μεσοποταμία στην Παλαιστίνη με τα μέσα της εποχής απαιτούσε δύο ή τρεις μήνες, η χρονική αυτή απόσταση ταιριάζει με την αντίστοιχη φυσική κίνηση του πλανήτη Δία και τη διπλή εμφάνιση του κατά την είσοδο και έξοδο από την τροχιά συνάντησης με τους άλλους δύο πλανήτες.
Γενικά τα έθιμα στις "εορτές των Χριστουγέννων" προέρχονται από ένα συνδυασμό θρησκευτικών (χριστιανικών και πρότερων), και λαϊκών παραδόσεων που εορτάζονται κυρίως από τους χριστιανούς της Ευρώπης και Αμερικής αλλά και από άλλους λαούς μη χριστιανικούς (Κινέζοι, Ιάπωνες κλπ). Στην Ελλάδα συνδυάζονται διεθνή έθιμα όπως ο Άϊ Βασίλης και η υποδοχή του νέου έτους με ελληνικά έθιμα όπως το πρωτοχρονιάτικο ρόδι και ιστορίες με καλικάντζαρους


...................................................

Το άστρο της Βηθλεέμ ήταν ο Δίας;


ΣΧΕΤΙΚΑ 1) Το αστρο της Βηθλεέμ ήταν αληθινό;
2) Χριστούγεννα στη Βικιπαίδεια
3) Biblical Magi στη wikipedia

Η λάμπα του δρόμου, το φεγγάρι και ο αποσπερίτης σε ευθεία γραμμή.

Σχετικά: Από τη Βικιπαίδεια η Αφροδίτη
η Σελήνη και η Πούλια

Η Πούλια πόχει εφτά παιδιά: Ελύτης, Θεοδωράκης

Για λίγες μόνο μέρες, ο Ερμής γίνεται πιο ευδιάκριτος.

Για λίγες εμφανίσεις
Ο δυσδιάκριτος Ερμής γίνεται πιο ευδιάκριτος για λίγο


Ο μικρός πλανήτης Ερμής, συνήθως κρυμμένος στην εκτυφλωτική λάμψη του Ήλιου, θα είναι ορατός με γυμνό μάτι τις επόμενες εβδομάδες γύρω στην ώρα της δύσης.
Οι υπολογισμοί των αστρονόμων δείχνουν ότι ο Ερμής, ο πλησιέστερος στον Ήλιο πλανήτης, θα βρίσκεται ασυνήθιστα κοντά στην Αφροδίτη όλο τον Απρίλιο, ιδιαίτερα μέχρι τις 10 του μήνα.
Δεδομένου ότι η Αφροδίτη είναι ένα από τα λαμπρότερα σώματα στον νυχτερινό ουρανό, μπορεί να χρησιμεύσει ως δείκτης και για τον εντοπισμό του Ερμή.
Ο μικρός πλανήτης, που φαίνεται ροζ από τη Γη, θα βρίσκεται κάτω και δεξιά από την Αφροδίτη στον δυτικό ουρανό, περίπου μισή ώρα μετά το ηλιοβασίλεμα (η Αφροδίτη ονομάζεται και Αποσπερίτης στις βραδινές τις εμφανίσεις, ενώ όταν εμφανίζεται το πρωί λέγεται Αυγερινός).
Όπως ανακοίνωσε ο Τζακ Χόρκιμερ, διευθυντής πλανηταρίου στο Μαϊάμι, η φαινόμενη απόσταση ανάμεσα στους δύο πλανήτες θα μειωθεί στο ελάχιστο κατά το διήμερο 3 και 4 Απριλίου.
Στην πραγματικότητα, όμως, η Αφροδίτη θα βρίσκεται στην άλλη πλευρά του Ήλιου.
Ο βραχώδης Ερμής είναι ο μικρότερος πλανήτης του Ηλιακού Συστήματος με ακτίνα 2.400 χλμ. Η μία πλευρά του είναι μονίμως στραμμένη στον Ήλιο και φλέγεται στους 430 βαθμούς Κελσίου, ενώ η άλλη είναι βυθισμένη σε μόνιμο σκοτάδι και παραμένει κατεψυγμένη στους -180 βαθμούς.
Η χαρτογράφησή του ολοκληρώθηκε μόλις πέρυσι με την αποστολή Mercury Messenger της NASA.
Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από Associated Press