Ανεξεταστέο το Ηρώδειο σύστημα εισαγωγικών εξετάσεων Αρβανιτόπουλου

Ράβε - ξήλωνε 30 χρόνια στην Παιδεία. Υπουργός και αλλαγή στο εξεταστικό σύστημα

Με νέα περίοδο αβεβαιότητας απειλεί μαθητές και γονείς η έλλειψη εθνικού σχεδιασμού για το σύστημα εισαγωγής στα ΑΕΙ

Σε «πειραματόζωα» εξελίχθηκαν οι μαθητές του Λυκείου από τις εκάστοτε κυβερνήσεις, καθώς σε διάστημα 30 ετών άλλαξε ριζικά ή μερικώς το εξεταστικό σύστημα για την πρόσβαση στα τμήματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης 10 φορές.

Σχεδόν όλοι οι υπουργοί Παιδείας των τελευταίων ετών θέλησαν να συνδέσουν τη θητεία τους στην «ηλεκτρική καρέκλα» του υπουργείου με μία αλλαγή του εξεταστικού συστήματος την οποία στο τέλος πλήρωναν ακριβά σε πολιτικό επίπεδο.

Το αποτέλεσμα ήταν οι μαθητές να φτάνουν στα όρια νευρικής κρίσης καθώς πολλές φορές με άλλο σύστημα ξεκινούσαν να δώσουν πανελλαδικές εξετάσεις, και άλλο έβρισκαν στην πορεία τους.

Δεν χρειάζεται να πάμε μακριά, καθώς τη φετινή χρονιά οι μαθητές της Α' λυκείου διαγωνίστηκαν στις προαγωγικές εξετάσεις κατά 50% σε ερωτήματα που κληρώθηκαν από Τράπεζα Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας.

Ο βαθμός δε που θα συγκεντρώσουν στην Α' τάξη θα προσμετρηθεί -σύμφωνα με το ισχύον σύστημα- στην τελική βαθμολογία του Λυκείου για την πρόσβαση στις σχολές των ΑΕΙ - ΤΕΙ.

Ο νέος υπουργός Παιδείας άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο αλλαγών στις εξετάσεις μέσω της Τράπεζας Θεμάτων, λέγοντας ότι "είχα καταιγισμό μηνυμάτων γι' αυτό το θέμα πριν καν αναλάβω το υπουργείο".

Είναι χαρακτηριστικό ότι την τελευταία 30ετία πέρασαν από τη θέση του υπουργού Παιδείας 21 διαφορετικοί υπουργοί (με μέσο όρο θητείας 18 μήνες) ορισμένοι εκ των οποίων έγιναν στην πορεία αρχηγοί κομμάτων.

Αρκετοί πάντως κάηκαν στο πέρασμά τους από το συγκεκριμένο υπουργείο, με αποτέλεσμα να μην καταφέρουν να επανεκλεγούν στις εθνικές εκλογές ως βουλευτές ενώ σχεδόν σε κάθε ανασχηματισμό οι υπουργοί Παιδείας είναι από τους πρώτους που αλλάζουν.

Οι 10 αλλαγές στις εξετάσεις

1. Θεσπίζονται 5 δέσμες 1983.

Στην Γ' Λυκείου θεσπίζονται δέσμες μαθημάτων από τον τότε υπουργό Παιδείας Απόστολο Κακλαμάνη. Οι δέσμες των μαθημάτων ήταν 5 και οι εξετάσεις διενεργούνταν τον Ιούνιο. Ο μαθητής αλλά και ο απόφοιτος προηγούμενων ετών που επιθυμούσε να συμμετάσχει στις εξετάσεις, έπρεπε να υποβάλει τον Μάρτιο το μηχανογραφικό του δελτίο με το οποίο επέλεγε τις σχολές της αρεσκείας του. Τέλος, προβλεπόταν κατοχύρωση επ' αόριστον της βαθμολογίας μέχρι και σε 4 μαθήματα της δέσμης.

2. Αποδεσμεύονται από το Λύκειο 1988.

Στη θέση του υπουργού Παιδείας βρίσκεται ο Γιώργος Παπανδρέου ο οποίος προχωρά σε αλλαγές ευρείας κλίμακας με αποτέλεσμα οι γενικές εξετάσεις να αποδεσμευτούν από το Λύκειο και να λάβουν χαρακτήρα αμιγώς εισαγωγικών εξετάσεων. Η συμμετοχή σε αυτές των τελειόφοιτων μαθητών δεν ήταν πλέον υποχρεωτική.

* Καταργήθηκε η συμμετοχή της μέσης γενικής βαθμολογίας των τριών τάξεων του Λυκείου στα κριτήρια επιλογής (25%).

* Περιορίστηκε χρονικά το δικαίωμα κατοχύρωσης της βαθμολογίας. Μπορούσε να κρατήσει το πολύ τρία μαθήματα και μόνο για το επόμενο έτος από αυτό της πρώτης συμμετοχής του στις εξετάσεις.

* Ορίζεται ως προϋπόθεση για τη συμμετοχή στη διαδικασίας επιλογής του κάθε τμήματος ότι ο υποψήφιος πρέπει να έχει συγκεντρώσει βαθμολογία στο βασικό μάθημα τουλάχιστον ίση με το μισό της μέγιστης δυνατής.

3. Συντελεστές για τα μαθήματα 1991.

Ο Γιώργος Σουφλιάς προχωρά σε νέες αλλαγές στο σύστημα πρόσβασης.

* Ορίζεται συντελεστής για το βασικό μάθημα 1,15 και 0,95 για καθένα από τα άλλα τρία μαθήματα.

* Καταργήθηκαν οι επί μέρους ομάδες και ο υποψήφιος μπορούσε να επιλέξει μέχρι και 60 τμήματα ΑΕΙ και ΤΕΙ από αυτά που περιλαμβάνονταν στην Ομάδα που αντιστοιχούσε στη Δέσμη του καθώς και αυτά της κοινής ομάδας.

* Καταργήθηκε η βάση στο βασικό μάθημα ως προϋπόθεση εισαγωγής.

* Διευρύνεται το χρονικό περιθώριο κατοχύρωσης της βαθμολογίας το πολύ τριών μαθημάτων μέχρι και για δύο έτη από το έτος της αρχικής συμμετοχής στις γενικές εξετάσεις.

4. ΤΕΛ: Καταργείται η ελεύθερη εισαγωγή

Το 1996 καταργήθηκαν οι ειδικές διατάξεις που προέβλεπαν της χωρίς εξέταση εισαγωγή στα ΤΕΙ των αποφοίτων τμημάτων ειδικότητας ΤΕΛ και καθιερώθηκαν ειδικές εξετάσεις για αυτούς τους αποφοίτους σε τρία μαθήματα.

5. Εξετάσεις από τη Β' Λυκείου

Το 1998 στην εκπαιδευτική μεταρρύθμιση Αρσένη, η οποία συνοδεύτηκε από αναταραχή στον χώρο της εκπαίδευσης, προβλεπόταν ενίσχυση της γενικής παιδείας με την εξέταση όλων των μαθημάτων σε πανελλαδικές εξετάσεις για τη Β' και τη Γ' Λυκείου από τα αποτελέσματα των οποίων θα εισάγονταν οι μαθητές στα ΑΕΙ και ΤΕΙ. Το μέτρο ίσχυσε το 1999 για τη Β' Λυκείου και το 2000 για τη Γ' Λυκείου. Οι αλλαγές κόντεψαν να γκρεμίσουν την κυβέρνηση ενώ ο Αρσένης πλήρωσε ακριβά τις ιδέες του.

6. Τα μαθήματα μειώνονται σε 10

Το 2001 ο υπουργός Παιδείας Π. Ευθυμίου άρχισε σιγά σιγά να ξηλώνει το οικοδόμημα του Αρσένη ώσπου στο τέλος δεν έμεινε δεν έμεινε σχεδόν τίποτα. Μείωσε τα πανελλαδικώς εξεταζόμενα μαθήματα σε 9 για τη Β' Λυκείου και 9 ή 10 (μάθημα επιλογής για τις "Αρχές Οικονομικής Θεωρίας") για τη Γ' Λυκείου. Τα υπόλοιπα πέντε εξετάζονταν ενδοσχολικά.

7. Τέλος στις γραπτές της Β' Λυκείου

Η επόμενη μεταρρύθμιση έγινε στη διάρκεια της θητείας της Μαριέττας Γιαννάκου (2004 - 2007) η οποία κατήργησε τις πανελλαδικές εξετάσεις στη Β' Λυκείου, ενώ από την επόμενη σχολική χρονιά οι μαθητές της Γ' Λυκείου θα εξετάζονται στις πανελλαδικές εξετάσεις σε έξι μαθήματα αντί των εννέα στα οποία εξετάζονταν ως σήμερα. Ταυτόχρονα εισήχθη και το βαθμολογικό όριο του δέκα (με άριστα το 20) στον βαθμό πρόσβασης για εισαγωγή σε ΑΕΙ και ΤΕΙ.

8. Παρελθόν η βάση του 10

Τρία χρόνια αργότερα, το 2010 επί υπουργίας Άννας Διαμαντοπούλου καταργείται το βαθμολογικό πλαφόν του 10 που είχε θεσπίσει η κ. Γιαννάκου, με αποτέλεσμα να αρχίσουν να εισάγονται και πάλι χιλιάδες φοιτητές στα πανεπιστήμια και τα τεχνολογικά ιδρύματα με λιγότερα από 10.000 μόρια.

9. Πρεμιέρα για την Τράπεζα Θεμάτων

Το 2013 ο υπουργός Παιδείας Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος θεσπίζει την Τράπεζα Θεμάτων για τις προαγωγικές εξετάσεις, αρχής γενομένης από τους μαθητές της Α' Λυκείου. Οι εξετάσεις πραγματοποιούνται κατά 50% μέσω κλήρωσης από την Τράπεζα θεμάτων. Υπήρξαν αντιδράσεις από μαθητές και εκπαιδευτικούς που ζητούσαν να εφαρμοστεί το μέτρο πιλοτικά και στη συνέχεια να γίνουν οι αναγκαίες βελτιώσεις. Σύμφωνα με το ισχύον σύστημα, ο βαθμός της Α' Λυκείου θα προσμετρηθεί στον γενικό βαθμό πρόσβασης για τα τμήματα της Ανώτατης Εκπαίδευσης από το 2015 - 2016.

10. Στον αέρα το νέο σύστημα

Ο Ανδρέας Λοβέρδος δεν βλέπει με καλό μάτι την Τράπεζα Θεμάτων και αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να την καταργήσει. Στην πράξη αυτό θα σημαίνει ότι το νέο σύστημα που θα ίσχυσε από το 2015 - 2016 ίσως δεν εφαρμοστεί. Σε κάθε περίπτωση διεμήνυσε στους μαθητές ότι "δεν πρόκειται να τους αιφνιδιάσω και να τους αναστατώσω. Δεν πρόκειται να κάνω αλλαγές για να αφήσω το όνομά μου".

Πηγή: Έθνος

 Σχετικό Διατελέσαντες Υπουργοί Παιδείας από το 1974 και δώθε

Εκπαιδευτική "Ηρωδιάδα" το νέο αρβανίτειο Λύκειο

Μεθοδεύεται έξωση 50.000 μαθητών από το νέο Λύκειο και μείωση των θέσεων εισακτέων κατά 30% μέχρι το 2015. Είναι ηλίου φαεινότερον ότι σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του Λυκείου οι μαθητές θα διαγωνίζονται σε εξετάσεις πανελλαδικού τύπου και όποιος καταφέρνει και «επιζήσει σχολικά», μετά το τέλος του Λυκείου, θα δίνει πανελλαδικές εξετάσεις για την εισαγωγή στα ΑΕΙ ΤΕΙ.

          

Μεθοδεύεται έξωση 50.000 μαθητών από το νέο Λύκειο και μείωση των θέσεων εισακτέων κατά 30% μέχρι το 2015

  

ΕΡΕΥΝΑ, Του Χρήστου Κάτσικα

Σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Παιδείας, μέσα στο πρώτο 10ήμερο του Σεπτεμβρίου θα ψηφιστούν οι αλλαγές στη δευτεροβάθμια Γενική και Επαγγελματική Εκπαίδευση και οι μαθητές που θα φοιτήσουν τη νέα σχολική χρονιά (2013/14), σε λίγες μέρες δηλαδή, στην Α΄ τάξη του Λυκείου, θα είναι οι πρώτοι που θα πάρουν μέρος, στο τέλος της χρονιάς, σε νέου τύπου εξετάσεις. Οι εξετάσεις αυτές διαφοροποιούνται από όλες τις προηγούμενες σε δυο καθοριστικά σημεία. Πρώτον, οι μαθητές θα εξετάζονται σε θέματα τα οποία σε ποσοστό 50% θα προέρχονται από μια απρόσωπη Κεντρική Τράπεζα Ερωτήσεων και όχι από τον διδάσκοντα. Δεύτερον, η βαθμολογία και αυτής της τάξης και των επόμενων τάξεων του Λυκείου θα «μετράνε» στις παραμέτρους εισόδου στα πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ.

Είναι ηλίου φαεινότερον ότι σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του Λυκείου οι μαθητές θα διαγωνίζονται σε εξετάσεις πανελλαδικού τύπου και όποιος καταφέρνει και «επιζήσει σχολικά», μετά το τέλος του Λυκείου, θα δίνει πανελλαδικές εξετάσεις για την εισαγωγή του στην ανώτατη εκπαίδευση.

Με τις πανελλαδικού χαρακτήρα εξετάσεις σε όλες τις τάξεις του Λυκείου επιδιώκεται να καλλιεργηθεί η αυταπάτη ότι το σύνολο της διαδικασίας θα είναι απόλυτα αντικειμενικό και αξιοκρατικό, αποκρύπτοντας έντεχνα το γεγονός ότι όσο «αντικειμενικό» κι αν είναι το διαδικαστικό μέρος της διαδικασίας, τα υπόλοιπα στοιχεία που «συναρμολογούν» τη λογική του, και διαμορφώνουν την κρίση για την επιλογή/πρόκριση – απόρριψη του μαθητικού πληθυσμού δεν μπορούν να «απογαλακτιστούν» από τις ανισωτικές λειτουργίες της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

Με άλλα λόγια, η κρυφή ενσωμάτωση του συστήματος επιλογής στην καρδιά της λυκειακής βαθμίδας με τις πανελλαδικού χαρακτήρα εξετάσεις από την Α΄ τάξη, που όλοι γνωρίζουν πόσο εύκολα μπορεί να απλώσουν τη «σκιά τους» στην ημερήσια διάταξη της εκπαιδευτικής διαδικασίας, οδηγεί, με μαθηματική ακρίβεια, στην απόρριψη και στον εξοστρακισμό, τουλάχιστον του 25% του μαθητικού πληθυσμού. Είναι φανερό ότι μέσα σε λιγότερο από μια πενταετία λειτουργίας του Γενικού Λυκείου, αυτό θα έχει χάσει περίπου 50.000 μαθητές από τους 200.000 που φοιτούν σήμερα.

Δεν χρειάζεται να καταναλώσουμε πολλή στατιστική για να αποδείξουμε ότι το επιχειρούμενο «ρεκτιφιέ» της μεταγυμνασιακής Δημόσιας Εκπαίδευσης περνάει όχι μέσα από τη βελτίωση των όρων λειτουργίας της για όλους τους μαθητές, αλλά, μέσα από τη νομιμοποίηση της «έξωσης» χιλιάδων μαθητών, οι οποίοι αντιμετωπίζονται ως «πλεονάζον προσωπικό» σε επιχείρηση που «εξυγιαίνεται».

Οι παραλήπτες του «μηνύματος», που προβάλλεται σαν το τέλος της «εποχής χάριτος», δεν θα περιοριστούν, βεβαίως, στους «αποτυχόντες» της νέας σχολικής χρονιάς. Στήνεται ήδη ένας ολοκληρωμένος και «θωρακισμένος μηχανισμός αναχαίτισης» όσων ετοιμάζονται στο μέλλον να χτυπήσουν τις πόρτες του νέου Λυκείου.

Επειδή υπάρχουν «ιστορικά προηγούμενα», τηρουμένων, φυσικά, των αναλογιών, ας δούμε τι έγινε σε μια παρόμοια περίπτωση, περισσότερο εξεταστικά βίαιη ομολογουμένως, το 1999-2000, όταν εφαρμόστηκε η «μεταρρύθμιση Αρσένη», με τις πανελλαδικές εξετάσεις στις δύο τελευταίες τάξεις του Λυκείου. Είχαμε από διπλασιασμό μέχρι και επταπλασιασμό των απορριπτόμενων μαθητών σε σχέση με όλη την προηγούμενη περίοδο.

Το σχολείο των «ίσων ευκαιριών» και της υποεκπαίδευσης

«Το δημόσιο σχολείο για ένα τμήμα μαθητών, των πιο στερημένων μορφωτικά και κοινωνικά λειτούργησε όπως και η Δημόσια Υγεία για τους φτωχούς αρρώστους: Δημόσια και Δωρεάν Υγεία για όλους, δηλαδή, σπανίως διάγνωση, ποτέ θεραπεία και ράντζο και ουρές για τους φτωχούς», (Σ.Σ., καθηγητής Λυκείου). Στη δεκαετία του 1980, η επίσημη εκπαιδευτική πολιτική με βικτωριανή υποκρισία πρόβαλλε τον «εκδημοκρατισμό» και το άνοιγμα της εκπαίδευσης σαν απόδειξη της διακηρυγμένης «ισότητας ευκαιριών», κρατώντας τους «μαθητές των τελευταίων θρανίων» μέσα στο Γυμνάσιο και το Λύκειο σε καθεστώς υποεκπαίδευσης.

Με απαράδεκτα χαμηλούς τους ρυθμούς χρηματοδότησης της Δημόσιας Εκπαίδευσης, πριμοδοτήθηκε η λειτουργία ενός σχολείου που χαρακτηρίζονταν από έναν βαθύ και αδυσώπητο διχασμό. Στα σχολικά θρανία «στοιχίζονταν» από τη μια, το τμήμα εκείνο του μαθητικού πληθυσμού που με «φροντιστηριακό εμβολιασμό» είτε «επιβίωνε» σχολικά είτε «θριάμβευε» στην πορεία προς την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και από την άλλη οι «ναυαγοί» της εκπαιδευτικής διαδικασίας για τους οποίους το σχολείο δεν προέβλεπε «θεραπεία», προέβλεπε, όμως, «σχολική φιλανθρωπία», ένα είδος «νοσοκομειακής περίθαλψης» – άλλοθι για την αδιαφορία με την οποία τους αντιμετώπιζε, όταν φυσικά δεν τους εξοστράκιζε.

Η ανικανότητα του σχολείου να ελευθερώσει την επίδοση του μαθητή από τις επιδράσεις του οικογενειακού περιβάλλοντος και των χαρακτηριστικών που το συνιστούν, η υποεκπαίδευση την οποία πρόσφερε στους «τεμπέληδες, χωρίς διάθεση για μάθηση, αδιάφορους» των σχολικών θρανίων, εξαγνίζονταν στην κολυμβήθρα της «χαλαρής βαθμολογίας», της «ήπιας» αντιμετώπισης των μαθητών που παραπέμπονταν ως μετεξεταστέοι τον Σεπτέμβριο, της «χαλαρής», γενικά, επιλεκτικότητας στη μετάβαση από τη μια τάξη στην άλλη,

Το σχολείο, όταν δεν κατάφερνε να αποκλείσει ή να «σπρώξει» σε άλλα υποδεέστερα «εκπαιδευτικά κανάλια» εκείνο το τμήμα των μαθητών που «δεν έπαιρνε τα γράμματα», το άφηνε να παραμένει μέσα στις σχολικές τάξεις, χωρίς την παραμικρή προσπάθεια να το ελαφρύνει από τη –γερά δεμένη στα πόδια του– «σιδερένια μπάλα» των «μορφωτικών του ελλειμμάτων», με την οποία ερχόταν στο σχολείο.

  

Εκπαιδευτικός μαλθουσιανισμός;

Είναι φανερό ότι οι πρόσφατες εκπαιδευτικές αλλαγές, οι όροι λειτουργίας και οι προδιαγραφές του νέου Λυκείου οδηγούν σε μια εκπαιδευτική «Ηρωδιάδα»!

Μαζί με την υποεκπαίδευση το υπουργείο Παιδείας έρχεται να επιχειρήσει τη μαζική έξωση των αδυνάτων. Η λυκειακή βαθμίδα επιφορτίζεται όχι στο να προετοιμάσει το σύνολο του μαθητικού πληθυσμού αλλά στο να διαπιστώσει-νομιμοποιήσει την ικανότητα εκείνων που προορίζονται να φοιτήσουν στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

Κλείνει τα μάτια στην πραγματικότητα του διαφοροποιημένου σχολικού πληθυσμού, στο γεγονός ότι οι μαθητές έχουν διαφορετικές/άνισες μορφωτικές αποσκευές, ανάβει στο φουλ τις μηχανές της επιλεκτικής λειτουργίας του σχολείου και καλεί τους εκπαιδευτικούς να λειτουργήσουν σαν μια «εκπαιδευτική ΥΠΕΔΑ». Αποκλειστικός ρόλος αυτού του νέου σχολείου γίνεται να χωρίσει με «αντικειμενικό» τρόπο τους «μπροστάρηδες» από τους «ουραγούς», τους ικανούς από τους «ανίκανους» και να εξωθήσει τους δεύτερους σε μια γρήγορη έξοδο από το Λύκειο.

Το σύνδρομο του Αγαμέμνονα

Ετσι, στο «σχολείο που αλλάζει», η υποεκπαίδευση, στην οποία είχαν καταδικαστεί χρόνια τώρα οι «μαθητές που δεν έπαιρναν τα γράμματα» μεταλλάσσεται, αργά και επίσημα σε μαζική αποφοίτηση από το νέο Λύκειο μαθητευόμενων ηλικίας 14 ή 15 ετών. Φυσικά, ας μην έχει κανείς αμφιβολία σε ποια κοινωνική πλευρά θα οριοθετούνται. Οι μη ευνοημένοι μαθητές καλούνται να παίξουν τον ρόλο της Ιφιγένειας για να φυσήξει ούριος άνεμος στον κυρίαρχο στόχο για κατάρτιση αντί για εκπαίδευση και φθηνό εργατικό δυναμικό μέσω της γενικευμένης μαθητείας.

Παράλληλα η μείωση του μαθητικού πληθυσμού των Γενικών Λυκείων συνδέεται με την προοπτική δραστικής μείωσης των εισακτέων στα Πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ. Το υπουργείο Παιδείας «υφαίνει» μεθοδικά τρεις παρεμβάσεις για να πετύχει τον σκοπό του. Το πρώτο μέτρο αφορά την παραπέρα συρρίκνωση της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης με τη συγχώνευση ή και το κλείσιμο και άλλων τμημάτων Πανεπιστημίων και ΤΕΙ. Το δεύτερο μέτρο αφορά τη σταδιακή μείωση του αριθμού των εισακτέων.

Το τρίτο μέτρο αφορά την επαναφορά μιας μορφής της βάσης του 10, η οποία, με τους «κατάλληλους» ελιγμούς στον βαθμό δυσκολίας των θεμάτων μπορεί να κόψει την είσοδο στην τριτοβάθμια εκπαίδευση χιλιάδων υποψηφίων. Στόχος; Το 2015 οι εισακτέοι να είναι μειωμένοι κατά 30% σε σχέση με το 2012.

ΠΗΓΗ Εφημερίδα των Συντακτών

Τότε που δίναμε - 1977 ... ο Λουκάς βγήκε ασπροπρόσωπος!

Καθώς γράφω αυτές τις γραμμές δεν ξέρω τι αποφάσισε η ΟΛΜΕ και αν θα γίνει η απεργία μέσα στις εξετάσεις, αλλά ετσι κι αλλιώς το σημερινό το θέμα είναι προέκταση του χτεσινού. Για μια φορά, θα μου επιτρέψετε να γράψω μερικές δικές μου αναμνήσεις (συνήθως βάζω του πατέρα μου), από την εποχή που έδωσα όχι πανελλήνιες, γιατί τότε δεν λέγονταν έτσι, αλλά εισαγωγικές εξετάσεις για τα ΑΕΙ, το σωτήριον έτος 1977. Βέβαια, οι αναμνήσεις μου μπορεί να φανούν βαρετές, αλλά γι’αντάλλαγμα θα μπορέσετε κι εσείς ν’αφηγηθείτε τις δικές σας. Ένα άλλο κακό με τις αναμνήσεις είναι ότι έχουμε την τάση είτε να εξιδανικεύουμε το παρελθόν, είτε, αντίθετα, να παρασταίνουμε αβάσταχτα σκληρά και δύσκολα τα χρόνια που περάσαμε, σε μια όχι και τόσο έμμεση μομφή προς τους τωρινούς νέους “που τα βρίσκουν όλα στο πιάτο”, και να καταντάμε σαν τους τέσσερις Γιορκσιριώτες στο γνωστό σκετσάκι των Μόντι Πάιθον, που πλειοδοτώντας ο ένας μετά τον άλλο σε ανατριχιαστικές αναμνήσεις της βασανισμένης νιότης τους φτάνουν να λένε πως δούλευαν 48 ώρες τη μέρα.

Τότε δίναμε όχι Μάιο, αλλά τέλη Αυγούστου με αρχές Σεπτεμβρίου, έτσι το πολύ διάβασμα έπεφτε καλοκαιριάτικα και επειδή υπήρχαν αυτοί οι τρεις επιπλέον μήνες ο πολύς κόσμος άρχιζε τα φροντιστήρια μόλις τελείωνε την 5η Γυμνασίου, όχι από την αρχή της 5ης, που άλλωστε τώρα λέγεται Β’ Λυκείου. Το πρώτο μάθημα δεν ήταν η Έκθεση, όπως τώρα, που είναι κοινό σε όλες τις κατευθύνσεις, τότε άρχιζε η κάθε κατεύθυνση με το δικό της μάθημα, εμείς (δηλαδή ο Πολυτεχνικός-Φυσικομαθηματικός-Γεωπονοδασολογικός Κύκλος, όπως λεγόμασταν) ξεκινήσαμε στις 26 Αυγούστου με Άλγεβρα. Μη νομίζετε ότι η ημερομηνία χαράχτηκε στη μνήμη μου ανεξίτηλα: έψαξα και τη βρήκα τώρα σε εφημερίδες της εποχής.

Είχαμε μαζευτεί εκείνο το πρωί έξω από το συγκρότημα των σχολείων στην οδόν Αρτάκης, στη Νέα Σμύρνη και συζητούσαμε σε πηγαδάκια περιμένοντας να μας φωνάξουν μέσα. – Άκουσα πως θα πέσουν συναρτήσεις, είπε ο Γιώργος ο Π. – Στ’ αρχίδια μας! τον έκοψε αγέρωχα ο Λουκάς, ο φροντιστής μας, που είχε έρθει να μας εμψυχώσει, άλλωστε δυο βήματα πιο πέρα ήταν το φροντιστήριό μας. “Ό,τι και να πέσει, θα σκίσουμε!”, δήλωσε με ύφος που δεν σήκωνε αντιρρήσεις.

Πέσανε όντως συναρτήσεις, τα θέματα μπορείτε να τα βρείτε εδώ, αλλά δεν σκίσαμε. Θυμάμαι πως έχασα ένα ολόκληρο θέμα, και κάτι ψιλά από τα άλλα, οπότε πήγαινα μάξιμουμ για 12-13 με άριστα το 20. Ήτανε όμως άλλες εποχές τότε, οι βάσεις δεν είχαν φτάσει στο Θεό, ένα στραβοπάτημα μπορούσες να το καλύψεις, όχι όπως τώρα που πρέπει να μαζέψεις 19.000 μόρια, οπότε με ένα 13/20 βγαίνεις και μαθηματικά απ’ το παιχνίδι. Κι έτσι δεν έχασα ολότελα τις ελπίδες μου.

Ούτε οι άλλοι δυο που κάναμε μαζί φροντιστήριο γράψαν καλά Άλγεβρα -και είχαμε ν’ ακούμε και τη γκρίνια του Λουκά, να μας μαλώνει που τον κάναμε ρεζίλι. Διότι ξέχασα να πω ότι με δυο φίλους και συμμαθητές είχαμε διαλέξει να μην πάμε στα μεγάλα φροντιστήρια του κέντρου (ο Ηράκλειτος ήταν τότε ονομαστός), αλλά σε ένα συνοικιακό, που είχε καλό όνομα -κι έτσι κάναμε ένα μικρό γκρουπάκι, τρία άτομα, και εναποθέσαμε τις ελπίδες μας στον Λουκά.

Γιατί ο Λουκάς τα έκανε ο ίδιος όλα τα μαθήματα, Άλγεβρα, Γεωμετρία-Τριγωνομετρία, Φυσική και Χημεία. Οι φίλοι μας που πήγαιναν σε συμβατικά φροντιστήρια παραξενεύονταν πώς είναι δυνατόν ο ίδιος καθηγητής να τα διδάσκει όλα, αλλά το αυτί του Λουκά δεν ίδρωνε, τα κατάφερνε μια χαρά. Μάλιστα, τον πρώτο καιρό είχε επιχειρήσει να μας κάνει και Έκθεση, αλλά ύστερα από ένα επεισοδιακό πρώτο μάθημα του ζητήσαμε να μας φέρει κανονικό φιλόλογο, γιατί παρόλο που μας άρεσαν τα αποφθέγματά του (“Επιστήμη με συμφέροντα, ρε αρουραίοι, δεν είναι επιστήμη, είναι καφενείο”) σκεφτήκαμε πως δεν θα άρεσαν στους βαθμολογητές. “Από Σεπτέμβρη θα φέρω φιλόλογο”, μας υποσχέθηκε. Αλλά για να φέρει φιλόλογο έπρεπε να τον πληρώνει, οπότε η υπόσχεση ανανεώθηκε για τα Χριστούγεννα, μετά για το Πάσχα, και μπήκε το καλοκαίρι και έκθεση δεν είχαμε κάνει. Βέβαια εκθέσεις γράφαμε στο σχολείο, και τότε η έκθεση ήταν σκέτη έκθεση ιδεών, όχι όπως τώρα που έχει περιλήψεις και αναλύσεις κειμένων, οπότε δεν ανησυχούσαμε και πολύ.

Τελικά ο πολυπόθητος φιλόλογος ήρθε μέσα στον Αύγουστο, μας έκανε ένα μάθημα, μας έδωσε πέντε θέματα αναπτυγμένα από τον ίδιο, και μετά συζητήσαμε το θέμα “Η αμφιβολία οδηγεί στη γνώση ή η γνώση στην αμφιβολία;” που είχε πέσει σε εξετάσεις δυο χρόνια νωρίτερα. Τυχεροί ήμασταν, γιατί στη δική μας τη χρονιά έπεσε θέμα παρεμφερές. Τον ακριβή τίτλο τον είχα ξεχάσει, αλλά κοιτάζω τώρα στην εφημερίδα και βλέπω πως ήταν: “Η αμφιβολία χωρίς προκατάληψη και η δημιουργική απορία ως προϋποθέσεις κάθε επιστήμης”. «Παλουκάκι», ήταν η ετυμηγορία τότε, αλλά έγραψα καλούτσικα, το ίδιο και οι άλλοι δυο της παρέας.

Η Έκθεση ήταν το δεύτερο μάθημα που δώσαμε, στις 29 Αυγούστου. Μετά, στις 31 Αυγούστου, γράψαμε Γεωμετρία-Τριγωνομετρία. Εκεί δεν ήταν τόσο δύσκολα τα θέματα όσο στην Άλγεβρα, αλλά ήταν πολλά, με αποτέλεσμα να τελειώσω την τελευταία στιγμή -με τη σημαία έτοιμη να πέσει, θα λέγαμε στο σκάκι. Ο επιτηρητής ήρθε από πάνω μου για να μου πάρει την κόλλα ενώ τελείωνα την τελευταία απόδειξη, με το ένα χέρι έσπρωχνα το δικό του και με το άλλο έγραφα τα τελευταία σύμβολα. Τελικά παρά την πίεση χρόνου δεν έκανα κανένα λάθος, κι έτσι ανέβηκε και η ψυχολογία μου, όπως θα λέγαμε σήμερα.

Μετά, τη Δευτέρα 5 Σεπτεμβρίου, γράψαμε Χημεία, που ήταν το καλό μου μάθημα. Εκεί τα πήγα καλά. Στο μάθημα αυτό ξέσπασε κι ένα μικροσκάνδαλο, όταν σε ένα εξεταστικό κέντρο σχετικά κοντά μας, στη Δάφνη, έπιασαν έναν υποψήφιο που έπαιρνε τις λύσεις των θεμάτων με ασύρματο, όπως του τις υπαγόρευαν φίλοι του. Είχε ολόκληρη εγκατάσταση με δέκτη και καλώδια που τη φορούσε κατάσαρκα, και ένα ακουστικό στο αυτί. Ήταν και μεγάλος, 22 χρονών.

Τελευταίο μάθημα, στις 7 Σεπτεμβρίου, η Φυσική. Εκεί οι θεματοθέτες θέλησαν να πρωτοτυπήσουν, κι έβαλαν ένα θέμα εντελώς έξω από τα καθιερωμένα. Το μισοθυμόμουν έτσι κι αλλιώς, αλλά το αντιγράφω αυτολεξεί όπως το βρίσκω στην εφημερίδα. “Τι καλείται μάζα και τι βάρος ενός σώματος; Αν σας ζητούσαν να μετρήσετε τη μάζα και το βάρος ενός σώματος στον πλανήτη Άρη, ποια όργανα θα χρησιμοποιούσατε αντίστοιχα; Αν γνωρίζετε τη μάζα ενός σώματος και την παγκόσμια σταθερά έλξεως, ποια είναι τα υπόλοιπα στοιχεία του πλανήτη Άρη που πρέπει να γνωρίζετε για να υπολογίσετε το βάρος του σώματος στην επιφάνεια του πλανήτη; (Σημ.: Ο πλανήτης Άρης να θεωρηθεί σφαιρικός).” Ποτέ δεν ήμουν καλός να βρίσκω τη λύση στο φτερό χωρίς να την έχω έτοιμη από τα πριν (“πάνω στη σκακιέρα”, θα έλεγα τότε, που έπαιζα και σκάκι), αλλά εδώ μου ήρθε μια καλή ιδέα, που δεν τη θυμάμαι βέβαια τώρα, κι έτσι κάτι σωστό έγραψα, που το επαλήθευσα και την άλλη μέρα από τις εφημερίδες.

Τότε δηλώναμε τις σχολές της επιλογής μας στο μηχανογραφικό από τα πριν, και στον δικό μας κλάδο η τελευταία σχολή ήταν οι Δασολόγοι Θεσσαλονίκης (αν θυμάμαι καλά, στην Αθήνα δεν είχε Δασολόγους), οπότε συχνά άκουγες στις κουβέντες μας “έστω και Δασολόγος Θεσσαλονίκης”. Όσοι έδιναν και ΚΑΤΕΕ (τα αντίστοιχα των ΤΕΙ) είχαν το αντίστοιχο κάτω όριο, Μηχανικών Αυτοκινήτων Κοζάνης. Όταν όμως βγήκαν τα αποτελέσματα, είχα περάσει στην πρώτη σχολή που ήθελα, με το μαγικό νούμερο 187, μαγικό επειδή ισοβάθμησα στην τελευταία θέση με άλλους 15 κι έτσι από 35 εισακτέους περάσαμε 50 (και αποφοιτήσαμε 200, αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία). Το άριστα ήταν 220, δηλαδή 40 σε κάθε μάθημα και 20 το απολυτήριο Γυμνασίου, 5×40+20. Εγώ είχα 18 στο απολυτήριο, άρα έπιασα 169 μονάδες στα μαθήματα. Στην Άλγεβρα, που ήταν το Βατερλό μου, πήρα τελικά 26, το μέγιστο που έλπιζα. Στην Έκθεση 32, που μου είχε φανεί πολύ καλό τότε, και μετά 37-38-39  αντίστοιχα σε Φυσική, Γεωμετρία και Χημεία. Και οι άλλοι δυο φίλοι μου πέρασαν στην πρώτη και τη δεύτερη επιλογή τους, στο Μετσόβιο, οπότε ο Λουκάς, συνολικά, βγήκε ασπροπρόσωπος και πίναμε νερό στ’ όνομά του.

Το να συγκρίνεις το παρελθόν με το παρόν και να βρίσκεις το παρελθόν καλύτερο, είναι ένδειξη πως έχεις γεράσει, αλλά εμένα το εξεταστικό σύστημα που είχαμε τότε μου φαίνεται καλύτερο, γιατί δεν υπήρχε ο πληθωρισμός των βάσεων, που έχει οδηγήσει τις περιζήτητες σχολές σε στρατοσφαιρικά ύψη -γιατί, όταν η βάση έχει φτάσει σε μέσον όρο 19,5 μου φαίνεται αδύνατο να ξεχωρίζουν οι υποψήφιοι με βάση την αξία τους -για να γίνει αυτό χρειάζονται πιο αδρές γραμμές, δεν βολεύουν τα μιλιγκράμ. Εκτός αυτού, όπως ήδη είπα, με το σημερινό επίπεδο των βάσεων δεν συγχωρείται το στραβοπάτημα -ενώ στην εποχή μου, όπως είδαμε, μπορούσε κανείς να περάσει στη σχολή με την ψηλότερη βάση ακόμα κι αν τα είχε κάνει μούσκεμα σε ένα μάθημα (όχι και εντελώς μούσκεμα πάντως).

Θυμάμαι πως όταν άλλαξε το σύστημα, δυο-τρία χρόνια μετά πρέπει να ήταν, γύρω στο 1979-80, είχα στομφωδώς προβλέψει ένα σωρό δεινά για την εκπαίδευση και για τη χώρα, και ακόμα και σήμερα, αν κάποιος μου πει ότι η παιδεία άρχισε να παρακμάζει από το 1982 επειδή καθιερώθηκε το μονοτονικό ή από το 1976 επειδή καθιερώθηκε η δημοτική, μπορεί να απαντήσω ότι η αληθινή υδροκριτική γραμμή είναι πριν και μετά τη θέσπιση των Πανελλήνιων εξετάσεων. Χαζομάρα βέβαια, αφού τα φαινόμενα αυτά δεν εξαρτώνται από έναν μόνο παράγοντα, αλλά εκείνοι άρχισαν πρώτοι.

Όσο για τα παιδιά που δίνουν, είτε αύριο είτε όποτε αρχίσουν οι εξετάσεις, καλή τους επιτυχία -τα δύσκολα αρχίζουν μετά.

ΠΗΓΗ Σαραντάκος 

Ιωάννης Πανάρετος: Μνήμες από την απεργία της ΟΛΜΕ το 1988

Πολλά μέσα ενημέρωσης κάνουν αναφορά στο γεγονός ότι είναι η πρώτη φορά από το 1988 που η ΟΛΜΕ προκηρύσσει απεργία μέσα στις πανελλήνιες εξετάσεις.

Οι αναφορές στην απεργία του 1988 και τον τρόπο που λύθηκε, είναι αποσπασματικές και ανακριβείς. Γράφεται από πολλούς π.χ. ότι η απεργία σταμάτησε όταν τα δικαστήρια την κήρυξαν παράνομη και καταχρηστική, αφού είχαν παραιτηθεί δύο υπουργοί (Α. Τρίτσης και Α. Κακλαμάνης) εξ αιτίας της. Δεν εχω δει κάπου να αναφέρεται ότι η απεργία λύθηκε επί υπουργίας Γ. Παπανδρέου, μετά από εξαντλητικό διάλογο με αμοιβαίες υποχωρήσεις και όχι με δικαστική απόφαση.

Εχοντας προσωπική εμπειρία στο θέμα αφού διαχειρίστηκα από πλευράς Υπουργείου Παιδείας την διαπραγμάτευση με την ΟΛΜΕ (ως Γενικός Γραμματέας του ΥΠΕΠΘ τότε), θέλω να καταγράψω ορισμένες αναμνήσεις, τόσο για την ιστορική αλήθεια, αλλά και για την άντληση, πιθανόν, ορισμένων χρήσιμων συμπερασμάτων. Δυστυχώς, δεν έχω κρατήσει σημειώσεις ή ντοκουμέντα και ό,τι ακολουθεί αποτελεί ανάκληση από μνήμες της εποχής εκείνης. Ισως και άλλοι που έπαιξαν ρόλο τότε, ή έχουν σχετικό υλικό, να μπορούν να συνεισφέρουν για την καλύτερη ιστορική αποτύπωση.

Η προηγηθείσα κατάσταση

Η απεργία είχε αρχίσει όταν υπουργός ήταν ο Α Τρίτσης. Ο ΑΤ παραιτήθηκε, όχι λόγω της απεργίας της ΟΛΜΕ αλλά λόγω της σύγκρουσης με την εκκλησία για το θέμα της εκκλησιαστικής περιουσίας (κρίση που επίσης έκλεισε επί υπουργίας Γ. Παπανδρέου μετά από διαπραγματεύσεις με τον μακαριστό Σεραφείμ και τον σύμβουλό του Γιώργο Λιλαίο. Η διαπραγμάτευση αυτή, εξ ίσου ιστορική και ενδιαφέρουσα, ίσως αποτελέσει αντικείμενο μιας χωριστής ανάρτησης).

Μετά την παραίτηση του Α. Τρίτση ανέλαβε ως μεταβατικός υπουργός ο Α. Κακλαμάνης (αν θυμάμαι καλά, ήταν ηδη υπουργός σε άλλο υπουργείο).

Η Υπουργία Παπανδρέου και η διαπραγμάτευση

Στα τέλη Ιουνίου -μέσα σε ένα πλήρες αδιέξοδο με την απεργία της ΟΛΜΕ- αναλαμβάνει υπουργός Παιδείας ο Γ. Παπανδρέου. Εγώ τοποθετούμαι Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου.

Η πρώτη ενέργεια της νέας ηγεσίας ήταν η αντιμετώπιση της απεργίας. Το μεσημέρι, καλέσαμε στην αίθουσα συσκέψεων (που ήταν δίπλα στο γραφείου του Υπουργού) στην Μητροπόλεως την ηγεσία της ΟΛΜΕ. Μετά από διάλογο που κράτησε επί μερικές ώρες κατά την διάρκεια του οποίου τέθηκαν στο τραπέζι όλα τα αιτήματα της ΟΛΜΕ και οι θέσεις της κυβέρνησης, ο Γ. Παπανδρέου πρότεινε να συνεχιστεί η διαπραγμάτευση στα επί μέρους θέματα με εμένα ως εκπρόσωπο του Υπουργείου και την ΟΛΜΕ. Ταυτόχρονα όμως είπε και το εξής: Δεν θα φύγει κανείς από του Υπουργείο αν δεν λυθεί το πρόβλημα.  Δεν είμαι σίγουρος οτι το πίστεψαν πολλοί. Ούτε οι δημοσιογράφοι που ήταν απ' έξω.

Ο διάλογος συνεχίστηκε με ανταλλαγή απόψεων σε όλες τις λεπτομέρειες και τα αιτήματα της ΟΛΜΕ.  Τα θέματα ήταν πολλά. Από την πλευρά μου, τέθηκε ως όρος ότι, οποιαδήποτε συμφωνία σε επι μέρους αίτημα δεν θα είναι δεσμευτική για καμιά πλευρά αν δεν υπήρχε πλήρης συμφωνία σε όλα τα θέματα.

Η συζήτηση γενικά ήταν ήρεμη. Υπήρχαν και στιγμές έντασης αλλά χωρίς να ξεπεραστούν τα όρια. (Οι περισσότερες εντάσεις σημειώθηκαν λόγω φυσιολογικών διαφορών μεταξύ των παρατάξεων της ΟΛΜΕ).

Οταν πλησίασαν μεσάνυκτα, η ΟΛΜΕ πρότεινε να διακοπεί η συνάντηση για την επόμενη μέρα. Δεν το δέχθηκα και συνεχίσαμε. Παρά την κούραση, όλοι έδειχναν οτι ήθελαν να βρεθεί λύση. Καμιά πλευρά δεν είχε την πολυτέλεια να καταστεί υπεύθυνη για μια αποτυχία. Ξεκινήσαμε από τα ευκολότερα θέματα και προχωρούσαμε στα δυσκολότερα. Σταδιακά βρίσκονταν λύσεις. Η ηγεσία της ΟΛΜΕ έδειχνε υπευθυνότητα κάνοντας υποχωρήσεις σε θέματα που τις προηγούμενες μέρες ήταν γι' αυτούς αδιαπραγμάτευτα. Αυτό όμως έγινε αφού πείσθηκαν ότι και η κυβέρνηση ήταν ειλικρινής στον διάλογο.

Σε όλα τα στάδια της διαπραγμάτευσης ενημέρωνα τον Υπουργό για επικύρωση των επί μέρους συμφωνιών στις οποίες καταλήγαμε με την ΟΛΜΕ.

Τις πρώτες πρωινές ώρες και ενώ όλα έδειχναν ότι πλησιάζαμε σε ένα θετικό αποτέλεσμα, υπήρξε εμπλοκή σε ένα ζήτημα.

Ηταν σε ένα από τα οικονομικά αιτήματα που η ηγεσία της ΟΛΜΕ έδειχνε ότι ήταν σε πολύ δυσχερή θέση να υποχωρήσει και η κυβέρνηση δεν είχε περιθώρια να δεχθεί. Προκειμένου να αποφευχθεί το αδιέξοδο, προτείναμε όπως κάποιο ποσόν που πλησίαζε στα αιτήματα των καθηγητών, δοθεί ως χρηματοδότηση βιβλιοθήκης των καθηγητών. Τα χρήματα όμως δεν θα δίνονταν στους καθηγητές με μορφή επιδόματος, αλλά με μορφή κουπονιών που θα μπορούσαν να ανταλλάξουν με βιβλία σε βιβλιοπωλεία.

Η ηγεσία της ΟΛΜΕ ζήτησε κάποιο χρόνο για να υπάρξουν συνεννοήσεις με τις τοπικές ΕΛΜΕ  μια και αυτό δεν ήταν από τα πράγματα που είχαν συζητηθεί προηγουμένως. Αυτό και έγινε. Σε μερικές ώρες και με μεγάλη δυσκολία φθάσαμε σε συμφωνία. Τότε ζήτησα εγώ κάποιο χρόνο για να πάρουμε τελική έγκριση από το Υπουργείο Οικονομικών για την συνολική συμφωνία. Η έγκριση δόθηκε (και πάλι με δυσκολία) και έτσι σταμάτησε η απεργία.

Πολλά ελέχθησαν μετά από την λήξη της απεργίας. Αλλοι μίλησαν για "προίκα Παπανδρέου" (που φυσικά δεν υπήρχε) και άλλοι για "ξεπούλημα της ηγεσίας της ΟΛΜΕ" (πράγμα επίσης άδικο γιατί νομίζω ότι πέτυχαν ό,τι καλύτερο μπορούσαν, ενώ σε περίπτωση αποτυχίας οι συνέπειες για τους καθηγητές θα ήταν πολύ χειρότερες από οποιαδήποτε συμφωνία).

Τα μαθήματα

Είναι δύσκολο να κάνει κανείς συγκρίσεις του τότε με το τώρα. Και δεν θα το επιχειρήσω για να μην αδικήσω κανένα. Ομως υπάρχουν μερικές επισημάνσεις που μπορώ να κάνω.

-Καθοριστικής σημασίας ήταν νομίζω η δέσμευση και των δύο πλευρών να μην φύγουμε χωρίς συμφωνία. Δεν ξέρω αν είχαν γίνει προηγουμένως -ή έχουν γίνει από τότε- τέτοιες διαπραγματεύσεις που να ξεκινούν το μεσημέρι της μιας μέρας και να τελειώνουν το μεσημέρι της άλλης. Πέραν των άλλων, οι ατέλειωτες ώρες διαπραγμάτευσης βοήθησαν στο να γίνει πιο ανθρώπινη η επικοινωνία ανάμεσα στις δύο πλευρές.

-Εγιναν λάθη; Πιθανότατα ναι. Ηταν όμως τόσο σημαντικά που η αποφυγή τους έπρεπε να οδηγήσει τον διάλογο σε αποτυχία; Δεν το νομίζω.

-Πέρα από οτιδήποτε άλλο όμως, νομίζω ότι η συμφωνία αυτή εβαλε μια άλλη διάσταση. Την δημιουργία βιβλιοθήκης των εκπαιδευτικών -όχι με την μορφή επιδόματος που εκ των πραγμάτων θα πήγαινε σε άλλες ανάγκες και όχι σε βιβλία).

Τέλος, μια προσωπική εξομολόγηση:

 Στην ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας βρέθηκα άλλες δύο φορές στις δεκαετίες που ακολούθησαν. Με την ηγεσία της ΟΛΜΕ διαφωνούσα σε αναρίθμητα θέματα (Οπως διαφωνώ και την σημερινή επιλογή τους). Η εμπειρία όμως του Ιουνίου του '88 με έκανε πάντα να προσπαθώ να βρω λύσεις μαζί τους και όχι να πηγαίνω σε συγκρούσεις. Και πάντα αυτό συνέβαινε στα θέματα για τα οποία είχα την ευθύνη, κυρίως των Πανελληνίων εξετάσεων. Γι' αυτό και η χειρότερη στιγμή της τελευταίας (υπουργικής) θητείας μου δεν είχε να κάνει με τις επιθέσεις που δέχτηκα από πρυτάνεις και εφημερίδες στην προσπάθεια αλλαγών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ηταν όταν, από κακό κυβερνητικό χειρισμό, φάνηκα ασυνεπής στην άτυπη συμφωνία με την ηγεσία της ΟΛΜΕ για τις αποζημιώσεις των καθηγητών στις εξετάσεις του 2010.

Κατι για το οποίο ανέλαβα την πλήρη ευθύνη (έστω και αν δεν ήταν δική μου). 

Το περιστατικό αυτό όμως είχε και μια ευχάριστη πλευρά στο τέλος. Οτι οι σχέσεις μου με τους καθηγητές δεν άλλαξαν. Θέλω να πιστεύω οτι είχαν πεισθεί για την ειλικρίνεια μου.

Και το 2012, εν μέσω περικοπών, φρόντισα να διορθωθεί εν μέρει η αδικία του 2011. (Παρά την μείωση του συνολικού κόστους των εξετάσεων κατα 2 περίπου εκ. ευρώ). Χωρίς ανακοινώσεις ή δηλώσεις.

POSTED BY ΙΩΆΝΝΗΣ ΠΑΝΆΡΕΤΟΣ

.................................................

Το Νοέμβριο του 1987 (υπουργός Αντώνης Τρίτσης) γίνονται προειδοποιητικές απεργίες (24ωρη στις 25-11-87, 48ωρη στις 8 και 9 – 12-87, τρεις φορές τριήμερη από 5 μέχρι 17-12-1987, από 10 μέχρι 12-2-88 και από 16 μέχρι 18-3-88). Ο Α. Τρίτσης παραιτείται από τη θέση του υπουργού παιδείας και αναλαμβάνει ο Απόστολος Κακλαμάνης.

Τον Ιούνιο 1988 ανέλαβε υπουργός ο Γιώργος Παπανδρέου (μέχρι τον Ιούλιο 1989)

Οι εξετάσεις άρχισαν αμέσως μετά και οι εκπαιδευτικοί πέτυχαν τη χορήγηση υπερωριακού επιδόματος εξωδιδακτικού έργου και επιδόματος βιβλιοθήκης, τα οποία προσέγγισαν συνολικά τις 25.000 δρχ.
 Η Γενική Συνέλευση τής ΟΛΜΕ ( 23-1-1988)  κηρύσσει νέες απεργιακές κινητοποιήσεις, προειδοποιώντας, πλέον, ότι  «άν η Κυβέρνηση δεν ικανοποιήσει τα αιτήματα τών Καθηγητών, ο Κλάδος θα πραγματοποιήσει  νέα Γενική Συνέλευση, για να κηρύξει απεργιακές κινητοποιήσεις ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΩΝ  ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ (μορφή, ημερομηνίες, κλπ)».

Η απόφαση αυτή ψηφίσθηκε με συντριπτική πλειοψηφία.

(Οι καθηγητές είναι πλέον πεπεισμένοι, ότι ο αγώνας τους  είναι δικαιωμένος στα μάτια τής κοινής Γνώμης.  Σ’ αυτό, άλλωστε, πρέπει να το αναγνωρίσουμε, εβοήθησε και ο υπουργός Οικονομίας, κ. Τσοβόλας,  στην εκπομπή τής τηλεόρασης «ανοιχτά χαρτιά»! Διότι, την στιγμή που ο υπουργός οικονομίας  επιχειρούσε με «μπακάλικους» υπολογισμούς να πείσει το κοινό, πως ο νεοδιόριστος Καθηγητής παίρνει για μισθό 59.000 δρχ. τον μήνα  και όχι 53.000 δρχ., όπως δείχνουν οι μισθοδοτικές καταστάσεις, την ίδια στιγμή στο μυαλό τού απλού πολίτη στριφογύριζε η σκέψη: Πώς είναι δυνατόν, σήμερα ο Καθηγητής να καλείται, ως Επιστήμονας και Παιδαγωγός, να ασκήσει το γεμάτο αυξημένες ευθύνες  δύσκολο έργο του, ακόμη και με  τις 59.000 δρχ. τον μήνα, που λέει ο κ. Τσοβόλας;)

Τον Μάιο του 1990, ξεσπά μία από τις μεγαλύτερες απεργίες εκπαιδευτικών οι οποίοι αξιώνουν κυρίως μισθολογικά αυξήσεις. Η ΟΛΜΕ αποφάσισε απεργία μετά το Πάσχα μέχρι και την περίοδο των εξετάσεων. 

Από το δεύτερο 15νθήμερο του Μαΐου και για περίπου δύο μήνες πραγματοποιούνται 10 συλλαλητήρια στην Αττική και αντίστοιχα σε όλες τις πρωτεύουσες νομών. 

Αποφασίζεται από το υπουργείο Παιδείας, η  αναβολή των γενικών εξετάσεων και παράταση του διδακτικού έτους μέχρι τις 31 Ιουλίου. Στις 16 Ιουλίου, αρχίζουν οι γενικές εξετάσεις «σε βαριά ατμόσφαιρα και με συλλαλητήρια των εκπαιδευτικών έξω από τα εξεταστικά κέντρα», όπως ανέφερε η ΟΛΜΕ στις 16/7/1990.

Προνοητική η κυρία Ασπασία

....................................

Η ιστορία της ΟΛΜΕ  

Η ΟΛΜΕ ιδρύθηκε το 1924, και η έκδοση του δελτίου της (Δελτίον της ΟΛΜΕ) άρχισε το 1926. Η ίδρυση της ήταν εν μέρει προϊόν των οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών που επικρατούσαν στην Ελλάδα την ταραγμένη περίοδο μετά τη μικρασιατική καταστροφή. Το αρχικό οργανωτικό της σχήμα ήταν μια τριμελής διοικούσα επιτροπή.

Πριν από την ΟΛΜΕ, στο χώρο της εκπαίδευσης, είχαν ιδρυθεί και δραστηριοποιηθεί ο Εκπαιδευτικός Σύνδεσμος (1914) με ιδρυτή το Δημήτρη Γληνό, ο οποίος περιέπεσε σε αδράνεια όταν ο ιδρυτής του ανέλαβε τη γραμματεία του Υπουργείου Παιδείας.

Το 1936, το καθεστώς της 4ης Αυγούστου διέλυσε την ΟΛΜΕ, η οποία ανασυστάθηκε το 1949. Ένας από τους πρώτους της στόχους ήταν η βαθμολογική εξέλιξη του κλάδου και πέρα από το βαθμό του διευθυντή β. Η δράση πήρε τη μορφή ομαδικής υποβολής παραιτήσεων υπηρετούντων εκπαιδευτικών. Παραιτήθηκαν 3.260 εκπαιδευτικοί και τελικά το αίτημα δεν έγινε δεκτό εκτός από κάποιες βαθμολογικές βελτιώσεις και μια μικρή αύξηση του μηνιαίου επιδόματος της πρόσθετης εργασίας.

Το 1955, όπου κυριαρχεί το «πείνα, ξύλο και Ακρόπολη» (Β. Ρώτας, Καραγκιόζικα) επί κυβερνήσεως Παπάγου 4.200 εκπαιδευτικοί παραιτούνται και κηρύχθηκε 4ήμερη απεργία (2-5 Μαρτίου 1955) με αίτημα την καθιέρωση ιδιαίτερου μισθολογίου για τους εκπαιδευτικούς και αυξήσεις της τάξης του 10-20%.

Η ΟΛΜΕ παρακολουθεί από κοντά τις προτάσεις Επιτροπής Παιδείας της κυβέρνησης της ΕΡΕ (Κ. Καραμανλής). Αξιολογώντας τα πορίσματα της Επιτροπής Παιδείας τα κρίνει ως «υπερβολικά πτωχόν έργον». Σε ανακοίνωση της επισήμανε ότι παρά τις διαπιστώσεις, η επιτροπή παιδείας δεν μπαίνει στην ουσία του προβλήματος που ήταν η έλλειψη στοιχειωδών μέσων για τη διδασκαλία στα γυμνάσια και τα φοβερά κενά στο προσωπικό.

Το 1961, γίνεται 24ωρη προειδοποιητική απεργία (26-1-1961) και σε συνεργασία με τη ΔΟΕ εξαγγέλλεται απεργία διαρκείας. Η κυβέρνηση του Κ. Καραμανλή υποχωρεί στο αίτημα της αύξησης αποδοχών. Το 1963 γίνεται απεργία είκοσι ημερών (19/1/1963 – 7/2/1963) η οποία λήγει με την πολιτική επιστράτευση των εκπαιδευτικών. Πρωθυπουργός ήταν ο Κ. Καραμανλής.

Τα έτη 1963-65, η Ένωση Κέντρου ως κυβέρνηση ικανοποιεί οικονομικά αιτήματα της ΟΛΜΕ χορηγώντας οικονομικό επίδομα στους εκπαιδευτικούς. Από την πλευρά της η ΟΛΜΕ στήριξε τη μεταρρύθμιση του Γ. Παπανδρέου για δημόσια και δωρεάν παιδεία και δημοτική γλώσσα.

Στο πλαίσιο της πολιτικής αστάθειας των ετών 1965-66 προωθείται ενιαίο μισθολόγιο που υποβάθμιζε τον κλάδο. Η ΟΛΜΕ αποφασίζει απεργία διαρκείας (Φεβρουάριος 1966) που λήγει στις 8/2/66 με πολιτική επιστράτευση. Το ενιαίο μισθολόγιο ψηφίζεται.

Στα χρόνια της δικτατορίας η ΟΛΜΕ λειτουργεί με διορισμένη διοίκηση. Τον Ιούνιο του 1975 εκλέγεται νέο Δ.Σ. με κεντρικά αιτήματα την κάθαρση από τους υποστηρικτές της χούντας, την άρση των μισθολογικών αδικών και την ψήφιση νέου νόμου για την εκπαίδευση.

Το 1976, γίνεται η μεταρρύθμιση (ν. 309/76). Το 1977 η ΟΛΜΕ ξεκινά απεργία διαρκείας με οικονομικά αιτήματα. Η απεργία (2/3/77 – 1/4/77) λήγει με την κατάκτηση της αύξησης της υπερωριακής αποζημίωσης.

Το 1979 ξεκινά νέα απεργία διαρκείας με οικονομικά αιτήματα η οποία λήγει σε έξι μέρες (10-16/3/79) καθώς χαρακτηρίζεται παράνομη και καταχρηστική με δικαστική απόφαση.

Στις 26-11-1980 η ΟΛΜΕ ξεκινά απεργία διαρκείας με τη μορφή επαναλαμβανόμενων εξαήμερων (άρχισε από 3/12/ μέχρι 23/12/80 και από 9/1/81 μέχρι 18/1/81), η οποία αναστέλλεται με την απόφαση 309/81 του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών ως παράνομη και καταχρηστική. 

Υπουργός παιδείας ήταν ο Βασίλης Κοντογιαννόπουλος, ο οποίος στις 12/1/81 έκανε και την προσφυγή κατά της απεργίας.

Το ΠΑΣΟΚ κερδίζει τις εκλογές στις 18/10/1981 και ικανοποιεί μισθολογικά αιτήματα του κλάδου. Τον Απρίλιο 1982 γίνεται νέο καταστατικό της ΟΛΜΕ ενώ την 1η Ιουλίου του 1982 δημοσιεύεται ο ν.1264/82 (ΦΕΚ 79, τ. Α΄) για τον εκδημοκρατισμού του συνδικαλιστικού κινήματος, τη δυνατότητα εκλογών με συνδυασμούς, συνδικαλιστικές άδειες και προστασία των συνδικαλιστών.

Οι πρώτες απεργίες σε πανελλαδικές εξετάσεις

Το Νοέμβριο του 1987 (υπουργός Αντώνης Τρίτσης) γίνονται προειδοποιητικές απεργίες (24ωρη στις 25-11-87, 48ωρη στις 8 και 9 – 12-87, τρεις φορές τριήμερη από 5 μέχρι 17-12-1987, από 10 μέχρι 12-2-88 και από 16 μέχρι 18-3-88). Ο Α. Τρίτσης παραιτείται από τη θέση του υπουργού παιδείας και αναλαμβάνει ο Απόστολος Κακλαμάνης.

Στις 7 Μαΐου 1988, οι καθηγητές αποφάσισαν με πλειοψηφία απεργία κατά τη διάρκεια των εξετάσεων. Η απεργία κηρύχθηκε παράνομη και καταχρηστική και έληξε στις 23 Ιουνίου.
Τον Ιούνιο 1988 ανέλαβε υπουργός ο Γιώργος Παπανδρέου (μέχρι τον Ιούλιο 1989)

Οι εξετάσεις άρχισαν αμέσως μετά και οι εκπαιδευτικοί πέτυχαν τη χορήγηση υπερωριακού επιδόματος εξωδιδακτικού έργου και επιδόματος βιβλιοθήκης, τα οποία προσέγγισαν συνολικά τις 25.000 δρχ. Έκτοτε δεν έγινε απεργία κατά τη διάρκεια των εξετάσεων, δεν έλειψαν όμως μεγάλες κινητοποιήσεις.

 Η Γενική Συνέλευση τής ΟΛΜΕ ( 23-1-1988)  κηρύσσει νέες απεργιακές κινητοποιήσεις, προειδοποιώντας, πλέον, ότι  «άν η Κυβέρνηση δεν ικανοποιήσει τα αιτήματα τών Καθηγητών, ο Κλάδος θα πραγματοποιήσει  νέα Γενική Συνέλευση, για να κηρύξει απεργιακές κινητοποιήσεις ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΩΝ  ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ (μορφή, ημερομηνίες, κλπ)».

Η απόφαση αυτή ψηφίσθηκε με συντριπτική πλειοψηφία.

(Οι καθηγητές είναι πλέον πεπεισμένοι, ότι ο αγώνας τους  είναι δικαιωμένος στα μάτια τής κοινής Γνώμης.  Σ’ αυτό, άλλωστε, πρέπει να το αναγνωρίσουμε, εβοήθησε και ο υπουργός Οικονομίας, κ. Τσοβόλας,  στην εκπομπή τής τηλεόρασης «ανοιχτά χαρτιά»! Διότι, την στιγμή που ο υπουργός οικονομίας  επιχειρούσε με «μπακάλικους» υπολογισμούς να πείσει το κοινό, πως ο νεοδιόριστος Καθηγητής παίρνει για μισθό 59.000 δρχ. τον μήνα  και όχι 53.000 δρχ., όπως δείχνουν οι μισθοδοτικές καταστάσεις, την ίδια στιγμή στο μυαλό τού απλού πολίτη στριφογύριζε η σκέψη: Πώς είναι δυνατόν, σήμερα ο Καθηγητής να καλείται, ως Επιστήμονας και Παιδαγωγός, να ασκήσει το γεμάτο αυξημένες ευθύνες  δύσκολο έργο του, ακόμη και με  τις 59.000 δρχ. τον μήνα, που λέει ο κ. Τσοβόλας;)

Τον Μάιο του 1990, ξεσπά μία από τις μεγαλύτερες απεργίες εκπαιδευτικών οι οποίοι αξιώνουν κυρίως μισθολογικά αυξήσεις. Η ΟΛΜΕ αποφάσισε απεργία μετά το Πάσχα μέχρι και την περίοδο των εξετάσεων. Από το δεύτερο 15νθήμερο του Μαΐου και για περίπου δύο μήνες πραγματοποιούνται 10 συλλαλητήρια στην Αττική και αντίστοιχα σε όλες τις πρωτεύουσες νομών. 

Αποφασίζεται από το υπουργείο Παιδείας, η  αναβολή των γενικών εξετάσεων και παράταση του διδακτικού έτους μέχρι τις 31 Ιουλίου. Στις 16 Ιουλίου, αρχίζουν οι γενικές εξετάσεις «σε βαριά ατμόσφαιρα και με συλλαλητήρια των εκπαιδευτικών έξω από τα εξεταστικά κέντρα», όπως ανέφερε η ΟΛΜΕ στις 16/7/1990.

ΠΗΓΗ NEWS 247

Εισαγωγή στο μάθημα των Γαλλικών - Ο επιθεωρητής

Εισαγωγή στο μάθημα των Γαλλικών 

(A Paris) του Χριστόφορου Μηλιώνη

Η Δασκάλα λέει:

-- Ας σταθούμε εδώ στη γέφυρα Pont – Neuf κι ας διαβάσουμε λίγες γραμμές του Ανατόλ Φράνς:

« Απ΄ το παράθυρό μου κοιτάζω τον ορίζοντα, που απλώνεται στ΄ αριστερά μου, ως τους λόφους του Σαγιώ, και μ΄αφήνει να διακρίνω την Αψίδα του Θριάμβου, σαν πέτρινο κύβο, τον ξακουστό Σηκουάνα μ ετα γεφύρια του, τις φλαμουριές στον κήπο του Κεραμικού, το Λούβρο – ένα σκαλιστό στολίδι της αναγέννησης. Δεξιά, απ΄ τη μεριά του Pont - Neuf το παλιό και σεβαστό Παρίσι με τους πύργους και τους ανεμοδείχτες του, - όλα αυτά είναι η ζωή μου … »

Είναι μια μικροκαμωμένη κοπέλα, με μαλλιά που έχουν το χρώμα του στιλβωμένου ξύλου καρυδιάς και πέφτουν χυτά πάνω στους ώμους της. Φοράει μπλούζα πορτοκαλιά και καφετιά σκωτζέτζικη φούστα. Στέκεται όρθια πάνω στο σκονισμένο βάθρο της έδρας και διαβάζει Ανατόλ Φράνς:

« Οι μπουκονίστ ταχτοποιούν τα κουτιά τους στο στηθαίο του ποταμού – αυτοί οι γενναίοι έμποροι του πνεύματος… »

Ύστερα αφήνει το βιβλίο στην έδρα. Η αίθουσα είναι στενόμακρη με τρεις σειρές θρανία, όπου κάθονται οι μαθητές, δυο – δυο , σε κάθε θρανίο.

«Καθώς διαβαίνουμε τη γέφυρα, λέει η δασκάλα, ρίχνομε μια ματιά στο ποτάμι. Σε μια τέτοια στιγμή ο ποιητής Γκιγιώμ Απολλιναίρ έγραψε τους στίχους:

Sous le Pont Mirabeau

Coule la Seine

όπου το αέναο κύλισμα του χρόνου παραβάλλεται με το κύλισμα του ποταμού. Απέναντί μας είναι η Notre - Dame

Στον τοίχο που είναι ακριβώς απέναντι απ΄ την έδρα κρέμεται μια μεγάλη φωτογραφία σε φτηνή κορνίζα. Η φωτογραφία εικονίζει έναν άντρα με φουσκωμένο μέτωπο και χείλη λεπτά, σφιγμένα κάτω από το ψαλιδισμένο τριγωνικό μουστάκι. Τα μάτια του βγαίνουν έξω από τις κόγχες και το βλέμμα τους έρχεται ολόισια και καρφώνεται στην έδρα. 

Ανάμεσα στην έδρα και στον δεξιό τοίχο, τον μόνο που έχει παράθυρα, κάθεται ο Επιθεωρητής σε μια παλιά καρέκλα. Πάνω στα γόνατά του έχει ένα μπλοκ ανοιχτό και κρατάει σημειώσεις.

«Ακριβώς απέναντί μας, λέει η δασκάλα, είναι η Notre – Dame το περίφημο γοτθικό μνημείο του Μεσαίωνα, που ο Βίκτωρ Ουγκώ το γέμισε με τα φαντάσματα του: τον κακό Φρολλό, τον παραμορφωμένο Κουασιμόντο και την όμορφη Εσμεράλδα»

Ο Επιθεωρητής σηκώνει το βλέμμα από το μπλοκ, που είναι ανοιχτό στα γόνατά του, και το αποθέτει βαρύ πάνω στη δασκάλα, που στέκεται όρθια στο βάθρο της έδρας και μιλάει. Μια κοπέλα μικροκαμωμένη. Φοράει μπλούζα πορτοκαλιά και καφετιά σκωτζέζικη φούστα. Τα μαλλιά της έχουν το χρώμα στιλβωμένου ξύλου καρυδιάς και πέφτουν χυτά στους ώμους της. Ύστερα το περνάει πάνω από τα κεφάλια των μαθητών που κάθονται που κάθονται σε τρεις σειρές θρανία, και το στυλώνει για λίγο στη μεγάλη φωτογραφία, που κρέμεται στον αντικρινό τοίχο και εικονίζει έναν άντρα με φουσκωμένο μέτωπο και χείλη λεπτά, σφιγμένα κάτω από το τριγωνικό ψαλιδισμένο μουστάκι. 

Στο δεξιό τοίχο είναι τρία μεγάλα παράθυρα χωρίς κουρτίνες με σκονισμένα τζάμια. 

Τα κάτω τζάμια, όπως δείχνουν κάποια υπολείμματα που σχηματίζουν ακανόνιστα περιθώρια, ήταν βαμμένα με γαλάκτωμα, αλλά η μπογιά έχει φύγει και μονάχα ένα απόμεινε βαμμένο, στο πρώτο παράθυρο προς την έδρα. Αλλά κι αυτό στο κέντρο έχει μια μεγάλη τρύπα, όπου το ΄χουν ξύσει με ξυράφι ή μαχαιράκι.

Ο Επιθεωρητής σηκώνεται. Είναι ογκώδης και το δεξί του πόδι πρέπει να ΄χει πάθει αγκύλωση, γιατί διαγράφει πλάγια έναν ολόκληρο κύκλο, για να ΄ ρθει μπροστά και να προωθήσει κατά ένα βήμα τον όγκο του. Ύστερα ένα βήμα με το γερό πόδι και ξανά ένας κύκλος με το δεξί, κι ο Επιθεωρητής φτάνει ακριβώς μπροστά στο πρώτο παράθυρο. Απ’ τη μέση και πάνω το κορμί του είναι γεροδεμένο με μεγάλο τετράγωνο κεφάλι, που στηρίζεται σε χοντρό σβέρκο, κουρεμένον ψηλά και καθαρισμένον στη βάση με ξυράφι. 

Από τα σκονισμένα τζάμια διακρίνεται το πίσω μέρος ενός παλιού σπιτιού, πολύ κοντά, μ’ ένα μικρό ξύλινο παράπηγμα, που θα πρέπει να χρησιμεύει για κουζίνα ή πλυσταριό. 

Μια γυναίκα μ’ ανασκουμπωμένα τα μανίκια του φουστανιού και με ποδιά, που τη μια της άκρη την έχει σκαλωμένη στη ζώνη, βγαίνει από το παράπηγμα και στέκεται στη βάση μιας ξύλινης

χαρβαλωμένης σκάλας, που η κορφή της δε φαίνεται, γιατί την κόβει το άνω μέρος του παραθυριού.

« Δεξιά μας, λέει η δασκάλα, είναι το Καρτιέ Λατέν».

Η γυναίκα σκύβει το κεφάλι της κι αδειάζει λίγο-λίγο στο έδαφος ένα μικρό μεταλλικό σκεύος, καπνισμένο, που μοιάζει με τηγάνι χωρίς ουρά. Πρέπει να ταΐζει κάποια γάτα ή τις όρνιθες – δεν μπορεί κανείς να ιδεί, γιατί το έδαφος είναι πιο χαμηλά. Εξάλλου και τα πόδια της γυναίκας δε φαίνονται παρά μονάχα ως τις γυμνές της γάμπες.

«Δεξιά μας, λέει η δασκάλα, είναι το Καρτιέ Λατέν, η φημισμένη πανεπιστημιακή συνοικία με τη Σορβόννη και τα δυο βουλεβάρτα: το Σαιν – Μισέλ και το Σαιν – Ζερμαίν ντε Πρε, που είναι πάντα γεμάτα από φοιτητές, διανοούμενους και καλλιτέχνες απ’ όλο τον κόσμο. Μπορούμε να πούμε πως εδώ βρίσκεται το κεφάλι κι η καρδιά της Ευρώπης. Από εδώ ξεκινούν τα μεγάλα πνευματικά κινήματα κι από εδώ πηγάζουν τα καλλιτεχνικά ρεύματα κι απλώνονται ύστερα σ΄όλο τον κόσμο … »

Ο Επιθεωρητής στρέφει το κορμί του και κάνει ένα βήμα με το γερό του πόδι. Ύστερα με το δεξί διαγράφει πλάγια έναν ολόκληρο κύκλο, για να το φέρει μπροστά, κάνει ξανά ένα βήμα με το γερό και φτάνει έτσι στην παλιά καρέκλα. Κοιτάζει τη δασκάλα που στέκεται δίπλα του, όρθια στο σκονισμένο βάθρο της, με το βλέμμα της στυλωμένο στη μεγάλη φωτογραφία με τη φτηνή κορνίζα.

 Η φωτογραφία εικονίζει έναν άντρα με φουσκωμένο μέτωπο, με χείλη λεπτά, σφιγμένα κάτω απ΄ το τριγωνικό ψαλιδισμένο μουστάκι. Τα μάτια του βγαίνουν έξω από τις κόγχες και το βλέμμα τους έρχεται ολόισια και καρφώνεται στην έδρα. Ο αριστερός τοίχος είναι εντελώς γυμνός, λερωμένος στο κάτω μέρος απ’ τους αγκώνες των παιδιών, που κάθονται δίπλα, το ίδιο και ο δεξιός, κάτω απ΄ τα τρία παράθυρα, άπ΄ όπου φαίνεται το πίσω μέρος ενός παλιού σπιτιού, με μια ξύλινη χαρβαλωμένη σκάλα κι ένα μικρό παράπηγμα, που πρέπει να χρησιμεύει για κουζίνα ή πλυσταριό. Η δασκάλα λέει:

«Στ’ αριστερά μας, λέει ο Ανατόλ Φράνς, απλώνεται ο ορίζοντας ως τους λόφους του Σαγιώ, με τον πέτρινο κύβο της Αψίδας του Θριάβμου, τις φλαμουριές του Κεραμικού και το Λούβρο – ένα στολίδι σκαλιστό της Αναγέννησης -. Όλα αυτά είναι η ζωή μου »

Ο Επιθεωρητής κρατάει σημειώσεις σ΄ ένα μπλοκ ανοιχτό πάνω στα γόνατά του.

---------------------------------------------------

O Χριστόφορος Μηλιώνης γεννήθηκε στο Περιστέρι Πωγωνίου το 1932.

Σπούδασε κλασική φιλολογία στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και εργάστηκε στη Μέση Εκπαίδευση (καθηγητής σε σχολεία της Ελλάδος και της Κύπρου, Διευθυντής Λυκείου, Σχολικός Σύμβουλος)

Συνεργάστηκε με τα σημαντικότερα λογοτεχνικά περιοδικά και με την εφημερίδα Τα Νέα ως επιφυλλιδογράφος.

Έχει εκδώσει βιβλία

με διηγήματα:(Παραφωνία, Το πουκάμισο του Κενταύρου, Τα διηγήματα της δοκιμασίας, Καλαμάς και Αχέροντας, Χειριστής ανελκυστήρος, Τα φαντάσματα του Γιόρκ, Μια χαμένη γεύση)

Πεζογραφήματα: Το μικρό είναι όμορφο

Νουβέλες:Ακροκεραύνια

Μυθιστορήματα: Δυτική Συνοικία, Ο Σιλβέστρος

Δοκίμια: Υποθέσεις, Με το νήμα της Αριάδνης, Σημαδιακός και αταίριαστος

Βιβλία του μεταφράστηκαν στα ρωσικά, γερμανικά, αγγλικά, και ιταλικά.

Διηγήματά του δημοσιεύτηκαν σε ανθολογίες και περιοδικά, στα ρωσικά, γερμανικά, ιταλικά, γαλλικά, ουγγαρέζικα και ολλανδικά.

……………………………….

2 σχόλια:

Σχόλιο 1

Ωραίο διήγημα, ζωντανή εικόνα!:)

Τι μάστιγα κι αυτοί οι επιθεωρητές... Ευτυχώς που καταργήθηκαν.

Υπάρχει κι ένα ανέκδοτο για ένα δάσκαλο κι έναν επιθεωρητή, που ανήκαν σε διαφορετικά κόμματα:

Ο επιθεωρητής μπαίνει στην τάξη την ώρα που ο δάσκαλος μαθαίνει στα παιδιά τι εστί κόμμα (το σημείο στίξης) και γράφει δυο φράσεις στον πίνακα και μετά ζητά από τους μαθητές να τις διαβάσουν και να πουν το νόημα. Αυτές:

«Ο δάσκαλος, είπε ο επιθεωρητής, είναι γαϊδούρι»

«Ο δάσκαλος είπε, ο επιθεωρητής είναι γαϊδούρι»

Είδατε παιδιά μου, τι κάνουν τα κόμματα;

...κόκκαλο ο επιθεωρητής!..

………………………………….

Σχόλιο 2

Θάλεγα αντιπαραβάλλει το σκοτεινό κλίμα της εποχής 1967-1974 με το ελεύθερο κλίμα του Παρισιού.

Μάταια η δασκάλα προσπαθεί να μεταφέρει μόνο με το λόγο της το ανήσυχο ελεύθερο κλίμα της Γαλλίας.

Στην αίθουσα επικρατεί κλειστοφοβική ατμόσφαιρα, όταν μάλιστα έχεις φοιτήσει σ΄ αυτές τις ίδιες αίθουσες που περιγράφει ο Χ.Μ.

Τώρα μου άνοιξες την όρεξη για ένα ανέκδοτο με απιθεωρητή (το αφήνω αδιόρθωτο, για να φέρνει λίγο προς Χατζηχρήστο) και δασκάλους.

Πάει λοιπόν ένας απιθεωρητής τη δεκαετία 1950-60 σε ένα χωριό να επιθεωρήσει ένα δάσκαλο, και ρωτώντας τους μαθητές τριες να σχηματίσει εικόνα για το τι έγινε όλη τη χρονιά.

Ρωτάει σε κάπως έντονο ύφος τον μαθητή που κάθοταν στο πρώτο θρανίο --Ποιός έκλεψε τα μήλα των Εσπερίδων;

Ο μαθητής τρόμαξε, βαρυάκουσε και απαντά --Δεν έχουμε στο χωριό μας κανένα Εσπερίδη, αλλά δεν έκλεψα τίποτε εγώ!

Πάνω εκεί επεμβαίνει ο δάσκαλος και λέει: Αποκλείεται κε Επιθεωρητά να έχει κλέψει κάτι ο μθητής γιατί είναι από καλή οικογένεια, εξάλλου έχουν δικό τους κτήμα με μηλιές.

Ο απιθεωρητής απτόητος συνεχίζει  στην επόμενη μαθήτρια και καπως πιο έντονα ξαναρωτάει --Ποιός έκλεψε τα μηλα των Εσπερίδων. Κάτι απάντησε η μαθήτρια ότι ιδέα δεν έχει, γιατί πιο πολύ αγαπάει τα πορτοκάλια.

Το σκηνικό συνεχίστηκε με αρκετούς μαθητές. Ο δάσκαλος έδινε για όλους άλλοθι, η μαθήτρια κόρη του παπά, ο άλλος μαθητή γιός του πρόεδρου, η άλλη μαθήτρια δική του κόρη, ώσπου σε μια στιγμή λέει

Κε επιθεωρητά, πόσο τέλος πάντων κανουν αυτά τα μήλα να τα πληρώσω εγώ, να συνεχίσουμε

Ο επιθεωρητής συνοφρυώθηκε, κάτι μούγκρισε σαν να έλεγε θα σε κανονίσω δάσκαλε

Μόλις έφτασε την άλλη μέρα στο γραφείο του απευθύννθηκε στο Υπουργείο της Παιδείας όπου περιέγραφε με τα μελανότερα χρώματα τι συνέβη "Δεν έφτανε που κανείς μαθητής δεν γνώριζε ΄τον κλέφτη των μήλων των Εσπερίδων, αλλά πρωτοφανές ούτε ο δάσκαλος Αγάθων Περασώρας γνώριζε τον κλέφτη. Γι' αυτό προτείνω να τον να τον...να τον...κλπ

Πέρασαν μήνες και καιροί, ώσπου μια μέρα ερχεται η απάντηση από το Υπουργείο, το οποίο αφού ευχαριστούσε τον κον Επιθεωρητή για τον ζήλο του ευγενικά κατέληγε ως εξής: Κε επιθεωρητά παραμείνετε στο ύψος του λειτουργήματός σας, και μην επεμβαίνετα σε άλλες υπηρεσίες. Το ποιός έκλεψε τα μήλα είναι δουλειά του Υπουργείου Δημοσίας Τάξεως και κυρίως της Βασιλικής Αγροφυλακής....

Άλλοι είναι εκείνοι που χρειάζονται επιμόρφωση

Απάντηση δασκάλας σε Σχολική Σύμβουλο με αφορμή το αίτημα που τέθηκε σε εκπαιδευτικούς για την καταγραφή επιμορφωτικών αναγκών...

Αξιότιμη κυρία ****** (Σχολική Σύμβουλος),

Ονομάζομαι Κ***** Μ******, εργάζομαι στο δημοτικό σχολείου του ***** και διδάσκω στα δύο τμήματα της πέμπτης δημοτικού με το σύστημα της ετεροδιδασκαλίας. Από τα τέσσερα χρόνια που υπηρετώ στην Κρήτη τυχαίνει τα τρία να βρίσκομαι εντός της περιφέρειάς σας, όχι συμπτωματικά καθώς τυγχάνετε της μεγάλης εκτίμησής μου παρακολουθώντας το αξιόλογο και ουσιαστικό έργο σας. Μου ζητήσατε να συμπληρώσω μία φόρμα με τις επιθυμίες μου όσον αφορά τα γνωστικά πεδία στα οποία θα ήθελα να επιμορφωθώ. Με αφορμή αυτήν την αίτηση για τις επιμορφωτικές μου ανάγκες παίρνω την ευκαιρία να σας εκθέσω μερικές από τις σκέψεις μου. Τόσα χρόνια, είμαι βέβαιη, πως έχετε ακούσει μερικές εκατοντάδες ιστορίες μαθητών, θα ήθελα όμως στις επόμενες σειρές να αναγνώσετε και τη δική μου ιστορία. Γνωρίζω πως δε σας αφορά ουσιαστικά, θα σας βοηθήσει όμως να κατανοήσετε πως αισθάνομαι αυτήν την στιγμή όσον αφορά τις επιμορφωτικές μου αυτές ανάγκες.

Πριν από τέσσερα χρόνια, όπως σας προανέφερα, προσγειώθηκα με ένα αεροπλάνο που ξεκινούσε από τη Θεσσαλονίκη στο Ηράκλειο Κρήτης. Παρουσιάστηκα στην πρωτοβάθμια προσπαθώντας να κρύψω τα συναισθήματά μου καθώς άφησα πίσω την οικογένειά μου και τους κοντινούς μου ανθρώπους που με συνόδευαν για μια ζωή. Ήμουνα μόνη σε έναν ξένο τόπο που για πρώτη φορά ερχόμουνα και όχι από επιλογή. Δεν έπρεπε, όμως να παραπονιέμαι: ο κλάδος είχε ανοίξει, οι δάσκαλοι διορίζονταν άμεσα, ο μισθός υπερβολικά ικανοποιητικός για τη μεσαία αστική τάξη που ανήκει η οικογένειά μου. Τοποθετήθηκα στο δημοτικό σχολείο ******, μετά από δυο βελτιώσεις θέσεων, οπότε έπρεπε και να χρωστώ τη βαθύτατη ευγνωμοσύνη στους συνδικαλιστές που γνώρισα στα σκαλιά της πρωτοβάθμιας και με “γλίτωσαν” από τα δημοτικά σχολεία του νομού που απέχουν περισσότερο από 60 χιλιόμετρα από το Ηράκλειο και με εφοδίαζαν με 2 μόρια. Ο πρώτος χρόνος ήταν εξαιρετικά δύσκολος, ήταν ο χρόνος προσαρμογής. Παρόλα αυτά οπλίστηκα με όλη μου τη θετική ενέργεια και με αισθήματα αισιοδοξίας. Ήμουνα υγιής και είχα μια δουλειά με ικανοποιητικό μισθό...

Παρουσιάστηκα διαδοχικά στο δημοτικό σχολείο του **** τη δεύτερη χρονιά - η συνεργασία μας συνεχίστηκε- μετά ήρθε ο διορισμός μου στο δημοτικό σχολείο της ***** και μαζί με αυτόν ένα νομοσχέδιο που υπαγορεύει πως ο νεοδιόριστος παραμένει για το χρονικό διάστημα των τριών ετών στον τόπο διορισμού του για λόγους που ποτέ δεν κατανοήσαμε. Έτσι, φέτος επέστρεψα στον **** καθώς είναι ένα σχολείο που το πόνεσα και το αισθάνθηκα ένα κομμάτι μου. Το μόνο που δεν άλλαξε αυτά τα τέσσερα χρόνια ήταν οι στόχοι και τα όνειρά μου. Κατεβαίνοντας στην Κρήτη είχα στόχο να μη σταματήσω ποτέ να διευρύνω τις γνώσεις μου, να ψάχνω νέους δρόμους, νέες παιδαγωγικές μεθόδους. Είχα και εξακολουθώ να έχω όνειρο ένα μεταπτυχιακό και ένα διδακτορικό επάνω στο επάγγελμά μου. Το Ηράκλειο σαν τόπος δυστυχώς δε μου επιτρέπουν να τα υλοποιήσω αυτά. “Δεν πειράζει” λέω κάθε χρόνο “του χρόνου... του χρόνου θα το κάνεις. Ποιος ξέρει, ίσως του χρόνου να είσαι και πιο κοντά στην οικογένειά σου”. “Θα έρθει μια χρονιά που το δώρο Χριστουγέννων ή το δώρο Πάσχα δε θα χρειαστεί να το δώσεις στα αεροπορικά εισιτήρια για να είσαι στο πλάι της οικογένειάς σου εκείνες τις μέρες...”. Τέτοιες σκέψεις περνούσαν από το μυαλό μου τα τρία αυτά χρόνια.

Μέχρι φέτος. Ξαφνικά μου ανακοινώνεται πως ο μισθός μου πέφτει στα 620 ευρώ το μήνα. Ακριβώς το μισό από αυτό που ξεκίνησα. Με αυτά τα χρήματα, πρέπει αυτή τη στιγμή να πληρώσω ένα σπίτι των 300 ευρώ που νοίκιασα για να είμαι εδώ, πρέπει να πληρώσω μία δόση αυτοκινήτου που πήρα για να μεταφέρομαι στα σχολεία που με έχουν στείλει, μία δόση δανείου, τις βενζίνες μου για να πηγαινοέρχομαι στον τόπο που υπηρετώ, τους λογαριασμούς μου και τέλος... να ζήσω. Αφήνω τα συμπεράσματα σε εσάς. Όταν σκέφτομαι πως μια πωλήτρια γνωστής αλυσίδας ρούχων πληρώνεται με 800 ευρώ το μήνα, όταν σκέφτομαι πως αν βγω στο ταμείο ανεργίας και γυρίσω στον τόπο μου θα ζω πιο άνετα, κατανοείτε με τι αισθήματα γεμίζει η ψυχή μου. Αυτό το επάγγελμα δυστυχώς δε μπορεί να γίνει με αυτόν τον μισθό. Ντρέπομαι που δεν έχω τα χρήματα να αγοράσω μπογιές και μολύβια ή τα υλικά για τα πειράματα των μαθητών μου. Ντρέπομαι που μπαίνω με σκυθρωπό ύφος στην τάξη, ντρέπομαι που αυτά τα μάτια με αντικρύζουν κάθε μέρα προβληματισμένη και με ρωτάνε τί έχω... “Πρώτα ο μαθητής”, διατυμπάνιζε το υπουργείο παιδείας πριν ένα δυο χρόνια. Πώς θα είναι καλά ο μαθητής αναρωτιέμαι, αν ο εκπαιδευτικός είναι έτσι όπως είναι τώρα; Με τι διάθεση θα διορθώνω τα γραπτά των παιδιών μου σε καθημερινή βάση; Με τι διάθεση θα ετοιμάζω το μάθημα της επόμενης ημέρας; Πώς θα αισθάνομαι δημιουργική, πώς θα προσπαθώ για το καλύτερο κάθε μέρα, πώς θα έχω όρεξη να επιμορφωθώ από τη στιγμή που δε θα ξέρω αν θα έχω να φάω την επόμενη μέρα χωρίς υπερβολές;...

Είμαι 26 χρονών, έχω τελειώσει δύο ανώτερες σχολές, μιλάω τρεις γλώσσες, κάνω συλλογή από βεβαιώσεις παρακολούθησης σεμιναρίων, ενημερώνομαι συνεχώς για τα παιδαγωγικά δρώμενα και πιστεύω πως αξίζω κάτι καλύτερο. Είμαι 26 χρονών, δεν έχω οικογένεια και δεν έχω σκοπό να κάνω για τα επόμενα χρόνια με τα παρόντα δεδομένα. Είμαι 26 χρονών και δε μπορώ να συντηρήσω τον εαυτό μου. Είμαι 26 χρονών και νιώθω ήδη απογοητευμένη από το επάγγελμά μου και τον κλάδο μου. Είμαι 26 χρονών και αρχίζω να κατανοώ τα καταθλιπτικά, τα άδεια βλέμματα συναδέλφων με πολλά χρόνια προϋπηρεσίας. “Δε μπορεί να ξεκίνησαν με αυτά τα κενά βλέμματα!” σκεφτόμουνα... Λίγο νωρίς δεν είναι για να τους καταλαβαίνω; Είμαι 26 χρονών και νιώθω ήδη κουρασμένη...

Θα μου πείτε πως πρέπει να αισθάνομαι τυχερή, πως έχω μία μόνιμη θέση που πολλοί θα ζηλεύανε, πως στέκονται στην ουρά του πίνακα εκατοντάδες συνάδελφοι και περιμένουν καρτερικά το διορισμό τους, θα μου πείτε πως πολλοί θα ζηλεύανε τη μονιμότητα της θέσης μου, πως είμαι μόνη μου, φαντάσου κάτι άλλους που έχουν και οικογένειες να θρέψουν... Θα μου πείτε πως η δημιουργικότητά μου δεν έχει να κάνει με τις χρηματικές απολαβές... Γνωρίζω αρκετά καλά τα επιχειρήματά σας. Όταν, όμως, φτάνει κανείς στο σημείο της επιβίωσης κανένα επιχείρημα δεν του φαίνεται ικανοποιητικό. Όταν όλοι αυτοί οι συνάδελφοι έρθουν στη θέση μου, ούτε αυτών θα τους φαίνεται κάτι αρκετό. Κάποιος πρέπει να μιλήσει πριν από αυτούς για αυτούς. Κάποιοι πρέπει να διαβάσουν αυτές τις σειρές κι ας βρισκόμαστε όλοι μέσα σ' ένα γενικό χάος...

Συγχωρέστε με για την αγανάκτησή μου. Σε διαφορετική περίπτωση θα σας έγραφα πάρα πολλές ιδέες μου για γνωστικά πεδία στα οποία θα ήθελα να επιμορφωθώ. Τα όνειρά μου για επιπλέον μόρφωση είναι ακόμα καρφωμένα στο μυαλό μου, γιατί είναι το μόνο που δε μπορούν να μου πάρουν. Όλα τα άλλα τα έχουν κατασχέσει...

Σας ζητώ συγνώμη ειλικρινά που τυχαίνει να είστε εσείς ο αποδέκτης αυτών των σκέψεων, όμως τις τελευταίες εβδομάδες με πνίγουν και έπρεπε με κάποιο τρόπο να βγουν. Γνωρίζω πως δεν είστε η αρμόδια για τέτοια ζητήματα, όταν όμως μου ζητήθηκε να συμπληρώσω αυτήν την φόρμα χαμογέλασα πικρά. Ένιωσα πως κανείς με καταλαβαίνει. Ξέρω πως θα έχετε ένα σωρό απαντήσεις και επιχειρήματα, δε θα λύσουν όμως το βιοποριστικό μου πρόβλημα. Θα μείνουν ιδέες και επιχειρήματα.

Γνωρίζω πως θα περάσουν πολλά χρόνια μέχρι να επιστρέψω κοντά στην οικογένειά μου, γνωρίζω πως δε θα μαζέψω ποτέ τα μόρια για να μετατεθώ έστω σε κάποια πόλη της Β. Ελλάδας αν συνεχίσω να υπηρετώ σε αυτόν τον νομό, γνωρίζω πως το μεταπτυχιακό και το διδακτορικό μου θα πάρουν χρόνια μέχρι να υλοποιηθούν, γνωρίζω πως θα περιπλανιέμαι για πολύ καιρό ακόμα μέχρι να βρω τη βάση μου. Όχι υπό αυτές τις συνθήκες όμως. Αυτό δεν το περίμενα ποτέ...

Μη μου ζητάτε, επομένως, να σας γράψω σε τι θα ήθελα να επιμορφωθώ. Άλλοι είναι αυτοί που πρέπει να επιμορφωθούν σχετικά με το ποιο είναι το αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο ενός εκπαιδευτικού, ενός ατόμου που μεταλαμπαδεύει γνώσεις, αξίες, τρόπους συμπεριφοράς υπό πολύ δύσκολες συνθήκες...

Κ***** Μ***** - Εκπαιδευτικός

ΠΗΓΗ blogspot ΔΙΑ - ΛΟΓΟΣ

(Η φωτογραφία, πιθανόν του Κώστα Μπακόλα, από το καλοκαιρινό Δημοτικό Σχολείο Καλαρυτών τον Ιούνιο του 1951)

Η εκπαίδευση των Εβραιογιαννιωτών και τα Σχολεία τους στα Γιάννενα.

H εκπαίδευση των Εβραιογιαννιωτών και τα σχολεία τους στην πόλη μας

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΣΙΟΜΠΟΤΗ, δασκάλου στον ΠΡΩΙΝΟ ΛΟΓΟ (Παρασκευή 2 Σεπ. 2011)

Πριν υπεισέλθω στο θέμα της εκπαίδευσης των Ρωμανιωτών Εβραίων των Γιαννίνων, θα παραθέσω, σαν εισαγωγή, λίγα στοιχεία για την άλλοτε ανθηρή κι ευημερούσα εβραϊκή παροικία της πόλης μας.

Η πρώτη ελληνίζουσα εβραϊκή παροικία των Γιαννίνων δημιουργήθηκε τον 9ο αι. μ. Χριστόν από πρόσφυγες και μετανάστες, που έφτασαν κατά καιρούς, από χώρες που κατέκτησε ο Μέγας Αλέξανδρος, ήρθαν σε επικοινωνία με τους αρχαίους Έλληνες, γνώρισαν την ελληνική παιδεία, τον ελληνικό πολιτισμό κι έμαθαν την ελληνική γλώσσα.

Η Ισραηλιτική Κοινότητα Ιωαννίνων είναι ιστορική και ίσως η αρχαιότερη κοινότητα του ελλαδικού χώρου, η οποία αποτέλεσε τη βάση ύπαρξης και ανάπτυξης του Ρωμανιώτικου εβραϊσμού.

Ρωμανιώτης είναι ο κάτοικος της Ρωμανίας δηλ. του Ανατολικού Ρωμαϊκού (Βυζαντινού) κράτους που απεκαλείτο Ρωμαίος και με τον καιρό λεγόταν Ρωμιός.

Ο όρος Ρωμαίοι, κατά τον δημ. χωματιανό Αρχιεπίσκοπο Αχρίδας επί Δεσποτάτου της Ηπείρου, αναφέρεται μόνο στους Βυζαντινούς. Το εθνικό όνομα Ρωμαίοι ήταν τότε το καθιερωμένο για τους κατοίκους του Βυζαντινού κράτους.

Στα χρόνια του Βυζαντίου η Ισραηλιτική Κοινότητα Ιωαννίνων ήταν υπολογίσιμη σε αριθμό κατοίκων και γι’ αυτό το λόγο ο αυτοκράτορας Ανδρόνικος Παλαιολόγος ο Β’ στα προνόμια που παραχώρησε στους «Καστρινούς» το 1319 με χρυσόβουλο, συμπεριέλαβε και τους Ιουδαίους της πόλης μας δηλ. να απολαμβάνουν κι αυτοί την «ιδίαν ελευθερίαν και ανενοχλησίαν κατά τους λοιπούς εποίκους αυτής». Τους παραχώρησε ισοπολιτεία, ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις με τους ντόπιους κατοίκους.

Η πορεία της Ρωμανιώτικης Εβραϊκής Κοινότητας στην πόλη μας υπερβαίνει τη χιλιετηρίδα.

Ο εβραϊκός πληθυσμός των Γιαννίνων κυμαινόταν κατά καιρούς από 4.500 μέχρι 2.000 κατοίκους.

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Την εκπαίδευση των Ισραηλιτοπαίδων θα μπορούσαμε να τη χωρίσουμε σε τρεις περιόδους χωρίς βέβαια να υπάρχει ακριβής διαχωριστικής γραμμή: α) Στην περίοδο της τουρκοκρατίας, β) στην περίοδο ίδρυσης της Alliance και γ) την περίοδο μετά την εξόντωση των 1850 συμπολιτών μας Εβραίων στα ναζιστικά στρατόπεδα.

Για την πρώτη περίοδο πληροφορούμαστε τα εξής από τον καθηγητή Γ. Οικονόμου: «Τα παιδιά των Ισραηλιτών των Ιωαννίνων, τα αρσενικά ως το 1872 πήγαιναν στα σχολεία των δύο Συναγωγών των να μάθουν λίγη Μωσαϊκή γλώσσα για καθαρά λειτουργικούς σκοπούς. Μερικά πήγαιναν στα ελληνικά σχολεία και τα μεγαλύτερα στη Ζωσιμαία Σχολή. Μερικοί Ισραηλίτες επιθυμώντας να δώσουν ανώτερη μόρφωση στα κορίτσια τους, τα έστελναν και στις ανώτερες τάξεις του ελληνικού σχολείου, του Α’ Ελισαβέτειου Παρθεναγωγείου Ιωαννίνων και μετά την απελευθέρωση στην «Αστικη Σχολή Θηλέων Ιωαννίνων»,, όπως και στο Γυμνάσιο Θηλέων, μετά την ίδρυσή του στα 1931-32». (Βλ. «Ιστορία των Τριών Ελισαβέτειων Παρθεναγωγείων» του Γ. Οικονόμου).

»Το 1872 ιδρύεται στα Ιωάννινα η Ισραηλιτική Εκπαιδευτική Εταιρεία «Χεβράθ Ταλμούδ Τορά» δηλ. διδασκαλία του Νόμου, της οποίας σκοπός ήταν η προαγωγή των σχολείων (δηλ. των συναγωγών) κατά πρώτον εις την ιεράν των γλώσσαν και κατά δεύτερον εις τας ξένας (ελληνικά και ολίγα τουρκικά)». Κατά τον Ραφ. Α. Φρεζή η θρησκευτική σχολή «Ταλμούδ Τορά» λειτούργησε το 1875. Διατηρήθηκε και μετά την 21/2/1913.

Το καταστατικό της αποτελούνταν από 40 άρθρα, ήταν τυπωμένο στη Βιέννη το 1873 και υπογράφεται από 10μελή Εφορεία (βλ. Στ. Μπέτη – Ηπειρωτικά Χρονικά τ. 26 του 1984 σελ. 238).

Μια αξιοπρόσεκτη πληροφορία μας δίνει η κ. Μάρθα Παπαδοπούλου (βλ. Ηπειρωτικά Γράμματα – Οκτ. 2007), όπου αναφέρεται ότι: «Οι Ισραηλίτες φοιτούσαν στη Ζωσιμαία Σχολή, όταν τα Γιάννινα ήταν αναπτυσσόμενο εμπορικό κέντρο και κυρίως τα έτη 1899-1903. Μείωση στη Ζωσιμαία παρατηρήθηκε με την ίδρυση της Alliance το 1904, που στην αρχή δέχτηκε μόνο αγόρια και μετά τα 2 έτη έγιναν δεκτά και τα κορίτσια. Διδάσκονταν Γαλλικά, Εβραϊκά και Ελληνικά».

Κατά τον δάσκαλο Κ. Παπαγεωργίου στα Γιάννινα του 1899 λειτουργούσε Ισραηλιτικό σχολείο με έξι τάξεις και ισάριθμους δασκάλους κοντά στην έξω Συναγωγή, συντηρούμενο από προσφορές Εβραίων ευεργετών όπως την Κοφίνα, Ραμπαχάρα κ.ά. (Βλ. Κώστα Α. Παπαγεωργίου - «Η παιδεία στην Ήπειρο (1204-1950) Κέρκυρα 1950). Τα Ισραηλιτόπουλα φοιτούσαν στην Καπλάνειο Σχολή, στην ίδια οδό (Αραβαντινού) και στο Ισραηλιτικό Αρρεναγωγείο, που ιδρύθη στο μεταξύ (τέλος 18ου αιώνα).

Το 1903 η «Αγουντάθ Αχίμ», δηλ. η Εκπαιδευτική Αδελφότητα, ιδρύει στα Γιάννινα το πρώτο Παρθεναγωγείο, όπου και στα δύο διδάσκεται η ελληνική γλώσσα.

Κατά τον Ραφ. Α. Φρεζή η «Αγουντάθ Αχίμ» σχηματίστηκε από το γιατρό Ζακ Λεβή (επικεφαλής) και τους Μποχωράκη Λεβή, Αβραάμ Λεβή και Ισραέλ Κοφίνα.

Εκτός από τον παραπάνω σύλλογο άνοιξαν και ένα σχολείο θηλέων, στο οποίο φοίτησαν 150 μαθήτριες. (Πιθανώς να είναι το ίδιο σχολείο που αναφέρει και ο Γ. Οικονόμου με 156 μαθήτριες για τα έτη από 1881-1901).

ΤΕΣΣΕΡΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

Σε όλο το βιλαέτι Ιωαννίνων μέχρι την απελευθέρωση από τον Οθωμ. ζυγό, υπήρχαν συνολικά τέσσερα σχολεία και λειτουργούσαν όλα στην πόλη των Γιαννίνων, μαρτυρείται δε ότι απ’ αυτά προφανώς το ένα ήταν η σχολή της Alliance και ένα δεύτερο παρθεναγωγείο. Τέσσερα εβραϊκά σχολεία μαρτυρεί και ο Giovani Amadore Virgilli. Σ’ αυτά υπηρετούσαν 17 δάσκαλοι και οι μαθητές ανέρχονταν σε 510.

Η ΣΧΟΛΗ ALLIANCE

Η ίδια ομάδα παίρνοντας θάρρος από την προσέλευση και την πρόοδο των μαθητών, αποτάθηκε στα κεντρικά της Alliance Israelite Universille στο Παρίσι, ζητώντας να λειτουργήσει μια σχολή της στα Γιάννινα. Το αίτημα έγινε δεκτό και στάλθηκε από το Παρίσι το ζεύγος Ηλία Καρμόνα, για να διδάξουν τη γαλλική γλώσσα (1903-1904). Στεγαζόταν στο κτίριο της θρησκευτικής σχολής «Ταλμούδ Τορά». Κατά τη Νιν. Μάτσα η Θρησκ. Σχολή «Ταλμούδ Τορά» αντικαταστάθηκε από την Alliance.

Για δύο περίπου χρόνια υπήρχε μια αδιαφορία των μαθητών που φοιτούσαν στην «Ταλμούδ Τορά», να εγγραφούν στη σχολή της Alliance και να ενταχθούν στο νέο εκπαιδευτικό σύστημα. Παρά το γεγονός αυτό το 1905 – σύμφωνα με τα στοιχεία της Σχολής – αναφέρονται 400 μαθητές και 152 μαθήτριες. Τον ίδιο χρόνο δημιουργήθηκαν τάξεις επαγγελματικής κατεύθυνσης για τα αγόρια ήτοι μαραγκών, σιδηρουργών, ωρολογοποιών, μηχανικών και αμαξοποιών.

Ο Δ/ντής διοριζόταν πάντα από το Παρίσι. Η καλή φήμη της Σχολής απλώθηκε γρήγορα και χρόνο με το χρόνο οι μαθητές αυξάνονταν συνέχεια. Στο διάστημα 1905-1910 φοίτησαν περισσότεροι από 4.500 μαθητές, δείγμα της πολυπληθούς εβραϊκής Κοινότητας την εποχή εκείνη. Το ζεύγος Καρμόνα στο μεταξύ αντικατέστησε το ζεύγος Λαχανά.

To 1911-1913 αποφοίτησαν 936 μαθητές. Παρατηρήθηκε ελάττωση του αριθμού των μαθητών λόγω των βαλκανικών πολέμων. Αυτή την περίοδο παρατηρείται μετανάστευση πολλών οικογενειών Εβραιογιαννιωτών κυρίως προς την Αμερική, όπου ίδρυσαν Γιαννιώτικη Συναγωγή.

Την ταραχώδη αυτή εποχή η κεντρική Alliance δεν μπορούσε να χρηματοδοτήσει το σχολείο. Έπειτα από μεσολάβηση του τότε διευθυντή ο Μποχωράκης Λεβή έκανε μια γενναιόδωρη προσφορά με τέτοιο τρόπο, ώστε οι 212 μαθητές, που φοιτούσαν τότε, να συνεχίσουν τις σπουδές τους.

Με τον καιρό οι δυσκολίες ξεπεράστηκαν και το 1915 λειτουργούσαν 8 τάξεις (δημοτικό και σχολαρχείο) με ωράριο διδ/λίας 8-1 το πρωί και 1-6 το απόγευμα, με μια μικρή μεσημεριανή διακοπή για το γεύμα. Η σχολή πρόσφερε καθημερινά στους φτωχούς μαθητές φαγητό, ενώ κατά τις περιόδους των εβραϊκών εορτών μοίραζε σχολικό υλικό και ιματισμό. Το πρόγραμμα περιελάμβανε διδασκαλία της Εβραϊκής και Ελληνικής γλώσσας με ιδιαίτερη έμφαση στη Γαλλική, στην οποία διδάσκονταν η Γαλλική ιστορία και λογοτεχνία.

Στις 6 Ιουλίου 1915 έγινε η σχολική γιορτή απονομής βραβείων στην εβραϊκή σχολή Alliance, η οποία λειτούργησε μέχρι τον πόλεμο του 1940. Τίμησαν τη γιορτή πολλοί επίσημοι, ανάμεσά τους οι πρόξενοι Γαλλίας και Τουρκίας.

Το 1919 στη σχολή στεγάζονταν στρατώνες, επειδή οι στρατώνες κάηκαν, γι’ αυτό τα μαθήματα γίνονταν στη Συναγωγή.Παρά τις αντίξοες συνθήκες που παρουσιάστηκαν κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο λόγω έλλειψης οικονομικών πόρων η σχολή συνέχισε να λειτουργεί.

Το 1919 προσλήφθηκε στην Alliance ως δάσκαλος της γαλλικής γλώσσας ο Ιωσήφ Καπούλιας, ο γνωστός μετέπειτα Ελληνοεβραίος ποιητής Γιωσέφ Ελιγιά, ο οποίος ήταν απόφοιτος της σχολής.

Αξίζει να αναφερθεί ότι στην Alliance, σύμφωνα με τις εφημερίδες της εποχής, γίνονταν πολλές κι αξιόλογες εκδηλώσεις.

Το 1928 το σχολείο τέθηκε υπό την εποπτεία του Υπουργείου Παιδείας και η ελληνική κυβέρνηση αναγνώρισε τη σχολή, η οποία τότε έδινε έμφαση στην ελληνική γλώσσα. Διόρισε μάλιστα και Έλληνες δασκάλους, ενώ στα προηγούμενα χρόνια οι διδάσκοντες πληρώνονταν από επιχορηγήσεις της Alliance Παρισίων σαν παράρτημα που ήταν.

ΕΛΛΗΝΕΣ ΔΑΣΚΑΛΟΙ

Από εκθέσεις επιθεωρητών του 1930 και 1937 τις οποίες μου παραχώρησε ο ιστοριοδίφης και συγγραφέας Πάνος Τζιόβας, μαθαίνουμε ότι δάσκαλοι Έλληνες που δίδαξαν αυτές τις περιόδους στο εξατάξιο μικτό με εγγραφέντες μαθητές 316 (έπειτα από συγχώνευση του τριταξίου θηλέων) ήταν οι δασκάλες Ζαφειρίδου Ασπασία, πτυχιούχος Αρσακείου, η Λαμπάτου Ελένη, πτυχιούχος του τριταξίου Διδασκαλείου ιωαννίνων, ο δάσκαλος Αδάμ Παρθενίου, υποδιδασκαλείου Μοναστηρίου εκ Β. Ηπείρου, ο δάσκαλος Σάκος Ιωάννης, πτυχιούχος διδ/λείου Αθηνών, η δασκάλα Τσακαλώτου Αθηνά πτυχιούχος Αρσακείου Αθηνών, εκ Πρεβέζης και ο δάσκαλος Παπάς Βασίλειος πτυχιούχος τριταξίου διδ/λείου Ιωαννίνων, μετεκπαιδευθείς στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Σε έκθεση της 3ης Ιουνίου 1937 επιθεωρήθηκαν η Αθηνά Τσακαλώτου, η Αντιγόνη Τσαφύλη εξ Ιωαννίνων απόφοιτος Ελισαβετείου Παρθεναγωγείου Ιωαννίνων, με μετεκπαίδευση στο μονοτάξιο τμήμα του διδ/λείου Ιωαννίνων, ο δάσκαλος Νικόλαος Σαράτσης εξ Ιωαννίνων, απόφοιτος Μονοταξίου διδ/λείου Ιωαννίνων, ο δάσκαλος Ευάγγελος Ζαγόρος, εξ Ιωαννίνων, απόφοιτος Μαρασλείου Διδασκαλείου, πτυχιούχος Φιλοσοφικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών για τον οποίο ιδιαίτερα ο Επιθεωρητής γράφει πολλά ευμενή σχόλια για το διδασκαλικό του έργο και την αφοσίωσή του σ’ αυτό.

Το 1932 τη διεύθυνση του σχολείου ανέλαβε το ζεύγος Μορδεχάι Πιτσιών και από τότε πέρασε στην ευθύνη της Κοινότητας, καθόσον η κυβέρνηση ήταν αντίθετη με την ξενόγλωσση διδασκαλία και η Alliance θεωρούνταν «ξένο σχολείο».

Δάσκαλοι που δίδαξαν κατά το έτος 1939, όπως μου αφηγήθηκε ο αείμνηστος Έμπης Σβώλης, ήταν ο Νικ. Σαράτσης (Ελληνικών), ο Αχάμ Μπενσιών (εβραιοδιδάσκαλος), ο Αδάμ Παρθενίου (Ελληνικών), ο Μωυσής Μάτσας (Γαλλικών), ο Παπάς Βασίλειος (Ελληνικών).

Βέβαια εκτός αυτών των παλαιών Ελλήνων δασκάλων έχουμε σκόρπιες προφορικές πληροφορίες και για άλλες δασκάλες όπως την Ελένη Μέλη, την Ερικέτη Βασ. Κραψίτη και τη μητέρα του Κων/νου Φράγκου, καθηγητή Παν/μίου Θεσσαλονίκης.

Εκτός των Ισραηλιτοπαίδων φοιτούσαν στην Alliance, για την εκμάθηση των Γαλλικών, όπως θα θυμούνται οι παλιότεροι και πολλά παιδιά χριστιανικών οικογενειών.

Το σχολείο συνέχισε τη λειτουργία του σαν Κοινοτικό μέχρι το 1940 με 301 μαθητές.

Στην περίοδο της Χιτλερικής Κατοχής (1941-44) συνεχίστηκε η διδ/λία των Εβραϊκών από το ραββίνο – δάσκαλο Μπενσιών Κοέν (ίσως είναι ο ίδιος που μου αφηγήθηκε ο Ε. Σβώλης), ο οποίος παρέμεινε στη θέση του μέχρι την 25η Μαρτίου 1944, ημέρα της εξόντωσης του 91% του πληθυσμού της Εβραϊκής Κοινότητας Ιωαννίνων.

Αξίζει να αναφερθεί ότι προπολεμικά Ισραηλιτών παιδιά εκτός από τη Ζωσιμαία, αποφοίτησαν κατά τα έτη 1927-1928 και 1928-1929 από τη Δημόσια Εμπορική Σχολή Ηπείρου (έξι τον αριθμό) (βλ. «Ηπειρωτικά Χρονικά» 2002 – άρθρο Μαρίας Παπαδάκη).

Η ΤΡΙΤΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ

Κατά την τρίτη περίοδο τα παιδιά όσων επέζησαν του Ολοκαυτώματος φοιτούσαν στα κοντινά τους δημοτικά σχολεία όπως στο 9ο Δημοτικό Σχολείο, και στην Καπλάνειο κυρίως.

Στις 31/12/1946 το λειτουργούν 4/τάξιο Ισραηλιτικό δημ. σχολείο επί της οδού Γιωσέφ Ελιγιά (παραπλεύρως της έξω Συναγωγής) μετονομάστηκε σε 9ον τετρατάξιον δημοτικόν σχολείον Ιωαννίνων, εκπαιδευτικής περιφερείας Ζαγορίου – Μετσόβου.

Κατά τα μέσα του 1950 (;) η Ισραηλιτική Κοινότητα των Ιωαννίνων κατάφερε να ιδρύσει αμιγώς Εβραϊκό Σχολείο (3/θέσιο και Νηπιαγωγείο όπως με πληροφόρησαν) στο τέλος της οδού Κουντουριώτη.

Στην αρχή και για λίγο χρονικό διάστημα διευθύντρια ήταν (κατά τη δασκάλα Λίτσα Σακελλαρίου) η κ. Μουντάκη. Έπειτα διευθυντής ανέλαβε ο Λεωνίδας Τσαούσης.

Σ’ αυτό το σχολείο υπηρέτησαν οι αδιόριστες δασκάλες που τις πλήρωνε η Ισραηλιτική Κοινότητα: Βαρβάρα Γιακουμή (1957-58) και Ελένη Βλάχου (1959-60) στις τάξεις Α’ και Β’ με 8 μαθητές.

Το Σάββατο δίδασκε την εβραϊκή γλώσσα ο αείμνηστος φιλόλογος Ιωσήφ Μάτσας, ο γνωστός έμπορος υαλικών.

Στη συνέχεια υπηρέτησαν η Λίτσα Σακελλαρίου (1959-60) στις τάξεις Α’ και Β’, η οποία με πληροφόρησε ότι πρόεδρος της Ισραηλ. Κοινότητας τότε ήταν ο Ιωσήφ Κοέν και γραμματέας η Ρόζα Λεβή. Έπειτα υπηρέτησε η Παναγιώτα Παπαδοπούλου στις Α’ και Β’ τάξεις με 12-13 μαθητές.

Το 1962 υπηρέτησε για λίγους μήνες η Ελένη Σιάχαλου. Σιγά-σιγά οι μαθητές του σχολείου αυτού λιγόστεψαν μέχρι που έγινε μονοθέσιο με μόνο δάσκαλο – δ/ντή το Λεωνίδα Τσαούση.

Το νηπιαγωγείο των Ισραηλιτοπαίδων ήταν ιδιωτικό και είχε τον τίτλο «ΙΔΙΩΤΙΚΟΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΝ – ΠΑΙΔΙΚΗ ΧΑΡΑ». Οι νηπιαγωγοί που δίδασκαν, προσλαμβάνονταν σαν Κοινοτικές και ήταν προσωρινές. Σ’ αυτό υπηρέτησαν η Τέπη Μουσαφίρη και μετά από αυτήν η Λίτσα Βακάλη το 1955 από το Σεπτέμβριο μέχρι το Δεκέμβριο, κατά τη μαρτυρία της ίδιας.

Σε επιστολή που μου έστειλε ο αείμνηστος Σαμουήλ Βραχωρίτης, μαθητής αυτού του σχολείου, μεταξύ των άλλων γράφει για τον Λεων. Τσαούση τα πιο θερμά λόγια και ότι «αποτελεί μια από τις πιο ζεστές αναμνήσεις των παιδικών μας χρόνων». Όσο για τον αριθμό των μαθητών μού έκανε γνωστό ότι ποτέ δεν ξεπέρασε τους 25.

Το σχολείο αυτό επί της οδού Κουντουριώτη πρέπει να έκλεισε το 1965 (;) και οι λίγοι μαθητές που υπήρχαν φοιτούσαν στα άλλα σχολεία της πόλης.

* * *

Συνοψίζοντας θα λέγαμε ότι τα παραπάνω στοιχεία μας δίνουν μια επαρκή εικόνα για την παιδεία των Εβραίων στα Γιάννινα, από την περίοδο της Τουρκοκρατίας μέχρι τον περασμένο αιώνα, η οποία όμως με το πέρασμα των χρόνων συνάντησε πολλαπλές δυσκολίες και προβλήματα, κάποια από τα οποία αντιμετωπίστηκαν σε έναν ικανοποιητικό βαθμό.