(από το περιοδικό Neu Schweizer Rundschau – III Μάρτιος 1936, σελίδες 657-69)
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
«Στην Γερμανία θ’ αναδυθούν κάποιες αιρέσεις, προσεγγίζοντας πολύ κοντά τον ευτυχισμένο παγανισμό. Με την καρδιά σαγηνευμένη και με λίγα κλοπιμαία δώρα, θ΄ ανοίξει η πύλη για να πληρωθεί ο αληθινός φόρος της δεκάτης».
Προφητείες του Νοστραδάμου, 1555
Όταν κοιτάζουμε προς τα πίσω, στα χρόνια πριν το 1914, διαπιστώνουμε ότι τώρα ζούμε σ’ έναν κόσμο ενδεχομένων τα οποία θα ήταν ασύλληπτα πριν τον πόλεμο. Επιπλέον, είχαμε αρχίσει να θεωρούμε τον πόλεμο μεταξύ πολιτισμένων εθνών ως ένα μύθο, σκεπτόμενοι πως ένας τέτοιος παραλογισμός θα γινόταν ολοένα και πιο απίθανος στον λογικό, διεθνώς οργανωμένο κόσμο μας. Κι αυτό που προέκυψε μετά τον πόλεμο ήταν μια γνήσια σύναξη μαγισσών.
Παντού αλλόκοτες επαναστάσεις, βίαιες τροποποιήσεις του χάρτη, επιστροφές σε μεσαιωνικά ή ακόμα κι αρχαϊκά πρότυπα στην πολιτική, ολοκληρωτικά κράτη τα οποία καταβρόχθισαν τους γείτονες τους και ξεπέρασαν όλες τις προηγούμενες θεοκρατίες με τους απολυταρχικούς τους ισχυρισμούς, διωγμοί των Χριστιανών και των Ιουδαίων, μαζική πολιτική δολοφονία και τελικά καταστήκαμε μάρτυρες μιας αστόχαστης πειρατικής επιδρομής σ’ έναν ειρηνικό ημιπολιτισμένο λαό.
Με τέτοια καμώματα μέσα στον αχανή κόσμο, δεν είναι καθόλου απροσδόκητο το ότι, σε μία μικρότερη κλίμακα, θα πρέπει να υφίστανται εξίσου περίεργες εκδηλώσεις σε άλλες σφαίρες. Στη σφαίρα της φιλοσοφίας, θα πρέπει να περιμένουμε κάποια χρόνια πριν μπορέσει κάποιος να εκτιμήσει το είδος της εποχής που ζούμε. Όμως, στην σφαίρα της θρησκείας μπορούμε να δούμε με μιας πως έχουν επισυμβεί κάποια πολύ σημαντικά πράγματα. Δεν πρέπει να μας εκπλήσσει πως στην Ρωσία οι πολύχρωμες λάμψεις της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας έχουν ξεπεραστεί από το «Κίνημα των Αθέων»[1] - πραγματικά, κάποιος ανάσαινε μ’ έναν στεναγμό ανακούφισης όταν ξεπρόβαλε από την αχλύ μιας Ορθόδοξης Εκκλησίας με την πληθώρα των λύχνων της κι εισερχόταν σ’ ένα άδολο τέμενος, όπου η θεσπέσια κι αόρατη πανταχού παρουσία του Θεού δεν ήταν φορτωμένη από μία περίσσεια ιερών παραφερναλίων. Όμως οσοδήποτε χαμηλό, ακαλαίσθητα κι αξιολύπητα βλακώδες κι οικτρό κι αν είναι το πνευματικό επίπεδό της «επιστημονικής» αντίδρασης, ήταν αναπόφευκτο πως μία μέρα θα ανέτελλε στην Ρωσία ο «επιστημονικός» διαφωτισμός του 19ου αιώνα.
