Κανάρης και Καποδίστριας, Στρατηγική αποτροπή στο ανατολικό Αιγαίο (1828)

Γράφει ο Ηρακλής Καλογεράκης

Ο Κανάρης το 1828 δεν είναι πλέον μόνο πυρπολητής, είναι παράγοντας στρατηγικής αποτροπής. Η επιστολή του Ιωάννη Καποδίστρια προς τον Κωνσταντίνο Κανάρη, με ημερομηνία 28 Μαρτίου 1828 (αρ. 1281), δεν προαναγγέλλει μια μεγάλη ναυμαχία αλλά αντανακλά τη σοβαρότητα της κατάστασης, την εμπιστοσύνη στον Κανάρη και τη χρήση του κύρους του ως στρατηγικού εργαλείου.

Η επιστολή αυτή αποτελεί ένα εξαιρετικά αποκαλυπτικό τεκμήριο τόσο για τη σχέση Κυβερνήτη και ναυμάχων, όσο και για τον χαρακτήρα του ίδιου του Κανάρη. Πρόκειται για κείμενο διοικητικό και επιχειρησιακό, το οποίο όμως εμπεριέχει έντονη ηθική και πολιτική φόρτιση. Μέσα από τη γλώσσα και τη δομή του αναδύονται κρίσιμα συμπεράσματα για την προσωπικότητα του Κανάρη, τη θέση του στο εθνικό αφήγημα της Επανάστασης και την εκτίμηση που του έτρεφε ο Καποδίστριας.

Αριθ. 1281)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ
Ο ΚΥΒΕΡΝΗΤΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Προς τον πλοίαρχον Κ. Κανάρην

Εκ φήμης έως τώρα εγνώριζον τας λαμπράς Σου πράξεις και την εις τα συμφέροντα του Έθνους αφοσίωσίν σου.

Μ΄όλον πεπεισμένος περί τούτων, η χθεσινή σου όμως προσωπική μετ΄εμού έντευξις, και εξηγήσεις τας οποίας κατ΄αυτή έλαβον από Σε, μ΄έκαμον την πλέον ευάρεστον εντύπωσιν, και μ΄εβεβαίωσαν πληρέστατα ότι δικαίως μέχρι τούδε η φήμη Σε απέδιδεν εκείνην την ξεχωριστήν τιμήν, και χαίρω από καρδίας βλέπων την Πατρίδα να πλουτή εις τους κόλπους της έναν τοιούτον ευγενή πολίτην χαρακτηριζόμενον με προτερήματα τόσον λαμπρά και κοινωφελή.

Θέλει έφθασε και εις τας ιδικάς Σου ακοάς ότι ο Σουλτάνος εξακολουθών το αυτόν σύστημα της προς την υπόθεσίν μας ισχυρογνωμίας και απιστίας του εμελέτησε και της νήσου Σάμου την καταστροφήν και σπεύδει να φέρη εις έκβασιν τα απάνθρωπα κατ΄εκείνης της νήσου επιχειρήματά του. Η Κυβέρνησις δεν δύναται να είπη ότι έχει τας πλέον ακριβείς πληροφορίας περί του πράγματος, αλλ΄όπως και να είναι νομίζει χρέος της απαραίτητον να μην μείνη αδιάφορος εις την είδησιν αυτήν, αλλ΄εξ΄εναντίας να λάβη όλα τα ανήκοντα μέτρα, ώστε να προλάβη κάθε ενδεχόμενον δυστύχημα εκείνης της νήσου. Όθεν και διέταξε τον υποναύαρχον Μιαούλην να εκπλεύση με το δίκροτον η «Ελλάς» προς εκείνα τα μέρη μεταχειριζόμενος όλην την απαιτουμένη ταχύτητα και προθυμίαν εις τον σκοπόν.

Μέγα μέρος των ελπίδων της περί ευτυχούς εκβάσεως της εκστρατείας αυτής η Κυβέρνησις ανέθεσε προς τον ανδρείον Κανάρην.

Όθεν στρεφόμενη ήδη και προς Σε, Σε διατάττει να εκπλεύσης ωσαύτως με το πυρπολικόν σου πλοίον όσο τάχιον, και να τρέξης εις ένωσιν μετά του ναυάρχου Μιαούλη προς τον οποίον θέλεις εγχειρίσει και τας εγκλειομένας διαταγάς. Ο Ναύαρχος ευρίσκεται εις Πόρον όπου έλαβε τας διαταγάς περ της εκπλεύσεώς του. Είναι ανάγκη λοιπόν να διαβής εκείθεν πρώτον, και εί μεν ανεχώρησεν από Πόρον θέλεις ακολουθήσει ευθύς τον δρόμον σου δια να τον φθάσης, εί δε και κατά περίστασιν δεν τον εύρης ακόμη έτοιμον, αφ΄ού τον εγχειρίσεις τα προς αυτόν έγγραφα και συνεννοηθείς μαζύ του θέλεις κινήσει και πρώτος δια το διωρισμένον μέρος, όπου δεν θέλει βραδύνει και ο Ναύαρχος.

Δια να πληροφορηθής καλήτερον τους σκοπούς και την επιθυμίαν της Κυβερνήσεως εις την εκστρατείαν αυτήν, καθώς και τα μέσα με τα οποία επροσπάθησε να επαρκέση εις την κατεπείγουσαν ταύτην ανάγκην Σ΄εγκλείω αντίγραφον των οδηγιών τας οποίας έδωκε προς τον Ναύαρχον. Κρίνει περιττόν να Σ΄εξηγηθή ιδιαιτέρως η Κυβέρνησις περί των όσα αφορούν την υπόθεσιν αυτήν. Αλλ΄εντοσούτω δεν δύναται να μην επαναλάβη και προς Σε ότι η περίστασις αύτη της Πατρίδος είναι σημαντικωτάτη και ήθελε συντείνει τα μέγιστα εις τα συμφέροντα του Έθνους το να δυνηθώμεν να κατορθώσωμεν λαμπράν τινά πράξιν κατά του εχθρού όχι μόνον εις την αντίκρουσιν των κατά της Σάμου κινημάτων, αλλά και όσω ήθελε διατρίβη εις Μυτιλήνην ή όποιον άλλο τουρκικόν μέρος ο στολίσκος του κακά μελετών καθ΄ημών.

Η Κυβέρνησις αρκείται να δώση μικρά αφορμήν περί τούτου εις τον πατριωτισμόν σου, και επομένως έχει την πλέον ευχάριστον πεποίθησιν ότι ο διακαής προς την Πατρίδα ζήλος όστις ωδήγησε πάντοτε τον ανδρείον Κανάρην εις τόσα περικλεή κατορθώματα, τα οποία εις διαφόρους περιστάσεις έσωσαν την Πατρίδα, αυτός μόνος είναι ικανός να τον εμψυχώση και τώρα εις κατόρθωσιν νέων λαμπρών θριάμβων, ώστε να επισφραγίση ο ίδιος την νίκην των Ελλήνων εις την τελευταίαν ίσως ταύτην προσβολήν του εχθρού.

Εν Αιγίνη, τη 28η Μαρτίου 1828

Το ιστορικό και πολιτικό πλαίσιο

Η επιστολή συντάσσεται από τον κυβερνήτη Καποδίστρια, λίγους μόλις μήνες μετά την άφιξη του στην Ελλάδα (Ιανουάριος 1828), σε μια περίοδο κατά την οποία η Επανάσταση δεν είχε ακόμη κριθεί οριστικά.

Την άνοιξη του 1828 υπήρξε πράγματι έντονη φημολογία περί επικείμενης οθωμανικής επιχείρησης κατά της Σάμου, στα πλαίσια του γενικότερου οθωμανικού σχεδίου ανακατάληψης και εκφοβισμού των νησιωτικών εστιών αντίστασης. Η Σάμος, αν και de facto ελληνική, δεν είχε ακόμη κατοχυρωθεί οριστικά στο υπό διαμόρφωση κρατικό μόρφωμα και αποτελούσε ευαίσθητο γεωπολιτικό σημείο στο Ανατολικό Αιγαίο.

Η Κυβέρνηση στερείτο επαρκών πληροφοριών («δεν δύναται να είπη ότι έχει τας πλέον ακριβείς πληροφορίας»), όμως θεωρεί χρέος της να ενεργήσει προληπτικά. Η επιστολή αντανακλά αυτή την αίσθηση κατεπείγοντος. Ταυτόχρονα, αποτυπώνει την προσπάθεια του Καποδίστρια να εγκαθιδρύσει μια συγκροτημένη κρατική διοίκηση και ιεραρχία.

Ο Καποδίστριας, ακολουθώντας πολιτική προληπτικής αποτροπής, έδωσε εντολή στον Ανδρέα Μιαούλη να αποπλεύσει με τη νεοαποκτηθείσα από τις ΗΠΑ φρεγάτα, το δίκροτο «Ελλάς», και στον Κανάρη να κινηθεί με τα πυρπολικά προς ένωση μαζί του. Οι εντολές δόθηκαν με σαφήνεια και η συνεργασία και η πειθαρχία αποτελούν πλέον κεντρικά στοιχεία του σχεδίου.

Από τα διαθέσιμα στοιχεία προκύπτει ότι ο ελληνικός στόλος πράγματι κινήθηκε στο Ανατολικό Αιγαίο αλλά δεν πραγματοποιήθηκε κάποια ναυμαχία στη Σάμο. Δεν καταγράφηκε πυρπόληση ή άμεση σύγκρουση ανάλογη προηγούμενων επιχειρήσεων του Κανάρη. Η επικρατέστερη εκτίμηση είναι ότι η κινητοποίηση λειτούργησε αποτρεπτικά αφού ο οθωμανικός στόλος δεν προχώρησε σε καταστροφική επιχείρηση κατά της Σάμου εκείνη την περίοδο.

Το 1828, άλλωστε, το ευρύτερο στρατηγικό περιβάλλον είχε μεταβληθεί ριζικά. Η ναυμαχία του Ναβαρίνου (Οκτ. 1827) είχε καταστρέψει τον οθωμανικό στόλο, η Ρωσία και η Οθωμανική Αυτοκρατορία οδηγούνταν στον Ρωσοτουρκικό Πόλεμο (1828–1829) και η Οθωμανική Αυτοκρατορία είχε περιορισμένες δυνατότητες για εκτέλεση μιας μεγάλης ναυτικής επιχείρησης στο Αιγαίο.

Στην Ελλάδα, η περίοδος 1828, ήταν κυρίως η εποχή οργανωτικών διαδικασιών. Η Ελληνική πλευρά, μετά τη μεγάλη ναυμαχία του Ναβαρίνου (Οκτώβριος 1827), κατέβαλε προσπάθειες να μετασχηματίσει τα ναυτικά σώματα σε τακτική δύναμη, στον Ελληνικό στόλο. Ο Καποδίστριας με το που ανέλαβε την διακυβέρνηση της χώρας(Ιανουάτιος 1828) επικεντρώθηκε στην εξασφάλιση νομιμότητας, καταστολή πειρατείας και οργανωτική οργάνωση, παρά σε μεγάλες ανοιχτές ναυμαχίες.

Ο Ανδρέας Μιαούλης ήταν αρχηγός της Μοίρας του Αιγαίου μετά την αποχώρηση του Κόχραν το 1827 και μέχρι το τέλος του πολέμου και μετέπειτα, ενώ ο Κανάρης τοποθετήθηκε από τον Καποδίστρια ως αρχηγός στολίσκου πυρπολικών, υπό τις εντολές του Μιαούλη, με σκοπό την καταπολέμηση της πειρατείας και την επιβολή νομιμότητας στις Ελληνικές θάλασσες.

Η μετάβαση από τη φήμη στην προσωπική εκτίμηση

Ιδιαίτερη σημασία έχει το εισαγωγικό μέρος της επιστολής. Ο Καποδίστριας δηλώνει ότι γνώριζε έως τότε τον Κανάρη «εκ φήμης». Η φράση αυτή δεν είναι τυπική· αναγνωρίζει τη δημόσια φήμη του πυρπολητή, ο οποίος ήδη είχε καταγραφεί στη συλλογική μνήμη ως ήρωας (Χίος 1822, Τένεδος- Πάτρα 1823, Σάμος 1824, Αλεξάνδρεια 1825 κ.ά.). Ωστόσο, ο Κυβερνήτης σπεύδει να υπογραμμίσει ότι η προσωπική τους συνάντηση τον επιβεβαίωσε πλήρως: «η χθεσινή σου προσωπική μετ’ εμού έντευξις… μ’ εβεβαίωσαν πληρέστατα».

Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη. Ο Καποδίστριας δεν αρκείται στον θρύλο. Κρίνει τον άνθρωπο. Και το συμπέρασμά του είναι ότι η φήμη δεν υπερέβαλλε. Ο Κανάρης παρουσιάζεται ως «ευγενής πολίτης» με «προτερήματα τόσον λαμπρά και κοινωφελή». Η έννοια της ευγένειας εδώ δεν αφορά κοινωνική καταγωγή αλλά ήθος. Ο Κυβερνήτης χαίρεται «από καρδίας» που η Πατρίδα διαθέτει έναν τέτοιο πολίτη. Η διατύπωση υποδηλώνει προσωπική συγκίνηση και ειλικρινή εκτίμηση.

Η εμπιστοσύνη ως ανάθεση ευθύνης

Το πλέον αποκαλυπτικό σημείο είναι η φράση: «Μέγα μέρος των ελπίδων της περί ευτυχούς εκβάσεως της εκστρατείας αυτής η Κυβέρνησις ανέθεσε προς τον ανδρείον Κανάρην». Η διατύπωση είναι σαφής: η επιτυχία της επιχείρησης συνδέεται άμεσα με τον Κανάρη. Δεν πρόκειται για απλή συμμετοχή· πρόκειται για ανάθεση κρίσιμης ευθύνης.

Ο Καποδίστριας δεν τον αντιμετωπίζει απλώς ως εκτελεστικό όργανο. Του εμπιστεύεται διαταγές προς τον Μιαούλη, του παρέχει αντίγραφο των οδηγιών και θεωρεί περιττό να του εξηγήσει περαιτέρω λεπτομέρειες, διότι προφανώς τον θεωρεί ικανό να κατανοήσει τους στρατηγικούς σκοπούς. Η φράση «Κρίνει περιττόν να Σ’ εξηγηθή ιδιαιτέρως η Κυβέρνησις» αποτελεί έμμεση αναγνώριση ωριμότητας και κρίσης.

Η εμπιστοσύνη αυτή έχει δύο διαστάσεις: επιχειρησιακή και ηθική. Επιχειρησιακή, διότι ο Κανάρης καλείται να κινηθεί ταχέως, να ενωθεί με τον ναύαρχο, ακόμη και να προηγηθεί εφόσον χρειαστεί. Ηθική, διότι ο Κυβερνήτης δηλώνει ότι «αρκείται να δώση μικρά αφορμήν περί τούτου εις τον πατριωτισμόν σου». Δεν χρειάζονται εκτενείς εντολές ή επιτήρηση. Ο πατριωτισμός του Κανάρη θεωρείται επαρκές κίνητρο.

Κωνσταντίνος Κανάρης Λιθογραφία Οίκος Βέργου

Ο Κανάρης ως σταθερή ηθική δύναμη

Ο Καποδίστριας αποδίδει στον Κανάρη χαρακτηριστικά σταθερότητας και συνέπειας. Ο «διακαής προς την Πατρίδα ζήλος» του παρουσιάζεται ως διαχρονικός και δοκιμασμένος: «ωδήγησε πάντοτε… εις τόσα περικλεή κατορθώματα». Η χρήση του «πάντοτε» δεν είναι τυχαία. Δηλώνει σταθερότητα χαρακτήρα, όχι στιγμιαίο ηρωισμό.

Η επιστολή δεν εξυμνεί απλώς το παρελθόν. Προβάλλει το παρελθόν ως εγγύηση του μέλλοντος. Ο Κανάρης καλείται να «επισφραγίση ο ίδιος την νίκην των Ελλήνων εις την τελευταίαν ίσως ταύτην προσβολήν του εχθρού». Εδώ αποτυπώνεται η αντίληψη του Κυβερνήτη ότι ορισμένα πρόσωπα λειτουργούν ως φορείς συμβολικής και ηθικής συνέχειας του Αγώνα.

Συμπεράσματα για τον χαρακτήρα του Κανάρη

Από το σύνολο της επιστολής προκύπτουν σαφή συμπεράσματα:

1.Ακεραιότητα και ευγένεια ήθους: Ο Κανάρης δεν προβάλλεται μόνο ως ανδρείος, αλλά ως «ευγενής πολίτης». Η έμφαση στην πολιτική ιδιότητα (πολίτης) δείχνει ότι ο Καποδίστριας τον αντιλαμβάνεται ως θεμέλιο της νέας πολιτείας.
2.Αφοσίωση και συνέπεια: Η αφοσίωση «εις τα συμφέροντα του Έθνους» θεωρείται δεδομένη και διαρκής.
3.Αυτονομία κρίσης: Ο Καποδίστριας θεωρεί περιττό να του αναλύσει περαιτέρω τα σχέδια, ένδειξη εμπιστοσύνης στην ικανότητά του να ενεργήσει ορθά.
4.Ηγετική βαρύτητα: «Μέγα μέρος των ελπίδων» ανατίθεται σε αυτόν. Η επιτυχία της αποστολής συνδέεται με την προσωπικότητά του.
5.Ηθική επιρροή: Ο πατριωτισμός του δεν είναι μόνο προσωπική αρετή, αλλά κινητήρια δύναμη που εμπνέει και διασφαλίζει την εθνική υπόθεση.

Η εκτίμηση του Καποδίστρια

Η επιστολή δεν είναι απλώς διοικητικό έγγραφο. Είναι κείμενο αναγνώρισης. Ο Καποδίστριας, διπλωμάτης ευρωπαϊκού κύρους και αυστηρός κριτής ανθρώπων, δεν διατυπώνει ελαφρά τη καρδία τέτοιους επαίνους. Η «ευάρεστος εντύπωσις» της προσωπικής συνάντησης και η «πλέον ευχάριστος πεποίθησις» για τη μελλοντική δράση του Κανάρη δείχνουν βαθιά εμπιστοσύνη.

Εν τέλει, η επιστολή αποκαλύπτει έναν Κανάρη που υπερβαίνει τον μύθο του πυρπολητή. Αναδεικνύεται ως θεσμικός παράγοντας, ως πρόσωπο εμπιστοσύνης της κεντρικής εξουσίας, ως πολίτης με ηθικό βάρος. Η ανδρεία του δεν είναι απλώς επιχειρησιακή δεξιότητα, αλλά έκφραση ακεραιότητας και σταθερού πατριωτικού ήθους. Και αυτό ακριβώς αναγνωρίζει και αξιοποιεί ο Καποδίστριας, σε μια κρίσιμη στιγμή της εθνικής ιστορίας.

Η στρατηγική αποτροπή

Με βάση τη ναυτική πρακτική της εποχής η παρουσία και μόνο της φρεγάτας «Ελλάς» και των πυρπολικών υπό τον Κανάρη, ήταν από μόνη της σημαντικός αποτρεπτικός παράγοντας. Το 1824 η Σάμος σώθηκε με πυρπολικά ενώ μέχρι το 1828, η φήμη των «πυρπολητών» λειτουργούσε αποτρεπτικά.

Στη στρατηγική θεωρία και στην ιστορική ανάλυση των ναυτικών επιχειρήσεων, η απουσία μάχης δεν ταυτίζεται κατ’ ανάγκην με αδράνεια ή αποτυχία· συχνά αποτελεί ένδειξη επιτυχούς αποτροπής.

Φρεγάτα «ΕΛΛΑΣ» (1827)

Η αποτροπή λειτουργεί όταν η προβολή ισχύος, η φήμη προηγούμενων επιτυχιών ή η έγκαιρη κινητοποίηση δυνάμεων μεταβάλλουν τον υπολογισμό του αντιπάλου, οδηγώντας τον στην αναβολή, μεταβολή ή εγκατάλειψη ενός σχεδίου επιχειρήσεων. Ιδίως στη ναυτική στρατηγική του 19ου αιώνα, όπου η πληροφορία ήταν ατελής και η απώλεια πλοίων ιδιαίτερα δαπανηρή, η παρουσία ενός αξιόμαχου στόλου ή ακόμη και η φήμη ενός ικανού διοικητή μπορούσε να λειτουργήσει αποτρεπτικά χωρίς να απαιτηθεί σύγκρουση.

Επομένως, όταν μια κινητοποίηση δεν καταλήγει σε ναυμαχία, αυτό δεν σημαίνει ότι η επιχείρηση υπήρξε περιττή· αντιθέτως, ενδέχεται να πέτυχε τον πρωταρχικό της στόχο, δηλαδή την αποτροπή του εχθρικού σχεδίου πριν αυτό υλοποιηθεί. Η εντολή αυτή του Καποδίστρια προς Κανάρη και Μιαούλη, αντανακλά καθαρά την στρατηγική σκέψη του κυβερνήτη με τη εφαρμογή της στρατηγικής αποτροπής, αντί της άμεσης σύγκρουσης.

Βιβλιογραφία

 

ΓΑΚ και Ίδρυμα Ευγενίδου, Κατάλογος έκθεσης «1821, Ο αγώνας στη θάλασσα, Τρέξε πάνω εις τα κύματα της φοβεράς θαλάσσης», Έκδοση ΓΑΚ, Αθήνα, 2021

Ιστορία του Ελληνικού έθνους, τόμος ΙΒ, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1979

Κόκκινος Διονύσιος, Η Ελληνική Επανάσταση, Τόμος Γ΄, Εκδ. Μέλισσα, Αθήνα, 1956

Μαζαράκης-Αινιάν Ιωάννης, Το Ναυτικόν του Αγώνος, Αθήνα, 1928.

Σίμψας Μάριος, Το Ναυτικό στην Ιστορία των Ελλήνων,  Ι. Πέππας και Σια Ο.Ε, Αθήνα, 1982.

 

Πηγές διαδικτύου 

 

Αργολική Βιβλιοθήκη

Βιογραφίες

Χείλων

Greekcitytimes.com

Hellenic People

Μεθ’ Ορμής Ακαθέκτου 1 , 2 , 3, 4

Britannica

Cristoraul.org

Εταιρεία για τον Ελληνισμό και τον Φιλελληνισμό

navalhistory.gr

 

Πηγή:  navalhistory

ΑΒΕΡΩΦ 

28η Οκτωβρίου: Τρία σύγχρονα πολεμικά πλοία κι ένα υποβρύχιο ανοίγουν δωρεάν για το κοινό

Από την Παρασκευή 24 έως και την Τρίτη 28 Οκτωβρίου 2025 πλοία του Πολεμικού Ναυτικού θα καταπλεύσουν στα λιμάνια Πειραιά και Θεσσαλονίκης, προκειμένου να δοθεί η ευκαιρία επίσκεψης στο κοινό.

 

Τα πλοία θα μπορούν να τα επισκεφθούν οι πολίτες στο πλαίσιο του εορτασμού της Εθνικής Επετείου 28ης Οκτωβρίου 1940.

 

Οι επισκέπτες θα μπορούν να περιηγηθούν στα εξωτερικά καταστρώματα των Πλοίων και του Υποβρυχίου, συνοδευόμενοι από μέλη του πληρώματος, προκειμένου να γίνεται παρουσίαση των συστημάτων και δυνατοτήτων αυτών.

 

Ποια πλοία του Πολεμικού Ναυτικού θα είναι στα λιμάνια Θεσσαλονίκης και Πειραιά

 

Η Φρεγάτα ΑΔΡΙΑΣ θα καταπλεύσει στο λιμένα Θεσσαλονίκης (προβλήτα 1).

 

Η Φ/Γ ΑΔΡΙΑΣ F-459 είναι η τέταρτη τύπου STANDARD (Kortenaer – class Frigate) φρεγάτα του Πολεμικού Ναυτικού. Κατασκευάστηκε στην Ολλανδία από την εταιρεία ROYAL SCHELDE και η σύμβαση για την πώληση του πλοίου στο Πολεμικό Ναυτικό, καθώς και των Φ/Γ ΑΙΓΑΙΟΝ, Φ/Γ ΝΑΒΑΡΙΝΟΝ υπεγράφη στην Αθήνα το 1992 και η Ελληνική Σημαία υψώθηκε στο πλοίο την 30 Μαρτίου 1994 στο DEN HELDER της Ολλανδίας.

 

Οι ώρες του επισκεπτηρίου έχουν ως ακολούθως:

Κυριακή 26 Οκτωβρίου 2025, από 10:00 έως 17:00.

Δευτέρα 27 Οκτωβρίου 2025, από 10:00 έως 17:00

 

H Φρεγάτα ΨΑΡΑ, το Ταχύ Περιπολικό Κατευθυνόμενων Βλημάτων ΚΑΡΑΘΑΝΑΣΗΣκαι το Υποβρύχιο ΠΙΠΙΝΟΣθα καταπλεύσουν στον λιμένα Πειραιώς (Ο.Λ.Π.).

 

H Φρεγάτα ΨΑΡΑ

 

Η Φ/Γ «Ψαρά» είναι τύπου ΜΕΚΟ 200, Γερμανικής σχεδίασης και κατασκευάστηκε από τα Ελληνικά Ναυπηγεία. Παρελήφθη από το Πολεμικό Ναυτικό τον Απρίλιο του 1998 και είναι του ίδιου τύπου με τις Φ/Γ ΥΔΡΑ, Φ/Γ ΣΠΕΤΣΑΙ και την Φ/Γ ΣΑΛΑΜΙΣ. Σύμφωνα με την απόφαση του ΑΝΣ Νο 24//29-03-1990, Φ/Γ ΨΑΡΑ ονομάστηκε από το ελληνικό νησί το οποίο έχει το ίδιο όνομα, για την τιμή και τον ηρωισμό των κατοίκων του νησιού ΨΑΡΑ στις ναυτικές μάχες στη διάρκεια των ναυτικών μαχών για την απελευθέρωση από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. 

 

Ο αριθμός αναγνωρίσεως του πλοίου είναι F-454. Είναι το πέμπτο πλοίο του Π.Ν. που φέρει το όνομα αυτό. Το πρώτο ήταν μία κορβέτα, εκτοπίσματος 494 τόνων, που εντάχθηκε στη δύναμη του Στόλου κατά την πρώτη επίσημη σύστασή του το 1830 και παρέμεινε με το όνομα αυτό μέχρι το Δεκέμβριο του 1833, οπότε και μετονομάσθηκε σε «Πρίγκηψ Μαξιμιλιανός». Ακολούθησε ένα ατμόπλοιο, βοηθητικό του στόλου, χωρητικότητας 870 τόνων, κατασκευής 1878 που αγοράσθηκε στην Αγγλία το 1880 (πρώην "Gettysbourg"). Εξοπλίσθηκε και χρησιμοποήθηκε ως αρχηγίδα Τορπιλλικών και τορπιλλοβόλων, παραμένοντας στο Στόλο με το όνομα «Ψαρά» μέχρι την παραγγελία του ομώνυμου θωρηκτού. Τρίτο κατά σειρά ομώνυμο πλοίο, υπήρξε το θωρηκτό «Ψαρά», εκτοπίσματος 4808 τόνων, που ναυπηγήθηκε από τη Γαλλική εταιρεία Forges et Chantiers de la Mediterranée στα ναυπηγεία της Granville στη Χάβρη, μεταξύ 1887 και 1891. Μετά τη μετασκευή και επαύξηση του οπλισμού του, το θωρηκτό «Ψαρά» έλαβε μέρος στον πόλεμο του 1897 φέροντας το σήμα του Διοικητού της Θωρηκτής Μοίρας. Το 1899 εκπροσώπησε την Ελλάδα στις εορτές της επετείου ιδρύσεως της Μασσαλίας από τους Φωκαείς, καθώς και στις εορτές της στέψεως του Εδουάρδου Ζ΄ της Αγγλίας. Το «Ψαρά» έλαβε επίσης μέρος στις ναυτικές επιχειρήσεις των πολέμων 1912 - 1913 και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκε ως Σχολή Ναυτοπαίδων Πόρου. Το 1932 εκποιήθηκε για διάλυση. Τέταρτο πλοίο με το όνομα αυτό, υπήρξε το ένα από τα τέσσερα αντιτορπιλλικά τύπου Dardo, πλήρους εκτοπίσματος 1936 τόνων και ταχύτητας δοκιμών 41,5 κόμβων. Ναυπηγήθηκε και παρελήφθη στα Ιταλικά ναυπηγεία Odero - Terni - Orlando στη La Spezia, από το Π.Ν. το 1933. Έλαβε μέρος στις ναυτικές επιχειρήσεις του πολέμου 1940 -41, μεταξύ των οποίων και οι τρεις επιδρομές στο στενό του Οτράντο. Έδρασε κατά των Ιταλικών υποβρυχίων και υπάρχουν ενδείξεις προκλήσεως βλαβών σε υποβρύχιο ή βυθίσεώς του στις περιοχές των Ψαρών και της Φαλκονέρας τον Μάρτιο του 1941. Το αντιτορπιλλικό «Ψαρά» βυθίσθηκε μαχόμενο, την Κυριακή του Πάσχα 20 Απριλίου του 1941, στην περιοχή του κόλπου των Μεγάρων, όπου ήταν αγκυροβολημένο με άλλα πλοία του Στόλου, από πλήγματα Γερμανικών βομβαρδιστικών με συνολικές απώλειες 37 ατόμων (Υπαξιωματικοί και Ναυτοδίοποι). 

 

Tο Ταχύ Περιπολικό Κατευθυνόμενων Βλημάτων ΚΑΡΑΘΑΝΑΣΗΣ

 

Τo ΤΠΚ Καραθανάσης ονομάστηκε προς τιμή του ηρωικά πεσόντος Υποπλοιάρχου Χριστόδουλου Καραθανάση ΠΝ κατά τη διάρκεια της κρίσης των Ιμίων, του οποίου ο θάνατος επήλθε κατά την εκτέλεση του καθήκοντος πρωινές ώρες της 31ης Ιανουαρίου 1996 συνέπεια της πτώσης του Ε/Π ΑΒ 212 ΠΝ-21 στο οποίο ήταν Κυβερνήτης.

 

Tο Υποβρύχιο ΠΙΠΙΝΟΣ

 

Το Υ/Β ΠΙΠΙΝΟΣ (S-121) είναι το δεύτερο Υ/Β τ. 214, κλάσεως «ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΗΣ», το πρώτο που κατασκευάστηκε στα ναυπηγεία Σκαραμαγκά στο πλαίσιο του προγράμματος «ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ». Η κατασκευή του ολοκληρώθηκε την 14η Απριλίου 2014. Καθελκύστηκε την 2 Οκτωβρίου 2014 και η ύψωση της Ελληνικής σημαίας έλαβε χώρα την 6 Οκτωβρίου 2014.

 

Οι ώρες του επισκεπτηρίου έχουν ως ακολούθως:

• Παρασκευή 24 Οκτωβρίου 2025, από 15:00 έως 18:00.
• Σάββατο 25 Οκτωβρίου 2025, από 09:00 έως 18:00.
• Κυριακή 26 Οκτωβρίου 2025, από 09:00 έως 17:00.
• Δευτέρα 27 Οκτωβρίου 2025, από 09:00 έως 17:00.
• Τρίτη 28 Οκτωβρίου 2025, από 09:00 έως 16:30.

Η είσοδος των επισκεπτών θα πραγματοποιείται από την πύλη Ε-11.

 

Επιπρόσθετα, την Τρίτη 28 Οκτωβρίου 2025 από τις 10:00 έως τις 18:00, η Σχολή Ναυτικών Δοκίμων, θα είναι επισκέψιμη για το κοινό.

 

πηγή 

200 ΧΡΟΝIΑ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ (βίντεο)

από το κανάλι Hellenic Navy

25 χρόνια από την μοιραία νύχτα των Ιμίων

Ξημερώματα Τετάρτης 31-1-1996 ώρα 04:59 ....

 

Πέρασαν 25 χρόνια από την μοιραία εκείνη νύκτα που συγκλόνισε το Πανελλήνιο και ειδικότερα την Οικογένεια της Διοικήσεως Ελικοπτέρων Ναυτικού.

 

Τι έγινε και έπεσε το Ελικόπτερο; διαξιφισμούς πολιτικών και απόστρατων για το ποιος φταίει, προβλήματα υγείας των χειριστών, κλπ.  

 

Τελικά, αυτή η προβολή του θέματος όμως, μόνο πίκρα, απογοήτευση, εκνευρισμό, απέχθεια και θλίψη προκαλεί. Και δεν εννοώ τον δημοσιογραφικό παράγοντα. Ο δημοσιογράφος κάνει την δουλειά του. Γιατί αν μη τι άλλο τα βάζει με το κατεστημένο, πράγμα, για το οποίο θέλει κότσια και κόστος πολλές φορές προσωπικό.  

 

Όμως τα ανθρωποφάγα κανάλια ξεκοκαλίζουν τα πάντα. Σκυλεύουν μνήμες, παραβιάζουν τα ιερά των ψυχών, για το συμφέρον.  

 

'Άλλα πράγματα, αν υπήρχε ίχνος αρετής, θα έπρεπε μετά από 25 χρόνια να είχαν γίνει. Τόσο η πολιτεία όσο και η δημοσιογραφία, καταρχήν θα έπρεπε να μην έχουν λησμονήσει τους ανθρώπους που χάθηκαν σε διατεταγμένη αποστολή.  

 

Θα έπρεπε να εκμεταλλευτούν το άτυχο αυτό γεγονός και να προβάλλουν τον ηρωισμό του πληρώματος του Ελικοπτέρου ΠΝ21, να αντλήσουν ηθικά και επιχειρησιακά διδάγματα.  

 

Γιατί πλέον καμιά σημασία δεν έχει πως έπεσε το Ελικόπτερο στα Ίμια.  

Ένα μόνο έχει σημασία για το γεγονός αυτό.  

Πως κατατάσσεται στην ιστορία.  

Αλλά εδώ γεννιέται το ερώτημα, ποιος είναι αυτός που θα το κρίνει;.  

O δημοσιογράφος; ο πολιτικός; ο δικηγόρος; οι απόστρατοι; οι διάφοροι, που μαζεύονται στα τραπέζια των εκπομπών;  

 

Eχουν την πλήρη ιστορική γνώση και την προσωπική εμπειρία για το θέμα που αναφέρονται; Γιατί αν λείπει ένα από τα δυο, τότε οι προσεγγίσεις τους θα είναι, ρηχές, μικρές, περιορισμένες, συχνά ανόητες, στενές.  

 

΄Η μήπως οι περισσότεροι που εκφέρουν άποψη, αυτοπαγιδεύονται, θαμπωμένοι από τα φώτα της δημοσιότητας, νιώθοντας για λίγο, κυρίαρχοι του κόσμου;  

 

Και η Πολιτεία; Τι θέση παίρνει η Πολιτεία για τα παιδιά της που χάθηκαν;  

Πολλά θα μπορούσε να κάνει η πολιτεία συνεπικουρούμενη από τα ΜΜΕ. Πρώτο και κύριο να έχει ζητήσει τις ευθύνες από τους ηθικούς αυτουργούς της ανθρώπινης τραγωδίας με την πτώση του Ελικοπτέρου στα Ίμια και της εθνικής τραγωδίας με την υποστολή της σημαίας .  

 

Η πολιτική ηγεσία σαστισμένη, εξαφανισμένη, μακριά από το κέντρο επιχειρήσεων, μακριά από την ευθύνη και την απόφαση, οδήγησε έτσι τα πράγματα. Σκορπισμένη στα κανάλια, ο ένας υπουργός έκανε δηλώσεις ότι οι χειριστές έπαθαν “βέρτιγκο”, και άλλοι μέσα στο πανικό έδιναν τις εντολές για υποστολή της σημαίας.  

 

Είναι οι ίδιοι που παρέδωσαν τον Οτσαλάν στον ίδιο εχθρό.  

Οι ίδιοι που βιάστηκαν να υπογράψουν το εθνοκτόνο σχέδιο Ανάν.  

Είναι οι ίδιοι, αφού χρήζουν ασυλίας ακόμη, με προκλητική άνεση βγαίνουν σήμερα και πάλι στα κανάλια και λένε ότι είχαν ενημερώσει τους γονείς για το πόρισμα, ότι είχαν κάνει αυτό, το άλλο …  

 

Οι άνθρωποι έχουν το δικαίωμα να θυσιάζουν τις δικές τους ζωές, όχι όμως των άλλων. Οι δε κυβερνώντες που έβγαζαν πύρινους λόγους στις κηδείες των τριών αξιωματικών και στο κοινοβούλιο, περί απονομής δικαιοσύνης, τους ξέχασαν.  

 

Αλλά και πολλά άλλα θα μπορούσε να είχε κάνει η πολιτεία, ακόμα πιο σημαντικά, από την δικαιοσύνη. Γιατί πιο πάνω από την δικαιοσύνη είναι η παιδεία.  

 

Θα μπορούσε η πολιτεία να έχει δώσει επίσημα τα ονόματα τους σε δρόμους και να φτιάχνει τα μνημεία τους, όχι οι χαροκαμένοι γονείς και οι πικραμένοι φίλοι και συνάδελφοι.  

 

Θα μπορούσε η πολιτεία να καθιερώσει στην επέτειο αυτή, σιωπηλή πορεία μπροστά στο μοναδικό μνημείο των Ιμίων που βρίσκεται στην οδό Βασιλίσσης Σοφίας, προσφορά της κυρίας Μελά, να αφήσουν λίγα λουλούδια, περαστικοί, μαθητές, σπουδαστές.  

 

Θα μπορούσε η πολιτεία να καθιερώσει την 31 Ιανουαρίου ως ''ημέρα μνήμης ηρώων-βετεράνων πολέμου'' και να γιορτάζεται κάθε χρόνο, όπως σε άλλες χώρες.  

 

Θα μπορούσε η πολιτεία να επιβάλει την ημέρα αυτή να γίνονται ομιλίες στα σχολεία, στα πολεμικά πλοία και στα στρατόπεδα.  

 

Θα μπορούσε η πολιτεία να έχει θεσπίσει μετάλλιο ''Ηρώων Ιμίων’’ και να απονέμεται σε διακεκριμένες πράξεις ηρωισμού, όπως γίνεται σε άλλες χώρες.  

 

Θα μπορούσε η πολιτεία να έχει καθιερώσει ως τόπο ταφής αυτών που έπεσαν στο καθήκον, μια περιοχή κοντά στις Θερμοπύλες, στην οποία να γίνονται οι εκδηλώσεις.  

 

Αυτά και πολλά άλλα, θα μπορούσε η πολιτεία, τα ΜΜΕ να προβάλλουν, για να συμβάλουν στην παιδεία της κοινωνίας, κυρίως της νέας γενιάς μήπως και βγει από τον βούρκο, της αμάθειας και της ασχήμιας των πανεπιστημίων, με το κάψιμο της σημαίας σήμερα.  

 

Γιατί η παιδεία είναι ο δεύτερος ήλιος για την ανθρωπότητα όπως είπε ο Πλάτων.  

Που είναι λοιπόν οι εκπρόσωποι της πολιτείας στον τομέα αυτό; οι δάσκαλοι, οι καθηγητές, που είναι η εκκλησία, που είναι οι πνευματικοί ταγοί;  

Που είναι όμως και ο λαός;  

Τι φταίει λοιπόν; Φταίει ότι δεν υπάρχει ήθος στην ελίτ της κοινωνίας, στους πολιτικούς, στους επιστήμονες, στους καλλιτέχνες, στα ΜΜΕ…  

 

“Μόνο με το κριτήριο της Αρετής καταμερίζω εγώ τους ανθρώπους” έλεγε ο Μ. Αλέξανδρος.  

Όμως αυτές οι πρωτοβουλίες θέλουν να είσαι κοινωνός ελληνικής παιδείας . Θέλουν να ψάξεις μέσα σου, όταν περνάς από το μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη να σκύβεις ταπεινά το κεφάλι και με σεβασμό να διαβάζεις τα πεδία των μαχών.  

 

Να νιώθεις το χρέος.  

Και ως πολιτικός να έχεις πρώτη προτεραιότητα το συμφέρον της πατρίδας.  

 

Κι όταν καταπιάνεσαι με ονόματα όπως του Καραθανάση του Βλαχάκου του Γιαλοψού, θα πρέπει να τα προφέρεις με τη μέγιστη επισημότητα και σεβασμό . Είναι ιερά ονόματα ηρώων. Είναι πεσόντες για την πατρίδα.  

 

Πόσο μάλλον όταν διατυπώνεις μια κρίση! Για να τους κρίνεις πρέπει να έχεις βρεθείς ΕΣΥ, ο ίδιος σε αυτές τις καταστάσεις και αν καταφέρεις ότι έκαναν εκείνοι, ναι ,τότε μπορείς να έχεις, μια κάποια, άποψη.  

 

Το πλήρωμα του Ελικοπτέρου ΠΝ 21 διατάχθηκε την 31 Ιανουαρίου 1996, από την ανώτατη ηγεσία της χώρας να εκτελέσει νυκτερινή οπτική αναγνώριση επάνω σε βραχονησίδα υπό του εχθρού.  

 

Ένα σχετικά νέο πλήρωμα, ταλαιπωρημένο από τις τριάντα ώρες αϋπνίας, μέσα σε ένα πολεμικό πλοίο που ήταν σε πολεμική ατμόσφαιρα, σε συναγερμό.  

 

Ένα πλήρωμα που έπρεπε να απογειωθεί, μέσα σε μια σκοτεινή βροχερή νύκτα, με περιορισμένη ορατότητα.  

Ένα πλήρωμα που έπρεπε να εκτελέσει αποστολή αναγνώρισης, βράδυ, με προβολέα, υπό βροχή, πάνω από έδαφος, που είχε πιθανόν καταληφθεί από τον εχθρό.  

 

Ένα πλήρωμα σε μια αποστολή μέγιστης δυσκολίας, που δεν είχε εκτελέσει παρόμοια κανένα άλλο πλήρωμα.  

Ένα πλήρωμα του οποίου το Ελικόπτερο, δεν παρέχει καμιά βαλλιστική προστασία.  

Ένα πλήρωμα του οποίου η αποστολή, θα ήταν καθοριστική για την έκβαση της κρίσης που είχε ξεσπάσει μεταξύ των δύο χωρών.  

 

Ένα πλήρωμα που είχε και αυτό οικογένειες.  

Στον νεαρό κυβερνήτη του ελικοπτέρου, τον Υποπλοίαρχο Καραθανάση, ένα νέο κυβερνήτη, έπεφτε ΟΛΟ το βάρος εκείνης της κρίσης.  

 

Σε αυτή την καρδιά ακουμπούσε όλη η Ελλάδα εκείνη την νύκτα. Μια αφόρητη πίεση. Ο Υποπλοίαρχος Καραθανάσης έμεινε μόνος του. Όλοι στο πεντάγωνο, στη βουλή, στη φρεγάτα, περίμεναν αυτόν να επιβεβαιώσει την πληροφορία ότι κομάντος του εχθρού είχαν καταλάβει την βραχονησίδα.  

 

Εκείνη τη σκοτεινή νύκτα κοιτάζοντας το ελικόπτερο στον ελάχιστο χρόνο που είχε να σκεφτεί, τα ζύγισε μέσα του όλα αυτά. Γιατί τα ήξερε. Ήξερε ότι ήταν μόνος του απέναντι σε όλες τις δυσκολίες. Ήξερε ότι του ζητούσαν αυτό που κανείς άλλος δε τολμούσε να κάνει. Ήξερε ότι το κάθε όριο είχε ξεπεραστεί. Και εκεί στο ζύγισμα, στη λυσσαλέα μάχη του νου και της ψυχής, το μάτι του θα έπεσε στο Ελικόπτερο, ΠΝ 21.

 

Τότε η ψυχή του πρέπει να σκίρτησε. Το πήρε το μήνυμα ξεκάθαρα.  

Τέτοια νούμερα δεν είναι τυχαία εκείνες τις στιγμές. Είναι μηνύματα. Αποφάσισε. Δέχτηκε μαζί με τους συντρόφους του. Με φιλότιμο και σεβασμό στην ιστορία και τους προγόνους. Η αθάνατη ιδέα της ελευθερίας, νίκησε την θνητή ύλη. Ο νους μαζεύτηκε ταπεινωμένος μπροστά σε τέτοιο μεγαλείο ψυχής.  

 

Το πλήρωμα του Ελικοπτέρου ΠΝ 21, δεν συζήτησε ούτε έναν από τους παραπάνω λόγους. Δεν φοβήθηκε την σκοτεινή βροχερή νύκτα. Δεν επικαλέστηκε κάποια βλάβη για να μην απογειωθεί.

 

Δεν υπολόγισε τις μαύρες κάνες των Μ16, του εχθρού που πιθανόν να παραμόνευαν θανατηφόρα πάνω στη βραχονησίδα.  

Το πλήρωμα του ΠΝ 21 προσπέρασε όλες αυτές τις φυσικές και ψυχολογικές αντιστάσεις και υπάκουσε μόνο στον υπέρτατο νόμο της πατρίδας.  

 

Το πλήρωμα του ΠΝ 21 βρέθηκε αντιμέτωπο με γιγαντιαίες δυσκολίες που ξεπερνούσαν τα όρια και του πιο έμπειρου πληρώματος σε κάθε επίπεδο.  

Το πλήρωμα του ΠΝ 21 ΔΕΝ ΛΑΚΙΣΕ.  

 

Το πλήρωμα του ΠΝ 21 δέχτηκε να κρατήσει τον αναμμένο πυρσό της ελευθερίας που του το πρόσφερε η ιστορία, προχώρησε στην υπέρβαση, φόρεσε με αποφασιστικότητα τις κάσκες του, και εκτέλεσε την αποστολή.  

 

Όχι μόνο υπό αυτές τις συνθήκες αλλά με πολύ πιο εύκολες, κάποιος άνθρωπος μπορεί να υποκύψει σε πρόβλημα υγείας, χωρίς καν να έχει κάποιο πρόβλημα, όπως αναφέρουν οι μελέτες των ειδικών.  

 

Πως και ποιοι είναι αυτοί λοιπόν που μπορούν να κρίνουν το πλήρωμα του Ελικοπτέρου ΠΝ 21; Μην σκυλεύετε τις καρδιές τους. Είναι μέγιστη ιεροσυλία.  

Μόνο οι χειριστές και τα πληρώματα των Ελικοπτέρων του Πολεμικού Ναυτικού, που έχουν ζήσει υπό αυτές τις συνθήκες μπορούν να έχουν άποψη για τέτοια θέματα. Μόνο όταν κάποιος απογειώνεται την νύκτα από το κλυδωνιζόμενο κατάστρωμα πολεμικού πλοίου και νιώθει το σφίξιμο στην καρδιά του μπορεί να έχει άποψη, κατά προσέγγιση. Όλοι είναι εκτός παιχνιδιού.  

 

Ο Καραθανάσης, ο Βλαχάκος και ο Γιαλοψός, ανυψώθηκαν σε δόξα στο ίδιο ύψος με αυτή των 300 στις Θερμοπύλες, μέγεθος που ''ξεκινάει απο την γή και φτάνει στα άστρα,'' όπως έγραψε ο Απολλώνιος Τυανέας.  

 

Έτσι λοιπόν η ιστορία, κατέταξε την αποστολή του Ελικοπτέρου ΠΝ 21 στα Ίμια. Στο χρυσό κεφάλαιο των εξαίρετων ηρωικών πράξεων, ανιδιοτελούς προσφοράς στην πατρίδα. Εκεί που ελάχιστοι από τα δισεκατομμύρια των ανθρώπων είχαν την ψυχική δύναμη ανά τους αιώνες να τολμήσουν να διεκδικήσουν μια θέση. Να κρατήσουν τον πυρσό της ελευθερίας.  

 

Αυτοί ήταν κύριοι ο Καραθανάσης, ο Βλαχάκος, ο Γιαλοψός. Αυτό ήταν το πλήρωμα του Ελικοπτέρου του Πολεμικού Ναυτικού, ΠΝ 21.  

 

Τα ονόματα αυτά στεφανωμένα με τις δάφνες της ιστορίας μνημονεύονται μόνο σε ιερά ναών, δημοτικά σχολεία ως παραδείγματα ήθους και ανδρείας.  

 

Τα ονόματα αυτά, βαρυφορτωμένα, από την δόξα δεν μπορείς να τα προφέρεις σε τηλεοπτικά στούντιο με ξύλινους πάγκους και παπαγάλους.  

 

Τα ονόματα αυτά, ιερά, από την θυσία δεν μπορείς ούτε να τα γράφεις έτσι απλά στον περιοδικό τύπο, για να γεμίζεις κάποιες στήλες..  

 

Τα ονόματα αυτά, γράφονται μόνο σε μάρμαρο πρώτης ποιότητας, από αμόλυντα παιδικά χέρια.  

 

Τα ονόματα αυτά που αστραφτίζουν, όπως ο ήλιος στη γαλανή θάλασσα του Αιγαίου, μόνο οι μούσες μπορούν να τα εξυμνούν και οι ιέρειες των Δελφών.  

Τα ονόματα αυτά, που εξάγουν ιδέες και χρέος, μπαίνουν ως θέματα σε εκθέσεις μαθητών.  

Τα ονόματα αυτά η πολιτεία, ρίχνει σαν σπόρους να ανθήσουν στις καρδιές των πολιτών της.  

Τα ονόματα αυτά, θύματα του καθήκοντος, μπαίνουν στις πλώρες πολεμικών πλοίων.  

Τα ονόματα αυτά, μπορείς, μόνο, να τα ατενίζεις με σιωπή, με ταπεινότητα, και με σεβασμό να τα δείχνεις στα παιδιά σου .  

Τα ονόματα αυτά, τιμούν με αθλητικούς αγώνες, τρέχουν Ολυμπιονίκες.  

 

Τα ονόματα αυτά, τα χαράζεις στην καρδιά και την ψυχή σου, τα έχεις οδηγό κάποια στιγμή, που ίσως χρειαστεί να ζυγίσεις και εσύ τα πράγματα, για να κρατήσεις τον πυρσό, που ίσως σου προσφέρουν εκείνοι.  

 

Τα ονόματα αυτά, όταν ακούγονται στα ΜΜΕ οπουδήποτε στον πλανήτη, οι Έλληνες θα πρέπει να πετάγονται όρθιοι από σεβασμό, όπως οι Λακεδαιμόνιοι τότε, στο στάδιο της Ολυμπίας για να καθίσει κάποιος γέροντας.  

 

Τα ονόματα αυτά, που ορίζουν την ανδρεία, τα προφέρουν μόνο οι ειδικές δυνάμεις.  

Μην πιάνετε λοιπόν τα ονόματα τέτοιων Πολιτών στο στόμα σας, χωρίς το επίπεδο που αρμόζει. Μην κρίνετε τέτοιους ήρωες. Μην τους ενοχλείτε άλλο. Κοιταχθείτε μέσα σας με ειλικρίνεια και απαντήστε στο ερώτημα, αν εσείς κάνατε κάτι για την πατρίδα.  

 

Αν η απάντηση είναι θετική, μπορείτε να φέρετε τον τίτλο του Έλληνα πολίτη.  

Αν η απάντηση είναι αρνητική, έχετε δρόμο ακόμη.  

(από έναν χειριστή Ε/Π του ΠΝ)

Πηγή: Ολύμπιο Βήμα

Το «Αβέρωφ» πλέει προς τα Δωδεκάνησα (Μάιος 1945): το προοίμιο της ένωσης

Γράφει ο Μανώλης Πέπονας 

Η ένωση των Δωδεκανήσων με το ελληνικό κράτος έλαβε χώρα υπό ιδιαίτερα περίπλοκες συνθήκες, επιτεύχθηκε δε μόνο μετά την κατάρρευση του ιταλικού φασιστικού καθεστώτος και τη νίκη των Συμμάχων στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Παρά τα σοβαρά εσωτερικά προβλήματα που αντιμετώπιζε εκείνη την περίοδο, η ελληνική κυβέρνηση επιθυμούσε διακαώς την ενσωμάτωση των εν λόγω νησιών του Αιγαίου και αποφάσισε να χρησιμοποιήσει κάθε μέσο με στόχο την επίτευξη του συγκεκριμένου σκοπού. 

Έτσι, το θωρακισμένο καταδρομικό «Αβέρωφ», ένα ζωντανό μνημείο της ναυτικής ιστορίας, εστάλη στη Ρόδο το 1945, για να υπογραμμίσει τα δικαιώματα του ελληνικού κράτους στην περιοχή. Στο πλοίο επέβαινε ο Αντιβασιλεύς-Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός, συνοδευόμενος από δημοσιογράφους και εκπροσώπους των Ενόπλων Δυνάμεων.

Ο Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός λειτουργούσε εκείνη την εποχή ως σημαντικός πολιτικός παράγοντας. 

Σε αυτό το πλαίσιο, η δημοφιλής εφημερίδα «Εμπρός» κατέγραφε σχετικά σε πρωτοσέλιδό της:
«Από την εποχή του Αλβανικού έπους του που συνέγραψεν η ελληνική λόγχη και επροβάλλετο και υψούτο η Ελλάς εις παγκόσμιον θαυμασμόν και προσκήνυμα’ από την εποχήν των ενδόξων απελευθερωτικών μας πολέμων και των ενδόξων συνθηκών με τας οποίας επεσφραγίζετο η εθνική μας ολοκλώρωσις, είχεν η ελληνική ψυχή να δοκιμάση τον κραδασμόν της συγκινήσεως που δοκιμάζει από προχθές. Τί σημαίνει εάν καμμία διεθνής συνθήκη δεν επεκύρωσε τα Δωδεκάνησα εις τη μητέρα Ελλάδα; Τα Δωδεκάνησα είνε ελεύθερα και είναι τμήμα αναπόσπαστον της Ελλάδος, είναι επαρχία ελληνική. Αυτήν την έννοιαν, αυτήν την σημασίαν, αυτήν την ερμηνείαν, έχει η μετάβασις του Αρχηγού του Κράτους. (…) καθ΄ην στιγμήν ο Έλλην Αντιβασιλεύς, επιβαίνων του «Αβέρωφ», που αποτελεί τον ωραιότερον θρύλον του ελληνικού ναυτικού και όπου περιίπταται η ψυχή του Νικητού-Ναυάρχου, θα διασχίζη το γαλανόν Αιγαίον, αι ψυχαί οκτώ εκατομμυρίων Ελλήνων συνοδεύουν την ιεράν πομπήν. Και όταν το σχήμα του ιερού σκάφους θα διαγραφή εις τον ορίζοντα των Δωδεκανήσων και αι καρδιαί θα κτυπούν, και τα μάτια θα βουρκώνουν και τα χείλη θα τρέμουν από συγκίνησιν, ας βεβαιωθούν οι Δωδεκανήσιοι ότι ο Ελληνισμός είναι μαζί τους και τους στέλλει νοερώς τον θερμότερον αδελφικόν ασπασμόν»
(«Εμπρός», 13 Μαΐου 1945, σ. 1)

Όπως εξαρχής διαφαίνεται, η πλεύση του «Αβέρωφ» προς την Ρόδο έλαβε σημαντικότατες συμβολικές διαστάσεις. Εξάλλου επρόκειτο ίσως για το πλέον ιστορικό πλοίο του Βασιλικού Ναυτικού, μια ζωντανή υπενθύμιση της ελληνικής θαλάσσιας ισχύος. Αυτό κυβερνούσε ο περίφημος «Νικητής-Ναύαρχος» -δηλαδή ο Παύλος Κουντουριώτης- όταν καταναυμαχούσε τον τουρκικό στόλο κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους και αυτό διέθετε ένα βάρος φήμης κατά πολύ ανώτερο του εκτοπίσματός του.

Βολές από το «Αβέρωφ». Η αποστολή του στη Ρόδο διέθετε σπουδαίες συμβολικές διαστάσεις. 

Παράλληλα, κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, οι ελληνικές Αρχές δεν παρέλειψαν να τιμήσουν του πεσόντες του Βασιλικού Ναυτικού. Πράγματι, τηλεγράφημα απεσταλμένου της εφημερίδας την επόμενη ημέρα ανέφερε:

«Ενώ έδυεν ο Ήλιος την 7ην εσπερινήν της χθες και ο «Αβέρωφ» με τα δύο συνοδεύοντα αυτόν αντιτορπιλλικά εισέπλεον εις τα ύδατα της Δωδεκανήσου, εγένετο συγκινητική τελετή εις μνήμην των πεσόντων εις τα ύδατα της Δωδεκανήσου υπέρ Πατρίδος. Ετελέσθη τρισάγιον υπό του ιερέως του «Αβέρωφ», ενώ τα πολεμικά έπλεον βραδέως. Υπό πένθιμον εμβατήριον η Α. Μ. Ο Αντιβασιλεύς επροχώρησεν εις την κλίμακα του σκάφους και ενώ ο δύων Ήλιος εχρύσιζε τα ύδατα του Αιγαίου, έρριψεν εις την θάλασσαν στέφανον επί της ταινίας του οποίου ανεγράφετο η φράσις: «Εις μνήμην των πεσόντων εις τα ύδατα της Δωδεκανήσου υπέρ Πατρίδος”»
(«Εμπρός», 16 Μαΐου 1945, σ. 1).

Ο αντιναύαρχος Περικλής Ιωαννίδης υπογράφει το πρωτόκολλο παράδοσης των Δωδεκανήσων. 

Τέλος, με την ίδια ανταπόκριση μεταδίδεται το θετικό κλίμα που επικρατούσε στη Ρόδο. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, επιτροπή που συνόδευε τον Αντιβασιλέα διαβεβαίωσε τον βασιλιά Γεώργιο Β’ για την αφοσίωση του τοπικού πληθυσμού προς το ελληνικό κράτος και την ελπίδα του για «ταχείαν ολοκλήρωσιν των εθνικών δικαίων». Όπως βέβαια αποδείχθηκε, η πολυπόθητη για τους κατοίκους ένωση με την Ελλάδα επρόκειτο να λάβει επίσημα χώρα ένα και πλέον έτος μετά.

Συγκεκριμένα, από τις 29 Ιουλίου έως τις 11 Οκτωβρίου 1946 πραγματοποιήθηκε η Συνδιάσκεψη Ειρήνης του Παρισιού. Στη γαλλική πρωτεύουσα η πλειοψηφία των ελληνικών διεκδικήσεων (Βόρεια Ήπειρος, ελληνοβουλγαρικά σύνορα, Κύπρος) δεν αντιμετωπίστηκε θετικά από τις Μεγάλες Δυνάμεις. Αντίθετα, ευνοϊκότερες υπήρξαν οι συνθήκες για το ζήτημα των Δωδεκανήσων, λόγω τόσο της μεταπολεμικής κατάστασης της Ιταλίας όσο και των γενικότερων γεωπολιτικών συσχετισμών. 

Έτσι, στην ίδια πόλη στις 10 Φεβρουαρίου 1947, η Ιταλία αναγκάστηκε να παραχωρήσει τα εν λόγω νησιά στην Ελλάδα, καθώς επίσης να αποζημιώσει την τελευταία με το ποσό των 105 εκατομμυρίων δολαρίων. Η επίσημη τελετή ενσωμάτωσης της περιοχής στο ελληνικό κράτος σημειώθηκε τον Μάρτιο του 1947, με τον αντιναύαρχο Περικλή Ιωαννίδη να ορίζεται ως ο πρώτος Διοικητής Δωδεκανήσων. Δύο περίπου έτη νωρίτερα, το «Αβέρωφ» είχε προσημάνει τις επερχόμενες εξελίξεις, διενεργώντας ένα ταξίδι με σπουδαίες συμβολικές νοηματοδοτήσεις. 

ΠΗΓΕΣ

Εφημερίδα «Εμπρός», 15 και 16 Μαΐου 1945
Γέροντας, Παναγιώτης, Μεθ’ Ορμής Ακαθέκτου. Επίτομη Ιστορία του Πολεμικού Ναυτικού 1821 – 1945, Υπηρεσία Ιστορίας Ναυτικού, Αθήνα 2016
Φακάλου, Αικατερίνη. Τα πλοία του Πολεμικού Ναυτικού 1828-2000, ΥΙΝ (ηλεκτρονική περιληπτική έκδοση)
Paizis-Paradellis, C. Hellenic Warships 1829-2001, The Society for the study of Greek History, Αθήνα 2002
“Θ/Κ ΑΒΕΡΩΦ-100 Χρόνια”, στο: Ναυτική Επιθεώρηση, τόμος 171, τεύχος 576, Μάρτιος-Απρίλιος Μάιος 2011 

Πηγή: storia95 
ΑΒΕΡΩΦ

Η Ναυμαχία του Γέροντα

Μία από τις σημαντικότερες ναυτικές επιχειρήσεις της Επανάστασης του ’21, που τελείωσε νικηφόρα για τα ελληνικά όπλα.

Διεξήχθη στις 29 Αυγούστου 1824 στ’ ανοιχτά του ακρωτηρίου Ποσείδιο ή Γέροντας της Μικράς Ασίας (νυν Didim Τουρκίας), απέναντι από τα νησιά Λειψοί και Λέρος της Δωδεκανήσου. Αντιμέτωποι τέθηκαν ο ελληνικός στόλος υπό τον Ανδρέα Μιαούλη, που αριθμούσε γύρω στα 70 πλοία και ο υπέρτερος (τεχνολογικά και ποσοτικά) τουρκοαιγυπτιακός στόλος υπό τους πασάδες Χοσρέφ και Ιμπραήμ, με πάνω από 250 πλοία.

Μετά την καταστροφή της Κάσου (30 Μαΐου 1824) και των Ψαρών (21 Ιουνίου 1824), το ηθικό του ελληνικού ναυτικού είχε καταπέσει. Η βοήθεια που παρείχε ο χεβίδης της Αιγύπτου Μοχάμετ Άλι στον Σουλτάνο Μαχμούτ έθετε σε κίνδυνο την Ελληνική Επανάσταση. Στόχος του Μοχάμετ Άλι ήταν να συντρίψει το ελληνικό ναυτικό για να μπορέσει ο γιος του Ιμπραήμ Πασάς να αποβιβασθεί με τη μεγαλύτερη δυνατή ασφάλεια στη Πελοπόννησο και να καταστείλει την ελληνική επανάσταση. Άλλωστε, το έπαθλο για τον πανέξυπνο Αλβανό εκ Καβάλας ήταν μεγάλο. Αν επιτύγχανε τον στόχο του, ο σουλτάνος θα τον επιβράβευε με την παραχώρηση της Κρήτης και της Πελοποννήσου.

Στο πλαίσιο του κοινού τουρκοαιγυπτιακού σχεδίου, ο Τούρκος ναύαρχος Χοσρέφ Πασάς επιχείρησε στις αρχές Αυγούστου του 1824 να καταλάβει τη Σάμο. Ο ελληνικός στόλος, που αποτελείτο από υδραίικα, σπετσιώτικα και λίγα ψαριανά πλοία, τον εμπόδισε να πλησιάσει το νησί με μια σειρά συγκρούσεων, που κράτησαν περίπου μία εβδομάδα. Ο Χοσρέφ δεν είχε άλλη επιλογή από το να καταφύγει με τον στόλο του ανάμεσα στην Κω και την Αλικαρνασσό και να περιμένει ενισχύσεις από τον στόλο του Ιμπραήμ, που κατέφθασε στην περιοχή στις 19 Αυγούστου.

Πέντε ημέρες αργότερα έγιναν οι πρώτες αψιμαχίες μεταξύ των δύο στόλων, οι οποίες συνεχίστηκαν και τις επόμενες ημέρες. Η αποφασιστική ναυμαχία δόθηκε στις 29 Αυγούστου, ημέρα Παρασκευή. Τα εχθρικά πλοία προσπάθησαν να κυκλώσουν τα ελληνικά, αλλά ο Μιαούλης με εννέα πλοία και δύο πυρπολικά προχώρησε προς τον κόλπο του Γέροντα. Τα αιγυπτιακά πλοία, που κάλυπταν το δεξιό άκρο του εχθρικού στόλου, αποφάσισαν να τα χτυπήσουν, καθώς ήταν απομονωμένα. Ο Παπανικολής προσπάθησε να τα εμποδίσει να πλησιάσουν τα πλοία του Μιαούλη, αλλά δέχθηκε ομαδικό πυρ και αναγκάστηκε να υποχωρήσει, αφού έκαψε πρώτα το πυρπολικό του. Η νηνεμία που επικρατούσε στη θάλασσα δεν επέτρεψε τη δράση των πυρπολικών του Ματρόζου, του Πιπίνου και του Νικόδημου.

Η κατάσταση μεταβλήθηκε γύρω στο μεσημέρι, όταν ο άνεμος έγινε ευνοϊκός για τον ελληνικό στόλο. Τα ελληνικά πλοία διείσδυσαν ανάμεσα στα εχθρικά, με αποτέλεσμα να μην πρόκειται πλέον για ναυμαχία εκ παρατάξεως (θα ήταν χαμένη υπόθεση για τον ελληνικό στόλο, λόγω της ποιοτικής και ποσοτικής υπεροχής του εχθρού), αλλά για μια σύγκρουση, όπου όλα μαζί τα πλοία μάχονταν ανακατεμένα. Η κίνηση τακτικής του Μιαούλη ευνοούσε τα πυρπολικά, που ανέλαβαν δράση, κρίνοντας την έκβαση της ναυμαχίας.

Ο σπετσιώτης μπουρλοτιέρης Λάζαρος Μουσούς κατόρθωσε να προσκολλήσει το πυρπολικό του σ’ ένα αιγυπτιακό μπρίκι. Έντρομοι οι 300 άνδρες που αποτελούσαν το πλήρωμά του έπεσαν στη θάλασσα και το μπρίκι ακυβέρνητο παρασύρθηκε από το ρεύμα και λίγο πιο κάτω ανατινάχθηκε. Δύο πυρπολικά υπό τους Παπαντώνη και Βατικιώτη κατόρθωσαν να κολλήσουν σε μια μεγάλη αιγυπτιακή φρεγάτα με 44 κανόνια, η οποία κάηκε μέσα σε λίγα λεπτά, παρασύροντας στον βυθό τούς περισσότερους από τους 1.100 άνδρες του πληρώματός της.

Μετά τη δυσμενή γι’ αυτόν εξέλιξη, ο τουρκοαιγυπτιακός στόλος άρχισε να υποχωρεί προς την Κω, ενώ ο ελληνικός αγκυροβόλησε και πάλι στον Γέροντα. Η επιτυχία αυτή του ελληνικού ναυτικού αναπτέρωσε το ηθικό των ανδρών του, διέσωσε τη Σάμο και καθυστέρησε την απόβαση του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο.

Η ναυμαχία του Γέροντα (ή της Μανδαλιάς, ή Ναυμαχία της Κω) είναι μία από τις λαμπρότερες σελίδες της Επανάστασης του ’21. Οι αντίπαλες δυνάμεις ήταν τόσο πολύ άνισες, που η θετική έκβαση της ναυμαχίας για τους Έλληνες προκάλεσε τον θαυμασμό των ξένων. Ο Γάλλος ναύαρχος Εντμόν Ζιριέν ντε λα Γκραβιέρ (1812-1892), αναφερόμενος στη ναυμαχία του Γέροντα, παρατηρεί: «Η ναυτική ιστορία ίσως να μην έχει σελίδα περισσότερο ενδιαφέρουσα από αυτήν για έναν ναυτικό». 

πηγή

Η άγνωστη εποποιία του Βασιλικού Ναυτικού την περίοδο 1940-1945

Η μάχη της Ελλάδας το 1940-41 κατά των απρόκλητων ιταλικών αρχικά επιθέσεων αργότερα δε και των γερμανικών, διήρκεσε συνολικά 216 ημέρες. Αυτό προκάλεσε παγκόσμια κατάπληξη και αιτία πολλαπλού γενικευμένου θαυμασμού και εγκωμίων. 

Η, τότε, φτωχή Ελλάδα, με επαρκή υλική και ηθική προπαρασκευή, σύμπνοια, αυτοθυσία, αλλά και ικανή Πολιτική, Πνευματική, Θρησκευτική και Στρατιωτική Ηγεσία, κατενίκησε την κατά πολύ μεγαλύτερη και πανίσχυρη Ιταλία, αγωνιζόμενη μόνη επί 160 ημέρες. 

Ακολούθως, όταν της επιτέθηκε και η Γερμανία, συνέχισε μαχόμενη με τη βοήθεια μικρών αγγλικών δυνάμεων στην ηπειρωτική χώρα, ενώ τις τελευταίες 11 ημέρες συμπολέμησε με στρατεύματα της αγγλικής Κοινοπολιτείας στην άμυνα της Κρήτης, η οποία κάμφθηκε 56 ημέρες μετά και τη πρώτη γερμανική επίθεση στα βόρεια σύνορά μας.

Στην Πολιτική του Διαθήκη, αλλά και στην περίφημη Γερμανίδα φωτογράφο και κινηματογραφίστρια Λένι Ρίφενσταλ, όπως αναφέρει η ίδια στα απομνημονεύματά της, ο Χίτλερ είχε δηλώσει:

«Η είσοδος της Ιταλίας στον πόλεμο αποδείχτηκε καταστροφική γιά μας. Άν οι Ιταλοί δεν είχαν επιτεθεί στην Ελλάδα και δεν χρειάζονταν τη βοήθειά μας, ο πόλεμος θα είχε πάρει διαφορετική τροπή. Θα είχαμε προλάβει να κατακτήσουμε το Λένινγκραντ και τη Μόσχα πριν μας πιάσει το ρωσικό ψύχος».

Σε λόγο του στο Ραϊχσταγκ την 4-5-41, που διασώζεται ηχογραφημένος στα αρχεία της ΕΡΑ, ο Χίτλερ είπε:

«Η ιστορική δικαιοσύνη με υποχρεώνει να διαπιστώσω ότι από όλους τους αντιπάλους που αντιμετωπίσαμε, ο Έλληνας στρατιώτης πολέμησε με ύψιστο ηρωισμό και αυτοθυσία και συνθηκολόγησε μόνο όταν η εξακολούθηση της αντιστάσεως δεν ήταν δυνατή και δεν είχε κανένα νόημα. Ο Ελληνικός λαός αγωνίστηκε τόσο γενναία, ώστε και αυτοί οι εχθροί του δεν μπορούν να αρνηθούν την προς αυτόν εκτίμηση. Εξ όλων των αντιπάλων που μας αντιμετώπισαν, μόνον ο Έλληνας στρατιώτης πολέμησε με παράτολμο θάρρος και ύψιστη περιφρόνηση προς το θάνατο». 

Όλες οι αξιόμαχες μονάδες του Βασιλικού Ναυτικού, οι οποίες είχαν απομείνει, μετά την επτάμηνη σκληρή μάχη της Ελλάδας, δεν παραδόθηκαν, αλλά έπλευσαν στη Μέση Ανατολή, γιά να συνεχίσουν μαχόμενες μέχρι το 1945 στο πλευρό των Συμμάχων.

Ήταν μία σύσσωμη αποδημία Στόλου σύμμαχης Χώρας, την οποία κατέλαβε ο Άξονας. Όλα τα αξιόμαχα πολεμικά μας πλοία δεν υπέστειλαν τις Σημαίες. Τάχθηκαν στο πλευρό των ελευθέρων Συμμάχων και συνέχισαν να πολεμούν μαζί τους σε όλες τις θάλασσες, όχι μόνο στη διάρκεια της κατοχής της πατρίδας μας, αλλά και μέχρι τη νικηφόρα λήξη του Β΄ΠΠ.

Δείτε βίντεο με αποσπάσματα από ντοκιμαντέρ με την άγνωστη εποποιία του Βασιλικού Ναυτικού την περίοδο 1940-1945.

πηγή