Στιγμές βαθιάς συγκίνησης από τη χθεσινή συναυλία στον εμβληματικό χώρο του Επταπυργίου της Θεσσαλονίκης που διοργάνωσε το κέντρο πολιτισμού της περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Η Μαρία Φαραντούρη ερμήνευσε το "Χελιδόνισμα", τραγούδι σε μουσική του Κυριάκου Καλαϊτζίδη και στίχους δικούς μου. Δεν ξέρω πώς το καταφέρνει η Φαραντούρη και αλλάζει την ατμόσφαιρα του κοινού που την ακούει από την πρώτη της λέξη. Δεν ξέρω πώς καταφέρνει και μας ενώνει όλους κάνοντας το τραγούδι προσευχή που χαμηλώνει τον ουρανό για να το ακούσει. Ή ίσως ξέρω... είναι η γεμάτη καλοσύνη ψυχή της, το ξεχωριστό ήθος της και η απαρέγκλιτη συνέπεια όλης της ζωής και όχι μόνο η σπάνια μεγάλη φωνή της που υπηρέτησε τους πόνους και τα πάθη του λαού μας με τον πιο ευγενικό τρόπο...
Η επόμενη συνεργασία μας θα παρουσιαστεί το θέατρο της Δωδώνης στις 27 και 28 Αυγούστου για τα εκατό χρόνια από τη Μικρασιατική καταστροφή. Μουσικές του Κυριάκου, κείμενα και στίχοι των τραγουδιών δικά μου ερμηνευμένα από τη Μαρία Φαραντούρη μαζί με πολλούς άλλους ταλαντούχους συντελεστές για τους οποίους θα μιλήσουμε σε λίγο καιρό...
Γεννήθηκε στο Αργοστόλι Κεφαλληνίας την 25η Μαρτίου1951 και ήταν γιος του Σπυρίδωνος Φωκά και της Αναστασίας Λαγγούση, έλκων την καταγωγή από μητρός εκ Σμύρνης. Αδερφός του ήταν ο Αθανάσιος Φωκάς. Μετά την εγκύκλια μόρφωσή του στην Κεφαλλονιά, φοίτησε στην Θεολογική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, απ’ όπου έλαβε το πτυχίο του το 1998. Μοναχός εκάρη το 1988 στην Ιερά Μονή Κουτλουμουσίου του Αγίου Όρους. Χειροτονήθηκε Διάκονος από τον Μητροπολίτη Κεφαλληνίας Σπυρίδωνα Καλαφατάκη, το 1989, στον Ιερό Ναό Αγίας Τριάδος Πειραιώς, και Πρεσβύτερος το 1998, στην Ιερά Μονή Αγίου Γερασίμου Ομαλών, λαμβάνοντας συνάμα το οφίκιο του Αρχιμανδρίτη.
Υπηρέτησε ως Πρωτοσύγκελος της Ιεράς Μητροπόλεως Κεφαλληνίας από το έτος 1998 έως και το 2015.
Στις 27 Μαΐου 2015 εξελέγη από την Ιεραρχία της Εκκλησίας της Ελλάδος Μητροπολίτης Κεφαλληνίας, διαδεχόμενος τον πνευματικό του πατέρα Μητροπολίτη Κεφαλληνίας κυρό Σπυρίδωνα[1]. Χειροτονήθηκε Επίσκοπος στον Ιερό Ναό Αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτου στο Κολωνάκι, στις 31 Μαΐου 2015, από τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερώνυμο με τη συμμετοχή πλειάδας Αρχιερέων της Εκκλησίας της Ελλάδος[2].
Απεβίωσε, έπειτα από ανακοπή, τα ξημερώματα της 22ας Ιουνίου 2015 στην Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Χορτιάτη, όπου και διανυκτέρευσε για να συμμετέχει στην ενθρόνιση του Μητροπολίτη Νέας Κρήνης και Καλαμαριάς Ιουστίνου, στην Θεσσαλονίκη. Η ενθρόνισή του στο νησί της Κεφαλλονιάς είχε προγραμματιστεί από την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος για τις 2 Ιουλίου 2015[3]. Η σορός του μεταφέρθηκε στο νησί της Κεφαλλονιάς την ίδια ημέρα και τέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό της Ευαγγελίστριας Αργοστολίου, ενώ την επόμενη ημέρα μεταφέρθηκε στην Ιερά Μονή του Αγίου Γερασίμου Ομαλών όπου και πραγματοποιήθηκε η Εξόδιος Ακολουθία και στη συνέχεια η ταφή υπό του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερωνύμου και πλειάδας Αρχιερέων[4].
Το ευρωπαϊκό βραβείο κατάφερε να αποσπάσει το 7ο Ννηπιαγωγείο της Ιεράπετρας με το βίντεο που δημιούργησαν δάσκαλοι και μαθητές με μουσική του Μ. Χατζιδάκι!
Το generations @ school είναι μία δράση στην οποία εκπαιδευτικοί καλούνται να διοργανώσουν μία δραστηριότητα η οποία θα φέρει πιο κοντά τους μαθητές και τους ηλικιωμένους, προκειμένου να ανακαλύψουν πώς ο διάλογος μεταξύ τους μπορεί να συμβάλει σε μια καλύτερη Ευρώπη του αύριο. Σ' αυτήν την εκπαιδευτική δράση έλαβαν μέρος πολλά σχολεία από την Ευρώπη. Κι όμως το 7ο νηπιαγωγείο Ιεράπετρας διακρίθηκε, παίρνοντας το 1ο βραβείο, με τη δική του συμμετοχή, με τίτλο «Γνωρίζοντας το παρελθόν μου, γνωρίζω καλύτερα τον εαυτό μου».
Πρόκειται για ένα βίντεο με εικόνες από τη ζωή των ανθρώπων της παλαιότερης εποχής, τις οποίες αναπαριστούν τα ίδια τα παιδιά του Νηπιαγωγείου. Μαζί με τις νηπιαγωγούς «σκηνοθέτησαν» τη σκηνή που έπρεπε να αναπαραστήσουν, επιστρατεύοντας τις γνώσεις που απέκτησαν μετά από όμορφες αφηγήσεις. Οι φωτογραφίες τραβήχτηκαν από τις νηπιαγωγούς και εκτυπώθηκαν ασπρόμαυρες για να αποπνέουν τον "αέρα" της εποχής.
“Ο Σταύρος Σταυρίδης γεννήθηκε στη
Θεσσαλονίκη το 1976 όπου και συνεχίζει να ζει. Γράφει τραγούδια και κάνει ό,τι
μπορεί”. Αυτό είναι το βιογραφικό στο βιβλιο του “Θεατρικά” που εσωκλείει την
ποιητική, αλλά και μουσική του περιπέτεια.
Στο οπισθόφυλλο σημειώνει: “Ο ήρωας
των θεατρικών ζει βηματίζοντας σε μία γραμμή. Από τη μια μεριά της, είναι ένας
βίος μηχανιστικός που τον βιώνει σαν μια μαριονέτα. Από την άλλη μεριά ένας
βίος συνειδητός που τον υποψιάζεται. Ο ήρωας των θεατρικών είναι ο ηθοποιός που
ενώ μπαίνει απόλυτα στο πετσί του ρόλου και ζει πάνω στη σκηνή, κάποια στιγμή
αποκτά συνείδηση του αληθινού εαυτού του. Στο οιδιπόδειο ταξίδι του κάποια
στιγμή θα χρειαστεί να βγάλει τα μάτια του για να δει”.
Πήραμε μια πρώτη γεύση. Και τώρα πώς
να μιλήσω για το θαύμα που γέννησε αυτός ο άνθρωπος;
Αν το περιγράψω θα το αδικήσω.
Το θαύμα είναι ένα κομμάτι ατόφιο φως.
Αν δεν σε λούσει προσωπικά,
η εμπειρία του δεν μεταφέρεται.
Αν όμως το γευτείς, σε μεθά.
Σου δίνει δύναμη,
πλησμονή χαράς,
ελπίδα πως τη νύχτα μας δε θα πάψουν να
τη φωτίζουν αστέρια. "Τα Θεατρικά" του Σταύρου Σταυρίδη που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις "Μετρονόμος", μοιάζουν με βιβλίο, αλλά δεν είναι ακριβώς αυτό.
Περιέχουν ένα cd, αλλά δεν είναι ούτε αυτό σκέτο.
Μα τι είναι λοιπόν;
Θα αυθαιρετήσω φτιάχνοντας μια εικόνα.
Αν η ζωή του ανθρώπου είναι ένα μπλεγμένο
κουβάρι, -που συνήθως τέτοια
είναι-, στο βιβλιο-cd "Θεατρικά" το κουβάρι αυτό ξετυλίγεται ζωγραφίζοντας αναπάντεχους
ποιητικούς πίνακες πλάι σε πίνακες βαθιά μελωδικούς επιζωγραφισμένους από
στίχους. Ο Σταύρος Σταυρίδης
καταφέρνει να κάνει “ευανάγνωστα τα σπλάχνα του” κατά το αίτημα του Ελύτη, και
ύστερα τ' απλώνει στο φως της
ποίησης και του τραγουδιού του. Τοαποτέλεσμασεαιφνιδιάζειόσοκιέναπαιδικόχαμόγελο.
Με ειλικρίνεια,
ευαισθησία, σεμνά, ανεπιτήδευτα, αλλά και
με μεγάλο πηγαίο ταλέντο “κατασκευάζει” τον μύθο της ζωής του.
Σ' αυτό το πρώτο του δύσκολο και τόσο απαιτητικό
εγχείρημα, δεν είναι μόνος. Εμπλέκει, ως άξιους συνενόχους και συνλυτρωτές του,
σπουδαίους μουσικούς και ερμηνευτές της Θεσσαλονίκης με εξέχοντα τον μάγο της
ενορχήστρωσης, Γιώργο Κοκκινάκη. Όλοι μαζί πλουτίζουν τους μουσικοποιητικούς
πίνακες του δημιουργού καθένας με τα
δικά του χρώματα, υφές και ματιέρες, πάντα όμως κάτω από το δικό του ραβδάκι
που όλα τα ενοποιεί.
Το έργο του Σταύρου είναι πράγματι
παράδοξα ενιαίο, παρόλο που μουσικά παντρεύει το ύφος του Νέου Κύματος,
του Ρεμπέτικου και της Τζαζήτους ρυθμούς του Βαλς με το Τσάμικο.
Αυτόμπορείνασυμβείμόνοότανοδημιουργόςέχειοίδιοςμέσατουαυτήτηνενότητα.
Αλλιώς,
είναιπράγμααδύνατο.
Είναι ώρα να σας δώσω μια πληρέσερη
γεύση. Στο βιβλίο, η
αριστερή σελίδα έχει ένα μικρό ποιητικό κείμενο, ενώ η δεξιά τούς στίχους του
κάθε τραγουδιού. Θα
αντιγράψω ολόκληρα τρία από τα κείμενά του: την εισαγωγή, το ιντερμέδιο και αυτό που εισάγει στο
κορυφαίο –κατά τη γνώμη μου- τραγούδι του δίσκου "Το φεγγάρι στην ποδιά" που είναι αφιερωμένο στον Χατζιδάκι και στον Γκάτσο.
Θααντιγράψωεπίσηςολόκληρα και τρία τραγούδια: “Τα χρωματιστά” και “Το φεγγαράκι
στην ποδιά” και “Το τσίρκο”. Από όλα τα υπόλοιπα θα σας δώσω μόνον κάποια
σπαράγματα, σημειώνοντας
την αντίστοιχη σελίδα του βιβλίου πριν από κάθε απόσπασμα μόνο για να αντιληφθείτε…
κάπως… την ενότητα του εγχειρήματος.
Σ' ευχαριστούμε Σταύρο. Μας μοίρανες μ' ένα άρωμα ξεχασμένο απ' τον καιρό του Μάνου και του Γκάτσου...
Καλή συνέχεια!
……………………………………………………
σελ.4 Εισαγωγή
Είναι μάλλον ασαφές πότε ακούγεται το
τρίτο κουδούνι. Συνειδητοποιείς
[αν είσαι τυχερός]
ότι παίζεις χρόνια αργότερα. Τις πιο πολλές μέρες προχωράς ασυναίσθητα.
Άλλοτε τρέχεις.
Άλλοτε σταματάς.
Ξανατρέχεις. Περπατάς. Τρεκλίζεις. Πέφτεις. Σηκώνεσαι και συνεχίζεις να παίζεις.
Στέκεσαι μερικές στιγμές να
περιγράψεις τα κρυμμένα και τα φανερά ερείπια που αφήνεις στο δρόμο σαν
αρχαιολόγος της ίδιας της ζωής σου. Τα ανακατεύεις και σαν τυμβωρύχος συλείς τους
μυστικούς τάφους της.
Η χρηστικότητα του ζην είναι τελικά
φιλολογικού και ιστορικού ενδιαφέροντος.
Επανάληψις!
Η κλωστή
...
Ξένη γη ο κόσμος.
Δεν συγχωρεί να τον πατάς.
Τι σου κλέβει ο χρόνος
που ως το τέλος κυνηγάς;
Σκοντάφτεις στις βουβές του νύχτες,
στις ξαστεριές του προχωράς.
σελ.6 Πράξη 1η
Γίνεσαι ο ψευδής εαυτός σου...
Μέχρι που κάποια στιγμή αποφασίζεις να
σπάσεις την προκαθαορισμένη σεναριακή ροή...
Κατάδυση
Παίρνω αναπνοή λοιπόν,
και ξαναβουτάω
στα βαθιά μου μήπως βρω
τ' άγριο μυστικό.
Το χαμένο χάρτη μου
στα τυφλά ζητάω
άδικα να βρω.
σελ.8 Ο έρωτας μπορεί να είναι
καταλύτης...
Ανάγκη
Είναι ανάγκη ή μοναξιά αυτό που ακούω
στην άδεια θάλασα να πλέει;
Καράβι που 'παιρνε εσένα
κι έφευγε λες χίλιες φορές.
σελ.10Ο έρωτας, αυτός ο διαστροφικός...
Αν έρθεις
Αν έρθεις ξαφνικά,
ήλιος ζεστός ή δροσιά που στα φύλλα
γλιστραει,
ν' αφήσεις στη ματιά μια πεθυμιά,
μια λαχτάρα το νου να κρατάει,
να λιώνει τις ντροπές,
τις άδειες ενοχές,
κι όταν ξυπνάει στο σκοτάδι
τα τζάμια να σπάει.
σελ.12Μετά πάλι μόνος...
Θεατρικόν
.....
Σε τρομάζει η ζωή σου που δεν είναι
δική σου
Άναρχη η πόλη μας
στροβιλιζει σαν φτερό την αντοχή σου
σελ.14 Ιντερμέδιο
Δεν ήθελα τίποτα μωρέ!
Τίποτα!
Μονάχα μια φορά να τα καταφέρει το
ανέφικτο!
Να κερδίςει το παραμύθι!
Μια φορά να θριαμβεύςει το παράλογο!
Φιλάκι
...
Αν περίμενες δε θα μαραίνονταν οι
Κυριακές.
Αν το άντεχες,
θα 'χες και μάγια, θα 'χες και γητειές.
Αν το πίστευες,
δε θα υπήρχε άλλος στο ντουνιά.
Αν δε δείλιαζες θα ήμουν για σένα
παραμύθι και χαρά.
σελ.16 Πράξη 2η
... όμως ακριβώς
απέναντι,
σ' ένα φωτεινό σημείο της σκηνής,
ο ήλιος έδυε και χάιδευε μερικά απλωμένα
ρούχα ανοιξιάτικα...
Τα χρωματιστά
Στο μπαλκόνι κρεμάς
δυο σεντόνια κι εμάς...
Σε κοιτάμε,
μάτια υγρά,
απ' αντίκρυ
να απλώνεις τα χρωματιστά
κι η καρδιά μας χτυπά.
Ως κι ο ήλιος κοιτάζει κι αυτός...
και βουτά!
Μια γραμμούλα από φως
σε χαϊδεύει διαρκώς.
Κι όπως γέρνεις,
πώς γλυστρά
σαν τον κλέφτη
στ' ανοιχτό σου το πέτο βαθιά
κι η καρδά μας χτυπά.
Ως τα πιο κρυφά φύλλα της αχ...
πώς πονά!
σελ.18
Στην πλάτη του σκηνικού, ευτυχώς υπάρχει κι ο άλλος Θεός.
Αυτός της μουσικής.
Ένας Θεός αληθινός,
που σε νοιάζεται νότα νότα.
Αρμονικός σαν το πέρα από το πραγματικό.
Ειλικρινής και φιλεύσπλαχνος.
Με τις υφέσεις και τις διέσεις του.
Και τα κλειδάκια του όλα.
Με τα άπειρα πεντάγραμμά του που
αγκαλιάζουν σαν δίχτυα τα πάθη μας...
Το φεγγαράκι στην ποδιά
(τιμής ένεκεν -
στο Μάνο Χατζιδάκι και στο Νίκο Γκάτσο)
Χάρτινο το φεγγαράκι
κόψ' το, κρύψ' το στην ποδιά.
Με το ίδιο ψαλιδάκι
κόψε μου και την καρδιά.
Κόκκινο, κόκκινο, κόκκινο, κόκκινο
απ' την καρδιά το φεγγαράκι,
μες στην ποδιά
πλέει στην καρδιά...
Ξύλινη βουτάει η βάρκα,
δίχτυα ρίχνει στην καρδιά.
Πάει να πιάσει το φεγγάρι,
να πιαστεί απ'
την καρδιά
Χάρτινο, ξύλινη, κόκκινο, χάρτινο
απ' την καρδιά το φεγγαράκι.
Δίχτυα και πάθη
πλέουν στην καρδιά.
σελ.20Θέλει τόλμη να πεις σ' αγαπώ...
Τσάμικος με λυμένα σχοινιά
Άσε με να σου δοθώ.
Τι ζηταω;
Θέατρο το "σ' αγαπώ".
Στήσε μου το σκηνικό.
σελ.22 ...Αυτόχειρας ο χρόνος. Ο τελευταίος αυτόχειρας.
Το τσίρκο
Ακροβάτη,
πες, πώς γαληνεύεις
στου σχοινιού σου την κοφτερή αγκαλιά
και πώς γελάς,
πες, κλόουν
-παιδάκια
χειροκροτούν-
όταν βγάζεις και κοιτάζεις
το μακιγιάζ που αγαπούν;
Πες μας νύχτα με τ'
άστρα που ανάβεις
πώς αντέχεις τόση ερημιά να κοιτάς;
Πώς δαμάζεις,
Χρόνε, τις ζωές μας,
σαν χαρτάκια μάς στροβιλίζεις στο φως
και πώς μας παίρνεις,
Χρόνε,
σαν να ’σαι συ ο Θεός,
κάθε μέρα,
κάθε ώρα
να λιγοστεύει ο καιρός...
Πώς θ' αντέξεις, ψεύτη Μέγα Χρόνε
όταν λείψω,
τόση ερημιά να κοιτάς;
σελ.24 Επίλογος
Η μάσκα δεν είναι η μόνη αλήθεια...
Αυθαίρετο
Γι' αυτά που τάξαμε και τα ξεχασαμε σαν να 'ταν ψέμα,
γι' αυτά που ζήσαμε και το σκορπίσαμε σαν να 'ταν ξένα,
έλα, θα χτίσουμε ένα αυθαίρετο μες στης καρδιάς μας το
αδιαίρετο...
για να γυρνάς όταν διψάς,
όταν πονάς κι όλα σου φταίνε,
να μου λες για τα μικρά,
για τα πολλά,
κι όσα σε καίνε
………….
Για να δείτε όλους τους συντελεστές επισκεφτείτε τη σελίδα:
Σαράντα μέρες μετά τη Γέννηση του Χριστού μας, την κατά σάρκα Γέννησή Του από την Παναγία και εκ Πνεύματος Αγίου, ήλθε η Κυρία Θεοτόκος μαζί με τον Ιωσήφ και το Θείον Βρέφος, στην Ιερουσαλήμ. Για να Σαραντίσουν. Για Σαραντισμόν. Να παρουσιάσουν το Θείο Βρέφος στον Κύριο, και να του το αφιερώσουν. Έτσι όριζε ο Μωσαϊκός νόμος. Και πήγαν και δώρα, τα δώρα των φτωχών, ένα ζευγάρι τρυγόνια και δύο νεοσσούς περιστερών. Οι πλούσιοι πήγαιναν κι έναν αμνό για τη θυσία.
Εκεί στην Ιερουσαλήμ ήταν ένας δίκαιος και ευλαβής άντρας, ο Συμεών. Μεγάλη μορφή και ψυχή. Είχε πάρει από το Άγιο Πνεύμα υπόσχεση πως δεν θα πεθάνει πριν ιδεί τον Χριστό του Κυρίου. Το παιδίον Ιησούς. Και την ημέρα εκείνη που πήγαν στην αγία πόλη ο Ιωσήφ και η Μαριάμ, που πήγαν το παιδίον, παρακινούμενος απ' το Πνεύμα το Άγιον, ήλθε κι εκείνος εις το ιερό. Στον ναό. Και του πρόσφερε η Κυρία Θεοτόκος τον Ιησούν Χριστόν, που εκείνη στην αγκάλη της κρατούσε, τον αγκαλοφορούμενο Κύριο, και τον έδωσε στην αγκάλη του Συμεών.
Κι έτσι η Παλαιά Διαθήκη παρέδωσε στην Καινή Διαθήκη τον Χριστό.
Ο Νόμος παρέδωσε στη Χάρη.
Η σκιά παρέδωσε στην αλήθεια.
Κι ο χειμώνας παρέδωσε στην άνοιξη.
Στην αιωνία άνοιξη που είναι ο Χριστός μας.
Γι' αυτό και του είπε: "Νυν απολύεις τον δούλον σου, δέσποτα". Τώρα απόλυσέ με. Να πάω στην άλλη ζωή, να πω και στους εκεί ότι ήλθες. Ο πρώτος που πήγε στον Άδη και είπε πως ήλθε ο Λυτρωτής ήταν ο άγιος Συμεών ο Θεοδόχος. Και μετά ο Τίμιος Πρόδρομος, όπως γνωρίζομε. Γι' αυτό και το άγίος Συμεών έχει μεγάλη παρρησία στον Κύριο. Και προανήγγειλε και στην Παναγία το Πάθος και την Ανάσταση του Χριστού μας. Ήταν και προφήτης. Και ύστερα, την επόμενη μέρα, παρεδόθη στον Χριστό μας. Στον Κύριο. Γιατί ο Χριστός, όταν Τον πήρε ο Συμεών στα χέρια του, τι έκανε; Ενώ ο Συμεών ευλόγησε την Μαριάμ και τον Ιωσήφ, ο Χριστός ευλόγησε τον Συμεών. "Και χείρας του Συμεών" λέει ο άγιος Ρωμανός ο Μελωδός "ευλογήσας ως έπρεπε". Γιατί το "έλαττον", ο Συμεών, "υπό του κρείτονος" που είναι ο Χριστός, "ευλογείται".
Κι έχει μεγάλη παρρησία ο άγιος Συμεών. Είναι μεγάλη η εορτή της Υπαπαντής. Πολύ μεγάλη. Τρισμεγάλη. Την αγαπούσε και την τιμούσε ιδιαίτερα κι ο μέγας αυτοκράτορ Ιουστινιανός. Κι έκαναν αγρυπνία εκείνη την ημέρα το βράδυ, στον ναό των Βλαχερνών.
Αντιγραφή από το "Χειμερινό Συναξάρι" τόμος Β΄, Αρχιμανδρίτη Ανανία Κουστένη, εκδ. Ακτή, Λευκωσία 2008.
Θα 'θελα να λέω την αλήθεια. Αγαπάω την αλήθεια, αλλά η αλήθεια δεν με αγαπάει. Αυτή είναι η καθαρή αλήθεια: η αλήθεια δεν με αγαπάει. Μόλις την ξεστομίζω, αυτή αλλάζει όψη και στρέφεται εναντίον μου. Μοιάζω σαν να λέω ψέμματα και όλος ο κόσμος με κοροϊδεύει. Κι όμως δεν αγαπάω το ψέμα, σας το ορκίζομαι. Το ψέμα σέρνει πίσω του τρομερές φασαρίες και μπελάδες. Πιάνεσαι στην παγίδα του, παραπατάς και πέφτεις κι όλοι σε κοροϊδεύουνε και γελάνε, ενώ είναι τόσο απλό να λες την αλήθεια.
Ας πούμε, εγώ όταν με ρωτάνε κάτι, θέλω να πω την αλήθεια, θέλω να πω αυτό που σκέφτομαι, αλλά δεν ξέρω τι παθαίνω, με πιάνει, έτσι, κάτι, πώς να σας το πω, δεν μπορώ να σας το αναλύσω, αλλά είναι κάτι σαν φόβος, έτσι, σαν να μου φαίνεται ότι θα φωνώ γελοία αν πω την αλήθεια, κάτι παθαίνω και ανοίγω το στόμα μου και λέω ψέμματα. Λέω ψέματα και τετέλεσται, είναι πολύ αργά, δεν μπορώ πια να τα πάρω πίσω. Και έτσι και πατήσεις το πόδι σου μες στο ψέμα, χάθηκες. Χώνεσαι μέσα ως το λαιμό. Και δεν είναι ευχάριστο, σας βεβαιώνω.
Ενώ, τι εύκολο είναι να λες την αλήθεια. Η αλήθεια ειναι η πολυτέλεια των τεμπέληδων. Τη λες και ξενοιάζεις. Δε φοβάσαι πως θα κάνεις ύστερα κανένα λάθος. Δεν πρέπει να θυμάσαι τι είπα, τι δεν είπα, πρόσεξε... Ό,τι κακό είναι να σου 'ρθει από την αλήθεια, σου 'ρεχεται εκεί, σε βρίσκει επί τόπου και τελειώνει η υπόθεση.
Ενώ το ψέμα... Έπειτα, δεν είναι να πεις το ψέμα, είναι πες, ένας γκρεμός που πέφτεις, σκοτώνεσαι και τελειώνει. Α, το ψέμα είναι κύμα θεόρατο που σε αρπάζει, σε σηκώνει ψηλά, σου κόβει την αναπνοή, σου σταματάει την καρδιά και σου τη δένει θηλιά στο λαιμό σου. Όταν αγαπάω, λέω πως δεν αγαπάω, κι όταν αγαπάω, λέω πως αγαπάω. Καταλαβαίνετε τις συνέπειες... Καλύτερα να πάρει κανείς ένα περίστροφο και να τινάξει τα μυαλά του στον αέρα!
Άδικα καθίζω τον εαυτό μου στον καθρέφτη και του λέω σε πολύ αυστηρό τόνο βέβαια: Δε θα ξαναπείς ψέματα, ακούς; Δε θα ξαναπείς ψέματα, δε θα ξαναπείς ψέματα! Ξαναλέω ψέματα. Λέω ψέματα! Μικρά και μεγάλα ψέματα. Κι αν κατά λάθος, πω καμιά φορά την αλήθεια, να τη δείτε τι μου κάνει. Αυτή γυρίζει, με κοιτάει, αλλάζει όψη, στρίβει, παραμορφώνεται και κοιτάω και βλέπω μπροστά μου ψέμα, γίνεται ψέμα, σας βεβαιώνω.
Εγώ θ' αλλάξω, όχι, δε θα ξαναπώ ψέματα. Θα βρω ένα τρόπο για να πάψω να ζω μέσα στο ψέμα. Να ζω μέσα σ' αυτό το χάος της ψευτιάς. Το να ζεις μέσα στο ψέμα, ξέρετε σαν τι είναι; Είναι σαν να ζεις μέσα σ' ένα ασυγύριστο δωμάτιο, σαν να περπατάς νύχτα μέσα σ' ένα δρόμο γεμάτο συρματοπλέγματα που συνεχώς σκονάφτεις, πέφτεις επάνω, γρατζουνιέσαι, Θα γιατρευτώ, θα βρω ένα σύστημα για να γιατρευτώ. Και νομίζω πως το βρήκα. Θ' αλλάξω. Ξέρετε πώς; Εδώ, ενώπιόν σας!
Εξομολογούμαι το έγκλημά μου: σας λέω ότι λέω ψέματα και σας παρακαλώ πάρα πολύ να με δικάσετε. Και μη νομίζετε ότι μου είναι και ευχάριστο να κάνω μια τέτοια εξομολόγηση. Εγώ θα πήγαινα και στην άκρη του κόσμου για να μη σας πω ότι είμαι υποχρεωμένη να λέω ψέματα.
Λοιπόν... μια στιγμή όμως. Εσείς, λέτε πάντα την αλήθεια; Α, σταθείτε, γιατί εγώ εδώ καθίζω τον εαυτό μου στο ειδώλιο του κατηγορουμένου και δεν αναρωτήθηκα εάν το δικαστήριο ειναι σε θέση να με κρίνει, να με αθωώσει ή να με καταδικάσει. Όχι, τώρα που το σκέφτομαι, είμαι βέβαιη ότι και εσείς λέτε ψέμματα! Εσείς μάλιστα, λέτε ψέματα όλη την ώρα και σας αρέσει να λέτε ψέματα και να πιστεύετε ότι δεν λέτε ψέματα. Εσείς λέτε ψέματα και στον εαυτό σας, αυτή είναι η διαφορά: εγώ δεν λέω ψέματα στον εαυτό μου. Εγώ έχω την ειλικρίνεια να λέω στον εαυτό μου την αλήθεια, δηλαδή, να παραδέχομαι ότι λέω ψέματα. Αυτό κάνει πολύ μεγάλη διαφορά!
Λοιπόν, σας την έσκασα... Δε λέω ψέματα. Δε λέω ψέματα ποτέ. Εγώ σας το 'πα αυτό, ότι λέω ψέματα, γιατί ήθελα να σας παρασύρω σε μια παγίδα. Ήθελα να καταλάβω κάτι, να διαπιστώσω κάτι. Εγώ δε λέω ψέματα ποτέ. Μισώ το ψέμα και το ψέμα με μισεί. Το μόνο ψέμα που έχω πει ήταν αυτό που σας είπα, ότι λέω ψέματα, κανένα άλλο. Και τώρα βέβαια, βλέπω τα πρόσωπά σας να ταράζονται. Καθένας θα ήθελε να σηκωθεί να φύγει γιατί φοβόσαστε μήπως σας κάνω καμία επερώτηση. Εσείς, κυρία, που είπατε στον άνδρα σας προχτές ότι θα πάτε στη μοδίστρα, πού πήγατε; Δεν το μαρτυράω, αλλά αυτό τι ήτανε; Ε, ψέμα ήταν, ψέμα, λέγατε ψέμα. Κι εσείς, κύριε, μη γελάτε, γιατί κι εσείς είπατε στη γυναίκα σας ότι πάτε να φάτε με τους φίλους σας στη λέσχη. Το θυμόσαστε; Και δεν ήταν μόνο μια φορά που είπατε ψέματα, λέτε ψέματα συνέχεια. Τολμήστε να με διαψεύσετε. Τολμήστε να με πείτε ψεύτρα. Κανένας δε μιλάει ε; Τό 'ξερα εγώ. Ε, βέβαια, είναι πολύ εύκολο να κατηγορείτε τον άλλον, να τον καθίζετε εδώ και να του λέτε πως λέει ψέματα. Και μάλιστα να του το λέτε εσείς που λέτε ψέματα όλη την ώρα, να το λέτε αυτό σ' εμένα που δεν λέω ψέματα ποτέ. Εγώ, αν καμιά φορά τύχει να πω κανένα ψέμα, εγώ το κάνω για να... πώς να σας πω... για να αποφύγω μία καταστροφή, μία συμφορά, το κάνω για να βοηθήσω κάποιον. Είναι αυτά που λέμε τα "κατά συνθήκιν ψεύδη", ε; Αυτά δεν είναι... επιτρέπονται αυτά, είναι επιτρεπτά ψεύδη. Όχι, δε λέω, όχι όλη την ώρα, πότε πότε, όταν χρειάζεται. Δεν πιστεύω να με κατηγορείτε γι' αυτού του είδους τα ψέματα, θα το 'βρισκα παράλογο, και μάλιστα να με κατηγορείτε εσείς, εμένα που δε λέω ψέματα ποτέ, εσείς που λέτε ψέματα όλη την ώρα. Λοιπόν, προχτές... δε σας το λέω όμως γιατί δε θα με πιστέψετε.
Κι έπειτα το ψέμα... το ψέμα είναι υπέροχο... Φανταστείτε να εφευρίσκεις έναν φανταστικό κόσμο και να κάνεις τους άλλους να τον πιστεύουν, δηλαδή να λες ψέματα...
Η αλήθεια έιναι πως και η αλήθεια είναι ωραία, έχει το κύρος της! Α, εμένα η αλήθεια με θαμπώνει, μου επιβέλλεται, τη θαυμάζω, αξίζει πολλά. Και τα δύο αξίζουν. Και η αλήθεια και το ψέμα. Ίσως το ψέμα ν' αξίζει λίγο περισσότερο. Μμμ; Τι λέτε εσείς; Όχι, σας ρωταω γιατί εγώ δεν ξέρω, επειδή εγώ δεν έχω πει ψέματα ποτέ. Πώς είπατε; Είπα ψέματα; Ούτε λόγος. Είπα ψέματα όταν σας έλεγα ότι λέω ψέματα.
Τώρα... είπα ψέματα όταν σας έλεγα ότι λέω ψέματα, ή μήπως λέω ψέματα τώρα που σας λέω πως δε λέω ψέματα; Είμαι ψεύτρα; Εσείς τι λέτε;
Εχθές
το απόγευμα στο Βελλίδειο πενυματικό κέντρο μίλησε ο προηγούμενος της Ιεράς Μονής
Ιβήρων π.Βασίλειος Γοντικάκης
με θέμα:
Η αναζήτηση
του νοήματος.
Κατάμεστη
η αίθουσα,
άνθρωποι
γνωστοί απ'
τα παλιά, άνθρωποι άγνωστοι. Χρόνια είχε να μιλήσει
στη Θεσσαλονίκη ο Γοντικάκης. Τον θυμόμαστε από το αμφιθέατρο της Νομικής πριν από καμιά
εικοσαριά χρόνια όταν ήμασταν ακόμα φοιτητές και το πανεπιστήμιο μια αρένα
αγωνίας και ανησυχίας. Τι καινούριο είχε να πει μετά από τόσα χρόνια; Τίποτα καινούριο ή μάλλον
σχεδόν τίποτα μιας και κι ένας άνθρωπος σαν κι αυτόν είναι πάντα ο ίδιος και άλλος, είναι πάντα ο παλιός
μα κι ο νέος.
Αυτή τη
φορά ο λόγος του ήταν γεμάτος από αναφορές στον Αισχύλο, στην τραγωδία, στον Νίτσε και στον
Κουροσαβα που είχαν την αναφορά και την παρηγοριά τους στον Ντοστογιέφσκι, σε φράσεις του μεγάλου Ρώσου συγγραφέα, σε παραδείγματα από τη λαϊκή ζωή των ανθρώπων που μέσα στα μοιραολόγια της Παναγίας, όπως τα άκουσε ο ίδιος στη Θράκη, ενώνουν την Παναγία μας με τη μάνα του Ιούδα, και σε έθιμα του γάμου στην Κρήτη που κάνουν
το ταμπού του θανάτου σμπαράλια βάζοντας στα προικιά κάτω απ' το νυφικό το σάβανο για το δεύτερο γάμο της. Μίλησε και για τον Χίτλερ, τον Μουσολίνι, τον Στάλιν που σκοτώντας θέλησαν να σώσουν την ανθρωπότητα και ακόμα
για τους σύγχρονους Έλληνες πολιτικούς, όπως και για την Μέρκελ. "Αυτοκτονούμε δημοκρατικώς", είπε, διεκδικούμε το
"Νόμπελ ανοησίας", αποκοπτόμενοι από τις
ρίζες μας.
Πνιγόμαστε
στον Τιτανικό και φιλονικούμε αν θα στρίψουμε το καράβι δεξιά ή αριστερά. Κατηγορούμε ο ένας τον άλλο, ενώ μόνο τον εαυτό μας πρέπει να κατηγορούμε. Αλλά το αίτημα των ανθρώπων
ήταν και είναι και θα είναι πάντοτε ένα: να νικήσουν το θάνατο. Και η ανάγκη των ανθρώπων, ακόμα κι αυτών που σφαγίασαν
την ανθρωπότητα κι αυτών που σήμερα την καταδυναστεύουν, ήταν, είναι και θα παραμένει ένα: να αγαπηθούν.
Μνημόνεψε τον Πορφύριο, τον Χρυσόστομο, τον αββά Ισσαάκ, τον Συμεών το Νέο θεολόγο, τον Καβάσιλα και άλλους. Ένας άνθρωπος σαν τον Γοντικάκη, ποτισμένος από την αγάπη του στον Θεό και την αγάπη του Θεού πάνω του, ήταν
και παραμένει ένας άνθρωπος ανήσυχος που δεν επαναπαύεται ποτέ διότι η καρδιά του έχει αναπαυτεί μέσα στο κινητικό μυστήριο της αγάπης. Δε σταματά να σκέφτεται, να διαβάζει, να βλέπει, να χαίρεται, να ακούει, να μετέχει σε ό,τι αφορά τον κόσμο ενωμένος
μ' αυτόν και ταυτόχρονα
απομωνομένος στο κελλί του. Δεν είναι τυχαίο ότι χρησιμοποιούσε διαρκώς τις δύό λέξεις
"στη συνέχεια". Είναι ενδεικτικό ενός
ανθρώπου που δεν σταματά να προχωρά, δεν κουράζεται να χτίζει, γνωρίζει βαθιά με την ίδια του την ύπαρξη πως η ζωή δεντελειώνει ποτέ. Τα περισσότερα από τα παραδείγματά του ήταν από το Ευαγγέλιο. Παραδείγματα που αποκαλύπτουν
όλο το επαναστατικό φρόνημα της αγάπης του Χριστού, την αντιστροφή της λογικής που
κυριαρχεί στον κόσμο,"το άλλο βλέμμα" που δε χωρά σε ηθικίστικους
όρους, σε κουτάκια εξουσιαστικά, σε βολικές αντιλήψεις
και επαναπαυτικά τσιτάτα.
Τι
μας συνεβη,
τι μας
προκάλεσε ο π.Βασίλειος; Μας ζέστανε
την καρδιά,
μας παρηγόρησε
κι έδωσε φτερά στο σκουριασμένο μυαλό μας. Μας χάρισε αέρα και φως. Σκέφτομαι πως τίποτα
από όλα αυτά που είπε να μην έλεγε, ό,τι και να έλεγε ή να μην έλεγε και τίποτα, ήταν αρκετό που ήταν εκεί κοντα
μας.
Όταν
άρχισαν να γίνονται ερωτήσις από τον κόσμο ενιωσα πως γυρνώ πίσω σε αντίστοιχες
περιστάσεις πολλά χρόνια πριν. Γιατί οι ερωτήσεις ήταν αυτές ακριβώς που γίνονταν πάντα, ήταν η ίδια εκφρασμένη
ανάγκη του ανθρώπου για συνταγές, κομματική γραμμή, ιδεολογικό προσανατολισμό. Δεν έπεσε όμως στις παγίδες τους ο π.Βασίλειος. Με ελευθερία τις προσπερασε τοποθετώντας τες στο γαλάζιο φόντο της Αγάπης και της Χάριτος. Οι άνθρωποι πάντα θα
προτιμούν το γράμμα του Νόμου, από το πνεύμα του. Είναι πιο εύκολο, πιο βολικό, πιο βατό. Το Πνεύμα είναι πυρίτιδα. Ανατινάζει όλες σου
τις βεβαιότητες και κακά τα ψέμματα, πρέπει και να το διψάς αλλά και να σου χαριςτεί. Τότε βρίσκει και το γράμμα το νόημά του. Μόνο τότε. Σου δωρίζει ο άλλος
το θεσπέσιο άρωμά της αγάπης κι εσύ τον ρωτάς για τη σύσταση του αρώματος και τις διαδικασίες
παρασκευής του, αντί να το μυρίσεις και να ξετρελαθείς από τη γλύκα του, αντί να του παραδοθείς ψυχή τε και σώματι. Και μήπως άραγε είσαι εσύ
ο αρωματοποιός ή είναι ο άλλος που μέσα του έχει λουστεί; Αφού, λοιπόν, όλα έχουν ειπωθεί τι
απομένει; Θαρρώ πως απομένει μοναχά αυτό το άρωμα, η πνευματική ευωδία του και η παράδοσή μας άνευ όρων σ' αυτό. Μετά έρχνται κι οι απαντήσεις προτού καν τις σκεφτούμε και προτού τις θέσουμε. Ό,τι κι αν έλεγε ο καλόγερος -και καλόνεος- ήταν ευπρόσδεκτο στις καρδιές μας γιατί το ζούσε, ήταν η βιωμένη του αλήθεια, κι αυτό το βίωμα είναι ένα διαμάντι
που αν είσαι καλός κλέφτης το κλέβεις ολοκληρο κι όταν γυρίζεις στο σπίτι σου και στον εαυτό
σου διαλέγεις σε ποια θέση θα το βάλεις και τι θα το κάνεις κι ακόμα ξέρεις πως αν το χάσεις γνωρίζεις τουλάχιςτον πού θα το αναζητήσεις και πάλι. Τον ευχαριςτούμε θερμά, ολόψυχα και ολόκαρδα για το δώρο.