Παρουσίαση του δίσκου "Ο άγγελος ο Ιτζουμέρ" - Δελτίο Τύπου

Δελτίο Τύπου

Ο πολιτικός στίχος στο ελληνικό τραγούδι | α' μέρος

του Σπύρου Αραβανή


Η ανίχνευση της παρουσίας του πολιτικού στίχου στο ελληνικό τραγούδι προσκρούει πάνω σε μια σειρά ερωτημάτων που αφορούν τόσο εννοιολογικούς προσδιορισμούς, και μουσικολογικές δομές όσο και θέματα ιστορικο-πολιτικής φύσεως και κοινωνιολογικής θεώρησης, με άλλα λόγια, πρόκειται για μια διαρκή πορεία αναζήτησης και όχι μια πλοήγηση με ξεκάθαρες συντεταγμένες. Εξηγώ τι εννοώ με δυο παραδείγματα: Το πρώτο αφορά την προσπάθεια εννοιολόγησης του πολιτικού τραγουδιού και το παράδειγμα είναι δια χειρός Μάνου Χατζιδάκι: Γράφει, λοιπόν, σε ένα σχόλιό του στο Τρίτο Πρόγραμμα της ελληνικής ραδιοφωνίας στις 3 Σεπτεμβρίου 1978: «Πέντε άνδρες συνωμοτούν υπό βροχήν, κάτω από μίαν ομπρέλα. Είναι πολιτική πράξις. Στοιβάζονται μάλιστα κάτω απʼ την ίδια ομπρέλα, για να μη βραχούν. Την ίδια ώρα ακούγεται το τραγουδάκι «Συννέφιασε, συννέφιασε, ψιλή βροχούλα έπιασε». Σαφώς το τραγουδάκι είναι πολιτικό, ιδιαίτερα σαν συνδεθεί με τους πέντε συνωμότες, που προσπαθούν να μη βραχούν. Αν όμως το τραγούδι ακουστεί σε παραλία ερημική, την ώρα που δεν βρέχει, μπορεί να γίνει και προφητικό, αν τύχει και ξεσπάσει η μπόρα, μες σε πέντε το πολύ λεπτά. Αν πάλι δεν βρέξει διόλου, τότε το τραγούδι γίνεται απλούστατα ένα ρεμπέτικο τραγούδι, με κάποιες τάσεις εγωιστικές γιʼ αυτόν που το τραγουδάει, μια κι όλο προσπαθεί να μη βραχεί, ενώ στο τέλος βρέχεται για τα καλά και το φωνάζει με ιδιαίτερη ικανοποίηση στους άλλους τραγουδώντας… «για κοίτα με πώς βράχηκα». 

Το δεύτερο παράδειγμα αφορά στη σύνδεση του πολιτικού τραγουδιού με ιστορικο-πολιτικές παραμέτρους. Όταν είπα σε έναν φίλο μου οργανωμένο και μάχιμο κομμουνιστή ότι θα μιλήσω σε εκδήλωση για το πολιτικό τραγούδι, κι ενώ γνωρίζει καλά την ιδιότητά μου ως μουσικός δημοσιογράφος με κοίταξε με ένα περίεργο βλέμμα και μου είπε: «Και εσύ τι μπορείς να πεις» εννοώντας ότι μην ανήκοντας οργανωμένα τουλάχιστον στο χώρο της κομματικής Αριστεράς, δεν είχα «δικαίωμα» άποψης πάνω στο θέμα.