Μπλόκο της Κοκκινιάς: Οι γερμανοτσολιάδες που μάτωσαν την πλατεία της Οσίας Ξένης, τα πτώματα στη μάντρα των εκτελέσεων και άλλες ιστορίες δωσιλογικής εθνικοφροσύνης

17 Αυγούστου 1944. Το μπλόκο της Κοκκινιάς. Από τις τέσσερις οργανώσεις του ΕΑΜ στον Πειραιά, το ΕΑΜ Κοκκινιάς ήταν η πιο δυνατή και η πιο μαζική. Εξι μήνες προσπαθούσαν Γερμανοί και ταγμασφαλήτες να πατήσουν πόδι, από το πρώτο μπλόκο, τον Μάρτιο της ίδιας χρονιάς, το προσπαθούσαν, όμως ο οργανωμένος λαός με τα φρουραρχεία του ΕΛΑΣ τους απωθούσαν συνεχώς. Ετσι, χρειάστηκε μεγάλη προετοιμασία από τους Ναζί και τους συνεργάτες τους, και συγκέντρωση μεγάλης δύναμης πυρός εκείνη τη μέρα του Αυγούστου για να καταφέρουν οι υποτακτικοί του Walter Schimana (Βάλτερ Σιμάνα) να πατήσουν πόδι στην Κοκκινιά.

Κάποιες σκηνές είχαμε περιγράψει στο άρθρο μας ‘Μιχάλης Νικολινάκος – Ο σεμνός ζεν πρεμιέ και αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης, από το μπλόκο της Κοκκινιάς στη μεγάλη οθόνη‘, και κάποιους πρωταγωνιστές στο άρθρο ‘Το δελτίο προγραφών και καταγγελιών με τους στοχοποιημένους από την ΟΠΛΑ προδότες – Η ‘κόκκινη βία’ [*] της εφημερίδας ‘Κατηγορώ’, έκδοση της ΚΟΑ του ΚΚΕ, Αθήνα, 1944‘

Ας δούμε μερικές ιστορίες από εκείνες τις μέρες.

# Αυτή η φωτογραφία δείχνει μια μονάδα των Ταγμάτων Ασφαλείας Αθηνών με τους διοικητές τους Ιωάννη Πλυτζανόπουλο και Γ. Σγούρο:

1944: Γερμανοτσολιάδες, Ιωάννης Πλυτζανόπουλος, Γ. Σγούρος και πιθανόν Θ. Σγούρος (Μπέμπης) πιθανόν πριν το μπλόκο στην Κοκκινιά.

ΟΙ ΣΚΟΤΩΜΕΝΟΙ

17 Αυγούστου 1944. Το μπλόκο της Κοκκινιάς
(Χαρακτικό του Τάσσου)

Γιατί, καημένε πλάτανε, βογγάς κι αναστενάζεις;
λυπάσαι που χειμώνιασε και σου ’φυγαν τ’ αηδόνια
για μήπως παραγέρασες και κοψοκουφαλιάστης;
Δε θλίβομαι που γέρασα, δεν κλαίω για τον χειμώνα,
μον’ κλαίω για τούτ’ τα σκέλεθρα που τα τραβάν οι σάρες.

Πιάνονται από τις ρίζες μου και μου παρακαλιώνται:

Το μπλόκο (1964): μια ταινία αφιέρωμα στο μπλόκο της Κοκκινιάς

Υπάρχουν πολλές ιστορίες γύρω απ’ το πως γυρίστηκε η ταινία: όλοι οι συντελεστές συμμετείχαν συντροφικά και αμισθί, όπως και οι απλοί άνθρωποι από της Κοκκινιάς που με περίσσια αυταπάρνηση συμμετείχαν στα γυρίσματα της ταινίας είτε σαν κομπάρσοι, είτε προσφέροντας στους συντελεστές της ταινίας ένα πιάτο φαϊ και νερό. Πολλοί απ’ τους μετέχοντες είχαν ζήσει οι ίδιοι τα γεγονότα. Κάθε μέρα η διαδικασία του γυρίσματος ήταν μια γιορτή για τις πολύπαθες γειτονιές της Κοκκινιάς…

Σκηνοθεσία: ΑΔΩΝΙΣ ΚΥΡΟΥ - Σενάριο: ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΣΤΑΥΡΟΥ – Δ/ντής Φωτογραφίας: Γ. ΠΑΝΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ, ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΔΑΝΑΛΗΣ – Μουσική: ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ – Διασκευή Σεναρίου: ΆΔΩΝΙΣ ΚΥΡΟΥ, ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΣΤΑΥΡΟΥ, TOROK JEAN – Δ/ΝΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ: ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ – Βοηθός Σκηνοθέτη: ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΤΑΚΟΥΖΗΝΟΣ, ΤΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ – Βοηθός Δ/ντή Φωτογραφίας: ΝΙΚΟΣ ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ, ΒΑΣΙΛΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ – Μοντάζ: ΠΑΝΟΣ ΠΑΠΑΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΣ – Σκηνογράφος: ΤΑΣΟΣ ΖΩΓΡΑΦΟΣ – Ενδυματολόγος: ΚΩΣΤΑΣ ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΣ – Μακιγιάζ: ΦΩΝΤΑΣ ΦΙΛΕΡΗΣ – Ειδικά εφέ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΑΜΙΩΤΗΣ – Βοηθός Δ/ντή Παραγωγής: ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΣ ΜΟΥΡΚΟΥΣΗΣ

Πρωταγωνιστούν οι: ΜΑΝΟΣ ΚΑΤΡΑΚΗΣ, ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΖΑΚΟΣ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΕΡΤΗΣ, ΖΩΡΖ ΣΑΡΡΗ, ΞΕΝΙΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ, ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΛΑΔΙΚΟΥ, ΘΑΝΟΣ ΚΑΝΕΛΛΗΣ, ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΑΚΑΣ, ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΑΛΑΔΗΜΑΣ, ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΡΝΕΣ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΝΤΟΥΛΗΣ, ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΠΕΚΙΑΡΗΣ, ΝΙΚΗ ΤΣΙΓΚΑΛΟΥ, ΚΟΥΛΑ ΑΓΑΓΙΩΤΟΥ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΕΖΟΣ, ΕΙΡΗΝΗ ΚΟΥΜΑΡΙΑΝΟΥ, ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΝΤΟΒΑΣ, ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΧΕΙΜΑΡΑΣ, ΚΩΣΤΑΣ ΔΙΠΛΑΡΟΣ, ΜΑΡΙΑ ΓΙΟΥΡΟΥΣΗ

Η ΥΠΟΘΕΣΗ

Το μπλόκο της Κοκκινιάς, 17 Αυγούστου 1944: οι θηριωδίες του ναζισμού και των "Μπουραντάδων" στη "Μικρή Μόσχα"

Το Μπλόκο της Κοκκινιάς, στις 17 Αυγούστου 1944, έχει μείνει στην ιστορία ως τραγωδία για την Νίκαια, κατά την οποία διεξήχθησαν ομαδικές εκτελέσεις στην περιοχή από τα κατοχικά στρατεύματα των Γερμανών. Κοντά στις 2:30 το πρωί ξεκινά το δράμα της ομαδικής σφαγής που θα ακολουθήσει όταν ανέβει ο ήλιος ψηλά.

Δεκάδες γερμανικά καμιόνια περικυκλώνουν τις γύρω περιοχές που περικλείουν την Κοκκινιά, από Κορυδαλλό, Αιγάλεω, Δαφνί και Ρέντη μέχρι Κερατσίνι, Φάληρο και Πειραιά, ο κλοιός σφίγγει. Μαζί με τους Ναζί κατακτητές καταφθάνει στην προσφυγούπολη του Πειραιά, τη «Μικρή Μόσχα», όπως είχαν βαπτίσει την Κοκκινιά, και το μηχανοκίνητο τμήμα του δοσίλογου Ν. Μπουραντά.

Περί τους 3.000 βαριά οπλισμένους με πολυβόλα, όλμους, μυδράλια, ταχυβόλα, αυτόματα, Γερμανούς και Έλληνες ταγματασφαλίτες κυκλώνουν την πόλη που εκείνη την ώρα κοιμάται. Μετά τις 6:00 π.μ. ακούγονται τα «χωνιά» στους δρόμους της Κοκκινιάς. Όχι τα χωνιά της ΕΠΟΝ και του ΕΛΑΣ που καλούσαν κάθε τόσο τον Κοκκινιώτικο λαό σε αντίσταση και του έδιναν κουράγιο, μα τα χωνιά των ταγματασφαλιτών: «Προσοχή-προσοχή! Σας μιλάνε τα τάγματα ασφαλείας. Όλοι οι άνδρες από 14-60 ετών να πάνε στην πλατεία της

Εκδηλώσεις για τους εκτελεσθέντες στο μπλόκο της Κοκκινιάς

Εκδηλώσεις τιμής και μνήμης για τους εκτελεσθέντες στο Μπλόκο της Κοκκινιάς το 1944 διοργανώνει σήμερα Σάββατο και την Κυριακή 25 Αυγούστου το Παράρτημα Κοκκινιάς της ΠΕΑΕΑ - ΔΣΕ.

Σήμερα Σάββατο 17/8, με αφετηρία την πλατεία Αγίου Νικολάου στις 6 μ.μ. και έπειτα από κατάθεση στεφανιών σε διάφορα σημεία της πόλης, συνδεδεμένα με τον αγώνα κατά των Γερμανών κατακτητών, στις 8.15 μ.μ. θα γίνει η κατάθεση στεφανιών στο χώρο της Μάνδρας, όπου θα μιλήσει εκπρόσωπος του Παραρτήματος Κοκκινιάς της ΠΕΑΕΑ - ΔΣΕ. Στις 8.45 μ.μ. θα αρχίσει η εκδήλωση στο χώρο της Μάνδρας που συνδιοργανώνουν η ΚΟ Κοκκινιάς - Κορυδαλλού - Ρέντη του ΚΚΕ και η Διοικούσα Επιτροπή Κοκκινιάς της ΠΕΑΕΑ - ΔΣΕ, με ομιλητή από την τοπική ΟΒ της ΚΝΕ. Η εκδήλωση θα ολοκληρωθεί με συναυλία.

Την Κυριακή 25/8, η κεντρική εκδήλωση θα γίνει στις 10 π.μ. στην πλατεία 17ης Αυγούστου 1944. Αμέσως μετά τις ομιλίες και την κατάθεση στεφανιών, θα γίνει πορεία στο χώρο του κοινοτάφιου του Γ' Νεκροταφείου, όπου θα χαιρετίσει εκπρόσωπος της ΠΕΑΕΑ - ΔΣΕ, θα κατατεθεί στεφάνι και θα αναγνωστεί προσκλητήριο των νεκρών.

Το Μπλόκο της Κοκκινιάς, Πέμπτη 17 Αυγούστου 1944

 

 Κοντά στις 2:30 το πρωί ξεκινά το δράμα της ομαδικής σφαγής που θα ακολουθήσει όταν ανέβει ο ήλιος ψηλά. Δεκάδες γερμανικά καμιόνια περικυκλώνουν τις γύρω περιοχές που περικλείουν την Κοκκινιά, από Κορυδαλλό, Αιγάλεω, Δαφνί και Ρέντη μέχρι Κερατσίνι, Φάληρο και Πειραιά, ο κλοιός σφίγγει.

Μαζί  με τους Ναζί κατακτητές καταφθάνει στην προσφυγούπολη του Πειραιά, τη «Μικρή Μόσχα», όπως είχαν βαπτίσει την Κοκκινιά, και το μηχανοκίνητο τμήμα του δοσίλογου Ν. Μπουραντά. Περί τους 3.000 βαριά οπλισμένους με πολυβόλα, όλμους, μυδράλια, ταχυβόλα, αυτόματα, Γερμανούς και Έλληνες ταγματασφαλίτες κυκλώνουν την πόλη που εκείνη την ώρα κοιμάται.

Επικεφαλής της κτηνωδίας που θα εξελιχθεί σε λίγες ώρες, ο συνταγματάρχης Πλυντζανόπουλος, ο ταγματάρχης Γιώργος Σγούρος και ο διοικητής του μηχανοκίνητου τμήματος της Αστυνομίας Νίκος Μπουραντάς. Μετά τις 6:00 π.μ. ακούγονται τα «χωνιά» στους δρόμους της Κοκκινιάς. Όχι τα χωνιά της ΕΠΟΝ και του ΕΛΑΣ που καλούσαν κάθε τόσο τον Κοκκινιώτικο λαό σε αντίσταση και του έδιναν κουράγιο, μα τα χωνιά των ταγματασφαλιτών: