The Front (Η Βιτρίνα)

Η ταινία The Front γυρίστηκε το 1976 από τον Martin Ritt. Είναι μια ταινία που αποτυπώνει με πολύ ενδιαφέρον και ρεαλιστικό τρόπο την υστερική κι ανεξέλεγκτα παρανοϊκή  περίοδο του μακαρθισμού και δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί από τους συντελεστές της υπήρξαν θύματα εκείνης της νοσηρής αποχής.

Στις αρχές της δεκαετίας του 50 όπου επικρατεί στην Αμερική έντονος αντικομμουνισμός, ένας γερουσιαστής, ο κος. Μακάρθυ, είναι πεπεισμένος ότι η «κόκκινη λαίλαπα» έχει εισχωρήσει στους καλλιτεχνικούς κύκλος κι αποφασίζει να καθαρίσει το Χόλλυγουντ έτσι ώστε να είναι σίγουρος ότι οι ταινίες θα είναι 100% αγνές, αμόλυντες, με το αμερικάνικο ήθος να ξεχειλίζει σε κάθε σενάριο. Πολύ σεναριογράφοι, σκηνοθέτες, ηθοποιοί, βρήκαν το μπελά τους. Το χειρότερο, μπαίνοντας στις περίφημες «μαύρες λίστες», δεν μπορούσαν πια να δουλέψουν. Πουθενά.

Κάπου εδώ αρχίζει η ιστορία της ταινίας, όταν ο Alfred Miller (Michael Murphy), θύμα του μακαρθισμού, ζητά από τον παιδικό του φίλο, Howard Prince (Woody Allen), να του «δανείσει» το όνομα του, να γίνει δηλαδή η βιτρίνα του, έτσι ώστε να μπορεί να συνεχίζει να γράφει σενάρια.

Ο Howard Prince είναι ένας απλός ταμίας σε diner, πολιτικά απαθής και τζογαδόρος που μονίμως χρωστά παντού. Το γεγονός ότι θα παίρνει ένα ποσοστό από τα κέρδη του φίλου του τον δελεάζει. Δέχεται. Και δελεάζεται τόσο πολύ που δέχεται να παίξει τη «βιτρίνα» και για άλλους δύο συγγραφείς.

Τα πράγματα κυλούν θαυμάσια για τον Howard μέχρι που το μακρύ κι απειλητικό χέρι του μακαρθισμού απλώνεται προς αυτόν. Επίμονες συνεντεύξεις, απαιτητικές επιτροπές που δεν τις ενδιαφέρει να ακούσουν την αλήθεια, απλά «δώσε ένα όνομα, ένα οποιοδήποτε όνομα». Ο Howard αισθάνεται ολοένα και περισσότερο την πίεση που του ασκείται, αρχίζει πια να ακούει και να βλέπει , δεν μπορεί πια να μείνει αμέτοχος, αντιδρά, σηκώνει κεφάλι, χλευάζει την επιτροπή, δεν ονοματίζει κανέναν. Με τις όποιες συνέπειες. Hero of the day.

Οι «συνεντεύξεις» ή μάλλον ανακρίσεις είναι εξαντλητικές, η επιμονή να δοθεί μια απάντηση, έστω και κατασκευασμένη, αρκεί να είναι αυτό που θέλουν αν ακούσουν τα μέλη της επιτροπής, ασκεί απίστευτες πιέσεις στον ανακρινόμενο. Ο σεναριογράφος Walter Bernstein υπήρξε ο ίδιος θύμα εκείνης της παρανοϊκής περιόδου και γνώριζε πολύ καλά πώς στήνονταν οι συνεντεύξεις.

Όπως κι ο σκηνοθέτης Martin Ritt.

Όπως κι ο Zero Mostel ο οποίος δίνει μια αξέχαστη ερμηνεία.

Όπως κι ο ηθοποιός Herschel Bernardi.

Τέλος, στην ταινία παίζει κι ο ηθοποιός David Margulies ο οποίος πέθανε αυτήν την εβδομάδα σε ηλικία 78 ετών. Τον είχαμε γνωρίσει κυρίως μέσα από τις ταινίες των «Ghostbusters» κι άλλες γνωστές όπως το «Dressed to kill” και «9 ½ εβδομάδες».

Στην κάτωθι φωτογραφία ο David Margulies (δίπλα από τον Woody Allen) ως ένας από τους συγγραφείς που βοηθά ο Howard.    

      

Denise calls up

Όσο περνά ο καιρός παρατηρώ ότι όλο και περισσότερο γινόμαστε δέσμιοι της κινητής επικοινωνίας. Καλώς ή κακώς δεν έχει σημασία, οι εποχές είναι τέτοιες, ακολουθούμε το ρεύμα. Αλλά αρχίζουμε και αναρωτιόμαστε τι διάολο συμβαίνει όταν με την καλύτερη φίλη που μένει λιγότερο από δύο χιλιόμετρα μακριά επικοινωνούμε πια μέσω.....fb! Κι η φθηνή μας δικαιολογία είναι ο πολύ χρόνος εργασίας!
Όλα αυτά- ο τρόπος με τον οποίο επικοινωνούμε, οι υποσχέσεις για συναντήσεις που δεν θα γίνουν ποτέ, γιατί άλλωστε, αφού βρε αδερφέ επικοινωνούμε μέσω fb, skype, msn etc etc... τι το θέλουμε το τετ-α-τετ κι άλλωστε είπαμε, δεν προλαβαίνουμε! - μου θυμίζουν μια χαριτωμένη κομεντί της καλής εποχής του ανεξάρτητου αμερικάνικου κινηματογράφου -ενδιαφέρον όρος  με ...ασαφή όρια!- , την ταινία Denise calls up .

Στην ταινία αυτή μια ομάδα Νεοϋορκέζων όλο τηλεφωνιέται ή συνεννοείται μέσω φαξ -τότε δεν υπήρχε fb, ο Mark Zuckerberg ήταν μόλις 12 ετών!!!-,  δίνει υποσχέσεις για συναντήσεις....τηλεφωνικώς κι όλο τις αναβάλλει..... τηλεφωνικώς!!!

Είναι χαρακτηριστική η εναρκτήρια σεκάνς της ταινίας όπου μία εκ των πρωταγωνιστών μαζεύει τα απομεινάρια ενός πάρτυ  που δεν έγινε ποτέ διότι απλά δεν εμφανίστηκε κανείς ενώ συγχρόνως την βλέπουμε να δέχεται τηλεφωνήματα συγγνώμης από όσους δεν παρευρέθηκαν -δηλαδή όλους- και φυσικά να ανταλλάσσονται υποσχέσεις για κατ'ιδίαν συναντήσεις που δεν θα γίνουν ποτέ.
Στην ταινία επιτυγχάνεται προξενιό τηλεφωνικώς, sex με τον ίδιο τρόπο, μοιραίο ατύχημα -εκείνη την εποχή δεν είχαν εφευρεθεί τα hands free!!- , συνεννόηση για κηδεία στην οποία.....δεν εμφανίζεται κανείς. Στο τέλος υπάρχει μια αχτίδα ελπίδας κυρίως χάρη στην ιδιόρρυθμη Denise του τίτλου!

Συμπαθέστατη σάτιρα με έξυπνους διαλόγους που παραδόξως μετά από 16 χρόνια είναι πιο επίκαιρη από ποτέ! Μπορεί να άλλαξαν ή και να εκσυγχρονίστηκαν τα μέσα αλλά η μανία για εξ αποστάσεως επικοινωνία καλά επικρατεί!  Αποφεύγουμε τα τετ-α-τετ κι η ερώτηση  : ''Πότε θα συναντηθούμε;'' συνεχίζει να πλανάται!

Υ.Γ.: Δυστυχώς δεν θυμάμαι με ποιο τίτλο είχε κυκλοφορήσει η ταινία στην Ελλάδα. Αν κανείς θυμάται, ας μου το υπενθυμίσει!

Δείτε εδώ το trailer της ταινίας!

An ode to a ''Long Goodbye''

Θεωρώ τον Robert Altman  από τους πλέον σημαντικούς κι ιδιοσυγκρασιακούς σκηνοθέτες που έδωσε ποτέ η αμερικανική κινηματογραφική βιομηχανία. Στη δεκαετία του 70 σκηνοθέτησε , στην κυριολεξία , ''διαμάντια''- τι να πρωτοθαυμάσει κανείς: ''M*A*S*H'' , ''Nashville'' , ''3 Women''! . Σήμερα όμως θα ασχοληθούμε μ'ένα ..ακατέργαστο διαμάντι , ένα έργο που αποδομεί το film noir και ....το ξανδιαβάζει από την αρχή! Κι αυτή η ταινία δεν είναι άλλη από το''The long goodbye'' (1973) ! Τούτη η  απολαυστικότατη ταινία (όπως συμβαίνει συνήθως με τις ταινίες του Altman) είναι βασισμένη σε βιβλίο του Raymond Chandler (το ομώνυμο) με ήρωα τον ντετέκτιβ-αρχέτυπο Μάρλοου.
Μόνο που εδώ έχουμε έναν τελείως διαφορετικό και πολύ πιο ιδιόρρυθμο Μάρλοου. Φτάνει να δει κανείς τα 10 πρώτα λεπτά της ταινίας και θα καταλάβει τι εννοώ. Τον βλέπουμε μες τα μαύρα μεσάνυχτα να ψάχνει (σε διανυκτερεύον σούπερμαρκετ) την αγαπημένη κονσέρβα της γάτας του , να μην τη βρίσκει και στην επιστροφή να προσπαθεί να την ξεγελάσει με άλλη μάρκα -αλλά οι γάτες δεν ξεγελιούνται. Όσην ώρα παρακολουθούμε τον Μάρλοου , αυτός μονολογεί και θα συνεχίζει έναν ακατάσχετο μονόλογο σχεδόν σ'όλη τη διάρκεια της ταινίας, μονόλογο όμως που μας αποκαλύπτει τη στάση ζωής του. Μοιάζει ατάραχος και σαν να έχει αντίληψη της ματαιότητας των πάντων και συνέχεια επαναλαμβάνει τη φράση ''It's ok with me''. Cool , πολύ cool ο τύπος, τρομερά κυνικός -οι ατάκες του ''σπάνε κόκκαλα''- αλλά κι ακέραιος , υπερήφανος και ευθύς. Πίσω σ' εκείνη τη βραδιά λοιπόν , ενώ έχει τις ''περιπέτειες'' με το γάτο του εμφανίζεται ο καλός του φίλος Λέννοξ. Χωρίς να του εξηγήσει τίποτα ζητά από τον Μάρλοου να τον πάει στα σύνορα με το Μεξικό. Κι ο Μάρλοου δεν ζητά εξηγήσεις γιατί υπάρχει κάτι που λέγεται ''φιλία'' κι αυτή είναι ιερή, άρα οι εξηγήσεις είναι περιττές. Άρα ...την πάτησες Μάρλοου! Συνοδεύει το φίλο του ως τα σύνορα και τότε μπαίνει σ'έναν κυκεώνα μπελάδων. Βρίσκει τον μπελά του από την αστυνομία -γιατί ο φίλος του ξέχασε να του πει ότι είναι ύποπτος για το φόνο της γυναίκας του , βρίσκει τον μπελά του από έναν ντόπιο κακοποιό- γιατί ο φίλος του ξέχασε να του πει ότι χρωστά πολλά λεφτά στον τύπο και τέλος βρίσκει τον μπελά του από μια μυστηριώδη ξανθιά -γιατί ο φίλος του ξέχασε να του πει ότι είναι η ερωμένη του. Αλλά αυτό το τελευταίο θα αργήσει να το μάθει ο Μάρλοου και δυστυχώς θα έχουν προηγηθεί πλεκτάνες , ψέμματα , στημένες αυτοκτονίες ,προδοσίες... Η ξανθιά λοιπόν , τον καλεί ως πελάτισσα να βρεί το σύζυγό της που αγνοείται. Κανένα πρόβλημα. Ο Μάρλοου βρίσκει πολύ γρήγορα τον αλα Χέμινγουεϊ αλκοολικό συγγραφέα σ'ένα κέντρο αποτοξίνωσης. Αλλού είναι το πρόβλημα. Ο Λέννοξ (ο οποίος είναι υποτίθεται πια αυτόχειρας) κι η ξανθιά μένουν στο ίδιο συγκρότημα κατοικιών , το εντυπωσιακό malibu colony κι η ξανθιά επιμένει ότι ο σύζυγός της σκότωσε τη γυναίκα του Λέννοξ. Να όμως που σε μια εντυπωσιακή σε ένταση σκηνή ο συγγραφέας αυτοκτονεί στον ωκεανό. Ο Μάρλοου είναι εκεί κι επιχειρεί μάταια να τον σώσει -είναι νύχτα , έχει κύμα... Η αυτοκτονία αυτή όμως τον βγάζει από την απραξία κι αρχίζει να μαζεύει τα κομμάτια ενός δύσκολου παζλ. Με μια πρώτη επίσκεψη στο Μεξικό μαθαίνει ότι η ''αυτοκτονία'' του φίλου του είχε πολλά κενά. Αντιλαμβάνεται ότι χρησιμοποιήθηκε από τον πολύ καλό του φίλο κι ότι η ξανθιά τον παραπλάνησε με το να κατηγορεί το σύζυγο-συγγραφέα αλλά η αυτοκτονία του τους ήρθε βολική. Η περιουσία όλη δική της κι ο εραστής Λέννοξ την περιμένει στο Μεξικό. Όμως... ο ακέραιος χαρακτήρας του Μάρλοου δεν του επιτρέπει προδοσίες ,''that's not ok with him''. Έτσι κατεβαίνει στο Μεξικό και ''καθαρίζει'' . Σε μια αξέχαστη τελική σεκανς τον δείχνει να φεύγει από την κρυψώνα-βίλα του φίλου του ως άλλος μοναχικός καουμποϊ σ'ένα σκονισμένο δρόμο . Διασταυρώνεται με την ξανθιά που οδηγεί τζιπ και τρέχει προς τον εραστή της (την περιμένει μια έκπληξη) που τον κοιτά σαστισμένη αλλά αυτός την αγνοεί και συνεχίζει το δρόμο του υπό τους ήχους του ''hooray for hollywood'' , κάνει και κάτι αστείες χορευτικές φιγούρες , Μεξικανοί και σκυλιά τον κοιτούν περίεργα αλλά υποθέτω ότι τώρα πια μπορεί, ήσυχος στη συνείδηση, να γυρίσει στο αγαπημένο του μοτό : ''It's ok with me''...
Ή ταινία οφείλει πολλά στον τρόπο που παρουσιάστηκε ο Μάρλοου. Βέβαια αυτό ακριβώς στοίχισε στην ταινία την αρχική κακή υποδοχή της. Φαντάζομαι ότι πολλοί θα αγανάκτησαν βλέποντας τις αλλαγές που υπέστη ο βασικός κορμός του χαρακτήρα και της προσωπικότητας του ντετέκτιβ -αρχέτυπο. Όμως ο Άλτμαν άλλαξε και τον χρόνο. Το βιβλίο είναι γραμμένο το 53 , ενώ η ταινία είναι γυρισμένη στο Λος Άντζελες του 73 και προφανώς ο Μάρλοου δεν μπορεί να είναι πια ίδιος. Με κάποιες αλλαγές στην τακτική προώθησης και τη διανομή η ταινία έστω κι αργά κατάφερε να βρει το δρόμο της. Μεγάλο ατού της βέβαια -εκτός από την πανέξυπνη διασκευή-είναι ο πρωταγωνιστής της οElliott Gould . Είναι εξαιρετικός ως ένας εκκεντρικός Μάρλοου των 70s. Έχει κανείς την αίσθηση ότι διέσχισε τα 20 χρόνια από τη συγγραφή του βιβλίου , μάζεψε όλη τη σοφία του κόσμου , πήρε μαζί και το παλιό του αυτοκίνητο και προσγειώθηκε στο Λος Άντζελες του 73 σαν να ήταν το πιο φυσιολογικό πράγμα στον κόσμο. Δεν τον υποδύεται ως tough guy , αντίθετα είναι cool , ''πυροβολεί'' με τις ατάκες του και φιλοσοφεί με τους μονολόγους του.

Εδώ έχει μια τελευταία συζήτηση με τον Λέννοξ:

Philip Marlowe: Nobody cares but me.

Terry Lennox: Well that's you, Marlowe. You'll never learn, you're a born loser.

Philip Marlowe: Yeah, I even lost my cat.

Εδώ έχει μια συζήτηση με τον συγγραφέα- σύζυγο της ξανθιάς ερωμένης του Λέννοξ. Στην ταινία αναπτύσσεται μια συμπάθεια ανάμεσα στον αλκοολικό συγγραφέα-που αργότερα αυτοκτονεί- και τον Μάρλοου , τον οποίο ο συγγραφέας φωνάζει ''Marlboro''

Roger Wade :"Do you ever think about suicide, Marlboro? "
Philip Marlowe :"Me, I don't believe in it."

Τον αλκοολικό συγγραφέα Roger Wade, υποδύεται ο Sterling Heyden. Η επιβλητική φιγούρα , το μούσι , η ιδιότητά του -συγγραφέας- , η αυτοκτονία , παραπέμπουν στον Hemingway προφανώς.
Δείτε εδώ το τρέιλερ της ταινίας όπου και ατάκες ακούγονται αλλά και το ομώνυμο τραγούδι , jazzy και μελαγχολικό σαν τον Μάρλοου.

Υ.Γ.: Ο ελληνικός τίτλος της ταινίας ήταν ''Μια σφαίρα, ένα αντίο''!

(Μεταγραφή)

Manhattan

Το 1979 ο Woody Allen θα γυρίσει την ταινία Manhattan   την σημαντικότερη ίσως της καριέρας του. Ο σκηνοθέτης έχει αφήσει για τα καλά πίσω του  τις screwball κωμωδίες των αρχών της δεκαετίας αυτής κι έχει περάσει σε μια πιο ώριμη φάση η οποία έδωσε και το αριστούργημα αυτό , που για πολλούς άλλωστε θεωρείται η καλύτερη ταινία του.

Γυρισμένη σε ασπρόμαυρο -εξαιρετική η φωτογραφία του Gordon Willis , δέστε για παράδειγμα την περίφημη σκηνή με τη νυχτερινή λήψη στη γέφυρα Queensboro- πλημμυρισμένη με την τόσο ταιριαστή μουσική του George Gershwin από το ''Rhapsody in blue'' ,η ταινία είναι ένας ύμνος του σκηνοθέτη στην αγαπημένη του πόλη , μέσα στην οποία περιφέρονται νευρωτικοί σαραντάρηδες που δε λένε να ωριμάσουν . Έτσι παρακολουθούμε τον σαραντάρη συγγραφέα Isaac Davis -που τον υποδύεται ο ίδιος ο Woody- και τις υπαρξιακές του περιπέτειες καθώς αφήνει τη 17χρονη (!) ερωμένη του-που την υποδύεται η τρυφερή Mariel Hemingway- για μια νευρωτική ιντελλεκτουέλ 40άρα -την υποδύεται η συνήθης ύποπτη συμπρωταγωνίστρια του Woody εκείνη την εποχή Diane Keaton- η οποία τυγχάνει και πρώην ερωμένη του καλύτερου του φίλου. Ο οποίος φίλος σε κάποια φάση θα ξαναδιεκδικήσει την νευρωτική 40άρα , εγκαταλείποντας τη σύζυγό του ενώ ο Isaac εκτός από τις ερωτικές του περιπέτειες έχει να αντιμετωπίσει την πρώην σύζυγό του -που την υποδύεται η Meryl Streep- και που απειλεί να εκδώσει σε βιβλίο την πρώην κοινή ζωή τους. Στο τέλος πιο ώριμη απ'όλους αποδεικνύεται η 17χρονη Tracy, ενώ οι υπόλοιποι έχουν αναλωθεί σε νευρώσεις κι υπαρξιακές αναζητήσεις. Βέβαια όλες αυτές τις σχέσεις που γίνονται ή που διαλύονται , τις συναντήσεις των ηρώων τυχαίες ή μη , o Woody της διανθίζει με εξαιρετικούς διαλόγους που ξετυλίγουν τη μεσήλικη νεύρωση αλλά και αποκαλύπτουν κενά, συναισθηματικά κυρίως. Οι κωμικές σκηνές δε λείπουν αλλά κυριαρχεί κυρίως μια μελαγχολία , εξού ίσως και το ασπρόμαυρο.

Υπάρχουν κάποιες σκηνές που είναι πραγματικά αξέχαστες , όπως ηεισαγωγή της ταινίας αλλά και τοτέλος της όπου ο Isaac πικραμένος από την εξέλιξη των πραγμάτων τρέχει στους δρόμους της πόλης για να βρει την Tracy και να της πει ότι ακόμα την αγαπά -νωρίς το θυμήθηκε! Η συνάντησή τους είναι ο ωραιότερος επίλογος που θα μπορούσε να υπάρξει. Εκείνη γυρίζει και του λέει :''Πρέπει να έχεις εμπιστοσύνη στους ανθρώπους'' κι εκείνος την κοιτάζει τόσο θλιμμένα ενώ η μουσική του Gershwin τυλίγει τη σκηνή σε άσπρο και μαύρο , με τρυφερότητα αλλά και τόση θλίψη και πικρία.

Ο Isaac ανάμεσα στις γυναίκες που εγκαταλείπει

ή τον εγκαταλείπουν .

(Mεταγραφή)

Ο Ειρηνοποιός (1975)

Η φιλμική εξέλιξη του Woody Allen τη δεκαετία του 70 είναι καθοριστική , αφού παρατηρούμε να εγκαταλείπει σιγά σιγά το καθαρά κωμικό ύφος των πρώτων του ταινιών και να εισέρχεται σε μια πιο ώριμη περίοδο. Αν και δεν ήταν οι κωμωδίες αυτές που τον καθιέρωσαν (η μεγάλη επιτυχία ήρθε με το ''Annie Hall'') εν τούτοις είναι χαρακτηριστικές του ύφους του κι εμπλουτισμένες βέβαια με όλους τους γνωστούς υπαρξιακούς προβληματισμούς που συνοδεύουν ακόμα και τώρα τις ταινίες του! Χαρακτηριστικότατη τέτοια περίπτωση είναι ο  ''Ειρηνοποιός , ουσιαστικά η τελευταία από τις κατεξοχήν κωμωδίες του για τη δεκαετία αυτή. Ο ''Ειρηνοποιός'' ( ή ''Love and death'' όπως είναι ο αγγλικός τίτλος) είναι μια ταινία της οποίας το σενάριο είναι πολύ χαλαρά βασισμένο στα ρωσικά αριστουργήματα ''Αδερφοί Καραμαζώφ'' & ''Έγκλημα & τιμωρία''. Ο Μπόρις , ο κεντρικός χαρακτήρας τον οποίο υποδύεται ο ίδιος ο Woody , είναι ένας ειρηνιστής Ρώσος χωρικός με μαμά τη δεσποτική Δέσπω Διαμαντίδου παρακαλώ! Αναγκάζεται να πάει στον πόλεμο , να πολεμήσει εναντίον του Ναπολέοντα και για να εντυπωσιάσει την αιώνια αγαπημένη του Σόνια , αποπειράται να δολοφονήσει τον Γάλλο αυτοκράτορα. Όλα πάνε στραβά κι ο Μπόρις καταδικάζεται σε θάνατο. Μια από τις πιο χαρακτηριστικές σκηνές είναι η τελευταία όπου αφού έχει εκτελεστεί αποχαιρετά την αγαπημένη του συνοδευόμενος από τον ίδιο τον Θάνατο!!!

Η ταινία είναι γεμάτη σπινθηροβόλους διαλόγους κι ο Woody δεν χάνει την ευκαιρία να παρωδεί καταστάσεις , εμμονές μία από τις οποίες είναι φυσικά η θρησκεία:

Ιδού κάποιες χαρακτηριστικές ατάκες:

"I was walking through the woods, thinking about Christ. If he was a carpenter, I wondered what he charged for bookshelves." – Boris

"If it turns out that there is a God, I don't think that he's evil. I think that the worst you can say about him is that basically he's an underachiever." – Boris

(Μεταγραφή)

A Fox & a Jackal.

''The day of the Jackal'' (ε.τ Το τσακάλι) είναι ταινία του 1973 σκηνοθετημένη από τον Fred Zinneman*.

''Το τσακάλι'' λοιπόν , γυρίστηκε τη δεκαετία του 70 μια εποχή που τα πολιτικά θρίλλερ έδιναν κι έπαιρναν. Στην αρχή της ταινίας η παράνομη τρομοκρατική οργάνωση O.A.S. αποπειράται να δολοφονήσει τον γάλλο πρόεδρο Ντε Γκωλ, αποτυγχάνει όμως κι ο αρχηγός της εκτελείται. Τα εναπομείνοντα αρχηγικά μέλη ανασυγκροτούνται στη Βιέννη κι αποφασίζουν να προσλάβουν επαγγελματία δολοφόνο να κάνει τη δουλειά. Ο επαγγελματίας εκτελεστής που δέχεται να κάνει τη δουλειά τους συστήνεται ως το ''Τσακάλι'' , είναι γοητευτικός , γεμάτος αυτοπεποίθηση με μια ελαφριά ροπή προς την αλλαζονεία κι απαιτεί 500.000 $ για να ''καθαρίσει'' τον Ντε Γκωλ. Όπως λέει ο ίδιος ''It's a life time job''. Ο O.A.S. για να βρει τα χρήματα πραγματοποιεί μια σειρά από εντυπωσιακές ληστείες τραπεζών στη Γαλλία. Να όμως που οι ληστείες αυτές βάζουν σε υποψία τις γαλλικές μυστικές υπηρεσίες που αντιλαμβάνονται ότι ο O.A.S. ετοιμάζει νέα απόπειρα κατά του προέδρου. Με τη βοήθεια των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών καταφέρνουν να βρεθούν στο μονοπάτι του Τσακαλιού , το οποίο αποδεικνύεται ''δύσβατο'' γιατί η τακτική του είναι να οικειοποιείται διαφορετικές ταυτότητες. Το πιο ενδιαφέρον μέρος της ταινίας είναι όταν το ''Τσακάλι'' ξεκινά από τη βάση του ,τη Γένοβα, για να φτάσει στο στόχο του στο Παρίσι. Σ'όλο αυτό το ταξίδι έχει στο κατόπι του τις μυστικές υπηρεσίες που έχουν το πολύ δύσκολο έργο να αποκρυπτογραφούν τις εναλλασσόμενες ταυτότητες του εκτελεστή. Έχει πολύ μεγάλη σημασία πως λειτουργούσε ο παράγοντας χρόνος σε σχέση με τη μετάδοση πληροφοριών εκείνη την εποχή. Υπάρχει η εξής χαρακτηριστική σκηνή που ο σκηνοθέτης τη δίνει με κάθε λεπτομέρεια. Οι Γάλλοι γνωρίζουν ότι το Τσακάλι έχει περάσει πια τα σύνορα και προσπαθούν να τον εντοπίσουν σε κάποιο ξενοδοχείο κοντά στην Κυανή Ακτή. Όπως γνωρίζουμε τα ξενοδοχεία είναι υποχρεωμένα να δηλώνουν τον κατάλογο των επισκεπτών τους στα τοπικά αστυνομικά τμήματα (φαντάζομαι ότι ισχύει ακόμα). Λοιπόν το ξενοδοχείο στο οποίο έχει καταλύσει το Τσακάλι , παραδίδει τον κατάλογο των επισκεπτών σε αστυνομικό που το παραδίδει σε υπο-τοπικό -ας πούμε- αστυνομικό τμήμα , για να φτάσει στο τέλος -μετά από αρκετή ώρα-στο κεντρικό αστυνομικό τμήμα της Νίκαιας όπου επιτέλους ανακαλύπτουν ότι στο τάδε ξενοδοχείο είχε καταλύσει το Τσακάλι. Όλα αυτά τα χρονοβόρα γραφειοκρατικά τερτίπια συνέβαιναν μια εποχή που δεν υπήρχαν υπολογιστές κι οι πράκτορες δεν είχαν την πληροφορία στο λεπτό.[ Σκέφτομαι πόσο έχουν αλλάξει τα πράγματα. Στις παλιές ταινίες ο πράκτορας έπρεπε να είχε μυαλό ''ξυράφι'' γιατί αυτό ήταν ουσιαστικά το όπλο του. Τώρα τους βλέπεις πχ στα επεισόδια του CSI να είναι περικυκλωμένοι από υπολογιστές τελευταίας τεχνολογίας και να σου αραδιάζουν κάτι απίστευτες γνώσεις χημείας , μοριακής βιολογίας κλπ κλπ.] Βέβαια μέχρι να φτάσει η πληροφορία στο Παρίσι , το Τσακάλι έχει γίνει καπνός. Κι έτσι , οι υπηρεσίες είναι συνεχώς στο κατόπι του αλλά πάντα αυτός είναι ένα βήμα μπροστά, πάντα την τελευταία στιγμή γλιστρά σχεδόν μέσα από τα χέρια τους , γιατί υπάρχει αυτό το ελάττωμα στη σχέση χρόνος-συλλογή πληροφοριών (Α, ναι , υπάρχει και πληροφοριοδότης του O.A.S. στην καρδιά -κυριολεκτικά και μεταφορικά- των γαλλικών μυστικών υπηρεσιών).

Κι έτσι φτάνουμε στο Παρίσι και την ημέρα που πρόκειται να γίνει η δολοφονία. Ο πρόεδρος Ντε Γκωλ θα γιορτάσει την απελευθέρωση της χώρας από τους Γερμανούς και το Τσακάλι έχει βρει την κατάλληλη ''θέση'' για να ''συμμετάσχει'' στους εορτασμούς. Έχει καταφέρει να περάσει τον κλοιό των αστυνομικών , είναι έτοιμος να ''εκτελέσει το καθήκον'' του όταν δύο συμπτώσεις καταστρέφουν το έργο του . Μία , την ώρα που πυροβολεί , ο Ντε Γκωλ...σκύβει! Δύο, την ύστατη στιγμή έχουν αντιληφθεί την παρουσία του και τον ...προλαβαίνουν. Όταν τον κηδεύουν -παρουσία ενός και μόνο ατόμου , του Γάλλου αστυνομικού που τον κυνηγούσε- γίνεται αντιληπτό ότι κανείς δε γνώριζε την πραγματική του ταυτότητα κι ούτε θα την μαθαίναμε ποτέ. Το Τσακάλι πέθανε ως ένας ακόμη...John Doe. Σχεδόν λυπηρό για έναν χαρακτήρα που καταφέρνει να γοητεύσει παρά τις κακές προθέσεις του και τα ...πτώματα που αφήνει πίσω του! Βέβαια , μέρος της γοητείας του Τσακαλιού οφείλεται και στον ηθοποιό που τον ενσάρκωσε τον Edward Fox. Ο ίδιος ο κύριος Fox μού απαγόρεψε να μιλήσω για το σίκουελ που γυρίστηκε το 1997 με ''Τσακάλι'' τον Bruce Willis!

* Ο Fred Zinneman έχει σκηνοθετήσει μερικές διάσημες ταινίες , δύο από τις οποίες υπήρξαν οι αγαπημένες μου όταν ήμουν παιδί. Πρώτ'απ'όλα το ''Από εδώ ως την αιωνιότητα'' -ποιος δε θυμάται εκείνη την περίφημη σκηνή του εναγκαλιασμού της Deborah Kerr με τον Burt Lancaster στη ακρογιαλιά και βέβαια, εκείνη την τόσο εύθραυστη παρουσία του Montgomery Klift. Η άλλη ταινία του που είχα αγαπήσει ήταν το ''Όλοι οι άνθρωποι του βασιλιά'' - ακόμα θυμάμαι (και πάνε πολλά χρόνια) την τρομερή ερμηνεία του Paul Schofield. Και φυσικά ο Zinneman έχει γυρίσει το ''High noon '' ελληνιστί ''Το τρένο θα σφυρίξει 3 φορές''.

(Μεταγραφή)

Manhattan Murder Mystery

Η ταινία Manhattan Murder Mystery (1993) (ε.τ. ''''Μυστηριώδεις Φόνοι στο Μανχάταν'') , είναι η πρώτη που γύρισε ο Woody Allen μετά τη γνωστή ιστορία με τη πρώην και νυν σύντροφό του. Επίσης είναι κι η ταινία με την οποία αφήνει πίσω την πιο σοβαρή - με ύφος ενίοτε ''μπεργκμανικό''- περίοδο της καριέρας του , ταινίες που κατα κύριο λόγο γύρισε την προηγούμενη δεκαετία.
Αν θα έδινα έναν χαρακτηρισμό στο ''Manhattan Murder Mystery'' , θα έλεγα ότι είναι μια screwball κομεντί με ...μεσήλικες! Η  ταινία είναι ολοφάνερα ένας φόρος τιμής στις σπιρτόζικες κωμωδίες των δεκαετιών 30 & 40 , αλλά και σε χαρακτηριστικά φιλμ νουάρ της εποχής.  Επιπλέον βρίθει σινεφιλικών αναφορών τις οποίες θα αναφέρουμε παρακάτω.

Βρισκόμαστε στη Νέα Υόρκη όπου ένα βράδυ ένα ζευγάρι 50άρηδων μεσοαστών , ο Λάρι κι η Κάρολ Λίπτον, επιστρέφοντας σπίτι πέφτει πάνω στους γείτονές του που γνωρίζουν για πρώτη φορά. Μετά από λίγες μέρες η , κατα τ'άλλα υγιέστατη γειτόνισσα , πεθαίνει. Αυτό βάζει σε υποψίες την Κάρολ η οποία δεν διστάζει να ''αναλάβει την υπόθεση'' και να γίνει ερασιτέχνης ντετέκτιβ , παρασύροντας τον υποχόνδριο σύζυγο αλλά κι έναν οικογενειακό φίλο και μια συγγραφέα , συνεργάτη του Λάρι, σε μια περιπέτεια που έστω και για λίγο θα τους βγάλει από τη νωθρότητα της μεσήλικης ζωής τους. Κι οι τέσσερις μαζί θα προσπαθήσουν να λύσουν το μυστήριο , ανακαλύπτοντας ότι μια αρχική απάτη οδηγείται σε δολοφονία και μάλιστα ο δολοφόνος είναι δυο πόρτες μακριά!

Στην αγαπημένη του πόλη ο Woody ρίχνει τους ήρωές του σε μια screwball περιπέτεια , παράλληλα όμως δεν ξεχνά τα υπαρξιακά ζητήματα που τον βασανίζουν αλλά ούτε και το σινεμά που τόσο αγαπά. Αναφορές στον Bob Hope , σκηνές από το ''Double Indemnity'' , υπόνοιες τύπου ''Vertigo'' - η συγκεκριμένη σκηνή είναι χαρακτηριστική. Η Κάρολ αγναντεύει από ένα παράθυρο. Ξαφνικά περνά ένα λεωφορείο μέσα στο οποίο βλέπει τη νεκρή! Συγχρόνως όμως βλέπουμε ένα διαφημιστικό πάνω στο λεωφορείο το οποίο διαφημίζει ένα προϊόν που ονομάζεται..''vertigo''!- και προς το τέλος της ταινίας έχουμε μια σκηνή που κοπιάρει ανελέητα την πασίγνωστη σκηνή στην ''Κυρία από την Σαγκάη'' με τους καθρέφτες στο λούνα παρκ να σπάνε από τους πυροβολισμούς.

Κομεντί με τα όλα της λοιπόν! Σπιρτόζικοι διάλογοι από μια τετράδα ιντελλεκτουέλ Νεϋορκέζων που παριστάνουν τους ντετέκτιβ και πάνω απ'όλα η αγαπημένη πόλη του Woody Allen κινηματογραφημένη μες τα γλυκά χρώματα του φθινοπώρου. Φτάνει να δει κανείς την αρχική σεκανς για να καταλάβει κανείς πόσο αγαπά αυτός ο σκηνοθέτης την πόλη του. Υπό τους ήχους του ''I happen to like New York'' του Cole Porter τραγουδισμένο από τον Bobby Short ο σκηνοθέτης μας προσφέρει ένα υπέροχο από αέρος νυχτερινό πλάνο της πόλης που δεν κοιμάται ποτέ - όπως λέει ο ίδιος στην ταινία.
Φυσικά πρωταγωνιστεί ο ίδιος , ενώ τη σύζυγό του ερμηνεύει η Diane Keaton . Κατά τη γνώμη μου ήταν η καλύτερη παρτενέρ που είχε ποτέ , άλλωστε της Keaton της ταιριάζουν τόσο πολύ τέτοιου είδους κομεντί. Παρεμπιπτόντως αυτή ήταν κι η τελευταία ταινία στην οποία συνεργάστηκαν.

Τον οικογενειακό φίλο ερμηνεύει παρα πολύ όμορφα ο γνωστός και μη εξαιρετέος Alan Alda ενώ την γοητευτική και λίγο παλαβιάρα συγγραφέα η Anjelica Houston. Κι οι δύο ηθοποιοί είναι παλιοί γνώριμοι του Allen.

Τέλος , παραθέτω μερικές χαρακτηριστικές ατάκες που ακούγονται στην ταινία:

Διάλογος ενώ η Κάρολ διαβάζει εφημερίδα:
Carol Lipton: Did you see this? This man in Missouri killed twelve victims, dismemebered them, and ate them.

Larry Lipton: Really? Well, it's an alternative lifestyle.

Ο Λάρι εξηγεί γιατί έφυγε άρον άρον από την Όπερα:
Larry Lipton: I can't listen to that much Wagner, ya know? I start to get the urge to conquer Poland.
Η ''αδυναμία'' στον Βάγκνερ εκδηλώνεται ξανά:
Larry Lipton: Meanwhile, I can't get that Flying Dutchman theme out of my head. Remind me tomorrow to buy up all the Wagner records in town and rent a chainsaw.

Για την αγαπημένη του πόλη:
Carol Lipton: I don't understand why you're not more fascinated with this! I mean, we could be living next door to a murderer, Larry.

Larry Lipton: New York is a melting pot! I'm used to it!
&
Larry Lipton: New York is the city that never sleeps! That's why we don't live in Duluth. That, plus I don't even know where Duluth is. Lucky me

Και τέλος , όταν τα πράγματα σκουραίνουν:
Larry Lipton: C'mon! Adrenalin is leaking out of my ears!
&
Larry Lipton: My life is passing before my eyes. The worst part about it is that I'm driving a used car.

L.A. Confidential

Τίθεται πάντα θέμα όταν ένα βιβλίο μεταφέρεται στον κινηματογράφο. Ήταν ή δεν ήταν καλή η μεταφορά ; Σεβάστηκε ο σκηνοθέτης τον συγγραφέα; Κατάφερε να αποδώσει την ατμόσφαιρα , την ιστορία, χειρίστηκε σωστά τους ήρωες του βιβλίου ; Άλλαξε κάποια στοιχεία κι αν ναι , γιατί και πώς; Κι εν τέλει μήπως η μεταφορά στον κινηματογράφο ήταν καλύτερη από το βιβλίο; Το τελευταίο συμβαίνει μάλλον σπάνια κι ειλικρινά, αυτή τη στιγμή δεν μπορώ να θυμηθώ μια τέτοια περίπτωση.

Από την άλλη πάλι, υπάρχουν αναπάντεχα καλές διασκευές σε δύσκολα βιβλία -εδώ το δύσκολο αφορά όχι την κατανόηση αλλά τη δαιδαλώδη διήγηση , τους πολλούς χαρακτήρες , στοιχεία που δυσκολεύουν τον διασκευαστή-σεναριογράφο. Μια τέτοια περίπτωση είναι η ταινία :

L. A. Confidential

Η ταινία αυτή γυρισμένη το 1997 από τον Curtis Hanson είναι μια εξαιρετική απόδοση του  ομώνυμου βιβλίου του James Ellroy . Ο Ellroy είναι ένας ιδιότυπος κι άκρως ενδιαφέρον συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων. Οι ήρωές του συνήθως είναι αστυνομικοί (ή πρώην αστυνομικοί) που περιφέρονται στην  πόλη των Αγγέλων , όμως ανήκουν σ'ένα αστυνομικό σώμα διεφθαρμένο κι απογυμνωμένο ηθικά. Η σήψη είναι βαθιά κι οι ίδιοι οι ήρωες του Ellroy δεν είναι και τα καλύτερα παιδιά του κόσμου.
Η γραφή του είναι δαιδαλώδης , ιστορίες μπλέκονται μέσα σε άλλες ιστορίες , πρόσωπα εμφανίζονται εκεί που δεν το περιμένεις. Όμως ευτυχώς οι σεναριογράφοι που ανέλαβαν τη διασκευή κατάφεραν να ελέγξουν το υλικό κι η ταινία κυλά χωρίς να αφήνει ερωτηματικά. Τι συμβαίνει όμως στην ταινία; Το στόρι έχει ως εξής : Βρισκόμαστε τη δεκαετία του 50 στο Λος Άντζελες . Η διαφθορά κυριαρχεί παρόλο που ο αρχινονός των ναρκωτικών έχει μόλις συλληφθεί. Η σύλληψη αυτή πυροδοτεί μια σειρά συγκρούσεων του υπόκοσμου- κι όχι μόνο- για το ποιος θα αναλάβει τα ηνία. Σ'αυτήν την ιστορία άθελά τους μπλέκονται τρεις εκ διαμέτρου αντίθετοι αστυνομικοί -που είναι κι οι βασικοί χαρακτήρες του έργου . Ο Εντ Έξλεϋ ( Guy Pearce ) , ο Μπαντ Γουάιτ ( Russell Crowe ) κι ο Τζακ Βινσένς ( Kevin Spacey ) . Μια αρχικά άσχετη ιστορία θα τους οδηγήσει -όχι χωρίς απώλειες- στην πηγή του κακού , που προς μεγάλη τους έκπληξη όλον αυτόν τον καιρό βρισκόταν πολύ κοντά τους!
Η ταινία χάρη στο σφιχτοδεμένο σενάριο είναι μια συναρπαστική καταγραφή της διαφθοράς , της σήψης, της κυριαρχίας της ίδιας της ανομίας στο αστυνομικό σώμα της πόλης του L. A. , ακόμα και στο πολιτικό της σώμα. Καταγράφει τη βρωμιά και τη σαπίλα που απλώνεται κάτω από τη λάμψη των φώτων του Hollywood. Καταγράφει ακόμη , την απελπισμένη προσπάθεια κάποιων ανθρώπων να αντισταθούν έστω κι αν στο τέλος υποκύπτουν μ'εναν κάποιο συμβιβασμό.
Η απόδοση της ατμόσφαιρας της εποχής είναι εξαιρετική , όμορφα μελωδικά τραγούδια ακούγονται ενώ η πόλη παραδίδεται στην απληστία των διεφθαρμένων κακοποιών.
Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στις ερμηνείες των ηθοποιών. Όλοι ανεξαιρέτως είναι εξαιρετικοί. Εκτός από τους τρεις που ήδη αναφέρθηκαν παίζουν επίσης η Kim Basinger η οποία μάλιστα πήρε Όσκαρ ερμηνείας 2ου ρόλου για το ρόλο της όμορφης , ψυχρής αλλά κατά βάθος εύθραυστης Λυν Μπράκεν.
Οι Danny DeVito , James Cromwell , David Strathairn είναι μερικοί ακόμα από τους σπουδαίους ηθοποιούς που παρελαύνουν από την ταινία. Θα σταθώ ιδιαίτερα στον Russell Crowe , έναν ηθοποιό με μεγάλες ερμηνευτικές ικανότητες που ευτυχώς δεν αναλώθηκε σε ρόλους tough guy. Νομίζω ότι δίνει την ωραιότερη ερμηνεία στην ταινία. Υπάρχει μια σκηνή όπου μαθαίνει ότι η αγαπημένη του Λυν Μπράκεν κοιμήθηκε με τον συνάδελφό του Έντ Έξλεϋ. Τρέχει στο σπίτι της όπου με οργή αλλά κυρίως  πόνο και παράπονο  τη χτυπά. Την κοιτάζει με το πιο πικρό βλέμμα του κόσμου ενώ συγχρόνως δακρύζει και τρέμει από θυμό. Έξοχος!
Εκτός από το Όσκαρ της Kim Basinger , εννοείται ότι η ταινία κέρδισε και το Όσκαρ διασκευασμένου σεναρίου. Τέλος , η μουσική επένδυση του Jerry Goldsmith ήταν υπέροχη (ήταν κι αυτός υποψήφιος).
Μοναδική μου ένσταση! Τα βιβλία του James Ellroy είναι μια κατάβαση στην κόλαση . Θα ήθελα η ταινία να ήταν ίσως λίγο πιο σκοτεινή , πιο τολμηρή σε κάποια σημεία.
Δείτε εδώ το τρέιλερ της ταινίας κι αν την παίξει καμιά φορά η τηλεόραση μην τη χάσετε!

Υ.Γ.: Το βιβλίο του James Ellroy ανήκει στη λεγόμενη ''Τετραλογία του Λος Άντζελες'' . Και τα 4 βιβλία έχουν εκδοθεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις ΑΓΡΑ.