του αρχιμ. Παύλου Παπαδόπουλου
Σαν απαλό αεράκι περιδιάβαινες στο μοναστήρι.
Απαλός σαν χάδι.
Εύθραυστος σαν μικρό παιδί.
Άγγιζες το κενό των ψυχών και το γέμιζες.
Τόσες εμπειρίες μαζί κι όμως τόσο ξένος για εμάς…
Άραγε σε καταλάβαμε ποτέ;
Άραγε καταλάβαμε ποτέ το βάρος που σήκωνες;
Τί μάχες έδινες μέσα στην καρδιά σου;
Τί πόνο κουβάλησες τόσα χρόνια;
Πόση υπομονή βάσταξες;
Στο
μονοπάτι της εξορίας
δεν περπατούσε απλώς ένας άνθρωπος,
αλλά μια ψυχή που είχε ήδη μάθει
να κατοικεί στον ουρανό.
Το σώμα του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου λύγιζε.
Ο πυρετός έκαιγε τα σωθικά του,
η εξάντληση βάραινε τα βήματά του,
και κάθε πέτρα του δρόμου έμοιαζε με νέο μαρτύριο.
Δεν ήταν πια ο λαμπρός πατριάρχης της Βασιλεύουσας,
ούτε η φωνή που σείει ναούς και συνειδήσεις·
ήταν ένας διωγμένος, βασανισμένος,
μόνος, άρρωστος οδοιπόρος.
Η δοκιμασία στη ζωή του ανθρώπου δεν είναι τυχαίο γεγονός ούτε μια απλή δυσκολία της καθημερινότητας.
Η δοκιμασία είναι ο σταυρός που ο καθένας μας καλείται να σηκώσει, όχι ως τιμωρία, αλλά ως οδός σωτηρίας. Ο ίδιος ο Χριστός μάς αποκάλυψε ότι «ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτόν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ». Ο σταυρός, λοιπόν, δεν είναι κάτι ξένο προς την πνευματική ζωή· είναι το ίδιο το πέρασμα από τον εγωισμό στην αγάπη.
Όπως ο γεωργός σπέρνει με υπομονή την γη, έτσι και ο χριστιανός σπέρνει το όνομα του Θεού μέσα στην καρδιά του. Και έρχεται ώρα — όχι με ανθρώπινο υπολογισμό, αλλά με θεία οικονομία — που η προσευχή κατεβαίνει από τα χείλη στην καρδιά.
Τότε αποκαλύπτεται το μυστήριο: η αληθινή προσευχή δεν είναι τα λόγια, αλλά η καρδιακή ενθύμηση του Θεού. Είναι η μόνιμη παρουσία Του μέσα μας, η γλυκιά μνήμη Του που συνοδεύει κάθε αναπνοή, κάθε πόνο, κάθε χαρά. Είναι το «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησόν με» που δεν λέγεται πια μόνο με τη φωνή, αλλά χτυπά ρυθμικά με την καρδιά.
Η εργασία, μέσα στην ορθόδοξη χριστιανική παράδοση, δεν είναι απλώς ένα μέσο βιοπορισμού, αλλά τρόπος ζωής ευλογημένος από τον Θεό.
Ο Απ. Παύλος λέγει χαρακτηριστικά: «Εἰ τίς οὐ θέλει ἐργάζεσθαι, μηδέ ἐσθιέτω». Δηλαδή όποιος δεν θέλει να εργάζεται να μην τρώει κιόλας.
Από την αρχή της δημιουργίας, ο άνθρωπος τοποθετείται «ἐν τῷ παραδείσῳ τῆς τρυφῆς ἐργάζεσθαι καὶ φυλάσσειν αὐτόν»· η εργασία προηγείται της πτώσεως και φανερώνει τη συνεργία του ανθρώπου με τον Δημιουργό. Όταν τελείται με ταπείνωση και ευχαριστία, γίνεται προσευχή σιωπηλή και ενέργεια ευάρεστη ενώπιον του Θεού.
Η κατάκριση του άλλου δεν είναι απλώς ένα λάθος της γλώσσας, κάτι που μας ξέφυγε, αλλά μια αποκάλυψη της καρδιάς μας.
Στην ορθόδοξη χριστιανική παράδοση, η κρίση του πλησίον θεωρείται από τις πλέον μεγάλες πνευματικές πτώσεις, όχι μόνο επειδή αδικεί τον άνθρωπο που κατακρίνουμε, αλλά κυρίως επειδή φανερώνει την εσωτερική μας κατάσταση, χωρίς όμως να μπαίνουμε στην διαδικασία της μετάνοιας.
Μέσα στη βοή των ημερών,
όταν ο νους βαραίνει από τον κόπο
κι η ψυχή ξεχνά να αναπνεύσει,
η προσευχή ανατέλλει
σαν ήλιος πίσω από τα σύννεφα.
Όποιος προσεύχεται,
δεν αποδρά από τη ζωή,
την φωτίζει.
Βρίσκει τη δύναμη να συγχωρεί,
να σηκώνει με πραότητα
το βάρος της κάθε μέρας,
να βλέπει στο ταπεινό
το ιερό και το ωφέλιμο.
Μέσα στην ησυχία του Αγίου Βήματος
αρχίζει το αόρατο μυστήριο·
ο ιερέας, λειτουργός της θείας οικονομίας,
κρατά στα χέρια του τον άρτο της ζωής,
και τον μεταποιεί σε ένσαρκο σύμβολο
του Αμνού του Θεού.
Όσο πλησιάζω στο φως
τόσο βαθαίνει η νύχτα μέσα μου.
Το κερί που κρατούσα με καμάρι
μπροστά στον ήλιο στέκει ανόητο και μικρό
κι εκεί ανακαλύπτω
πως δεν υπήρξα ποτέ φως,
παρά μόνο σκιά που χόρευε στης πλάνης τον ρυθμό.
Η ψυχή του ανθρώπου είναι πλασμένη για την ειρήνη, όμως συχνά βαραίνει από το φορτίο των αμαρτιών, των λανθασμένων επιλογών, των ανομολόγητων σκέψεων και πράξεων.
Αυτό το βάρος δεν φαίνεται πάντα εξωτερικά, αλλά πολλές φορές κρύβεται μέσα μας, ανοίγει πληγές και γεμίζει σκοτάδι τα εσώψυχά μας. Ο άνθρωπος μπορεί να προσπαθήσει να βρει ανακούφιση σε ποικίλες χαρές ή απολαύσεις, όμως η αληθινή ανάπαυση δεν έρχεται αν δεν καθαρθεί ο εσωτερικός του κόσμος. Και αυτή η κάθαρση δίδεται μέσα από το μυστήριο της εξομολόγησης.
Να ζητάτε από τους ιερείς να σας διαβάζουν ευχές, όμως χρειάζεται κι εσείς να «υποστηρίζετε» τις ευχές αυτές, με την ζωή σας.
Η Εκκλησία δεν κάνει «μαγικά».
Οι ιερείς επικαλούνται την Χάρη του Θεού να έρθει στην ζωή κάθε πιστού δια των ευχών, όμως εάν ο άνθρωπος δεν ζει ενεργά την Μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας, μια ευχή δεν μπορεί να φέρει κάποιο αποτέλεσμα.
Χρειάζεται να καταλάβουμε ότι οι ευχές είναι συμπληρωματικές στην ήδη υπάρχουσα Μυστηριακή ζωή του πιστού και όχι αυτόνομες καταστάσεις.
Το ζητούμενο είναι να προσπαθούμε να ζούμε με τον Θεό στη ζωή μας. Και αυτό σημαίνει να προσπαθούμε να ακολουθούμε τις εντολές Του με υπακοή και ταπείνωση.
Κάποιοι δυσανασχετούν με έναν ιερέα που δεν το παίζει θεός...
Φοβούνται μήπως ο ιερέας είναι φυσιολογικός άνθρωπος όπως αυτοί...
Μάλλον, φοβούνται μήπως ο ιερέας είναι πιο φυσιολογικός από αυτούς, χωρίς κόμπλεξ, χωρίς ευσεβισμό, χωρίς καθωσπρέπεια.
Δεν θέλουν ο ιερέας να καταπιάνεται με πολλά, να ξέρει πολλά, να ασχολείται με πολλά, να ζει την καθημερινότητα όπως ένα «κοινός θνητός».
Δυστυχώς βολεύει κάποιους ο ιερέας να είναι απόμακρος, σαν έχει έρθει ουρανοκατέβατος.
Προτιμούν ένα ράσο «ατσαλάκωτο», ποτισμένο μόνο με "θυμίαμα" και όχι με την "δυσοσμία" της καθημερινότητας.
Προτιμούν προϊσταμένους-εργολάβους
Ναών και όχι ιερουργούς και κατηχητές.
Προτιμούν νομοδιδασκάλους και όχι πατέρες και αδελφούς.
Προτιμούν την θρησκεία και όχι την Εκκλησία.
Προτιμούν τον Νόμο και όχι τον Χριστό.
Μέσα στην Εκκλησία τα «πρέπει» δυστυχώς κυριαρχούν· οι κανόνες θεοποιούνται, η «έξωθεν καλή μαρτυρία» γίνεται αυτοσκοπός, η ατομική ηθική καθαρότητα ειδωλοποιείται. Οι χριστιανοί ψάχνουν για «διορατικούς» ιερείς, για φανατικούς ηθικιστές, για «χαρισματούχους γέροντες» που θα τους καθοδηγήσουν πνευματικά.
