Πανορθόδοξης Επιτροπής ακαρπία

Πανορθόδοξης Επιτροπής ακαρπία

Του Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Απογοητευτικά για την οικουμενική Ορθοδοξία ήσαν τα αποτελέσματα της Ειδικής Συνοδικής Επιτροπής Αντιπροσώπων των Αυτοκεφάλων Ορθοδόξων Εκκλησιών. Πλήρης ακαρπία στα καυτά ζητήματα που οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί αντιμετωπίζουν. Η Επιτροπή συνήλθε στο Κέντρο του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως της Γενεύης, από τις 15 έως τις 21 Φεβρουαρίου 2015. Κατά τις εργασίες της επαληθεύθηκαν όλοι οι φόβοι που είχαν εκφραστεί από τότε που στη Σύναξη των Ορθοδόξων Προκαθημένων – στην Κωνσταντινούπολη από τις 6 έως τις 9 Μαρτίου 2014 - αποφασίστηκε η διεξαγωγή Συνόδου των Ορθοδόξων Εκκλησιών την Πεντηκοστή του 2016.

          Η ομοφωνία που απαιτείται στις αποφάσεις της Επιτροπής Προετοιμασίας της Πανορθοδόξου Συνόδου, η διαπίστωση ότι αυτή δεν υπάρχει στα σημαντικά εκκλησιαστικά ζητήματα και η επίμονη επιδίωξη του Φαναρίου αυτή να συγκληθεί παντί τρόπω, έστω και με τα δευτερεύοντα  θέματα στα οποία υπάρχει ομοφωνία, έχει δημιουργήσει προβληματισμό και απογοήτευση σε όσους συμμετέχουν σ’ αυτήν.

Στην Πανορθόδοξη είναι βέβαιο ότι από τα δέκα θέματα, τα οποία είχαν επιλεγεί στην Α΄ Προσυνοδική Πανορθόδοξη Διάσκεψη του Νοεμβρίου 1976 στη Γενεύη να συζητηθούν κατά την Πανορθόδοξη Σύνοδο, είναι βέβαιο ότι δεν θα συζητηθούν καθόλου τα τέσσερα καυτά ζητήματα:

- Του Αυτοκεφάλου και του τρόπου ανακηρύξεως αυτού.

- Της Ορθοδόξου Διασποράς και του τρόπου διαποίμανσης της.

-  Του αυτονόμου και του τρόπου ανακηρύξεως αυτού.

- Των Διπτύχων.

          Από τα υπόλοιπα έξι που θα συζητηθούν δεν θα θιγούν τα έως τώρα ισχύοντα στα ακόλουθα τρία θέματα:

-         Του κοινού ημερολογίου.

-         Των κωλυμάτων γάμου.

-         Της νηστείας.

Τα υπόλοιπα τρία είναι περισσότερο θεωρητικής εκκλησιολογικής βάσης και θα υπάρξουν γενικόλογες συγκλίσεις. Είναι λυπηρό ότι στην πραγματικότητα και μετά τη Σύνοδο η κάθε Εκκλησία θα ακολουθεί τη δική της ερμηνεία επί των θεμάτων αυτών, που είναι:

-         Οι σχέσεις των Ορθοδόξων Εκκλησιών με τον υπόλοιπο κόσμο.

-         Η Ορθοδοξία και η οικουμενική κίνηση.

-         Η συμβολή των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών στην επικράτηση των χριστιανικών ιδεωδών της ειρήνης, της ελευθερίας, της αδελφοσύνης και της αγάπης μεταξύ των λαών και άρση των φυλετικών διακρίσεων.  

Στις έξι ημέρες εργασιών της η Προπαρασκευαστική Επιτροπή ασχολήθηκε μόνο με το τελευταίο θέμα στην ημερήσια διάταξη της Συνόδου, που είναι η συμβολή των Ορθοδόξων Εκκλησιών στην ειρήνη, δικαιοσύνη κ.λ.π. Παρά το θεωρητικό του θέματος υπήρξαν ενστάσεις. Το Πατριαρχείο της Αντιοχείας πρόβαλε βέτο και ζήτησε η απόφαση της Συνόδου να μην αναφέρεται μόνο στους διωγμούς και στα βάσανα των Χριστιανών στη Μέση Ανατολή, αλλά κάθε ανθρώπου, ανεξαρτήτως θρησκείας. Το Πατριαρχείο της Αντιοχείας, ως γνωστόν, βρίσκεται εν μέσω εκατομμυρίων μουσουλμάνων, πολλοί από τους οποίους υποφέρουν επίσης από τους τζιχαντιστές του «Ισλαμικού Κράτους». Επίσης το Πατριαρχείο Αντιοχείας ζήτησε για  να υπογράψει να αποσύρει το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων τον Επίσκοπό του από το Κατάρ, χώρα, την οποία θεωρεί κανονικό του έδαφος. Τελικά επείσθη να υπογράψει, έστω με επιφύλαξη.    

Η Ειδική Επιτροπή Αντιπροσώπων των 14 Αυτοκεφάλων  Ορθοδόξων Εκκλησιών (Κωνσταντινουπόλεως, Αλεξανδρείας, Αντιοχείας, Ιεροσολύμων, Μόσχας, Σερβίας, Ρουμανίας, Βουλγαρίας, Γεωργίας, Κύπρου, Ελλάδος, Πολωνίας, Αλβανίας και Τσεχίας – Σλοβακίας) θα συνεδριάσει και πάλι από τις 29 Μαρτίου έως τις 4 Απριλίου 2015 για να συζητήσει επί των θεμάτων του «κοινού ημερολογίου», των «κωλυμάτων γάμου» και της νηστείας. Τα υπόλοιπα θέματα προφανώς δεν πρόκειται να συζητηθούν, αφού οι εργασίες της εν λόγω Επιτροπής πρέπει να ολοκληρωθούν έως το Πάσχα του 2015, δηλαδή έως τις 12 Απριλίου.… Εντός του 2015 προβλέπεται να συγκληθεί η Προσυνοδική Πανορθόδοξη Διάσκεψη, η οποία αναμένεται να  εγκρίνει τα αναθεωρηθέντα κείμενα. 

Η, κατά το Φανάρι, σκοπιμότητα της συγκλήσεως της Συνόδου των Ορθοδόξων Εκκλησιών είναι πρώτον να φανεί προς τα έξω ότι αυτή συγκαλείται μετά από αιώνες και επί σημερινού Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως και δεύτερον να δειχθεί η ενότητα της Ορθοδοξίας. Ως προς τη σύγκληση η Σύνοδος που συγκαλείται δεν είναι Οικουμενική, ούτε καν Πανορθόδοξη, με την έννοια ότι δεν συμμετέχουν όλοι οι ανά την Οικουμένη κανονικοί Ορθόδοξοι Αρχιερείς, ότι  δεν θα συζητηθούν τα μείζονα εκκλησιαστικά, εκκλησιολογικά και ποιμαντικά θέματα που έχουν προκύψει και απασχολούν το πλήρωμα της Μίας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας, και ότι οι  αποφάσεις δεν λαμβάνονται κατά πλειονοψηφία. Ως προς την ενότητα, αυτή αποδεικνύεται από το Κοινό Ποτήριο της Θείας Ευχαριστίας και τα Δίπτυχα και όχι από τη συμμετοχή σε μια Σύναξη. Η Εκκλησία δεν είναι σωματείο για να δείχνει την ενότητά της με τη συμμετοχή στην «Πανορθόδοξη Σύνοδο» των Προκαθημένων των Αυτοκεφάλων Εκκλησιών και κάποιων από αυτές Αρχιερέων.

Τα θέματα που θα συζητηθούν και στα οποία θα ληφθούν αποφάσεις είναι μόνο για τους κληρικούς. Κανένα για τους απλούς Χριστιανούς… Σοβαρά σύγχρονα προβλήματα που τους απασχολούν και δεν έχουν τεθεί στην Πανορθόδοξη Σύνοδο είναι λ.χ. της βιοηθικής, της γενετικής τεχνολογίας, της ποιμαντικής της νεολαίας, της ιεραποστολής, της σύγχρονης απολογητικής, των μεικτών γάμων, της καύσης των νεκρών, της ευθανασίας. Δεν είναι επίσης θεολογικά ορθό να τίθεται θέμα «οικουμενικής κίνησης» και να μην έχει τεθεί προηγουμένως το ποια είναι η έναντι των Ρωμαιοκαθολικών και των Προτεσταντών κανονική θέση των Ορθοδόξων.

Τα Χριστούγεννα, ο Παπαδιαμάντης και ο Σαραντάρης

Του Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Κάθε Χριστούγεννα στη σκέψη των Ελλήνων δεσπόζει φυσικά η υπερφυής Γέννηση του  Θεανθρώπου Χριστού, που χώρισε την Ιστορία στα δύο και σφράγισε την ανθρωπότητα ως Σωτήρας, Λυτρωτής και Πρότυπο ζωής. Ο Σκιαθίτης Γέροντας  των γραμμάτων μας Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης στη μετάφραση του της Ζωής του Χριστού, του Φριδερίκου Φάρραρ ( Εκδόσεις Δόμος), έβαλε σ’ αυτήν το προσωπικό του ύφος και  μεταφέρει  έτσι  τον ταπεινό τρόπο με τον οποίο τα Ευαγγέλια περιγράφουν το υπέρλογο γεγονός:

«Τα Ευαγγέλια, πάντοτε φιλαλήθη, με την θέλγουσαν εκείνην απλότητά των, ήτις είναι η σφραγίς της ειλικρινούς και απροσποιήτου αφηγήσεως, αναφέρουν το γεγονός της Γεννήσεως του Χριστού άνευ σχολίων.

Δεν υπάρχει εις αυτά η υπερβολή του απιστεύτου και μυστηριώδους και του θαύματος, ήτις παρατηρείται εις τας ιουδαϊκάς φαντασιοκοπίας δια τον ερχόμενον Μεσσίαν, και εις τας αποκρύφους αφηγήσεις τας σχετιζομένας με το θείον Τέκνον. Η τρανοτέρα απόδειξις της αξιοπιστίας  των Ευαγγελιστών είνε η άκρα αντίθεσις της ιστορίας των προς τα ψευδοευαγγέλια των πρώτων αιώνων και προς όλας τας φανταστικάς παραδόσεις. Αν τα Ευαγγέλια μας δεν ήσαν αυθεντικά, θα έβριθον  και αυτά από τας υπερβολάς αίτινες χαρακτηρίζουν πάσαν παράδοσιν των πρώτων χρόνων, αναφερομένην εις τον βίον του Σωτήρος. Δια τους αμαθείς και δι’ όσων  το πνεύμα δεν αυγάζει το φως της αληθείας, φαίνεται απίστευτον  το να συντελεσθή το καταπληκτικώτερον γεγονός εν τη ιστορία του κόσμου άνευ αναστατώσεων και άνευ καταστροφών...» (σελ. 30).      

          Ο Παπαδιαμάντης μέσα από την Πίστη του στον Χριστό και στην Ορθοδοξία και την αγάπη του προς την Ελλάδα, μίλησε απλά και κατ' ευθείαν στην καρδιά του λαού μας. Και ορισμένες σκέψεις του μένουν ως αποφθέγματα στην ιστορία των Ελλήνων. Ήταν βέβαιος ότι οι πολέμιοι του Χριστού θα υπάρχουν πάντοτε, αλλά και θα απέρχονται, ενώ ο γεννημένος στην ταπεινή Φάτνη της Βηθλεέμ Χριστός θα βασιλεύει πάντα. ΄Εγραψε: " Προ των σήμερον υλιστών, δαρβινιστών και θετικιστών υπήρξαν οι απαισιόδοξοι, οι ορθολογισταί και οι κριτικισταί, αλλά παρήλθον. Προ αυτών ήσαν οι πανθεϊσταί, αλλ' εξέλιπον. Παρέρχονται, κρύπτονται εν τη σκιά, αφανίζονται, αφού επί βραχύ τέρψωσι τους φιλοκαίνους και τους φιλαναγνώστας δια περιέργου συναυλίας λέξεων και γνωμών. Ο δε Χριστός έμεινε και θα μένη…Ο πόθος της μωράς επιδείξεως, η μανία του καινά εκάστοτε λέγειν, η δοκησισοφία, ο τύφος και η οίησις άγουσιν εις τας συγχρόνους αθεϊστικάς θεωρίας, από των οποίων τουναντίον απάγει η ειλικρινής και ακραιφνής φιλοσοφική συζήτησις της προ των οφθαλμών ημών κειμένης αληθείας". ( Άρθρο στην εφημερίδα "Εφημερίς",  στις 25 Δεκεμβρίου του 1887)

Μεταξύ αυτών που ένιωσαν την ποιότητα του έργου του Παπαδιαμάντη και το ήθος του είναι ο ποιητής και στοχαστής Γιώργος Σαραντάρης (1908-1941), που και αυτός υπέστη τον ιδεολογικό ρατσισμό των υλιστών και ηδονιστών και τον κομπλεξισμό των μετριοτήτων. Σε δημοσίευμά του στο περιοδικό της Θεσσαλονίκης "Μακεδονικές Ημέρες", τον Ιανουάριο του 1938, γράφει ότι ο Παπαδιαμάντης αγκαλιάζει τον ελληνισμό ως σύνολο και ότι μετά από αυτόν " δεν φανερώθηκε στην Ελλάδα μήτε ένας σοβαρός θρησκευτικός πεζογράφος". Ο Σαραντάρης στο φιλοσοφικό του δοκίμιο  «Η παρουσία του ανθρώπου» τονίζει: « Για μας η πίστη στον Θεό – Άνθρωπο οφείλει να είναι το ιδανικό των ατόμων όλων των εποχών. Πάνω σε τούτο σχεδόν δεν δεχόμαστε συζήτηση. Κείνο που χρειάζεται ο φιλόσοφος ν’ αναζητήσει είναι, ποιός δρόμος, ο μόνος δρόμος, που το άτομο της εποχής του θ’ ακολουθήσει για να φτάσει στην πίστη στον Θεό – ‘Ανθρωπο. Ο δρόμος και η αφετηρία του δρόμου.... Στην πίστη στον Θεό - Άνθρωπο θα φτάσει το τωρινό άτομο από τη θέση εκείνη, όπου είναι απλά ένα ειλικρινές έστω και άπιστο άτομο, που λαχταρά την αλήθεια, και είναι αποφασισμένο να τη βρει, αν και, χωρίς το θαύμα της αγάπης, χωρίς την αγάπη σα βίωση, νιώθει τόσο πιο δύσκολο το δρόμο από κείνο που είταν στην αυγή του πολιτισμού μας».

Παπαδιαμάντης και Σαραντάρης. Δυο μεγάλοι άνθρωποι της Τέχνης και φιλόσοφοι της ζωής, που αγάπησαν τον Χριστό μέσα από τον δρόμο που ακολούθησε  ο καθένας. Για τον Παπαδιαμάντη  ό,τι ιερότερο έχει είναι η Εκκλησία και η Ορθοδοξία και παραμένει σε όλη του τη ζωή ένας ταπεινός ψάλτης της, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Ο Σαραντάρης έχοντας μεγαλώσει στην Ιταλία δεν είχε βιώσει την Παράδοση του Παπαδιαμάντη, όμως πίστευε ακράδαντα στον Θεάνθρωπο και Σωτήρα Χριστό, μέσα από την πίστη του στην Ορθοδοξία. Και οι δύο ήσαν αγωνιστές της σε βάθος εξέτασης της ζωής, όπως και οι δύο   επέλεξαν τον μονήρη δρόμο της ανεξαρτησίας της άποψης, της αποχής από τις κοσμικές συναναστροφές, και της «εντίμου πενίας».

Δεν είναι λίγοι οι Έλληνες λογοτέχνες, που έγραψαν διηγήματα, με κέντρο τα Χριστούγεννα. Πολλά ηθογραφικά, άλλα κοινωνικά, ή συγκινητικά. Όλα αυτά υπάρχουν σε βιβλία ανθολογημένα και συμβάλλουν στην εορταστική ατμόσφαιρα της ημέρας. Όμως για πιο ουσιαστική βίωση της ενανθρώπισης του Υιού του Θεού χρειάζεται η ανάγνωση και η ακρόαση των αγιογραφικών κειμένων και της υμνογραφίας της ημέρας και βέβαια η μυστηριακή συμμετοχή στο ανυπέρβλητο γεγονός.
 thriskeftika