Αρχαία Ερέτρια (4)

Τέταρτη συνεχειούλα από την ιστορία της Αρχαίας Ερέτριας

Τα συμπόσια του Μενέδημου ήταν φτωχά και συντηρητικά. Γευμάτιζε με 2-3 άτομα, αργά το απόγευμα, και αργότερα δεχόταν όσους έφθαναν, οι οποίοι αν μάθαιναν ότι έχει κρέας έμεναν αν όχι αναχωρούσαν. Το καλοκαίρι στη Σχολή του τα κρεβάτια (ανάκλυντρα) τα οποία ήταν κυκλικά τοποθετημένα, ήταν στρωμένα με σπαθιά (χόρτα;), το δε χειμώνα με προβιές. Προσκέφαλο για να ακουμπάει τον αγκώνα του, έφερε ο καθένας το δικό του. Το ίδιο ποτήρι με κρασί περιεφέρετο σε όλους και δεν περιείχε περισσότερο από μία κοτύλη (200 γραμμάρια) Προσέφερε συνήθως ξηρούς καρπούς, λούπινα, κουκιά, εποχικά φρούτα. Έτσι έπειτα από τη φτωχική μερίδα φαγητού, το μικρό ποτήρι κρασιού που περιεφέρετο σε όλους, για επιδόρπιο, ο δάσκαλος της εγκράτειας, προσέφερε τη διδαχή στους φίλους της μάθησης, όπως λέγει ο Λυκόφρωνας.

Οι Ερετρειείς στην αρχή τον καταφρονούσαν και φλύαρο τον απεκάλουν. Αργότερα όμως, τον άκουγαν και τον εθαύμαζαν τόσο, ώστε και την διοίκηση της πόλεως του ανέθεσαν. Τον έστειλαν πρεσβευτή στον Πτολεμαίο βασιλιά της Αιγύπτου και παντού τον τιμούσαν. Εστάλη επίσης και στο βασιλιά της Μακεδονίας τον Δημήτριον τον Πολιορκητήν.

Τον Μενέδημον σεβόταν και αγαπούσε επίσης ο βασιλιάς Αντίγονος της Μακεδονίας, ο οποίος τον αποκαλούσε και δάσκαλo του. Σύχναζε με τον Αντίγονο, διότι επιθυμούσε να δώσει μεγαλύτερη ελευθερία εις την πατρίδα του την Ερέτρια. (Η Νότια Ελλάς και φυσικά και η Ερέτρια ήταν υπό την κυριαρχία των Μακεδόνων) και δεν ήθελε να μπει στις διαμάχες των διαδόχων του Μ. Αλεξάνδρου, από τις οποίες διαμάχες συνεχώς σε αναταραχή ευρίσκοντο, και οι κάτω από την Θεσσαλία Έλληνες. Επειδή όμως ο Αντίγονος δεν του πραγματοποίησε την επιθυμία, έπεσε σε μελαγχολία και αυτοκτόνησε μένοντας τελείως νηστικός επί 7 ημέρες και ήταν 74 χρόνων όπως λέγεται. Επίστευε δε ότι ο Κύπριος βασιλιάς Περσέας, επηρέασε αρνητικά τον Αντίγονο, στο να αποδώσει ελευθερία στην Ερέτρια. Με τον Περσέα είχε σκληρότατα αντιδικήσει και μαζί με άλλα φέρεται να του είπε σε κάποιο συμπόσιο: Τούτος εδώ (ο Περσέας) αν είναι φιλόσοφος, σαν άνδρας είναι κακοηθέστατος και από αυτούς που υπάρχουν και από αυτούς που θα υπάρξουν.

Ο Μενέδημος για την Ερέτρια πολύ κόπιασε και την φρόντισε. Λύγισε όμως και συντόμευσε το βίο του μην αντέχοντας την ασυνέπεια του Αντίγονου.

Ερέτρια, Τρίτη, 15 Απριλίου 2008
Χρήστος Ρουμελιώτης
www.negroponteresort.gr

Αρχαία Ερέτρια (3)

Tρίτη συνεχειούλα από την ιστορία της Αρχαίας Ερέτριας

Η αρχαία Ερέτρια η ακμαία ναυτική δύναμη των Αειναυτών είχε και την Φιλοσοφική της Σχολή, όπου εδίδασκε ο Ερετριεύς φιλόσοφος Μενέδημος. Ο Μενέδημος είχε πατέρα τον Ευγενή Κλεισθένη, από την τάξη των μάντεων ή των υπευθύνων που έστελναν στα ιερά μαντεία δια να λάβουν επίσημον χρησμόν δια την πόλη. Αλλά ήτο Αρχιτέχτων, οικοδόμος και άλλοι τον αναφέρον και ως φτωχόν σκηνοποιόν. Αυτές τις τέχνες κατείχεν και ο Μενέδημος. Ο Μενέδημος υπήρξε μαθητής του Φαίδωνος, ο οποίος Φαίδων ήτο μαθητής του Σωκράτη γνωστός από το διάλογο του Πλάτωνος που φέρει το όνομά του. Ο Φαίδων καταγόταν από την Ηλεία της Πελοποννήσου και υπήρξε ιδρυτής της Ηλειακής Σχολής.

Ο Μενέδημος υπήρξε σεμνός και σοβαρός, με σμιχτά φρύδια και περήφανη κορμοστασιά μεγαλοπρεπής σε τιμήγ και εξουσία. Δεν μπορούσε ν’ ανεχτεί την πολυτέλεια. Και όταν κάποτε τον κάλεσαν σε πλούσιο δείπνο, φανερά δεν είπε λέξη, εκάλεσε όμως τον οικοδεσπότη, και χαμηλοφώνως εζήτησε ελιές και ψωμί στο τραπέζι. Ητο τολμηρός και έλεγε πάντοτε τη γνώμη του. Λέγεται ότι είχε αγωνία και φιλοδοξία να εργάζεται για το καλύτερο. Είχε ήρεμη συμπεριφορά και ήταν ευλαβής, θεοσεβούμενος, αξιοπρεπής και μεγαλόψυχος. Η σωματική του κατάσταση και υγεία διατηρείτο αθλητική και σε προχωρημένη ηλικία. Συγκαλούσε συμπόσια φιλοσόφων, μουσικών, ποιητών, και ήτο φιλόξενος. Είχε πρωτοτυπία στη διδασκαλία του και τις επινοήσεις, και ήταν πολλές φορές δυσκολοκανόητος. Αλλά αν και ήτο ορμητικός και οξύς στα λόγια στα έργα ήταν ηρεμότατος.

Ευεργέτησε π.χ. τον Αλεξίνο τον Ηλείο της Μεγαρικής Σχολής, στέλνοντας ασφάλεια να τον συνοδεύσει από τους Δελφούς στην Χαλκίδα, διότι εφοβείτο τους ληστές στο δρόμο, και τούτο παρ’ όλο ότι ο Αλεξίνος τον Αντιπαθούσε και σκληρά τον κατέκρινε και τον περιέπαιζε. Όταν κάποτε άκουσε κάποιον να λέει ότι το πιο μεγάλο αγαθό είναι να πετυχαίνει κάποιος όσα επιθυμεί, απάντησε. «Πολύ μεγαλύτερο αγαθό είναι να επιθυμεί όσα πρέπει» Λέγεται ότι στις φιλοσοφικές διδασκαλίες του, ακολουθούσε τη Σχολή του Πλάτωνα… Υπήρξε λένε απροσάρμοστος και απέφευγε τις κοινωνικές σχέσεις… Ο Μενέδημος υπήρξε πάρα πολύ καλός φίλος του ποιητή και δημιουργού Ασκληπιάδη ο οποίος ήταν μεγαλύτερος σε ηλικία. Ο Μενέδημος ήταν ο υποκριτής και εμπνευσμένος εκτελεστής του.

Μενέδημος και Ασκληπιάδης ενυμφέφθησαν συγγενείς γυναίκες και έμεναν μαζί. Λέγεται ότι όταν πέθανε του Ασκληπιάδη η γυναίκα, επήρε αυτού του Μενέδημου και ο Μενέδημος που είχε ανακυρηχτεί Κυβερνήτης της Πολιτείας, ενυμφέυθει άλλη εύπορο με την οποία απέκτησε και δύο θυγατέρες. Ο Ασκληπιάδης έζησε πτωχά παρ’ όλο που είχε τα μέσα. Και όταν κάποτε σε συμπόσιο νεαροί εμπόδιζαν τον φίλο του να εισέλθει, ο Μενέδημος πρόσταξε να μπεί μέσα, λέγοντας ότι ο Ασκληπιάδης και πεθαμένος ανοίγει τις θύρες στο φίλο του!

(Στο επόμενο η συνεχειούλα) Επιμέλεια
για την Ερέτρια της Αικατερίνης Τσιριμώκου
Παρασκευή, 4 Απριλίου 2008

Αρχαία Ερέτρια (2)

Φωτό ΧΡ
(Δεύτερη συνεχειούλα για την ιστορία της Αρχαίας Ερέτριας
από τη μελέτη της ιατρού Αικατερίνης Τσιριμώκου).

"Στην Ερέτρια δεν ξέρουμε να ετελούντο μυστήρια, όπως τα Καβείρια των χθονίων δεμόνων της Σαμοθράκης. Η ανεύρεση όμως το 1963 κυκλικής θόλου με πηγάδι καθαρμών 200 μέτρα νοτιοανατολικά από το ναό του Απόλλωνος, μας βάζει σε υποψία. Επί σειρά αιώνων η Ερέτρια δημιούργησε τον πολιτισμό της, τον και αόκνως τον μετέφερε με τα ταξίδια των Αειναυτών της στις αποικίες της, αλλά και στον τότε γνωστό κόσμο. Οι Ερετριείς άλλοτε σύμμαχοι και άλλοτε υπόδουλοι εις τους Αθηναίους, συμμετείχαν με έντονη παρουσία στα πολιτικοστρατιωτικά γεγονότα της τότε εποχής, καθώς και στα πολιτισμικά. Στην Ερέτρια λειτούργησε στην Ερέτρια και Φιλοσοφική Σχολή, η Σχολή του Φιλοσόφου Μενεδήμου. Ετσι σε αυτόν τον πανέμορφο τόπο με το αναλοίωτο σε ομορφιές τοπίο, με το άπλετο φως σε όλες τις αποχρώσεις, είτε απολαμβάνεις την ανατολή, είτε την δύση του ηλίου, αισθάνεσαι έκσταση και αναπολείς ό,τι ωραίο, μεγάλο και αληθινό πέρασε στη μακραίωνη ιστορία του, κατανοείς δε καλύτερα τη φιλοσοφία του Μενέδημου περί ΑΛΗΘΕΙΑΣ – ΛΟΓΟΥ – ΟΝΤΟΣ, δηλαδή το θείον όπως το παραδέχοντο πριν τη μεταφυσική αυθυρπαξία που του Έδωσε η χριστιανική θρησκεία.

Με τη βοήθεια της αρχαιολογικής σκαπάνης από την Αγγλική Αρχαιολογική Σχολή Αθηνών και με τη συνεργασία της Σχολής Γκρότον των ΗΠΑ από το 1965, ήλθε εις το φως αρχαιολογικός χώρος 90 περίπου στρεμμάτων, οχυρωμένος, η Ξερόπολη, όπως την ονομάζουν, 12 χιλιόμετρα δυτικά της Ερέτριας και εις το σημερινό Λευκαντί. Εκεί ευρήκαν αντικείμενα 2000 – 3000 χρόνων π.Χ. πρωτοελλαδικής, μεσοελλαδικής, Μυκηναϊκής και Γεωμετρικής εποχής. Πολύ λίγα ευρήματα έχομε εδώ της Αρχαϊκής περιόδου, 6ος π.Χ Αιών., της δε κλασσικής από το 500-323 ελάχιστα. Ενώ, στην κύρια Ερέτρια τα ευρήματα των δύο αυτών εποχών είναι εκείνα με τα οποία είναι κατεσπαρμένη. Και αυτό είναι εκείνο που κάνει πολλούς να υποψιάζονται, πως η Ερέτρια που χάνεται στα βάθη των αιώνων, αρχίζει από εκείνο το σημείο, την Ξερόπολη και επεκτείνεται προς ανατολάς μέχρι την Αμάρυνθο, αφού στο Κοτρώνι ευρέθησαν τείχη Μυκηναϊκής τέχνης, τεμάχια προϊστορικών αγγείων κλπ.

Ποιος όμως ήταν ο χώρος που είχαν την έδρα τους οι Ερετριείς. Από το 800 π.Χ. οπότε η Ερέτρια εγνώρισε τη μεγάλη της ανάπτυξη ως ναυτική δύναμη και την ανάγκη ενός καλού λιμένος, ο χώρος που είχαν την έδρα τους, σαφώς είναι ο τόπος όπου και η σημερινή πόλη με τα ιερά και άλλα κτίσματά της. Το λιμάνι της, περιβάλλεται από την ανατολική πλευρά από το μαγευτικό πεζονήσι (νησί των ονείρων) κατάφυτο από πεύκα, λειτουργεί σήμερα σαν ξενοδοχειακή μονάδα. Από την δυτική πλευρά του λιμανιού ένα κρηπίδωμα (τείχος) χτισμένο τον 5ο αιώνα π.Χ θεωρείται θαυμαστό λιμενικό έργο. Αρχίζει από τον κάβο του υγειονομείου, και φτάνει εις μήκος 700 μέτρων μέσα στη θάλασσα, μέχρι το φάρο. Κλείνει έτσι το λιμάνι δυτικομεσημβρηνά. Λόγω της φθορά το τείχος δεν υψώνεται πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας σήμερα. Τελευταίως έχει κτιστεί παράλληλα προς το αρχαίο τείχος, νέος λιμενοβραχίονας. Σημειώνουμε εδώ ότι λόγω των προσχώσεων η σημερινή παραλία της Ερέτριας είναι 100 μέτρα νοτιότερα της αρχαίας".
(Στο επόμενο η συνέχεια)

Για τη μεταφορά Χρήστος Ρουμελιώτης
Σάββατο, 22 Μαρτίου 2008

Αρχαία Ερέτρια (1)

Φωτό ΧΡ
Αποσπάσματα σε συνεχειούλες με φωτό από το πόνημα
της Αικατερίνης Τσιριμώκου Ιατρού για την ΑΡΧΑΙΑ ΕΡΕΤΡΙΑ

Το πότε και πως εκτίσθη η Ερέτρια είναι άγνωστο γιατί είναι από τις αρχαιότερες πόλεις και η ίδρυσή της χάνεται στα βάθη των αιώνων. Το όνομά της όμως, δείχνει πως πάντα κυρίως θαλασσινοί ήταν οι κάτοικοί της, κωπηλάτες (ερέται) που τη κατοικούσαν. Την Ερέτρια την έλεγαν και «Αρότρια». Ο Όμηρος την αναφέρει ως «Ειρέτρια» και πως έλαβε μέρος στον Τρωϊκό πόλεμο με αρχηγό τον Ελεφήνορα τον Χαλκοδοντιάδη, που δεν γύρισε γιατί σκοτώθηκε. Επίσης «Αλετρία» μέχρι και πρόσφατα ελέγετο από χωρικούς.

Η Ακρόπολή της ήταν από τις πιο ισχυρές και βρίσκεται πάνω στο λόφο «Καστρί» ή «Καστέλι» υψόμετρο 130 μέτρα. Πριν τα Μηδικά (Περσικούς πολέμους) είχε καταφύγει στην Ερέτρια ο Πεισίστρατος σαν σε ακμαία πόλη που ήταν (552 πχ) και εδώ, με χρήματα των Θηβαίων και μισθοφόρους Αργείους και Ναξίους, οργάνωσε την επίθεση κατά των Αθηνών τις οποίες κατέλαβε το 542 πχ....

Στην αρχαία Ερέτρια είναι γνωστό ότι γίνονταν πολλές γιορτές, ιδίως κατά το τέλος του Ανθεστηρίωνος (αρχές Μαρτίου). Στη πομπή έπαιρναν μέρος 3.000 οπλίτες, 600 ιππείς και 60 άρματα. Γίνονταν αγώνες μουσικών, τραγωδιών και κωμωδιών. Εις τον ναόν του Δαφνηφόρου Απόλλωνος, που βρίσκεται στο κέντρο της πόλης κατετίθεντο οι συνθήκες ειρήνης και τα έπαθλα των αγώνων. Ο θεός Απόλλων, εθεωρήθηκε προστάτης όλων των πόλεων της Ευβοίας.

Από το 1898 η Αμερικάνικη Αρχαιολογική Σχολή με την Αρχαιολογική Εταιρεία Αθηνών και το Υπουργείο Παιδείας μετά από ανασκαφές που ενήργησαν ήρθαν στο φως αγγεία, πολύχρωμοι λήκυθοι, επιγραφές, θέατρον, Γυμνάσιον, λουτήρες, παλαίστρα, κατοικίες, ναοί, πύλες τειχών, τύμβος, τάφοι, και πλήθος άλλων αρχαιολογικών ευρημάτων. Τα τελευταία περίπου 25 χρόνια (από το 1957) συνεχίζει τις ανασκαφές η Ελβετική αρχαιολογική σχολή. Δυστυχώς πολλά από τα ευρήματα μεταφέρονται σε άλλα μουσεία, Αθηνών, Χαλκίδος, διότι εν σχέσει με το χρόνο ενάρξεως των ανασκαφών, δεν υπήρχε από τότε ανάλογο μουσείον.

Πρέπει να προστεθεί ότι στην Ερέτρια υπάρχουν πολλά ψηφιδωτά σε διάφορα μέρη. Νοτιανατολικά του Ναού του Απόλλωνος σε μία κρήνη στο Ναό της Ίσιδος, στο κάτω από την Ακρόπολη Γυμνάσιο, στα λουτρά και στο «Σπίτι» με τα μωσαϊκά δάπεδα που τόσο ωραία διατηρούνται εκεί στεγασμένα από την Ελβετική Αρχαιολογική Υπηρεσία …

(Στο επόμενο η συνέχεια)
Για τη μεταφορά
Χρήστος Ρουμελιώτης
Πέμπτη, 6 Μαρτίου 2008