Αν δεν καώ εγώ,
αν δεν καείς εσύ,
αν δεν καούμε εμείς,
πώς θα γενούνε
τα σκοτάδια φως;
Αυτούς τους αγαπημένους στίχους του Ναζίμ Χικμέτ θυμήθηκα σήμερα, όταν διάβασα στον τύπο (βλ. εδώ και εδώ) ότι η Τουρκική Κυβέρνηση αποφάσισε να αποδώσει, μετά θάνατο, την τουρκική υπηκοότητα στο μεγάλο Τούρκο Ποιητή που του την είχε αφαιρέσει τη δεκαετία του ’50. «Τα αδικήματα, τα οποία ανάγκασαν τις Αρχές να του αφαιρέσουν, την εποχή εκείνη, την υπηκοότητα, δεν θεωρούνται εγκλήματα σήμερα», είπε ο εκπρόσωπος της Κυβέρνησης. Ποιά ήταν τα αδικήματα του Ναζίμ Χικμέτ? Μα οι κομμουνιστικές του ιδέες, για τις οποίες τον φυλάκισαν για χρόνια, τον κατηγόρησαν για «προδοσία» και τον ανάγκασαν να πεθάνει εξόριστος στη Μόσχα το 1963, αφού πρώτα του στέρησαν την ιθαγένεια. Τι σύμπτωση?? Μη ξεχνάμε ότι και στην Ελλάδα του ’50 και του ’60 το ίδιο έκαναν. Απλώς εδώ οι πρακτικές αυτές σταμάτησαν μετά την πτώση της δικτατορίας. Και η Τουρκία θυμήθηκε να δείξει μια «νότα» «δημοκρατικότητας» και «προόδου», τώρα που πλησιάζει ο χρόνος να κριθεί και πάλι η προσαρμογή της προς τις ευρωπαϊκές αξίες, προκειμένου να γίνει δεκτή από την Ε.Ε.
Το Ναζίμ Χικμέτ, το Θεσσαλονικιό (γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1902), τον γνώρισα (μέσα από το έργο του φυσικά) για πρώτη φορά στα φοιτητικά μου χρόνια, στα χρόνια της δικτατορίας. Αγαπημένοι μου στίχοι ήταν αυτοί που αναφέρω στην αρχή.
Αν δεν καώ εγώ,
αν δεν καείς εσύ,
αν δεν καούμε εμείς,
πώς θα γενούνε
τα σκοτάδια φως;
Πόσο ταίριαζαν με το αγωνιστικό κλίμα της εποχής! Και με την ορμή της νιότης μας που έχει ήδη ξεθυμάνει, δυστυχώς. Πού όρεξη σήμερα για θυσίες και καψίματα (και δεν εννοώ βέβαια με μολότωφ)!
Τελειώνω μ’ ένα άλλο αγαπημένο ποίημα του Χικμέτ
Η πιο όμορφη θάλασσα
Θα γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών
Είμαστε μες στο δικό μας κόσμο
Η πιο όμορφη θάλασσα
είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει
Τα πιο όμορφα παιδιά δεν έχουν μεγαλώσει ακόμα
Τις πιο όμορφες μέρες μας
δεν τις έχουμε ζήσει ακόμα
Κι αυτό που θέλω να σου πω
το πιο όμορφο απ' όλα,
δε στο 'χω πει ακόμα.
Απολαύστε το ποίημα αυτό μελοποιημένο από το Θάνο Μικρούτσικο και τραγουδισμένο από τη Μαρία Δημητριάδη που έφυγε κι αυτή για το μεγάλο ταξίδι πρόσφατα
Τον πίνακα αυτό φιλοτέχνησε ο Ποιητής το 1946, απεικονίζει δε τον ίδιο στο κελί της φυλακής του
