«Ἐκ τοῦ στόματός σου κρινῶ σε»
(Κατά Λουκᾶν Εὐαγγέλιον Κεφ. 19, στίχ. 22)
 |
| Ο Ιωάννης Η΄ ο Παλαιολόγος ταξίδεψε στη Δύση για να ζητήσει βοήθεια. Από τις τοιχογραφίες του Palazzo Medici. |
Ὁ
Μάϊος εἶναι ἄρρηκτα συνυφασμένος μὲ τὸ πιὸ δυσάρεστο γεγονὸς στὴν
Ἱστορία τῆς ἀνθρωπότητος, ποὺ δὲν εἶναι ἄλλο ἀπὸ τὴν πτώση τῆς
Βασιλεύουσας στοὺς Ὀθωμανούς.
Γιὰ
τὴν Ἅλωση τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἔχουν γραφτεῖ πολλὰ καὶ ἔχουν εἰπωθεῖ
ἀκόμα περισσότερα, ὡστόσο, πάντοτε ἡ ἀνάμνησή της εἶναι μία πρώτης
τάξεως εὐκαιρία γιὰ αὐτοκριτικὴ καὶ ἐσωτερικὴ ἐμβάθυνση στὰ λάθη μας,
εἴτε τὰ προσωπικά, ἢ, σὲ ἐπίπεδο Ἔθνους.
Ἕνα
ἀπὸ τὰ πιὸ χαρακτηριστικὰ δημοτικὰ τραγούδια, ποὺ περιγράφει πολὺ
ζωντανὰ τὴν ἀποφράδα ἐκείνη ἡμέρα εἶναι καὶ τὸ λεγόμενο, σύμφωνα μὲ τὴν
καταγραφὴ τοῦ ἀειμνήστου Σίμωνος Καρᾶ, “Σταυρωτὸ τοῦ Πάσχα” ἀπὸ τὸ
Νεοχώριο τῆς Χαλκιδικῆς.
Σημαίνει ὁ Θεός, σημαίνει ἡ γῆ, σημαίνουν τὰ ἐπουράνια
σημαίνει κι ἡ Ἁγιὰ Σοφιά, τὸ μέγα Μοναστήρι,
Μὲ τετρακόσια σήμαντρα κι ἑξηνταδυὸ καμπάνες.
Κάθε καμπάνα καὶ Παπᾶς, κάθε Παπᾶς καὶ Διᾶκος.
Ψάλλει ζερβὰ ὁ Βασιλιάς, δεξιὰ ὁ Πατριάρχης
κι ἀπ’ τὴν πολλὴ τὴν ψαλμουδιὰ ἐσειῶνταν οἱ κολῶνες
Νὰ μποῦνε στὸ Χερουβικὸ καὶ νά ’βγει ὁ Βασιλέας,
φωνὴ τοῦ ἦρθε ἐξ οὐρανοῦ κι ἀπ’ Ἀρχαγγέλου στόμα:
Πάψατε τὸ Χερουβικὸ κι ἂς χαμηλώσουν τὰ ἅγια,
Παπάδες πάρτε τὰ ἱερὰ κι ἐσεῖς κεριὰ σβηστεῖτε,
γιατί εἶναι θέλημα Θεοῦ ἡ Πόλη νὰ τουρκέψει.
Μον’ στεῖλτε λόγο στὴ Φραγκιὰ νὰ ‘ρθοῦν τρία καράβια
τὸ ‘νὰ νὰ πάρει τὸ Σταυρὸ καὶ τ’ ἄλλο τὸ Βαγγέλιο,
τὸ τρίτο τὸ καλύτερο τὴν ἅγια Τράπεζά μας,
μὴ μᾶς τὴν πάρουν τὰ σκυλιὰ καὶ μᾶς τὴ μαγαρίσουν.
Ἡ Δέσποινα ταράχτηκε καὶ δάκρυσαν οἱ εἰκόνες.
Σώπασε κυρὰ Δέσποινα καὶ μὴν πολυδακρύζεις
πάλι μὲ χρόνους μὲ καιρούς, πάλι δικά μας θἆναι!...
Σίγουρα
τὰ συναισθήματα, ποὺ προξενεῖ τὸ ἄκουσμά του, εἶναι ἀνάμεικτα, ἀφοῦ
περιέχουν ἕνα μεῖγμα ἀναπόλησης, μελαγχολίας, λύπης, ἐλπίδος καί,
ἐνδεχομένως, πολλῶν ἄλλων.
Ἔχει σημασία νὰ προσέξουμε δύο σημεῖα τοῦ τραγουδιοῦ καὶ πρωτίστως τὴν φράση:
