Ἔχω διαιρέσει τήν παρουσίαση τοῦ θέματός μου σέ δύο μέρη. Στό πρῶτο μέρος θά ἤθελα νά ἀφήσουμε νά ἐντυπωθεῖ ὁ λόγος τοῦ Ἁγ. Κοσμᾶ ἀπ’ εὐθείας στίς καρδιές μας. Πρόκειται γιά λόγο ἀπόλυτα πατερικό, διαχρονικό, ἄρα καί πάντα ἐπίκαιρο. Στό δεύτερο μέρος θά ἀποτολμήσω νά δῶ τήν ἐποχή μας λίγο μέ τά μάτια τοῦ Ἁγ. Κοσμᾶ.
Ἀλλά, ἄς ἀφήσουμε τόν ἴδιο τόν Ἅγιο νά μᾶς μιλήσει καί ἀρχικά νά μᾶς ἐμφυσήσει κάτι, ἔστω, ἀπό τό φλογερό του ζῆλο γιά τόν Χριστό καί τήν διάδοση τοῦ Εὐαγγελίου ἀλλά καί ἀπό τήν ταπείνωσή του. Στήν 1η Διδαχή λέει: «Ἀνίσως, ἀδελφοί μου, καί ἦτο δυνατόν νά ἀνεβῶ εἰς τόν οὐρανόν, νά φωνάξω μίαν φωνήν μεγάλην, νά κηρύξω εἰς ὅλον τόν κόσμον, πώς μόνος ὁ Χριστός μας εἶνε Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ, καί Θεός ἀληθινός, καί ζωή τῶν πάντων, ἤθελα νά τό κάμω. Καί ἐπειδή δέν δύναμαι νά πράξω ἐκεῖνο τό μέγα, κάμω τοῦτο τό μικρόν, καί περιπατῶ ἀπό τόπον εἰς τόπον, καί διδάσκω τούς ἀδελφούς μου τό κατά δύναμιν, ὄχι ὡς διδάσκαλος, ἀλλ’ ὡς ἀδελφός∙ διδάσκαλος μόνον ὁ Χριστός μας εἶνε.»
Ὁ Πατροκοσμᾶς, «ζηλωτής τῶν ἀποστόλων γενόμενος», ὅπως λέγει τό Ἀπολυτίκιό του, ἀφήνει τήν ἄσκησή του στό Ἅγιον Ὅρος προκειμένου νά βοηθήσει τούς ἀδελφούς του. Καί, παρ’ ὅτι ὡς καλόγηρος πού θέλει νά φυλάξει τήν παρθενία του σύμφωνα μέ τά ἴδια του τά λόγια θά ὤφειλε λόγῳ τῶν παθῶν πού ἀκολουθοῦν τόν ἄνθρωπο νά ἀποφεύγει τόν κόσμο καί περισσότερο ἀκόμα τήν γυναίκα, ἐκεῖνος στρέφεται μέ ὅλη αὐτή του τήν ἀγάπη πρός τόν κόσμο καί τόν συναναστρέφεται καί ὁμολογεῖ: «μά ἐπειδή τό γένος μας ἔπεσεν εἰς ἀμάθειαν, εἶπα: Ἄς χάση ὁ Χριστός ἐμένα, ἕνα πρόβατον, καί ἄς κερδίση τά ἄλλα. Ἴσως ἡ εὐσπλαχνία τοῦ Θεοῦ καί ἡ εὐχή σας, σώση καί ἐμένα.»
Ὁ Ἁγ. Κοσμᾶς ὑπῆρξε ἕνας συναρπαστικός διδάσκαλος. Ὁ λόγος του γεμάτος μέ εἰκόνες καί ἀπόλυτα ζωντανός. Τό ἀπόσπασμα πού ἀκολουθεῖ, ἀπό τήν 4η Διδαχή του, φανερώνει τή δύναμη αὐτή τοῦ Λόγου του:
