13 Αυγούστου : η Απόδοση της εορτής της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Χριστού

Η εικόνα είναι απ' τις πιο βαθειά θεολογικές και μυστικές παραστάσεις που έχει η βυζαντινή εικονογραφία.

Εδώ παρουσιάζεται η κορυφή του όρους Θαβώρ, όπου ανέβηκε ο Χριστός παίρνοντας μαζί του τον Πέτρο, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη, τους πιο ώριμους πνευματικά μαθητές, κι εκεί μεταμορφώθηκε μπροστά τους. Δηλαδή, δεν έγινε κάτι άλλο απ' ό,τι ήταν, αλλά άφησε μόνο να αποκαλυφθεί λίγο η δόξα Του, τόσο, όσο θα άντεχαν να την δουν οι τρεις απόστολοι. Γι' αυτό, μέχρις ένα σημείο, ο Πέτρος μπορεί και κάνει ακόμη διάλογο μαζί Του, προτείνοντας να στήσουν εκεί σκηνές, ενώ όταν ακούστηκε η φωνή του Θεού-Πατρός, η σφοδρότητα του Θείου Φωτός ήταν τόση, ώστε και οι τρεις ήταν αδύνατο να την αντέξουν, κι έπεσαν κάτω σαν νεκροί.

Αυτήν ακριβώς τη στιγμή περιγράφει η εικονογραφική σύνθεση της Μεταμορφώσεως, όταν οι τρεις απόστολοι βρίσκονται πεσμένοι κατά γης και σκορπισμένοι σαν να τους έχει παρασύρει βίαιος άνεμος, κι ο Χριστός έχει ενδύματα κατάλευκα και περιβάλλεται από εκθαμβωτικό κύκλο Θείου Φωτός. Δεξιά κι αριστερά Του μένουν όρθιοι αυτοί οι οποίοι και στη ζωή τους άντεξαν τη θέα του Θεού και έγιναν θεόπτες, ο Μωυσής που παρέλαβε το Νόμο και ο Ηλίας, ο πιο φλογερός απ' τους προφήτες, ο Μωυσής εκπρόσωπος των νεκρών και ο Ηλίας των ζώντων, αφού ζων ηρπάγη από το πύρινο άρμα.

Οι δύο προφήτες με το Χριστό στο κέντρο σχηματίζουν κύκλο, συμβολίζοντας έτσι την αδιάρρηκτη ενότητα της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης, η οποία δεν έχει αρχή και τέλος, γιατί ο Θεός Λόγος είναι ο Θεός της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης, ο Ων, ο Ην και ο ερχόμενος και ο μένων εις τους αιώνας.

(Βυζαντινή ζωγραφική θεωρία, Νινέττα Βολουδάκη , Εκδόσεις Γρηγόρη, Αθήνα 1995)

Ἀπολυτίκιον  

Ἦχος βαρύς.

Μετεμορφώθης ἐν τῷ ὄρει Χριστὲ ὁ Θεός, δείξας τοῖς Μαθηταῖς σου τὴν δόξαν σου, καθὼς ἠδυναντο. Λάμψον καὶ ἡμῖν τοῖς ἁμαρτωλοῖς, τὸ φῶς σου τὸ ἀΐδιον, πρεσβείαις τῆς Θεοτόκου, φωτοδότα δόξα σοι.

Ποιά περίοδο του έτους έγινε η μεταμόρφωση του Χριστού και γιατί εορτάζεται στις 6 Αυγούστου από την εκκλησία μας;

H Mεταμόρφωση του Xριστού στον
Άγιο Nικόλαο του Kασνίτζη στην Kαστοριά (1160-1180).

Η Μεταμόρφωση του Χριστού επάνω στο όρος Θαβώρ έγινε λίγο προ του Πάθους Του, και συγκεκριμένα σαράντα ημέρες πριν πάθει και σταυρωθεί. Άλλωστε, ο σκοπός της Μεταμορφώσεως ήταν να στηριχθούν οι Μαθητές στην πίστη ότι αυτός είναι ο Υιός του Θεού και να μη κλονισθούν για όσα θα έβλεπαν τις ημέρες εκείνες. Στα τροπάρια της Εκκλησίας φαίνεται αυτή η αλήθεια.Σε ένα ψάλλουμε: «Προ του τιμίου σταυρού σου και του πάθους, λαβών ους προέκρινας των ιερών μαθητών προς το Θαβώριον Δέσποτα, ανήλθες όρος».

Και στο Κοντάκιο της εορτής λέγεται: «...ίνα όταν σε ίδωσιν σταυρούμενον το μεν πάθος νοήσωσιν εκούσιον τω δε κόσμω κηρύξωσιν ότι συ υπάρχεις αληθώς του Πατρός το απαύγασμα».
Επομένως, κανονικά η Μεταμόρφωση του Χριστού έπρεπε να εορτάζεται τον μήνα Μάρτιο, ανάλογα με το πότε εορτάζεται κάθε χρόνο το Πάσχα. Επειδή, όμως, ο χρόνος αυτός συμπίπτει με την περίοδο της Τεσσαρακοστής και δεν θα μπορούσε να εορτασθεί πανηγυρικά, γι' αυτό η εορτή μεταφέρθηκε την 6ην Αυγούστου. Η ημερομηνία αυτή δεν είναι τυχαία, αφού προηγείται σαράντα ημέρες από την εορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού (14 Σεπτεμβίου), η οποία είναι σαν την Μ. Παρασκευή.
[...]
Ουσιαστικά όταν κάνουμε λόγο για Μεταμόρφωση εννοούμε ότι έδειξε την δόξα της θεότητός Του, που την κρατούσε αφανή στο φαινόμενο σώμα, επειδή οι άνθρωποι δεν μπορούσαν να την αντικρύσουν.
Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος θα πει ότι ο Χριστός δεν έδειξε ολόκληρη την θεότητα, αλλά μια μικρή ενέργειά της. Και αυτό ο έκανε αφ' ενός μεν για να πληροφορήσει για το ποια είναι η θεϊκή δόξα της Βασιλείας, αφ' ετέρου δε από φιλανθρωπία, ώστε να μη χάσουν και την ζωή τους ακόμη, βλέποντας ολόκληρη την δόξα της θεότητος. Γι' αυτό, το μυστήριο της Μεταμορφώσεως είναι και αποκάλυψη της Βασιλείας, αλλά και έκφραση της αγάπης και της φιλανθρωπίας του Θεού.

Από το βιβλίο «Οι Δεσποτικές Εορτές»
Μητροπολίτου Ναυπάκτου Βλασίου Ιεροθέου

http://orthodox-answers.blogspot.com/

Η Mεταμόρφωση του Σωτήρος Χριστού (Αγίου Γρηγορίου Παλαμά)

Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος (Ι. Μονή Αγ. Αικατερίνης Σινά, 12ος αι.)

Εορτάζουμε τη σεπτή μεταμόρφωση του Χριστού και ο λόγος μας είναι για το φως. Το ευαγγελικό κείμενο λέγει: "Έπειτα από έξι ημέρες παραλαμβάνει ο Ιησούς τον Πέτρο και Ιάκωβο και Ιωάννη και τους ανεβάζει ιδιαιτέρως σε υψηλό όρος και μεταμορφώθηκε εμπρός τους και έλαμψε το πρόσωπό του σαν ο ήλιος". Μετά από ποια μέρα αριθμεί τις έξι; Έπειτα από εκείνη που ο Κύριος διδάσκοντας τους μαθητές του, έλεγε ότι πρόκειται να έλθει ο Υιός του ανθρώπου μέσα στη δόξα του Πατέρα του. Δόξα του Πατρός και βασιλεία του καλεί εδώ το φως της μεταμορφώσεώς του. Αυτό εκθέτει σαφέστερα και ο ευαγγελιστής Λουκάς όταν λέγει: "πέρασαν από αυτούς τους λόγους οκτώ περίπου μέρες, τότε αφού παρέλαβε τον Πέτρο και τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη, ανέβηκε στο όρος για να προσευχηθεί και καθώς προσευχόταν, το είδος του προσώπου του έγινε διαφορετικό και τα ενδύματά του άστραψαν από λευκότητα".