Η Πανηπειρωτική Συνομοσπονδία Ελλάδας αποχαιρετά τον Αχιλλέα Χαλκιά

Στο όνομα των απανταχού ξενιτεμένων Ηπειρωτών, στο όνομα των φίλων της Ηπείρου και της λαϊκής παράδοσης, ο κορυφαίος φορέας της Ηπειρώτικης Αποδημίας, η Πανηπειρωτική Συνομοσπονδία Ελλάδας, αποχαιρετά τον πρωτομάστορα της Ηπειρώτικης Μουσικής, τον Αχιλλέα Χαλκιά. 

Ο Αχιλλέας Χαλκιάς, γεννημένος στα 1937 στο ακριτικό Δελβινάκι, ήταν γόνος δύο σπουδαίων μουσικών οικογενειών της Ηπείρου. Ο πατέρας του, ο περίφημος Περικλής Χαλκιάς, έπαιζε κλαρίνο, το ίδιο και ο αδελφός του, σε εκείνον έλαχε να καταπιαστεί με το βιολί στο οποίο μυήθηκε από παιδί παντελώς αυτοδίδακτος. Μεγαλωμένος εν μέσω πολέμου, κατοχής και εμφυλίου, η διαδρομή του ακολούθησε τις δύσκολες αλλά και δημιουργικές, πολυταξιδεμένες στράτες του Ηπειρώτικου μισεμού. Από το Πωγώνι στην Αθήνα και από εκεί για δύο ολόκληρες δεκαετίες στην Αμερική και μετά πάλι πίσω, στην Αθήνα και από εκεί σε όλη την Ελλάδα και στον κόσμο όλο, παντού όπου ταξίδεψε με διαβατήριο τη μουσική του δεξιοτεχνία, ισοϋψής σε καλλιτεχνικό ανάστημα στο πλευρό του αδελφού του, κορυφαίου πρεσβευτή της Ηπειρώτικης Παράδοσης Πετρολούκα Χαλκιά. 

Ο Αχιλλέας Χαλκιάς πρέσβευε όχι μόνο την απαράμιλλη δεξιοτεχνία του στο βιολί αλλά και έναν κόσμο ολόκληρο, τον κόσμο μιας αέναης μουσικής σκυταλοδρομίας γενεών και γενεών σε έναν από τους ύστατους και, ίσως, αναντικατάστατους κρίκους. Εκπροσωπούσε επάξια τους πρωτομάστορες της παράδοσης που επιβεβαίωναν την αξία τους στον αυθεντικό της στίβο, στα πανηγύρια και τις κοινωνικές εκδηλώσεις του λαού μας, στο γενέθλιο τόπο και στην αποδημία και εισέπραταν την αναγνώριση στην αγάπη των Ηπειρωτών σε όλο τον κόσμο αλλά και την αναγνώριση της τέχνης και του ήθους τους από τους συναδέλφους τους κάθε γενιάς. 

Σίγησε για πάντα «το αηδόνι της Ηπείρου», o Αλέκος Κιτσάκης

Ιωάννινα

Σίγησε για πάντα «το αηδόνι της Ηπείρου», Αλέκος Κιτσάκης, ο οποίος έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 81 ετών, ενώ νοσηλευόταν στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ιωαννίνων. Η κηδεία του θα γίνει την Τετάρτη στον Άγιο Νικόλαο Κοπάνων, στα Γιάννενα.

Γεννημένος στο Ριζοβούνι του νομού Πρέβεζας το 1934, ορφανεύει μικρός και εγκαθίσταται στην Αθήνα όπου και αρχίζει να συμμετέχει σε εκδηλώσεις της Ηπειρώτικης Ομοσπονδίας.

Ο Αλέκος Κιτσάκης τα χρόνια εκείνα συμμετείχε και σε φιλανθρωπική εκδήλωση στο θέατρο Reχ, με τη Μαρίκα Κοτοπούλη. Ήταν τότε που η πριγκίπισσα Φρειδερίκη, ενθουσιασμένη, τον πήρε μαζί της στο παλάτι, όπου και διέμεινε για μικρό χρονικό διάστημα. 

Στη συνέχεια τελείωσε το Δημοτικό Σχολείο στο Οικοτροφείο Κέρκυρας (Αχίλλειο Ίδρυμα) και τον Σεπτέμβριο 1949 στάλθηκε στη Μέση Γεωπονική σχολή Πατρών (Σκαγιοπούλειο Ορφανοτροφείο) όπου παράλληλα σπούδασε στο Ωδείο Πατρών, έψελνε στην εκκλησία και παρουσιάζονταν σε εκπομπές Δημοτικού τραγουδιού στο ραδιόφωνο.

Με την επιστροφή του στην Αθήνα συμμετείχε σε εκπομπές της ΕΡΤ ενώ εξασφάλισε, με τη βοήθεια του Μανόλη Καλομοίρη, υποτροφία στο Εθνικό Ωδείο Αθηνών. Αν και ξεκίνησε τις σπουδές, δεν τελείωσε λόγω στράτευσης. Συνεργάστηκε με την Odeon του Μίνωα Μάτσα και ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του στη μουσική βιομηχανία. Υπολογίζεται ότι έχει ηχογραφήσει 2.500 τραγούδια.

Είχε συνεργαστεί με τα μεγαλύτερα ονόματα του ελληνικού τραγουδιού όπως την Καίτη Γκρέι, τον Στέλιο Καζαντζίδη, τη Μαρινέλλα, τη Ρίτα Σακελαρίου, την Τζένη Βάνου, τον Περικλή Περράκη, τον Βασίλη Σούκα, τον Στάθη Κάβουρα, και πολλούς άλλους καλλιτέχνες.

Βλαχόστρατα - Η... "Εγνατία οδός" Ηπείρου - Θεσσαλίας !

Η Βλαχόστρατα χρησιμοποιούνταν απο τα αρχαία χρόνια ως μονοπάτι που συνέδεε την Θεσσαλία με την Ήπειρο αλλά και ως τα προηγούμενα χρόνια για την μεταφορά των εμπορευμάτων. 

Το μήκος της οδού που διασώζεται σήμερα είναι περίπου 1 χλμ και βρίσκεται παράλληλα στο δασικό δρόμο Νεραϊδοχωρίου – Βλάχας.

Φθάνοντας στο Νεραιδοχώρι και κατεβαίνοντας στο ποτάμι θα συναντήσετε τον παλιό μύλο του χωριού. Απο εκεί ξεκινάει το μονοπάτι της παλιάς Βλαχόστρατας ή Σκάλας το οποίο καταλήγει στο Ξυλογέφυρο. Λίγο μετά τον μύλο υπάρχει το παλιο μονότοξο πέτρινο γεφύρι του Χατζηπέτρου το οποίο χτίστηκε περίπου το 1700 για να καλύψει τις τότε ανάγκες μετακίνησης.

Η θέα είναι μοναδική και παράλληλα μπορείτε να καθήσετε στα παγκάκια που διαθέτει για να την απολαύσετε. Στο τέλος του μονοπατιού θα συναντήσετε την Βρύση 'Σουλειμάν' ή Βρύση Φτελιά όπως ονομάζεται σήμερα. Το καθαρό και κρύο νερό της θα σας ξεδιψάσει.

Εικόνες από μια άλλη εποχή.. 

εικόνες της μετακίνησης των Βλάχων στην παραδοσιακή Βλαχόστρατα του Ασπροποτάμου με τις ενδιάμεσες στάσεις στα κονάκια. Αναβίωση του καραβανιού αυτού το 1988 με μετακίνηση προς το Ξυλογκέφυρο της Ελάτης για εκδήλωση με χορευτικά. Πρωτεργάτης ο Γαρδικιώτης Σωτήρης Γοργογέτας που, στη μουσική επένδυση του video, τραγουδά το "Για μένα βρέχουν τα βουνά". Κλαρίνο ο αξέχαστος Γιώργος Βούκιας, παλιός αυθεντικός μουσικός και άνθρωπος από το Γαρδίκι Ασπροποτάμου.

Επίσης, το δεύτερο βίντεο που γυρίστηκε το 1981 είναι από την "Σκάλα Χατζηπέτρου"

Μοιρολόι Ηπειρώτικο: 28η Οκτωβρίου 1940 - Τιμής Ένεκεν

Το κλαρίνο βαρεί το μοιρολόι.... Το μοιρολόι..... Και θαρρείς πως κάθε τι γύρω σου μεταμορφώνεται. Μεταμορφώνεται από μια άχαρη και συνηθισμένη τσιμεντούπολη σε δάσος, σε χωριό, σε πετρόχτιστα σπίτια, σε κάρα, σε αλέτρια, σε αργαλειούς, σε γάστρες. Το μοιρολόι φέρνει θύμησες, από αυτές που μόνο οι παππούδες γνωρίζουν.... Σαν βγαλμένα από μια άλλη εποχή, έρχονται το ένα μετά το άλλο να σε στοιχειώσουν τα φαντάσματα εκείνα. Τα άταφα σώματα Ελλήνων στρατιωτών, οι υπέρτατες θυσίες των Ηπειρωτισσών, η χαρά της απελευθέρωσης και ξανά η απόγνωση και το κλάμα της σκλαβιάς των Βορειοηπειρωτών. 

Το ΟΧΙ του 1940, που τόσο αβίαστα το προφέρουμε σήμερα, δεν υπήρξε πραγματικά. Δεν είπε μόνο ο Μεταξάς το ΟΧΙ. Αλλά ο Ελληνικός λαός, μην υπολογίζοντας ζωή, περιουσία, υλικά αγαθά, ρίχθηκε στον Αγώνα για την σωτηρία ενός ιδανικού που υπερβαίνει κάθε άλλου... της Ελευθερίας. Και πίσω από τους στρατιώτες, οι Ηπειρώτισσες γυναίκες, εξαθλιωμένες από τη φτώχεια και τις αγροτικές εργασίες, απελπισμένες από τους άντρες, τους γιους και τους πατεράδες τους, που έφυγαν να πολεμήσουν στα απάτητα Ηπειρώτικα και Βορειοηπειρώτικα βουνά, δεν δίστασαν, αλλά παρακάμπτοντας κάθε εμπόδιο, κάθε περιορισμό του φύλου τους πολέμησαν στο πλευρό των ανδρών μεταφέροντας πολεμοφόδια και σε μερικές περιπτώσεις, πολεμώντας κι όλας. 

Εκεί, στην Πίνδο, στην σημερινή Αλβανία, οι Έλληνες Βορειοηπειρώτες, λίγο σκάβουν και ανακαλύπτουν ακόμη τα κόκκαλα των Ελλήνων, όσων δεν είχαν κανέναν μαζί τους να τους θάψει με τις τιμές ηρώων, όπως τους άξιζε. Και εδώ, το μοιρολόι αυτό, ο επικήδειος θρήνος, ας ταξιδέψει στους ουρανούς να αποδόσει Τιμής Ένεκεν ένα τελευταίο αντίο και ένα μεγάλο Ευχαριστώ. 

Ας γίνει το παράδειγμα των προγόνων μας, φωτεινό σημάδι στο σκοτεινό τούνελ των εποχών που διανύουμε.... Αν ποτέ βρεθούμε σε τρομερές δυσκολίες, τότε όλοι μας θα ξέρουμε ποιος είναι ο δρόμος... Δύσκολος, απάτητος όσο σε ένα βουνό, αλλά ένδοξος, ηρωικός..... δρόμος που ταιριάζει μόνο σε παλικάρια και λεβέντισσες.....

Έφυγε ο μεγάλος δεξιοτέχνης του κλαρίνου Στέργιος Μάσιος

Έφυγε ο δεξιοτέχνης του κλαρίνου και σπουδαίος εκτελεστής 

Στέργιος Μάσιος ή αλλιώς Μασόπουλος...

Ένας δημοφιλής μουσικός που, προστάτεψε την πατρώα μας μουσική, παρέμεινε αυθεντικός και με το βιωματικό του παίξιμο άγγιζε και ξεσήκωνε παλαιότερους και νεώτερους, σ' ένα παίξιμο που ανάβλυζε από την ψυχή όλων μας. 

Μ' αυτό το παίξιμο αρραβώνιασε, πάντρεψε, βάφτισε, γλέντησε και πανηγύρισε γενιές και γενιές. 

Με το κλαρίνο του, έδινε ζωή όχι μόνο στο Μέτσοβο αλλά και σε όλα τα παραπλήσια χωριά, πολύ περισσότερο δε, στις καρδιές των κατοίκων..!!!

Θα τον θυμόμαστε πάντα με το μοναδικό προσωπικό ηχόχρωμα και χαρακτήρα του, αφού έγραψε τη δική του ιστορία στον κύκλο του...

Θα ζεις πάντα στην σκέψη και στην καρδιά μας!

Στέργιος Τσούτσος (Μάσιος)

Είναι μια πρόκληση για τους νέους οργανοπαίκτες να τον μελετήσουν, να τον μιμηθούν...

Η μουσικοχορευτική παράδοση του Μετσόβου παρουσιάζεται αισθητά διαφοροποιημένη από τις αντίστοιχες άλλων περιοχών. Η άγρια λιτότητα του ορεινού τοπίου της Πίνδου, εκτός από τη δημιουργία μιας ιδιότυπης κοινωνίας, επηρέασε και τη παραδοσιακή μουσική με αποτέλεσμα να συναντούμε τα εξής χαρακτηριστικά: σύντομες μελωδικές γραμμές, ήχο λυπητερό, ρυθμό αρμονικό. Ακόμα και τα τραγούδια με εύθυμο σκοπό ή με σατυρικό περιεχόμενο ηχούν “βαριά”. 

Βασικό μουσικό σχήμα της περιοχής του Μετσόβου είναι η κομπανία, αποτελούμενη από κλαρίνο, βιολί, λαούτο και ντέφι. Όλα μαζί «συμπράττουν» σε μια μουσική πανδαισία, αλλά το κάθε όργανο ξεχωριστά διατηρεί τη δική του ευκαμψία, ώστε να αποδώσει όλες τις αποχρώσεις του σε ήχο.

Ο Στέργιος Μάσιος ήταν ένας οργανοπαίκτης που, μέχρι το 2011 που σταμάτησε να παίζει, παρέμεινε φανατικά άκρως παραδοσιακός. Διακρίθηκε για τη δεξιοτεχνία του και τη μεγάλη «παιχτική» ικανότητα. Έμαθε τους σκοπούς και τα τραγούδια από τους αρχαιότερους οργανοπαίκτες (Γιάννη Ντόκο, Κώστα Δημητρούλα) και με τη «παιχτική» του ικανότητα έκανε τα τραγούδια πιο όμορφα αλλά και συγχρόνως πιο δύσκολα. 

Παιδιά απ' τον Ασπροπόταμο

Γαρδίκι

Τραγούδι σε ρυθμό εξάσημο (τσάμικο)

Το ποιητικό κείμενο:

Παιδιά απ' τον Ασπροπόταμο 

κι απ' το τρανό Γαρδίκι,

κι απ' της Κουρούνας τις σπηλιές,

(κι από της Πίνδου τα χωριά)

λεβέντες παληκάρια,

Τούρκο μην προσκυνήσετε, 

οχτρό μη φοβηθείτε!

Και πώς αυτό τραγουδιέται:

Ωρέ παιδιά απ' τον Α-, ωχ παιδιά απ' τον

Ασπροπόταμο.

Παιδιά απ' τον Ασπροπόταμο, 

κι απ' το τρανό Γαρδίκι.

Γρηγόρης Χατζηλυμπέρης - Ο αυθεντικός εκφραστής της ασπροποταμίτικης παράδοσης

Ὁ Γρηγόρης Χατζηλυμπέρης γεννήθηκε στὴν Ἀθήνα τὸν Γενάρη τοῦ '86, ἀπὸ μάνα μὲ καταγωγὴ ἀπό τὸ Γαρδίκι Ἀσπροποτάμου, καὶ πατέρα μὲ καταγωγὴ ἀπὸ τὸ Ῥωμέϊκο Λεβαδέων, καὶ οἱ δύο ὅμως μεγαλωμένοι στὴν πρωτεύουσα. Παρ' ὅλα αὐτά, τὰ καλοκαίρια στὸ Γαρδίκι, οἱ ἱστορίες ἀπὸ τοὺς γαρδικιῶτες παπποῦδες, τὰ βιώματα τῶν γονέων σὲ οἰκογένειες τῆς Ἀθήνας ποὺ εἶχαν βαθιὰ σύνδεσι μὲ τὶς ῥίζες τους, ἀλλὰ καὶ ἡ συμμετοχὴ σὲ δραστηριότητες τῆς ἐν Ἀθήναις Ἀδελφότητας Γαρδικιωτῶν, ἦταν σημαντικὰ ἐρεθίσματα ποὺ τὸν ὁδήγησαν ἐντελῶς φυσικὰ καὶ ἀσυναίσθητα στὴν ἐνασχόλησι μὲ τὴν παράδοσι, κυρίως τὴν μουσικοχορευτική. Ἐχοντας ἤδη ἀπὸ τὰ πρῶτα σχολικὰ χρόνια μουσικὴ παιδεῖα (κιθάρα καὶ θεωρητικὰ), παράλληλα μὲ τὴ φοίτησι στὸ γυμνάσιο ξεκινᾶ νὰ μαθαίνει κλαρίνο ἔχοντας ἀρχικὰ -γιὰ σύντομο διάστημα- ὡς πρῶτο δάσκαλο τὸν Θεόδωρο Τασοῦλα, ἀλλὰ κυρίως μὲ τὴ νοερὴ καὶ …ἀπὸ κασσετῶν καθοδήγησι τοῦ ἀείμνηστου Σωτήρη Σγούρου. Ἡ γνωριμία μὲ τὸν τελευταῖο, τὴν τελευταῖα δεκαετία πρὶν τὸ θάνατο τοῦ μεγάλου Ἀσπροποταμίτη δεξιοτέχνη, ὑπήρξε καταλυτική. Ἔπειτα ἀπὸ τὶς πανελλήνιες ἐξετάσεις, κατὰ τὴν φοίτησι στὴν ἱατρικὴ σχολὴ Ἀθηνῶν ἀλλὰ καὶ ἕως σήμερα, μερικὰ βήματα πρὶν τὴν ἀρχὴ τῆς εἰδίκευσης στὴν καρδιολογία, συνεχίζει τὴν ὄμορφη καὶ ζωοποιὸ διαδρομὴ στὰ μονοπάτια τοῦ μουσικοῦ μας Τρόπου, ὡς ἐραστὴς τῆς ἀληθινῆς αὐτῆς τέχνης τοῦ λαοῦ μας. Πέρα ἀπὸ τὸ κλαρίνο,  ἡ γνώσι τῆς κιθάρας τὸν ὁδήγησε νὰ πιάσει στὸ λαοῦτο ὡς συνοδευτικό ὄργανο, ἐνὼ παράλληλα, κυρίως μέσα ἀπὸ τὰ γλέντια, καλλιεργοῦνταν καὶ τὸ τραγούδι· ἀποκορύφωμα ἡ ἐνασχόλησι μὲ τὴν ψαλτικὴ τέχνη καὶ ἡ ἀπόκτησι πτυχίου ἱεροψάλτου (2009).  Ἐξαιρετικὴ σημασία ἔπαιξαν καὶ παίζουν, ἡ γνωριμία μὲ τοὺς ἀειθαλεῖς Σωτήρη Τόγελο καὶ Σωτήρη Γοργογέτα, τοὺς «βάρδους τ' Ἀσπροποτάμου», ἡ ἐτέρα νοερᾶ διδαχὴ ἀπὸ τὰ ὄσα ἄφησε πολύτιμη κληρονομιὰ ὁ μεγᾶλος (μεγαλύτερος μάλλον) μουσικὸς τ' Ἀσπροποτάμου, Δημοσθένης Βλαχαγγέλης, ἡ συνεργασία μὲ πολλοὺς παλιοὺς δημοτικοὺς μουσικοὺς στὰ Τρίκαλα ἀλλὰ καὶ στὴν Ἀθήνα, μὰ -last but not least ὅπως λέν' καὶ στὸ Γαρδίκι!- ἡ ἀλληλεπίδρασι μὲ τόσους νέους, ἐκκολαπτόμενους καὶ ὁλοκληρωμένους, ἐρασιτέχνες καὶ ἐπαγγελματίες μουσικοὺς ἐπίσης σὲ Ἀθήνα καὶ Τρίκαλα. Καρπὸς αὐτοῦ τοῦ γόνιμου συνομίληκου μουσικοῦ διαλόγου ὑπήρξε καὶ ἡ πρώτη ἐπίσημη δισκογραφικὴ δουλειά, τὰ «Γαρδικιώτικα βιώματα», στὴν ἐταιρεῖα «Ηχογέννησι» τοῦ Παναγιώτη Καλαμπάκα στὰ Τρίκαλα, παραγωγὴ τῆς Ἀδελφότητας τῶν ἐν Ἀθήναις Γαρδικιωτῶν (2010). Σημεῖο τῶν καιρῶν αὐτὴ ἡ μεταστροφὴ ἀρκετῶν πλέον νέων τῶν ἀστικῶν κέντρων στὰ πατρώα, σημάδι ἐλπίδας· ἀπὸ 'κει ποὺ οἱ νέοι ὡς δυτικολᾶτρες ἀποστρέφονταν τὴν παράδοσι, μερικὰ χρόνια πρίν, τώρα πλέον νὰ ἀσχολοῦνται ἐπιστημονικὰ καὶ ἄκρως ἀγαπητικά, ἐρωτικὰ θὰ ἔλεγα μαζί της. Σημάδι, λές, πὼς ἔρχεται ὁ καιρὸς ὅπου θὰ λάβουν τὰ ὄνειρα ἐκδίκησι.

H Παράδοση είναι η συλλογική ψυχή ενός ολόκληρου λαού

Της Κατερίνας Ελληνίδου, ερμηνεύτριας ελληνικών παραδοσιακών στο συγκρότημα «Γραικοί»

Με ρωτάτε τι είναι για μένα η παραδοσιακή μουσική.

Πως θα μπορούσα όμως να μιλήσω γι’ αυτήν αν δεν ανατρέξω στις ρίζες που ο ίδιος ο χαρακτηρισμός της μουσικής μας οδηγεί. Την παράδοσή μας. Ρίζες που πηγαίνουν πολύ βαθιά.

Σε ένα κυριακάτικο τραπέζι στρωμένο με το λευκό τραπεζομάντηλο της γιαγιάς και γύρω του μαζεμένη όλη η αγάπη. Στις γιορτές των Χριστουγέννων, των Αποκριών και στου Πάσχα την κατάνυξη.

Στις προετοιμασίες των γάμων, από το στόλισμα της νύφης μέχρι και την πρώτη νύχτα του ζευγαριού. Πίσω στα παραμύθια της γιαγιάς, στα νανουρίσματα της μάνας, ακόμα και στα μοιρολόγια που συνόδευαν τους αγαπημένους μας στο τελευταίο τους ταξίδι.

Στη σπορά, στο θέρος και γενικά σε όλες τις γεωργικές εργασίες. Μέσα σε όλα αυτά υπάρχει το στοιχείο της συνεύρεσης και τα αισθήματα που γεννιούνται από αυτήν την συνεύρεση.

Η αγάπη, ο έρωτας, ο πόνος, η νοσταλγία, η ξενιτιά και ένα σωρό άλλα. Αισθήματα που μοιράζονταν οι άνθρωποι μεταξύ τους.

Η παράδοση για μένα είναι κάτι το ζωντανό που δεν σταματά. Είναι ψυχή. Η συλλογική ψυχή ενός ολόκληρου λαού.

Κάποτε διάβασα πως όποιος δεν γνωρίζει τα τελευταία πεντακόσια χρόνια της ιστορίας και της παράδοσης του τόπου του… απλά δεν υπάρχει.

Όσοι ζουν , σύμφωνα με τα ήθη και τα έθιμα του τόπου τους, θλίβονται βαθιά, όταν αναγκάζονται να μεταναστεύσουν και να ζήσουν μια διαφορετικότητα. Αυτή η ψυχή έχει φωνή. Είναι τα παραδοσιακά μας τραγούδια.

Μεταφέρθηκαν από στόμα σε στόμα, από γενιά σε γενιά και κλείνουν μέσα τους όλα όσα έχω αναφέρει.

Μουσικός Χάρτης του Ελληνισμού - Μουσική από την Ήπειρο

Ο δεύτερος αυτός τόμος της σειράς Μουσικός Χάρτης του Ελληνισμού είναι αφιερωμένος στη Μουσική από την Ήπειρο. Στο λεύκωμα παρουσιάζεται ο μουσικός πολιτισμός της Ηπείρου, που είναι μια παράδοση μακρά, αλλά και ζωντανή και σε εξέλιξη. Προσεγγίζεται το θέμα σε συνάρτηση με τη φυσική γεωγραφία και την ανθρωπογεωγραφία του χώρου. Ο “μουσικός χάρτης” διαμορφώνεται από τα μεγάλα μουσικά κέντρα και τα δίκτυα κίνησής τους, με στόχο τον πληρέστερο προσδιορισμό των περιοχών που έπαιξαν και συνεχίζουν να παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Ταυτόχρονα αναδεικνύεται το δίκτυο επιρροής των κέντρων αυτών προς τις περιφέρειες καθώς και τα τοπικά ιδιώματα. 

Στους τρεις ψηφιακούς δίσκους (CDs) που συνοδεύουν την έκδοση καταγράφονται χαρακτηριστικά τραγούδια της Ηπείρου. Το μεγαλύτερο μέρος του ηχητικού υλικού προέρχεται από νέες ηχογραφήσεις, που αναδεικνύουν τις τοπικές “σχολές” και τις μουσικές πρακτικές, αλλά και από “κλασικές” ηχογραφήσεις μεγάλων μουσικών.

Ευχαριστούμε θερμά τους συγγραφείς και τις υπηρεσίες του Ιδρύματος για την επιμελημένη αυτή έκδοση. Είναι βέβαιο ότι ο αναγνώστης, ο ακροατής και ο μελετητής θα εκτιμήσουν και την προσπάθεια και το αποτέλεσμα.

Δημήτριος Γ. Σιούφας

Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων

και Πρόεδρος του Ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων

για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία

Μουσική από την Ήπειρο

~ Εδώ

Στέργιος Δαρδακούλης - Το καμάρι της ελληνικής παράδοσης

Γιος του Γιώργου και της Κωσταντίας Δαρδακούλη από το Μακρυχώρι Λάρισας. Είναι βλαχόφωνος με καταγωγή από το Περιβόλι της Πίνδου. Γεννήθηκε στο Παλαιό Σκυλίτσι της Ημαθίας. Τραγουδάει από πολύ νεαρή ηλικία δίπλα στον αείμνηστο κλαρινίστα Ηλία Ανδρέου με τον οποίο έγραψε σε βινύλιο 12 τραγούδια ελληνόφωνα και βλαχόφωνα. 

Έχει τραγουδήσει σε πάρα πολλές χώρες του κόσμου όπως ο Καναδάς, η Γερμανία, η Ελβετία, η Σερβία, η Αλβανία, η FYROM, η Ρουμανία, η Αυστραλία, το Βέλγιο κλπ. αφήνοντας με το τραγούδι του πίσω του χαρές και νοσταλγία στους ξενιτεμένους μας. Συνεργάστηκε με μεγάλους μουσικούς του παραδοσιακού μας τραγουδιού όπως ο Κωστάκης Ζέρβας, ο Βασίλης Έξαρχος, ο Σταύρος Καψάλης, ο Νίκος Ράρρας, ο Γιώργος Μπραχόπουλος, ο Λάμπρος Μόσιος, ο Νίκος Χαλιγιάννης κλπ. Τραγούδησε δίπλα σε εξαίρετους συναδέλφους του όπως ο Κ. Τζήμας, ο Αντώνης Κυρίτσης , ο Σάββας Σιάτρας και πολλούς άλλους. 
Φιλοδοξεί να ερμηνεύσει πολλά τραγούδια ακόμη και να βάλει και αυτός έναν κρίκο στην αλυσίδα αυτών που κράτησαν ψηλά το δημοτικό μας τραγούδι και ιδιαίτερα αυτό του βλαχόφωνου.

Σεργιάνι στα μονοπάτια της φύσης με συνοδοιπόρο το δημοτικό τραγούδι

Του Κώστα Β Αναγνώστου

Φοιτητή Πολυτεχνικού Τμήματος Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών

Στο λυκαυγές της 2ης δεκαετίας του 21ου αιώνα, μιας εποχής που δίκαια έχει χαρακτηριστεί ως «η εποχή των τέλειων μέσων και των συγκεχυμένων σκοπών», παρατηρούμε πως καίριοι θεσμοί της κοινωνίας μας κλονίζονται συθέμελα. Καθημερινά, ερχόμαστε αντιμέτωποι με άσχημα φαινόμενα κοινωνικής αναλγησίας. Κομφορμισμός, Υλισμός, Εγωπαθής βίος, Ξενομανία, Παγκοσμιοποίηση, Ωχαδερφισμός, απομάκρυνση από την Φύση, τα Πατροπαράδοτα, τις Τέχνες, την Εκκλησία, το Δημοτικό Τραγούδι, συνθέτουν λίγο πολύ το πάζλ του σημερινού γίγνεσθαι. Σε αυτά τα πλαίσια, αν κάνουμε μια αναδρομή στο παρελθόν, θα διαπιστώσουμε πως δυο από τους παραπάνω τομείς σεργιανούν μαζί στο μονοπάτι του χρόνου. Αυτοί δεν είναι άλλοι από τη Φύση και το Δημοτικό Τραγούδι. Δύο οντότητες άρρηκτα συνδεδεμένες διαχρονικά, με την μία να προσδιορίζει την άλλη και τις δυο μαζί να ομορφαίνουν τον πολιτισμό και την καθημερινότητά μας. Όμως, ποιά η σημασία της κάθε μίας οντότητας για τον άνθρωπο και πως το «πάντρεμά» τους επηρεάζει τη ζωή μας;

Η Φύση αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ανθρώπινης υπόστασης, άρα και των στοιχείων που συνδέονται με αυτή. Κατ’ ουσίαν, πρόκειται για το υπερσύνολο δύο βασικών οντοτήτων. Της χλωρίδας και της πανίδας, που συνθέτουν το φυσικό περιβάλλον στο οποίο δραστηριοποιούμαστε, αποτελώντας έναν μικρό κρίκο αν θεωρήσουμε πως αυτό αποτελεί μια αέναη αλυσίδα.

Η Μουσική γεωγραφία της Βλαχόφωνης Ρωμιοσύνης - Λ.Σ.Βλάχων Βόλου, Ημερολόγιο 2013

Εκδόθηκε το συλλεκτικό ημερολόγιο 2013 του Λαογραφικού Συλλόγου Βλάχων Βόλου που περιλαμβάνει 12 μοναδικές σελίδες αφιερωμένες στη μουσική παράδοση της Βλαχόφωνης Ρωμιοσύνης και σε παραδοσιακούς μουσικούς 

και τραγουδιστές, ως φόρο τιμής 

για την πολύτιμη συνεισφορά τους, 

καθώς και cd με σπάνιες 

αυθεντικές ηχογραφήσεις με τίτλο 

''Αρμάνοι, Παραδοσιακοί 

Οργανοπαίχτες και Τραγουδιστές''.

Για να προμηθευτείτε το Ημερολόγιο 2013  επικοινωνήστε με τον  

Λαογραφικό Σύλλογο Βλάχων Βόλου

ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΒΛΑΧΩΝ ΒΟΛΟΥ - Ένθετο Ημερολογίου 2013

Η Μουσική γεωγραφία της Βλαχόφωνης Ρωμιοσύνης

Η περιοχή του Μετσόβου είναι, όπως φαίνεται, «το σημαντικότερο κέντρο της βλαχοφωνίας στα Βαλκάνια», κυρίως για το λόγο ότι εκεί τα πολιτικά προβλήματα δεν έλαβαν μεγάλη έκταση. Μετσοβίτης ήταν ο τραγουδιστής Δημοσθένης Τσιτσιμήτσος ή Μπλάνας, ο οποίος μάλλον είναι ο πρώτος που δισκογραφεί βλαχόφωνα τραγούδια σε δίσκους γραμμοφώνου τη δεκαετία του '30. Η μουσική παράδοση του Μετσόβου εκπροσωπήθηκε και εκπροσωπείται κυρίως από την οικογένεια των Μπααίων, με κυριότερους τον αείμνηστο Αυγερινό (κλαρίνο), τον Στέργιο (φωνή) και τον Τάκη ή Γιασιά (τραγούδι, βιολί). Σπουδαίος μουσικός, και ίσως ακόμη κοντύτερα στην παλαιά παράδοση, είναι ο Στέργιος Μάσιος (κλαρίνο). Τέσσερις δίσκοι ακτίνας εκδόθηκαν πριν από περίπου μια δεκαετία από το δήμο Μετσόβου. και την τρικαλινή φωνογραφική εταιρεία Ηχογέννηση. Πριν από αυτούς υπάρχει μια αλυσίδα από κασέτες της Ηχογέννησης, κυρίως ανώνυμες συλλογές με «βλάχικα τραγούδια του Μετσόβου». Πολλές παρουσιάζουν τεράστιο ενδιαφέρον, καθώς καλύπτουν μια χρονική περίοδο για την οποία η γνώση μας είναι ελλιπέστατη. Στη γειτονική Μηλιά, ο Μιχάλης Μαγειρίας, σήμερα Πρόεδρος της Π.Ο.Π.Σ.Β. και επικεφαλής του τοπικού πολιτιστικού συλλόγου, εξέδωσε ένα ωραιότατο τετραπλό δίσκο με καταγραφές βλαχόφωνων τραγουδιών.

Νοτιότερα του Μετσόβου συναντά κανείς άλλες δύο εστίες βλάχικης μουσικής παράδοσης. Η μια είναι τα χωριά στα Τζουμέρκα, όπως το Συρράκο, οι Καλαρρύτες, το Βαθύπεδο, το Παλαιοχώρι. Εδώ ιδιαίτερη αναφορά χρειάζεται η οικογένεια των Γεροδημαίων, με κυριότερους τον Γιάννη (τραγούδι), τον Γιώργο (κλαρίνο) και τον Νίκο (βιολί), για τους οποίους κυκλοφόρησε πρόσφατα ο τριπλός δίσκος Στον Πλάτανο Στη Γκούρα (Πνευματικό Κέντρο Κοινότητας Συρράκου, 2004). Σ' αυτούς πρέπει να προστεθεί ο πολύ νεότερος Πέτρος Μόκκας (τραγούδι, κλαρίνο). Άλλος ένας δίσκος από το Συρράκο είχε κυκλοφορήσει το 2001 από τη Διεθνή Οργάνωση Λαϊκής Τέχνης. 

Τίμησαν τον Τάσο Χαλκιά στα Γιάννενα

Χωρίς να λείπει η συγκίνηση, η συναυλία-αφιέρωμα στον Τάσο Χαλκιά - που έγινε με αφορμή την συμπλήρωση των 20 χρόνων από τον θάνατο του - την Πέμπτη το βράδυ στα Ιωάννινα εξελίχτηκε σε μια Ηπειρώτικη γιορτή!.

Οι θεατές τραγούδησαν για δυο ώρες και στο τέλος έγιναν ένα με τους καλλιτέχνες χορεύοντας μαζί τους επάνω στην σκηνή!!

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή.. Ο Τάσος Χαλκιάς «υποδέχεται» μέσα από την οθόνη τον κόσμο που σχεδόν  γέμισε το θέατρο της ΕΗΜ. Ένα φωτισμένο κλαρίνο σε μια άδεια καρέκλα θύμιζε την απουσία-παρουσία του μεγάλου Ηπειρώτη καλλιτέχνη..

Στην έναρξη της συναυλίας ο δημοσιογράφος της ΕΡΑ Ιωαννίνων Στέφανος Ντόβας θυμήθηκε τον Τάσο Χαλκιά.

Σκοτάδι.. Εναρξη με το φωτισμένο κλαρίνο στην άδεια καρέκλα. Στην οθόνη ο Τάσος Χαλκιάς: «Ονομάζομαι Αναστάσιος Χαλκιάς. Κατάγομαι από το Φωτεινό Ιωαννίνων. Γεννήθηκα το 1914..» για να ακολουθήσει το γνωστό σε όλους «Ηπειρώτικο μοιρολόι» του παιγμένο από τον ίδιο..

Ηδη έχουν πάρει θέση στην σκηνή τα παιδιά της Παραδοσιακής ορχήστρας και του Φωνητικού συνόλου του Μουσικού Σχολείου Ιωαννίνων υπό την διεύθυνση της Γεωργίας Καρβούνη.. Η συνέχεια της παράδοσης! 

Λίγα λεπτά αργότερα μαζί τους θα τραγουδήσει και  ο οικοδεσπότης της βραδυάς Λάκης Χαλκιάς..

Ηπειρώτικο γλέντι στον Φρόντζο για τον Τάσο Χαλκιά - Συνέντευξη τύπου στα Ιωάννινα

Με αφορμή την συναυλία που θα γίνει την Πέμπτη 5 Ιουλίου στις 21.15 στο υπαίθριο θέατρο της Ε.Η.Μ. στον Φρόντζο για τα 20 χρόνων από τον θάνατο του κορυφαίου Ηπειρώτη κλαρινίστα Τάσου Χαλκιά, ο γιός του Λάκης Χαλκιάς συνάντησε σήμερα το πρωί, σε αίθουσα του ξενοδοχείου «Παλλάδιον» τους πολιτιστικούς συντάκτες των ΜΜΕ των Ιωαννίνων.

Είπε ότι είναι συγκινημένος που θα ξανά τραγουδήσει στο θέατρο της ΕΗΜ όπου έχει ζήσει στο παρελθόν ξεχωριστές στιγμές στο πλευρό του πατέρα του.

Μίλησε με τρυφερότητα για εκείνον «που με το κλαρίνο του έστειλε στα πέρατα του κόσμου τα μοιρολόγια μας και την Ηπειρώτικη μουσική μας».

Από παιδάκι φτωχό και πεινασμένο σε κάποιο χωριό της Ηπείρου, ο Τάσος Χαλκιάς βρέθηκε να παίζει σε Ευρώπη και Αμερική και να τον υμνούν σπουδαίοι «σπουδαγμένοι» της μουσικής άνθρωποι. Ηταν ο άνθρωπος που εξήντα ολόκληρα χρόνια πάλεψε να κρατήσει την παράδοση μας ζωντανή και να την μεταφέρει ατόφια στους νεώτερους. Μια ήταν η φράση που έλεγε μέχρι τα τελευταία του ο μπάρμπα Τάσος «Την παράδοση και τα μάτια σας!!», που δυστυχώς, όπως είπε ο Λάκης Χαλκιάς η Πολιτεία – και όχι μόνο - δεν άκουσε ποτέ!.

Λάκης Χαλκιάς - Συνέντευξη στην «Ελευθερία» της Ηπείρου με αφορμή την συναυλία για τον Τάσο Χαλκιά

Ο Λάκης Χαλκιάς μιλά για τον πατέρα του και το δημοτικό τραγούδι, λίγες ημέρες πριν τη συναυλία – αφιέρωμα στον μεγάλο Ηπειρώτη κλαρινίστα Τάσο Χαλκιά που θα γίνει την Πέμπτη 5 Ιουλίου στις 21.15 στο θέατρο της Ε.Η.Μ. στα Ιωάννινα.

Γράφει ο Αποστόλης Τζελέτας

Η συναυλία της Πέμπτης στο υπαίθριο θέατρο της ΕΗΜ στα Γιάννενα  για την συμπλήρωση είκοσι χρόνων από τον θάνατο του μεγάλου Τάσου Χαλκιά, ήταν απλά η αφορμή για τη συνέντευξη με το γιό του, τον γνωστό τραγουδιστή Λάκη Χαλκιά. Αναμφίβολα πρόκειται για ένα κορυφαίο πολιτιστικό γεγονός, ένα ηπειρώτικο γλέντι και όχι μνημόσυνο όπως λέει και ο ίδιος ο Λάκης Χαλκιάς, ωστόσο δε θα μπορούσαμε να μείνουμε μόνο σε αυτό.

Όταν σου δίνεται η ευκαιρία να συνομιλήσεις με έναν από τους λίγους εναπομείναντες γνήσιους εκφραστές της δημοτικής παράδοσης, είναι φυσικό και επόμενο να θέλεις να έχεις την δική του οπτική γωνία για αυτό που σήμερα ονομάζουμε παραδοσιακή μουσική, για τους ανθρώπους που την υπηρετούν, αλλά και για τα πανηγύρια. Η έκπληξη είναι δεδομένη όταν έρχονται απαντήσεις, που δεν είναι «στρογγυλεμένες», αλλά βγαίνουν κατευθείαν από την ψυχή του Λάκη Χαλκιά, που και άποψη έχει για το χώρο που υπηρετεί, και – το κυριότερο – δε διστάζει να την εκφράσει.

Κουβαλάτε ένα βαρύ όνομα. Αισθάνεστε τυχερός για το ότι είστε ο συνεχιστής μιας μουσικής κληρονομιάς πολλών δεκαετιών ή η ευθύνη βαραίνει στις πλάτες σας;

Ηπειρώτικο «Γλέντι» στη μνήμη του Τάσου Χαλκιά

Πέμπτη 5 Ιουλίου στα Ιωάννινα. 

Με αφορμή την συμπλήρωση είκοσι χρόνων από τον θάνατο του μεγάλου Ηπειρώτη κλαρινίστα Τάσου Χαλκιά, ο γιός του ο γνωστός τραγουδιστής Λάκης Χαλκιάς οργανώνει στα Ιωάννινα την Πέμπτη 5 Ιουλίου και ώρα 21.15 στο Υπαίθριο θέατρο της Εταιρείας Ηπειρωτικών Μελετών [Φρόντζος] συναυλία αφιερωμένη στη μνήμη του. 

Μαζί με τον Λάκη Χαλκιά τραγουδούν ο Σάββας Σιάτρας, η Αρετή Κετιμέ, ο Δημήτρης Υφαντής, η Νότα Καλτσούνη και ο Λάμπρος Χαλκιάς. Τους συνοδεύει η 8μελής ορχήστρα του Χρήστου Χαλκιά με σολίστες στο κλαρίνο τον Σταύρο Καψάλη και Γιώργο Κοτσίνη. Συμμετέχει η Παραδοσιακή ορχήστρα και το φωνητικό σύνολο του Μουσικού Σχολείου Ιωαννίνων υπό την διεύθυνση της Γεωργίας Καρβούνη και του Χρήστου Ντούλια και το Παραδοσιακό χορευτικό συγκρότημα του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Ιωαννιτών υπό την διεύθυνση του Ηλία Γκαρτζονίκα και του Νίκου Νούσια. 

Η συναυλία γίνεται με την υποστήριξη του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Ιωαννιτών, της Εταιρείας Ηπειρωτικών Μελετών και με την χορηγία της φέτα «Ηπειρος». 

Εισιτήρια [10 ε] από το ταμείο του Πνευματικού Κέντρου [Αγ.Μαρίνας 55, τηλ. 26510 83961- 83840] από τα βιβλιοπωλεία «Ελευθερουδάκης» [Κατσαδήμα 7] «Αναγνώστης» [Πυρσινέλλα 11] και τα καταστήματα Rock shop [Πουτέτση 1α] «Ιρις» [Γρ.Σακκά 20] Πληροφορίες 6949 893555. 

Aπό τους στυλοβάτες της μουσικής μας παράδοσης, από τους σημαντικότερους δεξιοτέχνες στο κλαρίνο, ο Τάσος Χαλκιάς επί έξι δεκαετίες συνέβαλε στη διάδοση και την διατήρηση της αυθεντικής παραδοσιακής μουσικής. Συνεχιστής της ιστορίας της οικογένειας των Χαλκιάδων που πρωτοεμφανίστηκε στην Ηπειρο το 1857. 

Το Μουσικό Σχολείο Ιωαννίνων για τον πρώτο δάσκαλο του, Τάσο Χαλκιά..

Συναυλία - αφιέρωμα στην μνήμη του στο Θέατρο της Ε.Η.Μ. στις 5 Ιουλίου.

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται αυτό το καλοκαίρι από τον θάνατο του μπάρμπα Τάσου Χαλκιά. Του στυλοβάτη της μουσικής μας παράδοσης, του σημαντικότερου Ηπειρώτη κλαρινίστα που για έξι δεκαετίες συνέβαλε στη διάδοση και διατήρηση της αυθεντικής παραδοσιακής μουσικής. Του συνεχιστή της οικογένειας των Χαλκιάδων που επί 155 χρόνια υπηρέτησαν και εξακολουθούν να υπηρετούν το Ηπειρώτικο και όχι μόνο τραγούδι. 

Με αφορμή αυτή την επέτειο ο γιος του, ο γνωστός τραγουδιστής Λάκης Χαλκιάς οργανώνει την Πέμπτη 5 Ιουλίου στο Υπαίθριο Θέατρο της Εταιρείας Ηπειρωτικών Μελετών [Φρόντζος] συναυλία - αφιέρωμα στην μνήμη του και με αυτό τον τρόπο γιορτάζει και ο ίδιος τα πενήντα χρόνια του στο τραγούδι!

Μαζί με τον Λάκη Χαλκιά τραγουδούν ο Σάββας Σιάτρας, η Αρετή Κετιμέ, ο Δημήτρης Υφαντής, η Νότα Καλτσούνη και ο Λάμπρος Χαλκιάς. Μαζί τους η 8μελης ορχήστρα του Χρήστου Χαλκιά και οι σολίστες στο κλαρίνο Σταύρος Καψάλης και Γιώργος Κοτσίνης. 

Συμμετέχει το Παραδοσιακό Χορευτικό Συγκρότημα του Πνευματικού Κέντρου υπό την διεύθυνση του Ηλία Γκαρτζονίκα και Νίκου Νούσια και η Παραδοσιακή ορχήστρα και το φωνητικό σύνολο του Μουσικού Σχολείου Ιωαννίνων. 

Η συναυλία γίνεται με την υποστήριξη του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Ιωαννιτών, της Εταιρείας Ηπειρωτικών Μελετών και με την χορηγία της φέτα «Ήπειρος». 

Η προπώληση των εισιτηρίων [10 ευρώ] γίνεται από το βιβλιοπωλείο «Ελευθερουδάκης» [Κατσαδήμα 7] και από 29/6 και από το ταμείο του Πνευματικού Κέντρου [Αγ.Μαρίνας 55, τηλ. 26510 83961- 83840] Πληροφορίες 6949 893555.

Το μεγάλο ταξίδι του πολυφωνικού τραγουδιού πραγματοποιείται το Σάββατο 9 Ιουνίου στο Θέατρο Πέτρας της Πετρούπολης.

Μεγάλη γιορτή πολυφωνικού τραγουδιού το Σάββατο 9 Ιούνη 2012, ώρα 21.00 στο θέατρο ΠΕΤΡΑΣ.

Οι φωνές της πέτρας στην πιο όμορφη γιορτή πολυφωνίας.

Το μεγάλο ταξίδι των φωνών στον πιο όμορφο σταθμό του, την πιο γενναιόδωρη γιορτή πολυφωνίας. Στο έμπα του καλοκαιριού το Πολυφωνικό Καραβάνι επιστρέφει εκεί όπου κάθε χρόνο οι φωνές της πέτρας απηχούν τον ίδιο το χώρο στο δικό του τραγούδι, στο αγαπημένο Θέατρο Πέτρας. 

Οι φωνές της Πέτρας σμίγουν και φέτος. Φωνές πολύτροπες και πολύχρωμες, φωνές πολύγλωσσες και πολύφωνες. Φωνές που κομίζουν τόπο, χρόνο, μνήμη. Φωνές που αντηχούν έρωτες, θανάτους και ξενιτιές. Φωνές κατοικημένες από βουνά, ποτάμια, αντάρες και θάλασσες. Φωνές απέριττες, δωρικές. Φωνές που σμίγουν για να ταξιδέψουν σαν πουλιά. 

Ένα σμάρι φωνών που ταξιδεύει από την Άπειρο Ήπειρο στα Βαλκάνια και τη Μεσόγειο. Και στο έμπα κάθε καλοκαιριού, το σμάρι των φωνών της πέτρας ταξιδεύει το Θέατρο Πέτρας. Φέτος, στην 13η Μεγάλη Συναυλία Πολυφωνικού Τραγουδιού, την πιο υποσχετική πολυφωνική σύναξη. Πολυφωνικοί όμιλοι από Ελλάδα, Αλβανία, Βουλγαρία. Οι τελευταίοι εναπομείναντες της αυθεντικής ερμηνείας και δίπλα τους, οι νέοι ιχνηλάτες που εμπνέονται και συναντιούνται στην αλήθεια, τη συλλογικότητα, την αυθεντικότητα της πολυφωνικής έκφρασης. Ρίγος και σφρίγος στη μεγάλη γιορτή των φωνών.

Τάσος Χαλκιάς: «Την παράδοση και τα μάτια σας !!..» - Συναυλία στα Ιωάννινα στη μνήμη του στις 5 Ιουλίου

Του Δημήτρη Κραουνάκη

Εκατόν πενήντα πέντε χρόνια συμπληρώθηκαν φέτος από τότε που οι κομπανίες των Χαλκιάδων άρχισαν να γυρίζουν από πόλη σε πόλη, από χωριό σε χωριό παίζοντας και τραγουδώντας τις χαρές και τις λύπες του λαού μας, σε γιορτές, σε γάμους, σε πανηγύρια δημιουργώντας και αντλώντας από την μεγάλη δεξαμενή της μουσικής παράδοσης του τόπου μας που χάνεται στα βάθη των αιώνων, στην επαφή λαών και πολιτισμών, σε αυτό το σταυροδρόμι της ανθρώπινης ιστορίας που λέγεται Ελλάδα. Διατήρησαν αυτόν τον θησαυρό μέχρι τις μέρες μας, παραδίδοντας τον από πατέρα σε γιο σε πέντε γενιές, ατόφιο με τιμιότητα και αγάπη πλουτίζοντας τον με νέα κάθε φορά ακούσματα και νέες αξίες από τις λαϊκές εμπειρίες της κάθε γενιάς… 

Οι Χαλκιάδες κατάγονται από την Ηπειρο.

Ο γενάρχης -δάσκαλος στο επάγγελμα, που έπαιζε μαντολίνο και λαούτο- Αντώνης Κάμψος [1824-1887], ύστερα από μια μάχη με τους Τούρκους κατέβηκε από την Αλβανία στα Γιάννενα, όπου άλλαξε το όνομα του και το έκανε Χαλκιάς κι έτσι εμφανίζεται η πρώτη γενιά των Χαλκιάδων. 

Στην δεύτερη γενιά ανήκει ο Μήτρος Χαλκιάς [1841-1909] που έπαιζε κλαρίνο. 

Στην τρίτη γενιά ο Πολυχρόνης, λαούτο [1867-1917] και ο Λάμπρος, κλαρίνο [1869-1923]. 

Στην τέταρτη γενιά ανήκουν ο Μάνθος, κλαρίνο [1895-1945] ο Μήτσος, βιολί [1900-1967] ο Νίκος, κλαρίνο [1904-1992] ο Φώτης λαούτο,τραγούδι [1907-1973] ο Κυριάκος, βιολί,τραγούδι [1910-1992] και ο Τάσος Χαλκιάς, κλαρίνο [1914-1992]. 

Μέχρις εδώ ήταν όλοι τους πρακτικοί μουσικοί αλλά μαστόροι στο είδος τους με αναγνώριση σε όλη την Ελλάδα αλλά και το εξωτερικό όπως ο Τάσος Χαλκιάς που ο ήχος από το κλαρίνο του συγκίνησε τις ψυχές των ξενιτεμένων Ελλήνων. 

Στην πέμπτη γενιά ανήκουν ο Μάνθος, ο Λάμπρος, ο Χρόνης, ο Βαγγέλης, ο Νίκος, ο Χρήστος και ο γνωστός τραγουδιστής Λάκης [Μιχάλης] Χαλκιάς. 

Σωτήρης Σγούρος

Σωτήρης Τόγελος, Σωτήρης Σγούρος, 
Σωτήρης Γοργογέτας

Του Γρηγόρη Χατζηλυμπέρη

To όνομα Σωτήρης Σγούρος, για μας τους Γαρδικιώτες, αλλά και για τους θιασώτες της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής, δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Υπήρξε ένας από τους κορυφαίους δημοτικούς κλαρινίστες. Ένας μουσικός που, μέσα από την προτίμηση του κόσμου και τη δημοφιλία του, συνέβαλε αποφασιστικά στην ευαισθητοποίηση του κόσμου και ιδιαίτερα των νέων ανθρώπων στην πατρώα μας μουσική, αλλά και την προστάτεψε σε εποχές αλλοίωσης και παραχάραξης. Ένας πραγματικός «κύριος», κατά κοινή ομολογία, στο πατάρι, γεγονός που τον έκανε πάντοτε να ξεχωρίζει. Ένας από τους τελευταίους εκπροσώπους της γενιάς των πρώτων μεταπολεμικών μουσικών, μιας γενιάς που, παρά τα βάσανα και τη φτώχεια, υπήρξε και η τελευταία που βίωσε την παράδοση ως καθημερινή πράξη, σιμά στον χώρο και το χρόνο που αυτή γεννήθηκε, αλλά και έζησε από κοντά τους προπολεμικούς μουσικούς. 

Αυτός είναι και ο λόγος που ο Σωτήρης, παρά τις δυσκολίες και τους όποιους «συμβιβασμούς» του επαγγέλματος, παρέμεινε αυθεντικός, με ένα σοφά λιτό, βιωματικό παίξιμο που άγγιζε και ξεσήκωνε παλαιοτέρους και νεοτέρους, ένα παίξιμο που ανέβλυζε από την ψυχή όλων μας. Και με αυτό το παίξιμο αρραβώνιασε, πάντρεψε, βάφτισε, γλέντησε και πανηγύρισε γενεές και γενεές. Αυτό το παίξιμο τον καταξίωσε και τον οδήγησε να συνεργαστεί με πολλούς άλλους μεγάλους του δημοτικού τραγουδιού σε Ελλάδα και εξωτερικό (ενδεικτικά αναφέρουμε τους Τάσο Χαλκιά, Ογδοντάκη, Σέμση, Καρύπη, Νταράλα, Βάιο Μαλλιάρα). Αλλά ήταν επίσης αυτό το παίξιμό του, μέσα από το οποίο ανέδειξε την Τρικαλινή παράδοση και την κοιτίδα του, το τρανό Γαρδίκι Ασπροποτάμου, το οποίο ποτέ δεν ξέχασε και αγάπησε ίσαμε τη ζωή του. 

Αλλά εκτός από το ξακουστό του κλαρίνο, ο Σωτήρης ο Σγούρος είχε ξεχωριστό μεράκι και για το τραγούδι. Ένα τραγούδι που έβγαινε από την ψυχή του. Απόδειξη πως μόνο άμα βρισκόταν σε γλέντι με μερακλήδες, με ανθρώπους που ένιωθαν το δημοτικό τραγούδι και τις αξίες που αυτό εκφράζει, άμα ερχόταν στο κέφι, τότε έπιανε το μικρόφωνο και μας θύμιζε τραγούδια ξεχασμένα, τραγούδια παλιακά και αυθεντικά. Τραγούδια που μας ξεσήκωναν, τραγούδια που μιλούσαν στην καρδιά μας, τραγούδια-διδάγματα για κάθε νέο άνθρωπο και ιδιαίτερα για τους νέους δημοτικούς μουσικούς.