«Στράτευση» επιστημόνων και ερωτήματα για το «Βλάχικο»...

• Κύριε Διευθυντά,

Συγχαρητήρια για το γεγονός ότι αναδεικνύετε προς συζήτηση το βλάχικο θέμα. Προσωπικά θεωρώ ότι υφίσταται ακόμα βλάχικο ζήτημα και έχω αρθρογραφήσει σχετικά και επανειλημμένα. Καταρχάς συμφωνώ με τις ανησυχίες που έχουν διατυπωθεί από τους Λίτσα Αναστασίου και Μιλτιάδη Πιτούλη στην επιστολή τους στην εφημερίδα σας. Θεωρώ ότι οι ανησυχίες δεν πρέπει να απαξιώνονται, ιδιαίτερα από επιστήμονες. Θα σας «ενοχλήσω» με δύο σημειώματά μου, τα οποία αποστέλλω σε δυο δόσεις για να μην κουράσουν τον αναγνώστη. Έρχομαι στο πρώτο μου σημείωμα.

• Η προσφορά των επιστημόνων στα βλαχολογικά θέματα είναι ιδιαίτερα σημαντική και όπως μας είπε σωστά ο μακαρίτης καθηγητής Γλωσσολογίας στο ΑΠΘ, Νίκος Κατσάνης, από τη 10ετία του 70 και μετά έχουν γίνει πολλές μελέτες σε υψηλό επιστημονικό επίπεδο (διδακτορικά, μεταπτυχιακά, μελέτες, βιβλία κλπ).

Είναι προφανές ότι όλοι οι επιστήμονες παγκοσμίως δεν πρέπει να είναι «στρατευμένοι» στο πλευρό ιδεολογιών, πολιτικών συστημάτων, δογμάτων κ.ά. Αν μελετήσουμε, όμως, προσεκτικά εργασίες κάποιων επιστημόνων, δυστυχώς θα διαπιστώσουμε τέτοιου είδους «στρατεύσεις». Και για να γίνω πιο συγκεκριμένος σας παραθέτω μερικά παραδείγματα από το βλάχικο θέμα:

Ο γνωστός ποιητής Κ. Κρυστάλλης στο βιβλίο του με τον τίτλο «Οι Βλάχοι της Πίνδου», εκδόσεις Δαμιανός, γράφει στη σελίδα 191: «...ο Γερμανός κ. G. Weigand, καθηγητής εν Λειψία, περιηγηθείς τους Βλάχους της Πίνδου, αλλά μισθωτός της ρουμανικής προπαγάνδας...».

Ο βαλκανολόγος-ρομανιστής, Αχιλλέας Λαζάρου, γράφει πολλές φορές στο τετράτομό του «Ελληνισμός και Λαοί της ΝΑ Ευρώπης» ότι ο G. Weigand χρηματοδοτείτο από τις Ρουμανικές κυβερνήσεις. Ως αποδεικτικό στοιχείο αναφέρει ρουμανικές εγκυκλοπαίδειες. Ενδεικτικά αναφέρω τον τόμο Β', σελ. 94: «Μεταξύ αυτών (ενν. οργάνων της ρουμανικής προπαγάνδας) αναφέρεται και ο Γερμανός G. Weigand, καθηγητής του πανεπιστημίου της Λειψίας, μνημονευόμενος και σε εγκυκλοπαίδειες (σημ. 137) της Ρουμανίας για τις χρηματοδοτήσεις από τις ρουμανικές κυβερνήσεις. [σημ. 137: βλ εγκυκλοπαίδειες: Diaconovich III, 1246, Minerva, 963, Predescu, 916]...».

Χρήστου Ζ. Καρανίκα, Βλάχικη γλώσσα και ανθελληνική προπαγάνδα

Από τον παλιό δημοσιογράφο και έμπειρο ερευνητή κ. Χρήστο Ζ. Καρανίκα, Εκδότη της ιστοσελίδας «Το Εμμελές» - www.emmeles.gr, λάβαμε την ακόλουθη επιστολή, σχετικά με τη βλάχικη γλώσσα, θέμα που ανέδειξε πρόσφατα ο «Πρωινός Λόγος»:

«Κύριε Διευθυντά,

Συγχαρητήρια για το αφιέρωμά σας στην παρουσίαση της ανθελληνικής προπαγάνδας, με αφορμή την έκδοση του βιβλίου για την βλάχικη γλώσσα· τα άρθρα της Λίτσας Αναστασίου και του Μιλτιάδη Πιτούλη («Πρωινός Λόγος», 14 Ιανουαρίου 2021), δείχνουν εξαιρετική γνώση του προβλήματος, των πιθανών κινήτρων και των κινδύνων για την χώρα. Επιθυμώ μόνο να αναφέρω, μερικά πρακτικά προβλήματα και να κάνω λίγες ιστορικές αναφορές.

Το πρώτο, με ποιες δυνατότητες και διευκολύνσεις είχε τόση προβολή το βιβλίο, όταν το διαφήμιζαν πολύ συχνά σε πάρα πολλές ιστοσελίδες, ακόμη και ακριβών ημερησίων εφημερίδων, ή και διεθνών ιστοσελίδων; Ποιος πλήρωσε την διαφήμιση αυτή; Ο συγγραφέας του Θωμάς Τάχης, ή ο χρηματοδότης του, όπως αναφέρει, Όμιλος Νιτσιάκου; Κρίνεται αναγκαία η απάντηση στο ερώτημα και για λόγους εθνικής ασφαλείας.

Ο συγγραφέας επιχειρεί την ένταξη ρουμανικών και λατινικών λέξεων ή και συντάξεως στην βλάχικη γλώσσα, όπως το ομολογεί στην εισαγωγή του. Αλλά, δεν καταγράφει τις διαμαρτυρίες των ηλικιωμένων Βλάχων, ακόμη και των συγχωριανών του, ότι «αυτές οι λέξεις δεν είναι δικές μας», γιατί ελάχιστοι νέοι, αν όχι ουδείς την χρησιμοποιεί. Ποια σκοπιμότητα υπηρετεί η μέθοδος αυτή; Απαντούν ολοκάθαρα οι αρθρογράφοι σας. Αλλά είναι αναγκαία η αναφορά και στην αντίδραση των Βλάχων, που το 1992, κατά των ίδιων με τους σημερινούς υποκινητές της Βέροιας, με την συμμετοχή τού Αλέκου Καχριμάνη και των μεγάλων οικογενειών των παλαιών καπετανάτων, απέτρεψαν τον διχασμό. Αλλά, αυτοί επανήλθαν πρόσφατα με την ίδρυση, βλάχικων, ρουμανικών δηλαδή, σχολείων.

Από το βιβλίο του Θωμά Τάχη «Μαθαίνουμε τη Βλάχικη γλώσσα»

Ύποπτα παιχνίδια με τα «Βλάχικα»!

- Ποιοι, πώς και γιατί θέλουν να επιβάλλουν μειονότητα Βλάχων στην Ελλάδα

- Η χρήση της Λατινικής για τον εγγραμματισμό της Βλάχικης Γλώσσας ανησυχεί τους θεσμικούς φορείς του Βλάχικου Ελληνισμού

Αποκαλυπτικό άρθρο της Εκπαιδευτικού Λίτσας Αναστασίου και του Υποστρατήγου ε.α. Μιλτιάδη Πιτούλη

• Αν και από πολλών ετών, κάθε απόπειρα δημιουργίας «Βλάχικης Μειονότητος» στην Ελλάδα κατέρρεε σχεδόν εν τη γενέσει της, μερικοί ακόμη ονειρεύονται μια Βλάχικη Εθνότητα (!) ξεχωριστή από τον κορμό του Ελληνικού Έθνους.

Έτσι επιχειρούν με κάθε αφορμή και με διάφορους τρόπους, άμεσα ή έμμεσα, να… επαναφέρουν από το πουθενά (!) ένα ανύπαρκτο θέμα, δημιουργώντας μικρές αλλά επικίνδυνες εθνικιστικές εστίες που κάποιοι -και κυρίως οι Ρουμάνοι- προσπαθούν να εκμεταλλευτούν.

Τελευταία θέλουν να επαναφέρουν το θέμα με την έκδοση βιβλίων για τη «Βλάχικη Γλώσσα», του έως σήμερα προφορικού αυτού ξεχωριστού γλωσσικού ιδιώματος, που αναπαράγεται και διατηρείται με την μεταφορά του από γενιά σε γενιά, αλλά και διαφοροποιείται ανάλογα με την περιοχή.

Το γλωσσικό αυτό ιδίωμα θα έλεγε κανείς ότι πάντα αποτελούσε έναν τρόπο προφορικής «ενδοσυνεννόησης», αφού ούτε είχε ούτε έχει στηριχθεί σε ξεχωριστό, δικό του αλφάβητο, αλλά και για την αποτύπωσή του θα πρέπει να χρησιμοποιεί την Ελληνική Γραφή.

Τώρα έρχονται κάποιοι και χρησιμοποιώντας την Λατινική Γραφή και με την ομογενοποίηση των Βλάχων θέλουν ετσιθελικά να επιβάλουν γραπτή «Βλάχικη Γλώσσα», προκειμένου έτσι να επαναφέρουν από την «πίσω πόρτα» θέμα «Βλάχικης Μειονότητας» στην Ελλάδα!

Bιβλίο για τα Βλάχικα

Γι’ αυτό και αντιδράσεις έχει προκαλέσει η κυκλοφορία του βιβλίου του Θωμά Τάχη με τίτλο «Μαθαίνουμε τη Βλάχικη Γλώσσα» που κυκλοφόρησε πρόσφατα και απευθύνεται -σύμφωνα με το συγγραφέα- σε όσες και όσους επιθυμούν να μάθουν τα βλάχικα καθώς και σε Συλλόγους ή Πανεπιστημιακά Ιδρύματα που υποτίθεται ότι θα αναλάβουν τη διδασκαλία τους!

Στο συγκεκριμένο βιβλίο και στο πλαίσιο του εγγραμματισμού της βλαχικής, γίνεται μάλιστα χρήση του λατινικού αλφαβήτου με παράλληλη προφορά των λέξεων στα Ελληνικά, γεγονός που δημιουργεί αμφιβολίες και πολλά ερωτηματικά, με δεδομένο ότι οι Βλάχοι, από τα προεπαναστατικά χρόνια μέχρι σήμερα, έχουν στηρίξει και αναδείξει τα ελληνικά γράμματα!

Η χρήση της λατινικής για τον εγγραμματισμό της λεγόμενης βλάχικης γλώσσας αποτελεί σημείο τριβής τα τελευταία χρόνια και έχει προκαλέσει την έντονη ανησυχία και τις διαμαρτυρίες των θεσμικών φορέων του βλαχόφωνου ελληνισμού, όπως η Πανελλήνια Ομοσπονδία Πολιτιστικών Συλλόγων Βλάχων (Π.Ο.Π.Σ.Β.), ο Σύλλογος Βλάχων Επιστημόνων και η Παγκόσμια Βλάχικη Αμφικτιονία.

Το Πριγκιπάτο της Πίνδου στον 21ο αιώνα (1)

Γράφει η Λίτσα Αναστασίου

Μέρος Α΄ 

Κάποιος φίλος, που ξέρει ότι είμαι και βλαχόφωνη,  μου έστειλε πριν καιρό το λινκ ενός προφίλ του Φ/Β. H πρώτη μου αντίδραση ήταν να γελάω μία εβδομάδα! Ιδού το λινκ: 

https://www.facebook.com/principe.del.pindo/ 

Μετά τα πρώτα γέλια είπα να το ψάξω για να καταλάβω περί τίνος πρόκειται. Φαντάστηκα κάποιον ελαφρόμυαλο, λισιόρου στα βλάχικα, που ονειρεύεται μεγαλεία! Όμως, όσο προχωρούσα πιό βαθιά στην αναζήτηση άρχισαν να μου κόβονται τα γέλια!

Βρήκα ένα τέλεια οργανωμένο «Πριγκιπάτο της Πίνδου», στα πρότυπα των υπαρκτών πριγκιπάτων, στο Ίντερνετ και στην παρουσίαση στο Φ/Β!

Ξεκίνησα από τις φωτογραφίες των «πριγκίπων» όπου αναφέρονται οι τίτλοι, ιταλικοί όλοι και αντιστοιχούν σε περιοχές της Σικελίας και Καλαβρίας. Αν υπάρχουν και ανάλογοι τίτλοι στο Λίμπρο ντ’ Όρο της Ιταλίας που είναι υπαρκτό, δεν  το  γνωρίζουμε. Όμως, βλέπουμε μεταξύ των άλλων και δύο ελληνικούς: Δούκας και Δούκισσα της Μακεδονίας και Δούκας και Δούκισσα της Σαμαρίνας! 

Μάλιστα! υπάρχουν «Δούκας και Δούκισσα» της Σαμαρίνας! (φωτο Νο 1 και 2)

Ξεκίνησα από τις πληροφορίες για να ξετυλίξω το κουβάρι και μάλιστα από το Μανιφέστο του «Πριγκιπάτου»! Το τι ιστορικές ανακρίβειες περιέχει είναι μια άλλη ιστορία αλλά παρουσιάζουν ενδιαφέρον τα όσα υποστηρίζει και διακινεί στο Ίντερνετ για να παραπληροφορούνται οι ανίδεοι! 

Το βλάχικο ζήτημα στον 21ο αιώνα

Οι αυτόκλητοι ακτιβιστές του 

Αρµάνικου / Βλάχικου Ζητήµατος ας 

µη χρησιµοποιούν το πρόσχηµα του γλωσσικού κώδικα για τις 

«περίεργες» επιδιώξεις τους

* Της Λίτσας Αναστασίου

Διάβασα στο ΕΘΝΟΣ της Κυριακής 17/03/2019 ένα  άρθρο του καθηγητή Βασίλη Νιτσιάκου με τίτλο  Υφίσταται «βλάχικο ζήτημα»; με εισαγωγικά τα οποία με ξάφνιασαν διότι δεν κατάλαβα την σημασία τους στον όρο και ερωτηματικό!

Ο κ. Β. Νιτσιάκος αρθρογραφώντας στην στήλη ΓΝΩΜΕΣ της εφημερίδας σας εκφράζει δημόσια την προσωπική του γνώμη και ως τέτοια οφείλουμε να την σεβαστούμε.

Όμως οτιδήποτε εκφράζεται δημόσια υπόκειται σε κριτική και ενίοτε και σε σχολιασμό κάτι που θα κάνω με όλο τον σεβασμό στην ιδιότητά του ως καθηγητή διότι προσωπικά δεν τον γνωρίζω.

Εκ των πραγμάτων κάποιος σε μία εφημερίδα γράφει πυκνά και αφαιρετικά τότε όμως υπάρχουν παραλείψεις, κι έτσι τα ερωτήματα προκύπτουν πιο δυνατά διότι οι όροι, οι λέξεις έχουν τον δικό τους ορίζοντα…

Αναφέρεται στην Ρουμάνικη Προπαγάνδα με εισαγωγικά των οποίων πάλι δεν κατάλαβα την σημασία διότι αναφέρεται σε ένα αδιαμφισβήτητο ιστορικό γεγονός το οποίο επιβεβαιώνεται όχι μόνο από όλους τους Έλληνες ιστορικούς, αλλά κυρίως το επιβεβαιώνουν οι ίδιοι οι Ρουμάνοι, επιστήμονες ιστορικοί κι άλλοι! Η Ρουμανία δεν διεκδικούσε τότε καμιά εθνοτική ομάδα αλλά πληθυσμούς της ΙΔΙΑΣ καταγωγής και γι’ αυτή και ταυτότητας!!! Προσπάθησε τότε να αποδείξει, και το συνεχίζει μέχρι και σήμερα, ότι όλοι οι Βλαχώνυμοι πληθυσμοί στα Βαλκάνια είναι Ρουμάνοι στην καταγωγή!

Και τελευταία, αν δεν κάνω λάθος στον αριθμό, με τον νόμο μάλιστα 299/ 13.11.2007, που τροποποιήθηκε το 2013 στην Βουλή της θεωρεί ότι όσοι στα Βαλκάνια μιλούν λατινογενείς γλώσσες είναι Ρουμάνοι! Το λιγότερο αυτή η θέση είναι ανιστόρητη διότι έρχεται η Ρουμανία, ένα κράτος με ενάμιση αιώνα ζωής να διεκδικεί πληθυσμούς με υπερχιλιετή παρουσία, με βάση την όποια γλωσσική ομοιότητα!

Να θυμίσω επίσης ότι την τελευταία δεκαετία η Ρουμανική Ακαδημία Επιστημών εξέδωσε δύο τόμους πρωτογενούς αρχειακού υλικού με έγγραφα που αναφέρονται στην Ρουμάνικη προπαγάνδα εκπαιδευτική-εκκλησιαστική-διπλωματική, την χρηματοδότησή της από το ρουμανικό Κράτος και τους στόχους της στην Μακεδονία και την Ήπειρο! (1)

Κατά τον ίδιο τρόπο δημοσιεύει και τις υποτροφίες που δίδονται σήμερα στους απανταχού «Ρουμάνους» των Βαλκανίων! 

Ως εκ τούτου το Βλάχικο Ζήτημα είναι υπαρκτό, κανείς δεν μπορεί να το αμφισβητήσει, είχε πολλές διακυμάνσεις, κι αν σήμερα εμφανίζεται πολύμορφα, δεν έχει αλλάξει στόχους! Και φυσικά δεν το ανακινούμε εμείς για να δικαιολογήσουμε την ύπαρξή μας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπως μας κατηγορούν!

Από αλλοτινούς θιασώτες κι υποτρόφους της ρουμανικής προπαγάνδας γεννήθηκε και η σημερινή Μακεδοναρμανική εθνική κίνηση. Αρκεί να διαβάσει κανείς το σχετικό πόνημα του Παπανάτσε και την βιογραφία του Ιάνκου Περιφάν για να καταλάβει.

Το Μακεδοναρμάνικο γεννήθηκε από την απογοήτευση αυτών που παρασύρθηκαν από την προπαγάνδα και πίστεψαν ότι είναι Ρουμάνοι και θα τους δοθούν βοσκοτόπια στην Δοβρουτσά και όταν πήγαν εκεί μετά το 1925 διαπίστωσαν τρία πράγματα: πρώτον ότι τους είπαν ψέματα, δεύτερον ότι είναι διαφορετικοί από τους Ρουμάνους και τρίτον ότι δεν υπήρχε δυνατότητα επιστροφής στην Ελλάδα διότι έφυγαν ΟΙΚΕΙΟΘΕΛΩΣ δηλώνοντας Ρουμάνοι! Δεν μπορεί λοιπόν σήμερα να έρχονται οι απόγονοί τους και στην ουσία να ζητάνε και τα ρέστα κατά την λαϊκή έκφραση από τους Βλάχους που έμειναν και αγωνίστηκαν για την πατρίδα τους! (2)

Η ηρωική αντίσταση των Βλάχων της σημερινής Αλβανίας

Μουζακιαραίοι Βλάχοι

Πηγή φωτο: Th. Capidan, Fărșeroții

Απ’ το 2011 κυκλοφορεί στην αλβανική μετάφραση και διανέμεται ως προπαγανδιστικό μέσο στους ρουμανίζοντες Βλάχους της ανατολικής Αλβανίας (Κορυτσά, Πρεμετή κυρίως αλλά και στην Κεντρική Αλβανία), το πόνημα των αρχών του περασμένου αιώνα του Ρουμάνου διπλωμάτη Constantin N. Burileanu, ''Ι Romeni di Albania''. Η μετάφραση είναι του Βαλεντίνου Μουστάκα, αρχιτέκτονος, που είναι ο ιδρυτής και μέχρι πρόσφατα Πρόεδρος του Κόμματος των Ρουμανιζόντων Βλαχόφωνων της Αλβανίας, περί του οποίου έχουμε αναφερθεί και αναλύσει παλαιότερα.

Το βιβλίο είχε κυκλοφορήσει με τη μορφή εντυπώσεων από δύο περιοδείες στα Ρουμανικά και τρεις στην Ιταλική εκδοχή, του εν λόγω Ρουμάνου διπλωμάτη με έδρα τη Ρώμη που εστάλη με συγκεκριμένη εντολή στην Οθωμανοκρατούμενη ακόμη περιοχή της σημερινής Αλβανίας, των Σκοπίων αλλά και της Μακεδονίας. Πρόκειται στην ουσία για ένα βιβλίο που επιδιώκει να διεγείρει τους Βλαχόφωνους πληθυσμούς ώστε να αποκόψουν απ’ το Οικουμενικό Πατριαρχείο, απεκδυθούν των ελληνισμό τους και την εθνική συνείδηση και προσδεθούν όπως τότε με ιδιαίτερη ένταση επιδίωκε η Ρουμανική επίσημη πολιτική στο δικό τους άρμα.

Δεδομένου ότι τμήμα του εκκλησιαστικού και διπλωματικού κατεστημένου της Ρουμανίας επανέρχεται στο σφετερισμό και τη χειραγώγηση αυτών των πληθυσμών, η μετάφραση, έκδοση και κυκλοφορία του βιβλίου αυτού (ας προσέξει κανείς την κατάχρηση: Οι Ρουμάνοι της Αλβανίας!!! παρόλο που στην αλβανική ο τίτλος του βιβλίου είναι Τρία ταξίδια) έχει τη δική του σημασία. Εξ άλλου είναι αποκαλυπτικό της σκοπιμότητας η αναφορά στην εισαγωγή του μεταφραστή, ακτιβιστή της Ρουμανικής προπαγάνδας, Μουστάκα, ότι το πόνημα του το έδωσε με την παρότρυνση κάποτε να επιμεληθεί της μετάφρασης ο πρώην Πρέσβης της Ρουμανίας στα Τίρανα Βιορέλ Στενιλέ, στη θητεία του οποίου ενεργοποιήθηκε Προξενείο επί Τιμή της Ρουμανίας στην Κορυτσά.

Τα ταξίδια του συγγραφέα του βιβλίου Μπουριλεάνου Κωσταντίνο, το 1905, 1906 και 1907 δεν έχουν ρομαντικό χαρακτήρα και ούτε απλά τη διατύπωση συμπερασμάτων από διερχόμενο διπλωμάτη. Διαπιστώνει κανείς εύκολα διαβάζοντας και παρά την φροντίδα να αποδίδει στους ανθρώπους που συναντά στα οροπέδια της Πρεμετής, της Κορυτσάς, του Πόγραδετς αλλά και του Κόλπου της Αυλώνας και τη Μουζακιά, ο Ρουμάνος διπλωματικός πράκτορας δεν καταγράφει. Απεναντίας επιδιώκει να διεγείρει και να φανατίσει ομάδες που είχαν συγκροτηθεί τις προηγούμενες δεκαετίες και τους ενθαρρύνει σε παραπέρα πιέσεις ακόμη και ένοπλη βία εις βάρος των ομοεθνών τους που παρέμεναν προσηλωμένη στην εκκλησιαστική τάξη και παράδοση των πατέρων αλλά και στην ιδέα απελευθέρωσης απ’ τον Οθωμανικό ζυγό στα πλαίσια της Ελληνικής εθνικής παλιγγενεσίας.

Η σθεναρή στάση των Ελληνοβλάχων της Πελαγονίας - Γεγονότα του 1907

Πηγή φωτο: yaunatakabara.blogspot.gr

Στο βιλαέτι του Μοναστηρίου από τα μέσα του 1907 άρχισε να ατονεί η δραστηριότητα των ελληνικών ανταρτικών σωμάτων, γεγονός που αφύπνισε την Μακεδονική Επιτροπή, η οποία με έγγραφο της (17 Οκτωβρίου 1907) προς τον Έλληνα πρωθυπουργό ζητούσε την αποστολή πολεμοφοδίων, 150 οπλιτών, εθνικών πρακτόρων και βέβαια ιερέων και δασκάλων.[172] Την ανάγκη για την ενεργοποίηση των ελληνικών σωμάτων στην περιοχή την επισήμανε και η ελληνική προξενική αρχή του Μοναστηρίου, η οποία τη θεωρούσε απαραίτητη για την αναδιοργάνωση του Μακεδονικού Κομιτάτου.[173]

Και ενώ όλα αυτά συνέβαιναν στο επίπεδο των Κομιτάτων και των Επιτροπών, ο ελληνισμός της Πελαγονίας αντιστεκόταν πεισματικά στις οργανωμένες επιθέσεις των ρουμανικών και βουλγαρικών σωμάτων. Ψυχή αυτής της αντίστασης ήταν το αδιαπέραστο ελληνικό φρόνημα των συμπαγών ελληνοβλαχικών πληθυσμών του Μοναστηρίου και των ελληνοβλαχικών κοινοτήτων της ευρύτερης περιοχής (του Μεγαρόβου, του Τιρνόβου, της Νιζόπολης, της Ρέσνας, του Κρουσόβου, της Μηλόβιστας κ.α.). Οι Ελληνόβλαχοι της Βορειοδυτικής Μακεδονίας στάθηκαν υπεράνω των αδυναμιών της ελληνικής κεντρικής εξουσίας, αγωνίστηκαν δυναμικά σε κάθε αλλόφυλη, αλλοεθνή, αλλόγλωσση και αλλόθρησκη προσηλυτιστική διείσδυση, πολέμησαν λυσσαλέα, ιδίως τη ρουμανική κίνηση[174], και διατήρησαν άσβεστη την ελληνική συνείδηση στο βορειότερο εθνολογικό όριο της Ελλάδας.

Αυτή την ελληνική συνείδηση των βλαχόφωνων πληθυσμών του ευρύτερου μακεδονικού χώρου την έχουμε αποτυπωμένη στις περίφημες ''διαμαρτυρίες των Κουτσοβλάχων'', με τις οποίες οι Ελληνόβλαχοι διαμαρτύρονταν για τις ενέργειες της ρουμανικής προπαγάνδας και για τη βίαια απογραφή αυτών ως Βλάχων. Αυτές οι αναφορές-διαμαρτυρίες σώζονται στα αρχεία του Πατριαρχείου, της μητρόπολης Θεσσαλονίκης κ.α. και δημοσιεύονται στην ''Εκκλησιαστική Αλήθεια'' των ετών 1904-1907[175] και εμφορούνται από το βαθύ εθνικό και θρησκευτικό αίσθημα των Ελληνόβλαχων, την ομολογία της εθνικής τους συνείδησης και της υπερηφάνειας τους που ανήκουν στο ελληνικό έθνος και στους κόλπους του Πατριαρχείου και την πηγαία και έντονη αγανάκτηση τους για την προπαγανδιστική διείσδυση της ρουμανικής προπαγάνδας.

Σε μια χαρακτηριστική διαμαρτυρία της 5ης Ιουνίου του 1907, που υπογράφεται από 1425 οικογενειάρχες Ελληνόβλαχους του Μοναστηρίου διαβάζουμε (σε ένα απόσπασμα της): ''Ημείς οι Κουτσόβλαχοι, πληρεστάτην έχοντες συνείδησιν της εθνικής ημών καταγωγής, ουδένα δέ συγγενικόν ή άλλον δεσμόν αναγνωρίζοντες μετά των Ρωμούνων κατοίκων της παριστρίου χώρας, στεντορεία, και αύθις, τη φωνή διακηρύττομεν και διά μυριοστήν φοράν επαναλαμβάνομεν ότι είμεθα γνήσιοι Έλληνες... Ουδείς πλούτος, ουδεμία δύναμις θ' αποσπάση ποτέ ημάς, ούτε από των αγκαλών της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας, ήτις προ αμνημονεύτων χρόνων εγαλούχησε και εξέθρεψε ημάς πνευματικώς, ούτε από του ενδόξου ελληνικού Γένους.''[176] Οι Ελληνόβλαχοι του Μεγάροβου κλείνουν την ένθερμη διαμαρτυρία τους (12 Ιουλίου 1907) με μια συγκινητική και ''ενδόμηχο φωνή'' που ''βοά από τα βάθη της καρδίας'' τους: ''Εις τας φλέβας μας ρέει ακόμη αμόλυντον το προγονικόν αίμα. Εις τα δάση του Ολύμπου και της Πίνδου, του Βερμίου και του Περιστερίου, περιίπτανται αι ιεραί των πατέρων μας σκιαί περιφρορούσαι ημάς. Ημείς οι Κουτόβλαχοι ήμεθα, εσμέν και θα είμεθα Έλληνες. Τούτο το ορκιζόμεθα και το διακηρύττομεν, Παναγιώτατε, ενώπιον Θεού και ανθρώπων.''[177] Οι Ελληνόβλαχοι του Τίρνοβου στη δική τους διαμαρτυρία (10 Ιουνίου 1907) τονίζουν με αποφασιστικότητα ''ότι Έλληνες είμεθα και οφείλομεν να παραδώσωμεν τας ιεράς μας παρακαταθήκας, πίστιν και εθνικότητα, ακηράτους εις τας επιγιγνομένας γενεάς''[178], ενώ στη διαμαρτυρία τους οι Νιζοπολίτες (14 Ιουνίου 1907) διακηρύσσουν ότι ''ουδέποτε δε θα μας αλλοιώσωσι το φρόνημα και την πίστιν και εάν όλους τους ισχυρούς της γης διαθέσωσιν εναντίον μας, διότι το αίμα και η συνείδησις είναι αποκεκρυσταλλωμένα γνησίως ελληνικά'' και χαρακτηρίζονται οι ρουμανίζοντες ''ως βδελυραί μυιαί, συκοφαντούντες και ραδιουργούντες τους πάντας''.[179]

Ναούμ Στ. Σήμτζας - Μηλόβιστα Πελαγονίας

Η Μονή Λαζαριστών στο sirok sokak του Μοναστηρίου

Εγώ δέ ενεθυμήθην την κατά Απρίλιον του 1892 δολοφονίαν του Έλληνος προκρίτου της Μηλοβίστης Ναούμ Στ. Σήμτζα, γενομένης εντός του ναού του χωρίου, τον φονέα του οποίου απέκρυψεν ο καθολικός ιερεύς Φαβεριάλ εν τη στέγη του παρακειμένου καθολικού παρεκκλησίου (Chapele) και κατόπιν εφυγάδευσεν εις Βουκουρέστιον. Ο Φαβεριάλ ήτο αχώριστος φίλος του Μαργαρίτου, κατάπτυστος ξυνωρίς. Οι δυο ούτοι συνέταξαν, εν έτει 1888, την περιβόητον εγκύκλιον προς τους Αλβανούς*. Και τι δεν έγραφον εν αυτή. Τον Όμηρον, τον Μέγαν Αλέξανδρον και τον Αριστοτέλην έλεγον ότι ήσαν Αλβανοί. Τους Έλληνας και το Οικουμενικόν Πατριαρχείον ύβριζον δεινότατα, τους δέ Τούρκους ποταπώς εκολάκευον. Εν τέλει της εγκυκλίου εκείνης προσεκάλουν τους Αλβανούς να ενωθώσι μετά των καταπτύστων Ρουμούνων εις κοινοπραξίαν. Αλλά δεν εννοώ, λέγει ο γέρων του Ολύμπου, διατί αυτοί οι καθολικοί ιερείς τόσα βυσσοδομούσι καθ' Ελλήνων, ενώ οι Έλληνες ανέχονται ακόμη εν μέσαις Αθήναις καθολικόν αρχιεπίσκοπον παρανόμως εις το πλευρόν του Έλληνος Μητροπολίτου. Αλλά μήπως, λέγω, δεν παρεχώρησαν οι Έλληνες εις τους καθολικούς εκκλησίαν εν μέσαις Αθήναις, παρά την Πύλην της αγοράς, ενώ οι εν Παρισίοις καθολικοί ηρνήθησαν να παραχωρήσωσι ναϊδριον εις τους Έλληνας -ζητηθέν πρό της ιδρύσεως του νυν περικαλλεστάτου Ελληνικού ναού.- Εις τους Ρουμούνους όμως, επί τη ελπίδι να προσελκύσωσιν εις τον Ουνιτισμόν, προ πολλού είχον παραχωρήσει ναόν επί της αριστεράς όχθης του Σηκουάνα. Εις τον Φαβεριάλ έδειξα σαφώς την επαύριον του φόνου του προκρίτου της Μηλοβίστης, ότι αι μιαραί του χείρες εβάφησαν εν τω αίματι του αθώου εκείνου. Έκτοτε ο Λαζαριστής ούτος απέφευγε τον χαιρετισμόν μου. Εν τούτοις ημέραν τινά, εισερχόμενος εις το βιβλιοπωλείον του κ. Α. Ζάλλη, συνήντησα τον Φαβεριάλ, καθ' ήν στιγμήν παρετήρει εις τον βιβλιοπώλην ότι κακώς έπραξεν να φέρη τα έργα του Βολταίρου. Παρεμβαίνω εις την συζήτησιν και απαντώ ότι εγώ επαρήγγειλα τα βιβλία του Βολταίρου του οποίου την εφυϊαν και φιλαλήθειαν εκτιμώ και θαυμάζω. Γνώριζε, απαντά ο Φαβεριάλ, ότι τον Βολταίρον κατηράσθη ο Θεός και διά τούτο επί δέκα και πλέον έτη έπασχε βασανιζόμενος εν τη κλίνη και ότι επί τέλους έπιε και τα ούρα του. Αυτά, λέγω, είνε φήμαι προσεγγίζουσαι τη συκοφαντία. Είνε μερικά πράγματα τα οποία δεν σας συμφέρουσι να γράφωνται, καθώς λ. χ. εκείνο όπερ γράφει ο Βολταίρος ότι παντού τας γραφάς ηρεύνησεν ουδαμού όμως απήντησεν την λέξιν Πάπας. Ο Βολταίρος θέλει την συνείδησιν των ανθρώπων ελευθέραν, ουδέ επιδοκιμάζει την βία επιβολήν της θρησκείας. Προκειμένου όμως περι του Χριστιανισμού ο Βολταίρος φρονεί ότι ο Χριστός μίαν θρησκείαν εδημιούργησε, κι αυτή είνε η Ελληνική ορθόδοξος θρησκεία. Οι τελευταίοι ούτοι λόγοι ηρέθισαν σφόδρα τον Λαζαριστήν, το βλέμμα του εξήστραψεν εξ οργής, η όψις ηλλοιώθη, το πρόσωπο του εγένετο κάτωχρον και εν τη φρικώδει εκείνη μορφή του απεσταλμένου του Πάπα διέγωσα τον... διάβολον.  Περιερχόμεθα την πόλιν του Μοναστηρίου, ής θαυμάζομεν το Ελληνικόν νοσοκομείον, τα Ελληνικά εκπαιδευτήρια, το λαμπρόν Διοικητήριον, πρό του οποίου ρέει ησύχως ο Δραγόρης ποταμός.

Φωνή της Ηπείρου, 9/10/1892: Σκηναί εν Περιβολίω - Οι Ρωμούνοι εν Ιωαννίνοις

Φωνή της Ηπείρου
9/10/1892

Εφημερίδα ''Φωνή της Ηπείρου''

9/10/1892, Έτος Α', Αρ. 4, σελ. 2

Εξ Ιωαννίνων

29 Σεπτεμβρίου 1892

(Τακτική ανταπόκρισις)

Σκηναί εν Περιβολίω

Εις Περιβόλιον, βλαχικόν χωρίον του Πίνδου, όπου έστησαν σχολείον οι Ρωμούνοι και κατώρθωσαν να χωρήσωσι και τους κατοίκους του εις οπαδούς των και εις αντιθέτους, είχον από πέρυσιν αρπάξει και τον ναόν του Αγίου Γεωργίου ούτοι, τον εκράτουν δε κεκλεισμένον και ούτε τους αντιθέτους άφιναν να λειτουργηθώσιν εντός αυτού, ούτε αυτοί ελειτουργούντο, διά τον φόβον μήπως οι αντίθετοι, πολλαπλάσιοι όντες, ορμήσωσι και τον ανακτήσωσιν. Οι αντίθετοι υπεχώρησαν πέρυσι και άφησαν να τοις αρπαχθή ο ναός, ίνα μη περιαγάγωσι την κοινότητα των εις περιπλοκάς και κακά αποτελέσματα εξερεθισμών και διότι ήλπιζον ότι οι άθλιοι ρουμουνισταί ήθελον σωφρωνισθή και ανοίξει τον ναόν. Ενθυμείσθε, ότι πέρυσι τον Ιούλιον εγένοντο σοβαραί σκηναί εν Περιβολίω εν αις εκινδύνευσε να δολοφονηθή υπό των ρωμούνων και ο Μητροπολίτης Γρεββενών. Επανειλημμένως οι φιλήσυχοι κάτοικοι εζήτησαν το άνοιγμα του ναού παρά των ρουμουνιστών. Εστάθη όμως αδύνατον. Οι ρουμουνισταί επέμενον εις την κακοήθειάν των και εφοβέριζον μάλιστα, ότι τώρα όπου έλαβον και την άδειαν παρά του Πατριαρχείου να τελώσι τας ιερουργείας των εν τοις ναοίς ρουμουνιστί, ήθελον εκβάλει και από την οικίαν του και αποπέμψει του χωρίου πάντα μη αποδεχόμενον τας αρχάς των.

Οι φιλήσυχοι και ευσεβείς Περιβολίωται τότε συλλογισθέντες, ότι ήθελον καταντήσει να ακούσωσιν ελευθέρως τελουμένην την ιερουργίαν εν τω ναώ των ρωμουνιστί υπό του καθολικού ιερέως των ρωμούνων Παπαδημητρίου*, και λαβόντες υπό σοβαράν έποψιν τους περί αδείας φοβερισμούς τούτων, δεν αντέσχον πλέον και εξαφθέντες την 8 τρεχ.7βρίου, επειδή τας κλειδάς των θυρών του Αγ. Γεωργίου εκράτουν οι ρωμούνοι, ανεβίβασαν τας γυναίκας των επί της στέγης του ναού, αίτινες αποστεγάσασαι μέρος τι, κατήλθον εντός αυτού και ήνοιξαν τας θύρας εις τους ιερείς. Καθ' όλον δε το διάστημα της λειτουργίας αι γυναίκες με χονδράς σχίζας εις τας χείρας παρά τας θύρας του ναού ιστάμεναι, εφώναζον και ηπείλουν δια φόνου πάντα τολμήσοντα να πλησιάση ρωμούνον. Τοιουτοτρόπως οι κάτοικοι ανέκτησαν τον ναόν. Ουδείς δε εκ των ρωμουνιστών ετόλμησε να δώση αφορμήν έριδος, διότι τότε οι φιλήσυχοι κάτοικοι, γυναίκες και άνδρες, ήθελον επιτεθή κατ' αυτών λυσσωδώς και τις οίδε ποίας συνεπείας θα είχεν η συμπλοκή. Επειδή δε επικρατεί παρ' αυτοίς έθιμον όπως την ημέραν ταύτην μετά την λειτουργίαν, την ιεράν σημαίαν του ναού των, την απεικονίζουσαν τον Τροπαιοφόρον Γεώργιον και ζυγίζουσαν περί τας 35 οκάδας, περιαγάγη προς βοήθειάν του θριαμβευτικώς περί το χωρίον, όστις εκ των κατοίκων συνεισφέρη περισσότερον χρηματικόν ποσόν εις την πλειοδοσίαν εις ην εκτίθεται αύτη προς ώφελος του ναού, οι αντίθετοι δεν άφισαν κανέναν εκ των ρωμούνων να πλειοδοτήση υπέρ αυτής.

Οι Λαζαριστές και η ρουμανική προπαγάνδα

Η Μονή Λαζαριστών στο
sirok sokak του Μοναστηρίου

Από την εποχή της εγκαταστάσεως στη Θεσσαλονίκη του Γάλλου μισσιοναρίου Lepavec (1830-1857), αρχικά ως ηγουμένου των Λαζαριστών και αργότερα στα Βιτώλια[15], οι Λαζαριστές ενεργοποίησαν παλαιό παγιωμένο σχέδιο του Βατικανού με ουνιτικό προσωπείο για την εξάπλωση του καθολικισμού. Ο  Lepavec, ο οποίος φιλοδοξούσε να εκκαθολικεύσει όχι μόνο ορθόδοξους αλλά και μουσουλμάνους κατοίκους της Ευρωπαϊκής Τουρκίας, ύστερα από ελάχιστες προσηλυτιστικές επιτυχίες έδωσε σ' αυτό το παλιό σχέδιο τρεις νέες κατευθύνσεις: Δημιουργία γκραικο-ουνίας στην ελληνόφωνη Θράκη, βουλγαρο-ουνίας στη Μακεδονία και ανάπτυξη Ουνίας, υπό την εποπτεία του γνωστού Λαζαριστού των Βιτωλίων Faverial, μεταξύ των βλαχοφώνων[16].

Η συνεργασία των Λαζαριστών με τους ρουμανίζοντες χαρακτηρίσθηκε ως η πλέον ολέθρια για τα ελληνικά συμφέροντα, με σοβαρότατες επιπτώσεις για το ελληνικό στοιχείο στο μακεδονικό χώρο. Πρωτεργάτης των ρουμανιζόντων στην παροχή ανθελληνικών υπηρεσιών στους Λαζαριστές υπήρξε ο Απόστολος Μαργαρίτης[17]. Αφορμή για την στάση του αυτή αποτέλεσαν οι σε βάρος του διώξεις, οι οποίες εντάθηκαν το 1869. Αυτές οφείλονταν στο ότι, παρά την αυστηρή απαγόρευση του Μητροπολίτου Καστορίας και του Οικουμενικού Πατριάρχου Ιωακείμ του Β', συνέχιζε τη διδασκαλία της ρουμανικής γλώσσας στο Ελληνοσχολείο της Βλαχοκλεισούρας[18]. 

Ευρισκόμενος σε αδιέξοδο, ζήτησε τη βοήθεια και προστασία των Λαζαριστών των Βιτωλίων και του εκεί αυστριακού προξένου. Αυτό δημιούργησε τις προυποθέσεις για μια ουσιαστική προσέγγιση και συνεργασία μεταξύ των αντιπροσώπων της ρουμανικής προπαγάνδας και της ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας στα Βιτώλια. 

Ο ηγούμενος των Λαζαριστών στα Βιτώλια Faverial[19] και ο διπλωματικός εκπρόσωπος της Ρουμανίας στην Κωνσταντινούπολη συμφωνούσαν απόλυτα ότι η μοναδική δυνατότητα χειραφετήσεως των Βλάχων της Μακεδονίας από το Οικουμενικό Πατριαρχείο[20] ήταν η προσχώρηση τους στην ρωμαιοκαθολική Εκκλησία με το προσωπείο της Ουνίας[21].

Ο αρχηγός της ρουμανικής προπαγάνδας Απόστολος Μαργαρίτης προκειμένου να εξουδετερώσει την αντίδραση των Μητροπολιτών στην ίδρυση ρουμανικών σχολείων, αλλά κυρίως για ιδιοτελείς οικονομικούς σκοπούς, δεν δίσταζε να υποθάλπει τις τάσεις των Λαζαριστών ιερέων και να διευκολύνει τη δραστηριότητα τους στον προσηλυτισμό στην Ουνία μαθητών που φοιτούσαν στα ρουμανικά σχολεία της Μακεδονίας[22].

Από την άλλη πλευρά οι Λαζαριστές εκδήλωναν πρόθυμα τη συμπαράσταση τους στα σχέδια του Μαργαρίτη. Για τον λόγο αυτό του παρεχώρησαν μια πτέρυγα της Μονής τους για την ίδρυση Γυμνασίου στο Μοναστήρι[23].

Ιδιαίτερα πρέπει να εξαρθεί η στενή σχέση, η οποία αναπτύχθηκε μεταξύ του ηγουμένου των Λαζαριστών Faverial και του Αποστόλου Μαργαρίτη. Οι επαφες τους τοποθετούνται γύρω στα 1870 και θα συνεχισθούν τα επόμενα χρόνια, όταν το Τάγμα των Λαζαριστών δρούσε κάτω από την  προστασία της Αυστροουγγαρίας[24].

Το Λιβάδι Ολύμπου και η μακραίωνη σύνδεση του με τα Σέρβια Κοζάνης

Χτισμένο αμφιθεατρικά σε μια από τις κορυφές του Τιτάριου όρους και σε υψόμετρο 1200μ, βρίσκεται το φημισμένο μας Λιβάδι ή Βλαχολίβαδο ή και Μεγαλολίβαδο. Ο Όλυμπος, το βουνό των θεών και των θρύλων, το συνοδεύει πάντα στην ονομασία του και στο γεωγραφικό του προσδιορισμό. Σε όποιο παραθύρι ή καλντερίμι του κι αν σταθείς καταλαβαίνεις ότι βρίσκεσαι στην αγκαλιά του ψηλότερου βουνού της Ελλάδας. Έχει την αρχοντιά και την παραδοσιακή ομορφιά όλων των ορεινών βλάχικων χωριών της χώρας μας και είναι σήμερα ζωντανό και ενεργό με 2000 κατοίκους, που ασχολούνται φυσικά σχεδόν αποκλειστικά με την κτηνοτροφία και τα παράγωγα αυτής.

Το Λιβάδι Ολύμπου είναι το φυσικό όριο τριών νομών (Κοζάνης, Πιερίας, Λάρισας) και ταυτόχρονα τριών περιφερειών. Την περίοδο της Τουρκοκρατίας πληθυσμιακά, έφτασε και ξεπέρασε τους 6000 κατοίκους. Διασκορπίστηκαν οι πιο πολλοί με το πέρασμα των αιώνων κυρίως στη Κατερίνη, στη Θεσσαλονίκη και τη Λάρισα, αλλά και αρκετοί σε ξένες χώρες. Με χαρακτηριστικά γνωρίσμαατά τους την περηφάνια, το πείσμα και τη φιλοδοξία, επέτυχαν σε εμπορικούς τομείς και διέπρεψαν πάρα πολλοί στην πολιτική και τις επιστήμες. Στην γενέτειρα τους, είτε επιστρέφοντας, είτε από μακριά, δώρισαν και πρόσφεραν σπουδαία ευεργετήματα.

Σημαντικό ιστορικό γεγονός για την βλάχικη κωμόπολη, αποτελεί η έναρξη της επανάστασης του Ολύμπου, από την γυναικεία μονή της Αγίας Τριάδας το 1822. Κορυφαία δε μορφή των αγώνων κατά των Τούρκων και πρότυπο αντρείας και γενναιότητας, ο Γεωργάκης Ολύμπιος. Μέλος της Φιλικής Εταιρίας με συνεχή δράση όχι μόνο στα Πιέρια και τον Όλυμπο, αλλά σε όλα τα Βαλκάνια. Δεσπόζουν ο ανδριάντας στην είσοδο και το σπίτι -μουσείο στην κεντρική πλατεία του αγωνιστή με το ηρωικό τέλος.

Για έναν αιώνα (1822-1922),η περιοχή που περικλείεται από τον Όλυμπο τα Πιέρια και τον Τίταρο, γίνεται πεδίο μεγάλων πληθυσμιακών ανακατατάξεων και μετακινήσεων, καθώς και πολύ έντονων κοινωνικών, πολιτικών και εθνικών ζυμώσεων.

Τα Σέρβια και το Λιβάδι, είναι θα λέγαμε οι δύο πόλοι μιας απόστασης, που διαδραματίζονται οι παραπάνω αλλαγές. Η διαδρομή με ενδιάμεσους σταθμούς το Νεοχώρι την Καστανιά και την μονή του Αγίου Αντωνίου Σιάπκας, κάνει στενότερες τις σχέσεις και τις συναλλαγές των κατοίκων. Πρωτίστως οι δρόμοι αυτοί οι ορεινοί θα γίνουν εμπορικοί. Έτσι θα κυριαρχήσουν και θα κορυφωθούν μέχρι και το 1970 περίπου. Τα Σέρβια αποτελούσαν για το Λιβάδι, τον πιο κοντινό προορισμό (15χλμ είναι η πραγματική τους απόσταση), με δέλεαρ, την ελκυστική αγορά, την ετήσια εμποροζωοπανύγηρη (Νιάημερο) και το εβδομαδιαίο ΄παζάρι΄. Από το Λιβάδι έρχονται στα Σέρβια για να πουληθούν κτηνοτροφικά και βιοτεχνικά προϊόντα. Αιγοπρόβατα, γαλακτοκομικά, τομάρια ζώων, μαλλί, ταλαγάνια, χαλιά, κεντητά, εκλεκτά τσαρούχια. Κάποιοι βλάχοι επίσης προσλαμβάνονται σαν εποχιακοί τσομπάνηδες. Στα Σέρβια οι Λιβαδιώτες βρίσκουν προϊόντα, αγαθά, νεωτερικά εμπορεύματα, εργαλεία, σκεύη και είδη πολυτελείας. Τα τελευταία χρόνια, αυτοδιοικητικές κεντρικές αποφάσεις και γεωγραφικές αλλαγές, θα φέρουν το Λιβάδι πιο κοντά στην Ελασσώνα και το νομό Λάρισας, χάνοντας έτσι σιγά- σιγά τις μακραίωνες εμπορικές σχέσεις και επαφές.

Η πολιτική του Βατικανού, Μέρος Β' - Απόστολου I. Παπαδημητρίου

Ουνία

Κεφάλαιο Γ'

Η ρουμανική προπαγάνδα:

1. Γενικά περί τῆς ρουμανικῆς προπαγάνδας

2. Ἡ πολιτική τοῦ Βατικανοῦ

Κατά τόν Ρουμάνο διπλωμάτη Trandafir (Τριαντάφυλλο) Djuvara, μᾶλλον βλάχικης καταγωγῆς, ἡ καθολική προπαγάνδα στή Βαλκανική ἄρχισε τό 1845. 8952. Ὁ Berard, πού περιόδευσε στήν Ἀλβανία καί στή Δυτική Μακεδονία ἐπί διετία (1890-1982), παρέχει πολλά ἐνδιαφέροντα στοιχεῖα γύρω ἀπό τό θέμα μας. «Οἱ γάλλοι Ἰησουίτες καί Λαζαριστές τῆς Κωνσταντινούπολης», γράφει, «ὀνειρεύτηκαν μιά θαυμάσια κατάκτηση γιά τήν παποσύνη. Ἔκαναν νά ἀχνοφέξει στά μάτια τῶν Σλάβων ἡ ἐλπίδα μιᾶς ἐθνικῆς κοινότητας καί ζωῆς, πού θά τούς κόμιζε ἡ Γαλλία, ἄν προσχωροῦσαν στή Ρωμαϊκή καθέδρα. Ἀπό τήν πλευρά της ἡ γαλλική πρεσβεία ἔλπιζε ὅτι ἡ καθολική Βουλγαρία θά ἦταν τό καλύτερο πρόχωμα μεταξύ Κωνσταντινούπολης καί Ρωσίας. Καταπιάστηκαν μέ τόν ἐκκαθολικισμό τῶν Σλάβων μέσω σλάβων ἱεραποστόλων καί μέσω πολωνῶν παπάδων. Ἵδρυσαν ἱεραποστολές σ’ ὁλόκληρη τήν εὐρωπαϊκή Τουρκία. Οἱ Λαζαριστές ἐγκαταστάθηκαν στό Μοναστήρι τό 1857». 48226. Αὐτό ἔγινε μέ πρωτοβουλία τοῦ Γάλλου προξένου Bellaigne de Bughas. 39186. Ἄς σημειωθεῖ ὅτι κατά τήν ἐποχή ἐκείνη καί ἡ Γαλλία ἔτρεφε ὄνειρα γιά ἐπέκταση τῆς ζώνης ἐπιρροῆς της στούς Βλάχους, ὅπως ἀπορρέει ἀπό ἔκθεση Αὐστριακοῦ διπλωμάτη πρός τό ὑπουργεῖο του ἐπί τῶν Ἐξωτερικῶν (1866): «Ὁ πρό ὀλίγου μετατεθείς ἐξ Ἰωαννίνων εἰς Περσίαν Γάλλος πρόξενος Crampon διέσχισε τήν Ἤπειρον πρός ὅλας τάς κατευθύνσεις καί πανταχοῦ διέγνωσε δυσφορίας. Ὁ κύριος ἀντικειμενικός σκοπός τῆς ταξιδιωτικῆς αὐτῆς ἀποστολῆς τοῦ Crampon φαίνεται πώς ἦτο ἡ προσπάθειά του νά ἐπιτύχῃ αὔξησιν τοῦ κύρους τῆς ἐπιβολῆς τῆς Γαλλικῆς ἐπιδράσεως ἐπί τῶν εἰς τήν ὀροσειράν τῆς Πίνδου ἐγκατεστημένων πολυαρίθμων Βλάχων». 27226

Κύριος στόχος τῶν Λαζαριστῶν ἦσαν ἀσφαλῶς οἱ Σλάβοι, ὅμως δέν παρέλειψαν νά ρίξουν τά προσηλυτιστικά τους δίκτυα καί πρός τούς Βλάχους ἀλλά καί τούς ὀρθοδόξους Ἀλβανούς καί ἀλβανόφωνους Ἕλληνες. Κατά τόν Berard στήν ἀρχή εἶχαν ἐπιτυχία μεταξύ τῶν Βουλγάρων. «Οἱ προσηλυτισμοί ἔφθασαν τόν ἀριθμό 14.000 καί στίς 9 Ιουνίου 1861 ἡ Πύλη ἀναγνώρισε τήν οὐνιτική-βουλγαρική κοινότητα. Ὁ αἰδεσιμότατος Σομπόλσκι, πρώην ἡγούμενος βουλγαρικοῦ μοναστηριοῦ, εἶχε λάβει ἀπό τόν Πάπα τήν ἐπισκοπική χειροτονία στήν Καπέλλα Σιξτίνα στίς 14 τοῦ Απρίλη. Ἔγινε ὁ ἡγέτης τῆς νέας κοινότητας. Ὁ αἰδεσιμότατος Σομπόλσκι διοίκησε ἐπί μία ἑβδομάδα τούς βούλγαρους καθολικούς. Στίς 18 Ἰουνίου 1861 ἐξαφανίστηκε, συναποκομίζοντας τή βούλα τοῦ Πάπα, τό βεράτιο τοῦ σουλτάνου καί τά δῶρα τῆς Γαλλίας. Δέν τόν ξανάδε ποτέ κανένας. Ποτέ δέν μαθεύτηκε οὔτε ποῦ πῆγε οὔτε ποῦ ἐτελεύτησε. Ὁ προσηλυτισμός τῶν Σλάβων στόν καθολικισμό σταμάτησε ἀπότομα. Ἐπανήλθαν στούς Ρώσους καί στό αἴτημά τους γιά αὐτοκέφαλη ἐκκλησία». 48227. Οἱ Βούλγαροι μέ τή βοήθεια τῶν Ρώσων ἐπέτυχαν τήν ἀναγνώριση τῆς Ἐξαρχίας τό 1870. Τά σχέδια τοῦ Βατικανοῦ πρός τήν πλευρά αὐτή εἶχαν ὁριστικά ναυαγήσει. Ἀπόμεινε ἐλπίδα πρός τήν πλευρά τῶν Βλάχων καί τῶν Ἀλβανῶν-ἀλβανοφώνων. Στό πρόσωπο τοῦ Μαργαρίτη εἶχαν ἤδη βρεῖ τό καταλληλότερο ὄργανό τους. Ὁ Μαργαρίτης, γιά νά ἔχει τήν εὔνοια τῶν Λαζαριστῶν ἀσπάσθηκε τόν καθολικισμό μέ ὅλη τήν οἰκογένειά του. 68214

Το σχολείο των Λιβαδίων του Πάικου

Ο Μιχαήλ Παπανικολάου ή ''Δασκαλοχάλης'',
ο μακροβιότερος δάσκαλος των Λιβαδίων

Ελληνικό σχολείο λειτούργησε στα Λιβάδια ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα. Το σχολείο βρισκόταν στο κέντρο των Μεγάλων Λιβαδίων, στο Μεσοχώρι, πίσω από το μαγαζί του Λειμώνα, σε οικόπεδο που είχε δωρίσει ο Μιχαήλ Χατζηβρέττας, ένας από τους προκρίτους και μεγάλους πατριώτες των Λιβαδίων. Εκεί λειτουργούσε η πέμπτη και η έκτη τάξη.

Για τα παιδιά της πρώτης έως και τετάρτης λειτουργούσε σχολείο στη γειτονιά των Τζιντζίφανων, στην πλαγιά, δεξιά μας καθώς βγαίνουμε από το χωριό στο δρόμο για τον Αρχάγγελο στη θέση ''Παλικάρι''.

Το σχολείο λειτουργούσε και το χειμώνα με λιγοστά παιδιά που απέμειναν με τις οικογένειες τους στα Μεγάλα Λιβάδια. 

Το σχολείο διέθετε μεγάλη βιβλιοθήκη σημαντικό τμήμα της οποίας ήταν δωρεά της Μαρασλείου Βιβλιοθήκης (54).

Αυτή καταστράφηκε στο ολοκαύτωμα του 1944. Ο δάσκαλος του χωριού από την απελευθέρωση έως και την καταστροφή ήταν ο Μιχαήλ Παπανικολάου1.

1. Ο Μιχαήλ Παπανικολάου (1890-1968) ή ''Δασκαλοχάλης'' όπως οι παλαιότεροι τον γνώρισαν στα Λιβάδια, γεννήθηκε το Φεβρουάριο του 1890 στα Μεγάλα Λιβάδια. Ήταν γιός του Παπανικόλα Μπάρμπα (1860-1897), δάσκαλου και ιερέα που ιερουργούσε στον Ιερό Ναό Αγίου Μηνά Νάουσας. Το 1897 όταν πέθανε ο πατέρας του, μπήκε σαν τρόφιμος στο Παπάφειο Ορφανοτροφείο Θεσσαλονίκης. Σπούδασε στο διδασκαλείο Θεσσαλονίκης. Είχε έντονη εθνική δράση στα δύσκολα χρόνια του μακεδονικού αγώνα, και της βουλγαρορουμανικής προπαγάνδας... Όταν δε η τρομοκρατία της τελευταίας είχε φθάσει στο απόγειο της, το καλοκαίρι του 1910, οι Νεότουρκοι τον συλλαμβάνουν και τον φυλακίζουν στην Γευγελή. Απελευθερώνεται μετά από ενέργειες και παραστάσεις, προς το Πατριαρχείο και την Τουρκική κυβέρνηση, του Μητροπολίτη Μογλενών Σμάραγδου. Για την εθνική του δράση τιμήθηκε από την πολιτεία με το μετάλλιο του Μακεδονικού Αγώνα (55).

Γενικά περί της ρουμανικής προπαγάνδας, Μέρος Α' - Απόστολου Ι. Παπαδημητρίου

Ιερομόναχος Αβέρκιος

Κεφάλαιο Γ'

Η ρουμανική προπαγάνδα

1. Γενικά περί τῆς ρουμανικῆς προπαγάνδας

Εἶναι γεγονός, ὅτι λόγω τοῦ κινδύνου πού διέτρεξε ἡ Μακεδονία ἀπό τή βουλγαρική ἐπιβουλή, αὐτή τῆς Ρουμανίας ὑπῆρξε ἀνεπαίσθητη στήν τότε ἐλεύθερη Ἑλλάδα, ἴσως καί ἄγνωστη στούς πολλούς ὥς τίς ἡμέρες μας. Βέβαια, αὐτό οφείλεται ἐν πολλοῖς καί στή γνωστή ἑλληνική ἀδιαφορία πού ἐκτρέφει τήν ἄγνοια! Ἔτσι, οἱ κάτοικοι τῶν ἀστικῶν κέντρων, διαστρεβλώνοντας τόν ὅρο Βλάχος, ὑπονοοῦν μ' αὐτόν τόν ὀρεσίβιο καί κατ' ἐπέκταση τόν ἄξεστο, τόν ἀγροῖκο!Ἦταν φυσικό κατά τόν 19ο αἰ. τῶν μεγάλων ἐθνικιστικῶν ζυμώσεων καί τῶν ἀθλίων διπλωματικῶν παιχνιδιῶν τῶν «Μεγάλων» δυνάμεων νά ἀνακινηθεῖ θέμα ἐθνικῆς ὑποστάσεως τῶν Βλάχων πού ζοῦσαν στά ἐδάφη τῆς ψυχορραγούσας ὀθωμανικῆς αὐτοκρατορίας. Ἀδιάφορο τό ἄν οἱ πλεῖστοι αἰσθάνονταν Ἕλληνες καί τό ἐκδήλωναν μέ κάθε τρόπο. Ἀδιάφορο ἀκόμη τό ἄν, ὅπως ἀποκάλυψε ὁ βυζαντινολόγος Nasturel, ἤδη ἀπό τόν 17ο αἰ. γιά τούς Ρουμάνους, Κουτσόβλαχος σήμαινε Ἕλληνας. 16087

Τό 1808 ἐκτυπώθηκε στήν Πέστη τό βιβλίο κάποιου Γεωργίου Κ. Ρόζια, φοιτητοῦ τῆς μαιευτικῆς, μέ τίτλο «Ἐξετάσεις περί τῶν Ρωμαίων», δηλαδή τῶν Βλάχων, στήν ἑλληνική καί γερμανική. Ὁ συγγραφέας ἀπέρριπτε τήν ἑλληνική καταγωγή τοῦ συνόλου τῶν Βλάχων. 681. Τήν ἄποψη αὐτή ἐπιδίωκε τότε νά ἐπιβάλει ἡ γερμανική σχολή ἱστορίας. Tό 1848, ὁ ἐκ Τσαριτσάνης φοιτητής στήν Ἰταλία Θεοδωρίδης, ἐνημέρωσε τόν τότεἝλληνα πρωθυπουργό Κωλέττη γιά τήν αἰφνίδια γένεση τοῦ μακεδονικοῦ ζητήματος κατά ρωσική ἐπινόηση καί προώθηση στούς πανεπιστημιακούς χώρους τῆς Δύσεως. 162103. Στίς προσπάθειες τῶν Ρώσων γιά ἐξάπλωση τῆς ἐπιρροῆς τους στή Βαλκανική, ἀντέδρασαν οἱ Αὐστριακοί. Ἐκεῖνοι κίνησαν τά νήματα τῆς προπαγάνδας γιά τόν ἀφελληνισμό τῶν Βλάχων τῆς νότιας Βαλκανικῆς. Εἶχαν ὅμως τούς λόγους τους νά μήν ἐμφανιστοῦν στό προσκήνιο, ἀλλά νά ἀναθέσουν στούς ἀφελεῖς, ὅπως ἀποδείχθηκε, μεγαλοϊδεάτες Ρουμάνους νά ἀναλάβουν τήν ἐπιχείρηση, δαπανώντας κόπο καί χρῆμα σέ μιά ἐπιχείρηση ἀτελέσφορη. 

Οἱ πρῶτες κινήσεις γιά πρόκληση ἐθνικοῦ ζητήματος στούς βλαχικούς πληθυσμούς ἐκδηλώθηκαν τό 1849. 20661. Οἱ λόγοι ἀνακάλυψης τῆς Μακεδονίας ἀπό τούς Ρουμάνους εἶναι πολιτικοί, παρατηρεῖ ο ρωμανιστής Λαζάρου. 16087. Ἐξάγεται αὐτό ἀβίαστα ἀπό ὁμιλία τοῦ πρωτεργάτη τῆς ἐπανάστάσης τοῦ 1848 στή Μολδαβία καί μετέπειτα διακεκριμένου πολιτικού Mihail Kogalniceanu ἀπό τό βῆμα τῆς ρουμανικῆς βουλῆς, ἀπόσπασμα ἀπό τήν ὁποία εἶναι τό ἀκόλουθο:

«Ἄν ἐγκαταλείψουμε τή μακεδονική πολιτική, οἱ συμπατριῶτες μας θά ἀναγκαστοῦν νά στραφοῦν πρός τήν Τρανσυλβανία. Ἀλλά αἱ σχέσεις μας πρός τήν Αὐστρουγγαρία θά διαταραχθοῦν σημαντικά, τό ὁποῖο μέ κάθε τρόπο πρέπει νά ἀποφύγουμε ὑπό τίς παροῦσες περιστάσεις. Γι’ αὐτό εἶναι ἀναγκαῖο, ἐπί τοῦ παρόντος, νά διευθύνουμε τήν προσοχή τοῦ ρουμανικοῦ λαοῦ πρός τή Μακεδονία»27669.

Ἡ Τρανσυλβανία στέναζε κάτω ἀπό τήν τυραννία τῆς Αὐστρουγγαρίας, πού χρησιμοποιοῦσε ὡς κύριο μοχλό τό Βατικανό γιά τήν ἄσκηση πιέσεως πρός μεταστροφή τῶν ὀρθοδόξων Ρουμάνων στόν καθολικισμό ἤ στήν Οὐνία καί τήν ἀπώλεια τῆς ἐθνικῆς τους συνειδήσεως μέσω τῆς μεταστροφῆς. Δοκιμασμένη κατά τό παρελθόν στήν Οὐκρανία καί στήν Πολωνία καί ἐπιτυχημένη ἡ μέθοδος! «Ρεαλιστές» ὅμως οἱ Ρουμάνοι πολιτικοί τῆς ἐποχῆς καί ὑπό τόν φόβο τῶν Σλάβων, πού τούς περιέβαλλαν, ἀναζητοῦσαν διέξοδο ἱκανοποίησης τοῦ ἀναδυομένου ρουμανικοῦ ἐθνικισμοῦ, ἀνακαλύπτοντας Ρουμάνους ἐκεῖ πού δέν ὑπῆρχαν καί καλώντας σέ στράτευση γιά τήν ἀπελευθέρωσή τους! Μάλιστα, τό 1883 ἡ Ρουμανία, ὡς ἀνεξάρτητο πλέον κράτος, προχώρησε σέ σύναψη μυστικῆς ἀμυντικῆς συνθήκης μέ τίς Αὐστρουγγαρία καί Γερμανία γιά λήψη βοήθειας σέ περίπτωση ρωσικῆς ἐπίθεσης. 28429

Βλαχόφωνοι Έλληνες: Αυτονόητα και μη, που πρέπει να υπενθυμίζονται

Γραμμουστιάνοι Βλάχοι του Ροδολίβους

Θεωρώ ότι κατά καιρούς πρέπει να τονίζονται τα αυτονόητα, που έχουν να κάνουν με τις ελληνικές πληθυσμιακές ομάδες. Και ο λόγος για τους βλαχόφωνους της χώρας μας. Είναι, βέβαια, προφανές ότι, κανένας - συμπεριλαμβανομένης και της ‘αφεντιάς μου’- δεν έχει το μονοπώλιο να ομιλεί δημόσια για αυτούς.

Θα πρέπει, λοιπόν, να υπενθυμίζονται επιστημονικές απόψεις σημαντικών ερευνητών, ιστορικών κ.λπ. όπως, των παρακάτω ενδεικτικά: Κ. Κούμα, Κ. Νικολαΐδη, Ν. Κατσάνη, Κ. Ντίνα, Α. Κατσανεβάκη, Α. Λαζάρου, A. Μπουσμπούκη, Α. Κουκούδη, Α. Κεραμόπουλλου κ.ά.).

Έτσι, οφείλουμε να επαναλαμβάνουμε τα παρακάτω αυτονόητα και μη:

• Να υπενθυμίζει κανείς την ελληνικότητά τους. 

• Να αντιδρά κανείς σε ορισμένα δημοσιεύματα (άρθρα, βιβλία κλπ), που δίνουν την εικόνα τους ως μία αυτόνομη οντότητα, τόσο εντός, όσο και εκτός του ελλαδικού χώρου. 

• Να επανεκθέτει κανείς τις απόψεις επιστημόνων, όπως του πρώτου νεοέλληνα ιστορικού, του Κωνσταντίνου Κούμα (1777-1836). Ο συγκεκριμένος Λαρισαίος δάσκαλος του Γένους, διδάκτορας του Πανεπιστημίου της Βιέννης και αντεπιστέλλον μέλος των Ακαδημιών Βερολίνου και Μονάχου, στο έργο του ‘Ιστορίαι των ανθρωπίνων πράξεων’ (Βιέννη, τόμος 12, 1832, σ. 521-522) γράφει ότι οι Βλάχοι είναι ‘Έλληνες το γένος’ (επίσης, ‘Ιστορία του Νέου Ελληνισμού’,Τ.1, Θεσ/νίκη 1974, β΄ έκδοση, σ.35 και ‘Γλωσσικός εκλατινισμός των κατοίκων της Ηπειρωτικής Ελλάδος’, ΕΜΣ, Θεσ/νίκη, 1983, 49-50). Το ίδιο υποστηρίζει και ο Μετσοβίτης λόγιος Ν. Τζαρτζούλης (1708-1772), επικεφαλής της Ηγεμονικής Ακαδημίας του Ιασίου. 

• Να επαναλαμβάνει κανείς τη μαρτυρία του χρονογράφου Ιωάννη Λυδού (σχετικά με τον γλωσσικό εκλατινισμό των Βαλκανίων), την οποία η πλειονότητα των σύγχρονων Ελλήνων και ξένων επιστημόνων θεωρεί πολύ σημαντική. Η μαρτυρία του εν λόγω χρονογράφου, που έζησε τον 6ο μ.Χ. αιώνα και που ήταν καθηγητής του Πανεπιστημίου Κων/πολης και διοικητής των Βαλκανίων, έχει ως εξής: 

«…τα δε περί την Ευρώπην [όπως ονομαζόταν τότε η Βαλκανική] πραττόμενα πάντα διεφύλαξεν εξ ανάγκης δια το της αυτής οικήτορας, καίπερ Έλληνας εκ του πλείονος όντας τη των Ιταλών φθέγγεσθαι φωνή…», δηλαδή «Αν και οι περισσότεροι είναι Έλληνες, μιλούν λατινικά…». 

Επίσης, ο Α.Ε. Βακαλόπουλος, κορυφαίος νεοέλληνας ιστορικός του 20ου αιώνα, στην ‘Ιστορία του Νέου ελληνισμού’, τ.1, Θεσ/νίκη 1961 α΄ έκδοση σελ. 36, σχολιάζοντας το παραπάνω απόσπασμα του Ι. Λυδού, γράφει χαρακτηριστικά: 

«…Τι απέγιναν αυτοί οι λατινόφωνοι ή οι δίγλωσσοι; Εξαφανίστηκαν χωρίς να αφήσουν κανένα ίχνος; Η πρόδηλη μου, φαίνεται, απάντηση στο ερώτημα συμβάλλει στη λύση του προβλήματος των Βλάχων...». 

Η Ιταλική Κατοχή στην Ελλάδα

Ανδρέας Καστάνης

Αν. Καθηγητής Στρατιωτικής Ιστορίας

Γαλάτεια Καρακωσταντή

Πτυχιούχος Ιταλικής φιλολογίας

«Συναντήσαμε εις Κοπάνους το εσπέρας της 19/2/43 τον Πυρομάγλου, μιλήσαμε γενικά, μας εξιστόρησε τα κατορθώματα των ομάδων των Ανταρτών ΕΔΕΣ της περιοχής Τζουμέρκων (και ιδιαιτέρως αν θυμούμαι την επιτυχίαν της ομάδος του Οπλαρχηγού Καραμπίνα, εις το κλειδί που ηνάγκασε με εικοσάδα περίπου ανδρών να συνθηκολογήση ολόκληρο Ιταλικόν Τάγμαν και να υποχρεωθη να επιστρέψη εις Άρταν και να μη εκτελέσει την ανατεθείσαν αποστολήν του)».

(Έκθεση του λοχαγού Πυροβολικού Μπαλτογιάννης Βασίλειος ΕΟΕΑ (ΕΔΕΣ) για την περίοδο Δεκέμβριος 1942 μέχρι και Φεβρουάριος 1943)

Σκοπός της παρούσης εργασίας είναι να αναδειχθούν οι συνθήκες της ιταλικής κατοχής στην Ελλάδα την περίοδο 1941-1943. Ερωτήματα που θα επιχειρηθεί να απαντηθούν είναι: οι πολιτικές επιδιώξεις των ιταλικών δυνάμεων κατοχής και αν η ιταλική κατοχή υπήρξε λιγότερο επαχθής από τη γερμανική.

Μπροστά στην ταχεία προέλαση των γερμανικών στρατευμάτων, η στρατιωτική ηγεσία των ελληνικών δυνάμεων της Ηπείρου (Γεώργιος Τσολάκογλου) συνθηκολόγησε. Αρχικά στις 20 Απριλίου 1941 υπογράφηκε πρωτόκολλο ανακωχής, σύμφωνα με το οποίο θα τερματιζόταν οι εχθροπραξίες μεταξύ της Ελλάδας και της Γερμανίας. 

Στο διάστημα αυτό, οι Ιταλοί απείλησαν ότι δεν θα σταματούσαν τις εχθροπραξίες, με αποτέλεσμα οι Γερμανοί να πιέσουν τον Τσολάκογλου να δεχθεί την τροποποίηση των όρων του πρωτοκόλλου. 

Η ελληνική πλευρά απέστειλε κήρυκες και η ιταλική διοίκηση δέχθηκε την «άνευ όρων παράδοσιν των Ελληνικών εν Ηπείρω Δυνάμεων ως αύτη προσεφέρθη εις την Γερμανικήν Διοίκησιν και υπο τας ιδίας συνθήκας, υφ άς η Ελληνική Διοίκησις προσέφερε ταύτας εις την Γερμανικήν Διοίκησιν».[1] Το τελικό κείμενο συνθηκολόγησης (Σύμβαση Συνθηκολόγησης) υπεγράφη στις 23 Απριλίου 1941. Το άρθρο ένα της προαναφερεθείσας συνθηκολόγησης ανέφερε : «Η Ανωτάτη Γερμανική και Ιταλική Διοίκησις αποδέχονται την τοιαύτην άνευ όρων παράδοσιν της Ελληνικής Στρατιάς Ηπείρου-Μακεδονίας».[2] Μετά από την υπογραφή αυτής της Σύμβασης, οι Ιταλοί αναδείχθηκαν, ελέω Γερμανίας, νικητές[3]. Ανάμεσα των ελληνικών και ιταλικών δυνάμεων όφειλαν να παρεμβληθούν οι γερμανικές.[4]

Τα σχολεία της ρουμανικής προπαγάνδας στον καζά Κορυτσάς, στην Πρεμετή και το Μπεράτι

Σχολείο της ρουμανικής προπαγάνδας, Κορυτσά.

Ρουμανικά Σχολεία στον καζά Κορυτσάς

Στα 1884 ιδρύθηκε στην Κορυτσά ένα ρουμανικό σχολείο, το οποίο ουσιαστικά ήταν ανύπαρκτο, αφού ελάχιστοι ήταν οι μαθητές του και δεν λειτουργούσε.

Στα 1890 ιδρύθηκε και στη βλαχόφωνη Μοσχόπολη ένα ρουμανικό σχολείο, το οποίο είχε την ίδια τύχη, να μη λειτουργεί ουσιαστικά, αλλά να διατηρείται μόνο για προπαγανδισμό, αφού είχε ελάχιστους μαθητές και τη χρονιά που έκλεισε, έστω και τυπικά, το 1911, είχε στα χαρτιά μόλις 8 μαθητές.

Το ίδιο συνέβαινε και στην ευρύτερη περιοχή, αφού στον καζά Κορυτσάς εμφανίζονταν στην πρώτη δεκαετία του 20ου αιώνα συνολικά 6 ρουμανικά σχολεία με 203 μαθητές, ελάχιστη παρουσία μπροστά στην ανθηρή ελληνική εκπαίδευση, η οποία στα χρόνια εκείνα λειτουργούσε στον καζά Κορυτσάς 41 ελληνικά σχολεία με 77 διδασκάλους και 3.452 μαθητές.

Συμπληρωματικά σημειώνουμε ότι ''ο Πίναξ των εν τω νομώ Βιτωλίων Ρωμουνικών Σχολείων'' του Προξένου Μοναστηρίου Ν. Μπέτσου που στάλθηκε στον Υπουργό των Εξωτερικών Α. Ρωμανό στις 11 Απριλίου του 1899, σημείωνε μόνο δυο ρουμανικά σχολεία, ένα στην Κορυτσά κι ένα στη Μοσχόπολη, και στο προξενικό έγγραφο τονιζόταν η ασημαντότητα της ''ρωμουνικής προπαγάνδας''. ''Καταλήγων επαναλαμβάνω, ότι εκ του έργου της Ρωμουνικής προπαγάνδας δεν υφιστάμεθα μεν μεγάλας βλάβας, διότι τα σχολεία ταύτα ονομαστικά και χάριν του χρήματος υφιστάμεθα, αδυνατούσι να αποσπάσωσι τους Ελληνοβλάχους από του Ελληνικού έθνους, εις ό από αιώνων τάσσονται, και διότι οι απανταχού μετά της ρωμουνικής προπαγάνδας τασσόμενοι είναι ολίγιστοι και εκ των πενεστάτων, αλλ' ουχ ήττον εκ του καθαρώς μισελληνικού τούτου έργου της ρωμουνικής κυβερνήσεως και των ραδιουργιών του Μαργαρίτου ουδέποτε επαύσαμεν ενοχλούμενοι''.

Προσπάθεια για ίδρυση ρουμανικού σχολείου στην Πρεμετή

Στις αρχές του 20ου αι. η ρουμανική εκπαιδευτική κίνηση προσπάθησε να διεισδύσει στον ακμαίο ελληνισμό της περιοχής του Αργυροκάστρου και να αντιπαρατεθεί με δικό της σχολείο στα πολυδύναμα και άρτια σε οργάνωση και λειτουργία ελληνικά σχολεία.

Ίδρυσε κάποιο ρουμανικό σχολείο στην Πρεμετή, το οποίο καταγράφεται σε στατιστικές του 1906 και του 1908 να εμφανίζει ένα διδάσκαλο και 18 μαθητές. Περισσότερα όμως στοιχεία για την οργάνωση και τη λειτουργία του δεν μας είναι γνωστά και φαίνεται να ακολούθησε την ανύπαρκτη παρουσία των άλλων ρουμανικών σχολείων του ευρύτερου βορείου ελλαδικού χώρου, όπου ''άνοιγαν μόνο στα χαρτιά'' και καταδικάζονταν στον αφανισμό τους από την απροθυμία των γονέων και τη μη προσέλευση μαθητών.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Ιωακείμ Γ΄ ο Μεγαλοπρεπής

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Ιωακείμ ο Γ' ο Μεγαλοπρεπής (1834-1912).

Γεννημένος στο Βαφειοχώρι της Κωνσταντινουπόλεως, όπου η οικογένεια του, Δεβετζή-Δημητριάδη, είχε εγκατασταθεί από το Κρούσοβο. Ο Ιωακείμ ο Γ' πατριάρχευσε δυο φορές.

Αναδιοργάνωσε εκ βάθρων τη Μεγάλη του Χριστού Εκκλησία, θεμελίωσε τη Μεγάλη του Γένους Σχολή, ίδρυσε την Πατριαρχική Βιβλιοθήκη, ανασυνέστησε το ιστορικό Πατριαρχικό Τυπογραφείο και εξέδωσε την Εκκλησιαστική Αλήθεια. 

Κατηύθυνε τον Μακεδονικό Αγώνα τοποθετώντας στις εμπερίστατες Μητροπόλεις της Μακεδονίας τον Δράμας Χρυσόστομο, τον Πελαγονίας Ιωακείμ, τον Καστορίας Γερμανό Καραβαγγέλη, τον Γρεβενών Αιμιλιανό και τον Κορυτσάς Φώτιο. Αντιστάθηκε σθεναρά στη ρουμανική προπαγάνδα αναμετρώμενος ακόμη και με την Υψηλή Πύλη ανοικτά και οργάνωσε τις δημόσιες αντιδράσεις σε όλα τα βλαχοχώρια.

H ρουμάνικη προπαγάνδα κι εμείς οι βλαχόφωνοι Έλληνες - Παναγιώτης Ι. Παυλίδης (Παύλου)

Λάιστα Ζαγορίου

Παναγιώτης Ι. Παυλίδης (Παύλου)

 H ρουμάνικη προπαγάνδα κι εμείς οι βλαχόφωνοι Έλληνες

Ορειβατικός Σύλλογος Λάιστας Ζαγορίου Ιωαννίνων

« Μάταιες οι προσπάθειες να μας αποσπάσουν από τον Ελληνικό κορμό...»

~ Ακολουθήστε τον παρακάτω σύνδεσμο:

εδώ

Απ. Ι. Παπαδημητρίου, Σελίδες Ιστορίας Γρεβενών, Τόμος Γ'

Απόστολος Ι. Παπαδημητρίου
Σελίδες Ιστορίας Γρεβενών
Τόμος Γ'
Γρεβενά 2016

~ Ακολουθήστε τον παρακάτω σύνδεσμο
και κατεβάστε τον Τόμο Γ' :
εδώ