



Μνήμη Γέροντα Κλεόπα Ελίε († 2 Δεκ 1998)
ΑΝ ΠΕΘΑΝΕΙΣ ΠΡΙΝ ΠΕΘΑΝΕΙΣ, ΔΕ ΘΑ ΠΕΘΑΝΕΙΣ ΟΤΑΝ ΠΕΘΑΝΕΙΣ
(ΠΑΡΟΙΜΙΑ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΜΟΝΑΧΩΝ)




Μνήμη Γέροντα Κλεόπα Ελίε († 2 Δεκ 1998)
Καλό χριστουγεννιάτικο μήνα, αδελφοί!
Καλό κουράγιο και καλό αγώνα για όλα τα προβλήματα που βασανίζουν την καρδιά σας, σε όλο τον κόσμο - είτε διωγμοί και πόλεμοι, είτε φτώχεια και ανεργία, είτε αρρώστια ή μοναξιά είτε καθημερινοί πειρασμοί. Ο Θεός ας σας δίνει δύναμη, διά των αγίων Του, ας μας δίνει δύναμη, ας δίνει δύναμη σε όλο τον κόσμο...
Αντιγράφω δυο χριστουγεννιάτικες λέξεις του γέροντα Παΐσιου, από το post Γέροντος Παϊσίου: Για τα Χριστούγεννα (από κει και η 1η φράση του post μας):
-Γέροντα, μετά την Αγρυπνία των Χριστουγέννων δεν κοιμόμαστε;
-Χριστούγεννα και να κοιμηθούμε! Η μητέρα μου έλεγε: «Απόψε μόνον οι Εβραίοι κοιμούνται». Βλέπεις, τη νύχτα που γεννήθηκε ο Χριστός οι άρχοντες κοιμόνταν βαθιά, και οι ποιμένες «αγραυλούσαν». Φύλαγαν τα πρόβατα τη νύχτα παίζοντας την φλογέρα. Κατάλαβες; Οι ποιμένες που αγρυπνούσαν είδαν το Χριστό.
["Ν": Εμείς αγρυπνούμε αλλού βέβαια τα Χριστούγεννα... Άντε, μια πρόσκληση]. (H φωτο, αν και δείχνει άσχετη, δεν είναι, και δε μπόρεσα ν' αντισταθώ στον πειρασμό να τη βάλω· είναι από 'δώ).
*****
Οι άγιοί μας, όπως έχουμε ξαναγράψει, δεν είναι άσαρκες σκιές, ούτε απλά ονόματα που δεν αφορούν στην πραγματική και σημερινή ζωή (άλλωστε ο άγιος Πορφύριος, ο οποίος κοιμήθηκε το 1991, είναι ένας σημερινός άνθρωπος), αλλά πνευματικές πυριτιδαποθήκες, που ανατρέπουν, φωτίζουν και ελευθερώνουν (και εκτοξεύουν).
Στη μυθολογία των κόμικς με υπερήρωες (αμερικάνικων στη συντριπτική τους πλειοψηφία) ο Σούπερμαν χαρακτηρίζεται "Άνθρωπος του αύριο" (Man of Tomorrow). Πραγματικοί Άνθρωποι του αύριο είναι οι άγιοι - και άγιοι θα έπρεπε να είμαστε όλοι οι χριστιανοί, παιδιά, αν δεν το έχουμε καταλάβει... Άνθρωποι του αληθινού αύριο που περιμένουμε όλοι, του αιώνιου και ανέσπερου αύριο της Δευτέρας Παρουσίας, της Ανάστασης όλων των ανθρώπων και της αιώνιας ζωής στη βασιλεία των ουρανών.
(Από την ανάρτησή μας Άγιοι: οι Άνθρωποι του Αύριο (Saints, Humans of Tomorrow) — Αφιέρωμα στον άγιο Πορφύριο)
Ένα κλικ αγάπης & ορθόδοξης αυτοσυνειδησίας λοιπόν, παρακαλώ, στα:

Ο χρυσοπόρφυρος Δεκέμβριος, ο Μήνας της Ταπεινής Φάτνης, της Βηθλεέμ
Η φιλάνθρωπη "μανία" του αγίου Φιλάρετου (προστάτη των μελισσοκόμων, 1 Δεκ.)
Το τίμημα... Βαπτίζεται ο δούλος του Θεού Πορφύριος (μια ιστορία από την Κορέα)
Άγιος Πορφύριος: Κανείς δεν μπορεί να φθάσει στον Θεό, αν δεν περάσει απ’ τους ανθρώπους
"Όταν ο Χριστός μπήκε, όλα τα τείχη έπεσαν..."
"Δε μας παρατάς με το Γέροντα!!" - Η έφηβη & ο άγιος: μια ιστορία για την αγάπη, το σεβασμό και την αιωνιότητα
Ο άγιος της Ομόνοιας, οι χίπις και οι πόρνες
Τρεις σύγχρονοι άγιοι και οι αφρικανικοί λαοί // Three contemporary Orthodox Saints & the African peoples... (από εδώ η φωτο στο τέλος της ανάρτησης)
Ο πανεπιστημιακός γιατρός Γ. Παπαζάχος για τον άγιο Πορφύριο
Ο καθηγητής μικροβιολογίας Γεώργιος Πιπεράκις σε μια συνέντευξη για τον άγιο Πορφύριο
Ο Άγ. Πορφύριος και η "Αμπούνα Μαρία"
Το κοινό Πνεύμα στις διαθήκες των αγίων Παϊσίου και Πορφυρίου!...
Άγιος Πορφύριος: βλέπει έναν άγιο που θα αποκαλυφθεί μετά από 100 χρόνια!
Άγιος Πορφύριος, Ελληνικός Διαστημικός Οργανισμός, επιστήμονες & θαύματα!...
Συναξαριστής του 21ου αιώνα: επειδή η αγιότητα δεν έχει ημερομηνία λήξεως...
Saint
Philaret the Merciful, the saint of bees, & Saint Porfyrios, the
Wonderworker & Prophet of Athens († 1991), December 1 + 2
Saint Porfyrios the Kafsokalyvitis († 1991)
Ενότητα στο blog μας για τον άγιο Πορφύριο
Ενότητα άρθρων για τον άγιο Πορφύριο στο ιστολόγιο του Προσκυνητή
Αγία Μυρόπη, η χριστιανή Αντιγόνη
Μνήμη Γέροντα Κλεόπα Ελίε († 2 Δεκ 1998)
Συναξαριστής του 21ου αιώνα: επειδή η αγιότητα δεν έχει ημερομηνία λήξεως... (φωτο)
Ο γέροντας Κλεόπας
Απόσπασμα από το βιβλίο του αρχιμ. Αρσενίου Κωτσόπουλου
ΑΠΟ ΤΟ ΧΑΟΣ ΣΤΟ ΦΩΣ. Στα ίχνη ενός σπουδαίου ανθρώπου του Θεού
Ενωμένη Ρωμηοσύνη
Ο π. Πορφύριος ήθελε το «ίνα ώσιν εν» με το πνεύμα του Θεού, που είναι αγνό και ανιδιοτελές, όχι με το μπερδεμένο πνεύμα του κόσμου –και βέβαια αφού έχουμε πρώτα καθαρισθεί από τα βασικά πάθη. Κάποτε για παράδειγμα του είπαν: «Γέροντα δυο μοναχοί ζουν στο τάδε μέρος πολύ καλά, αρμονικά». Χαμογέλασε λέγοντας: «Ταίριαξαν τα πάθη τους». Στην ιστορία του μοναχισμού όποτε υπήρχε ένα άτομο με ιδιαιτερότητες και δεν προσαρμοζόταν στο πρόγραμμα της μονής ή το απομόνωναν ή το έδιωχναν σαν ξένο σώμα. Αντιθέτως ο π. Πορφύριος επιδίωκε να έχει τέτοια άτομα στο περιβάλλον του, διότι προσωπικά ο ίδιος είχε μεγάλο όφελος αλλά και η συνοδεία του. Τα άτομα με τις αντιθέσεις τους καλλιεργούν σε μεγάλο βαθμό την αγία ταπείνωση. Τα αντίθετα πράγματα είναι το μεγάλο μυστικό για να αποκτήσουμε την αγία ταπείνωση.
Το πνεύμα του π. Πορφυρίου ήταν ακριβώς το αντίθετο από αυτό της εποχής μας το οργανωσιακό και της παγκοσμιοποίησης. Η εποχή μας συνθλίβει την ελευθερία και την προσωπικότητα του ατόμου, που είναι η βασική αρχή της δημιουργίας των όντων, δηλαδή του αγγελικού κόσμου και του ανθρώπου.
Όταν ο Γέροντας έβλεπε ότι πάμε να ενωθούμε μέσα από τα πάθη μας, το αντιλαμβανόταν με το βυθοσκόπιό του και αμέσως ξεκινούσε τη δουλειά, με έναν πρωτάκουστο τρόπο για μας, αλλά πολύ γνωστό τρόπο για τον Θεό και τους αγίους Του, που ήταν πραγματικοί ιατροί των ψυχών. Προκαλούσε ο ίδιος τη σύγχυση, ώστε να διαλύσει αμέσως τη φιλία που δεν ήταν κατά Θεόν αλλά κατά κόσμον. «Η φιλία του κόσμου έχθρα του Θεού εστί» (Ιακ.δ’4).
Στον πύργο της Βαβέλ συνέβη το ίδιο. Οι άνθρωποι είχαν ενωθεί όχι για να αγαπήσουν τον Θεό, αλλά για να αποφύγουν με τη δική τους δύναμη τη δύναμη του Θεού. Σε αυτό το σημείο του οδήγησε η σύγχυση. Διαίρεσε τους ανθρώπους, γι’ αυτό και ο τόπος εκεί ονομάστηκε Βαβέλ, δηλαδή τόπος σύγχυσης. Μήπως σήμερα δεν ζούμε τη σύγχυση της Βαβέλ, ενώ υπάρχει ο άμεσος κίνδυνος να εμφανιστεί ο διάβολος σαν ειρηνοποιός (παγκοσμιοποίηση, αντίχριστός); Και στον Παράδεισο ο διάβολος ένωσε τον Αδάμ με την Εύα με πονηρία. Αντιθέτως ο Θεός τους ένωσε με την αγαθότητά Του και την ελευθερία Του. Στην Κλίμακα του Αγίου Ιωάννη αναφέρεται σε κάποιο κεφάλαιο ότι ένας πολύ διακριτικός γέροντας έβαζε «φιτιλιές» μεταξύ δύο αδελφών για να συγκρούονται, να τσακώνονται, να βγαίνουν τα πάθη, να τα γνωρίζουν, να ταπεινώνονται και μετά να αγωνίζονται για το πρόβλημά τους φιλότιμα. Έτσι έπειτα από πολλή δουλειά, κόπο και χρόνο σιγά-σιγά θα αγαπιούνταν και θα έχτιζαν την ψυχή τους πάνω στο βράχο που είναι ο Χριστός, κι όχι πάνω στην άμμο που είναι ο διάβολος.
Το «διαίρει και βασίλευε» είναι μια τακτική που έχει περάσει στον κόσμο αρνητικά, αλλά δεν γνωρίζει κανείς ότι μπορεί να λειτουργήσει και με τρόπο θετικό, για να βασιλεύει πραγματικά ο Θεός και οι άγιοί Του. Για παράδειγμα η Ελλάδα είναι ένας τόπος που φθονείται πολύ, εξαιτίας των μεγάλων χαρισμάτων που έχει ο λαός της, του δυνατού μας μυαλού και της αγαπητικής μας καρδιάς, ως μεσογειακός λαός που είμαστε. Η ιστορία απέδειξε ότι η Ελλάδα δεν έπρεπε να υπάρχει σαν Έθνος. Από αρχαιοτάτων χρόνων έζησε μέσα στους πολέμους, εξαιτίας πάλι της γεωγραφικής της θέσης, της ομορφιάς της, των γραμμάτων, των τεχνών και των επιστημών. Όλα αυτά προκάλεσαν μέσα στην ιστορία το φθόνο των γύρω λαών κι ενώ πάντοτε ήθελαν να την κατασπαράξουν, αυτή συνέχισε να ζει και να πορεύεται μέσα σους αιώνες, ως «αστήρ εμφαίνων τον ήλιον». 
Ο ίδιος ο Χριστός είπε για τους Έλληνες. «Ελήλυθεν η ώρα ίνα δοξασθή ο Υιός του ανθρώπου» (Ιωαν ιβ’ 23). Για ποιο λόγο; Αυτός ο λαός έχει τα χαρακτηριστικά και τις προϋποθέσεις να μοιάσει του Χριστού. Την ευφυΐα, τη δυναμική, το όραμα, την εφευρετικότητα, το ανικανοποίητο ως πόθο για το ανώτερο, και φυσικά το φιλότιμο, λέξη που δεν συναντάς σε άλλη γλώσσα. Αυτός ο λαός πριν γνωρίσει το Χριστό είχε φτάσει πολύ κοντά Του. Όταν τον αντάμωσε εκπληρώθηκαν οι πόθοι και οι προσδοκίες του. Ήταν το σύγχρονο και διαχρονικό μοντέλο του Έλληνα όλων των εποχών.
Ο διάβολος όλα αυτά τα χρόνια, όσο κι αν προσπαθούσε να αφανίσει τον λαό αυτόν με εξωτερικούς κινδύνους, δεν το πέτυχε. Όποτε εμφανίστηκαν προδότες και κυριαρχούσε η διχόνοια ανάμεσα στους Έλληνες, ο λαός μας τραυματιζόταν και κινδύνευε με αφανισμό. Αλλά ο Θεός ποτέ δεν μας εγκατέλειψε. Πότε όμως ο Θεός «χρησιμοποίησε» στη σύγχρονη ιστορία το διχασμό για να μην κινδυνέψει η βασιλεία Του μέσα στην Ελλάδα; Όταν η Ελλάδα ελευθερώθηκε από του Τούρκους, υπήρξαν, -κι έκτοτε πάντοτε υπάρχουν- κάποιοι που ήθελαν να εμποτίσουν τον λαό με ένα πνεύμα εντελώς ξένο από εμάς: το πνεύμα της Δύσης, το οποίο μοιάζει με τη Λερναία Ύδρα που έχει πολλά κεφάλια –της κόβεις το ένα και βγαίνουν κι άλλα. Κύριο χαρακτηριστικό του δυτικού πνεύματος είναι ότι έχει ως κέντρο τον άνθρωπο και λατρεύει την κτίση και όχι τον Κτίσαντα.
Ο Έλληνας δεν πρέπει να αποκτήσει αυτό πνεύμα και για να μας προφυλάξει ο Θεός σπέρνει τη θεϊκή «διχόνοιά» Του. Ο Θεός είναι ζηλότυπος και θέλει να λατρεύεται μονάχα Αυτός. Θα μου πείτε, που οδεύει ο κόσμος της Δύσης; Το πρόβλημα ξεκίνησε από την εποχή του Χρυσοστόμου, ο οποίος πρώτος το αντιλήφθηκε και το ομολόγησε κάνοντας λόγο για την «επηρμένη οφρύ της Δύσης». Διέβλεπε από τότε πως θα αποκοπεί η Δύση από την Ανατολή.
Πέρασαν αρκετά χρόνια από τότε. Το χάσμα συνεχώς υπέβοσκε. Εκδηλώθηκε με το σχίσμα φανερά, για λόγους καθαρά πολιτικούς και όχι εκκλησιαστικούς. Ο πολιτισμός της Δύσης έβαλε στόχο να ενώσει τους ανθρώπους όχι όμως εν Χριστώ, αλλά φορτωμένους με τα πάθη τους. Το αναγεννησιακό πνεύμα πέρασε και στην Ελλάδα μέσω των οργανώσεων και οι άνθρωποι ενώθηκαν φαινομενικά, καταπιεσμένοι όμως από τα πάθη τους. Καλλιεργούσαν μόνο το φλοιό τους, είχαν μια ηθική που κατάντησε να γίνει σκοπός και αγνοήθηκε η ενότητα με τον Θεό. Η Δυτική Εκκλησία υποτάχθηκε στον άνθρωπο και όχι στον Θεό, ενώ η Ανατολή παρέμεινε όρθια γιατί είχε στο κέντρο της τον Θεό. Το φανερό ατόπημα της Δύσης ήταν ότι πρόβαλλε και δεχόταν τον αρχηγό της Εκκλησίας ως αλάνθαστο. Αυτός ήταν και ο σύγχρονος πεσών Εωσφόρος. Από τότε άνοιξε ο δρόμος του Αντιχρίστου.
Μετά τη σύγκρουση του Βαρλαάμ με τον Γρηγόριο Παλαμά ήρθε η Αναγέννηση, που καθιέρωσε το σύγχρονο μοντέλο του δυτικού ανθρώπου: μια ηθική χριστιανική που μοιάζει με το χρυσό πανωφόρι πάνω σε βρόμικο σώμα, καλύπτοντας της δυσωδία του με αρώματα. Ο δρόμος άνοιξε για να γκρεμίσει και να αποκόψει περισσότερο τον άνθρωπο από τον Θεό. Ο άνθρωπος ήταν πλέον εύκολη λεία για τον πολέμιό του, τον διάβολο. Αυτή η ηθική ήταν πολύ μικρή για να τον κρατήσει κοντά στον Θεό.
Ακολούθως ήρθε ο Διαφωτισμός. Φανερά και απροκάλυπτα ο άνθρωπος σκότωσε τον Θεό μέσα του και ήθελε να περάσει στη συνείδηση όλων ότι ο Θεός δεν υπάρχει. «Είπεν άφρων εν καρδία αυτού, ουκ εστί Θεός» (Ψλ.ιγ’ 1). Από τότε ο άνθρωπος έχασε πραγματικά το μυαλό του. Όχι μόνο δεν λάτρευε τον Θεό όπως έπρεπε, αλλά αρνήθηκε και την ύπαρξή Του.
Στη συνέχεια ο καπιταλισμός και ο κομμουνισμός μοίρασαν και δίχασαν τον κόσμο για να υπηρετήσει τον εγωιστή άνθρωπο, δηλαδή τα πάθη του, τον διάβολο. Ο καπιταλισμός αγκάλιασε τη Δύση, ο δε κομμουνισμός την Ανατολή. Η Δύση είναι αυτή που κολακεύει τα πάθη του ανθρώπου και η Ανατολή είναι αυτή που, θέλοντας να προστατεύσει τον άνθρωπο από τα πάθη, τον ισοπέδωσε.
Νομίζουμε πως αυτά δεν ισχύουν για μας τους χριστιανούς; Αυτά τα δύο πνεύματα πολεμούν το σύγχρονο χριστιανό. Δηλαδή, το πνεύμα της κολακείας και της υποκρισίας, που προέρχεται από τη Δύση, και το πνεύμα του εκμηδενισμού και της ισοπέδωσης του εγώ, που προέρχεται από την Ανατολή. Και στις δύο περιπτώσει ο άνθρωπος στερείται την ελευθερία. Ο διάβολος πάντα πιάνει τα άκρα. Οι άγιοι, αντιθέτως, διαλέγουν πάντα τη μεσαία οδό, τη βασιλική. Αυτός ο δρόμος είναι πολύ δύσκολος διότι πρέπει διαρκώς να βρίσκεσαι σε εγρήγορση, προσπαθώντας να κρατάς τις ισορροπίες μεταξύ άκρατης ελευθερίας και απόλυτης προστασίας.
Η μεσαία οδός διχάζει ακριβώς αυτά τα δύο πνεύματα και μοιάζει με ένα τεντωμένο σκοινί. Όμως μόνο με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος επιτυγχάνεται η ισορροπία, πάνω σε αυτό. «Ορθοδοξείν εστί το αεί σχοινοβατείν». Ορθόδοξος δηλαδή είναι ο ακροβάτης. Έτσι η Δύση έχει την απόλυτη ελευθερία και η Ανατολή την αυστηρή πειθαρχία που είναι υπακοή στον διάβολο.
Η χάρη του Θεού λειτουργεί σαν το λέιζερ, το οποίο χρησιμοποιείται στις σύγχρονες εγχειρήσεις υψηλής ακρίβειας.
Έτσι και ο Θεός μόνο με τον δικό του λέιζερ μπορεί να παρέμβει στην ανθρώπινη ψυχή και να κάνει δύσκολες επεμβάσεις, να κόψει στη μέση τη συνύπαρξη των δύο πνευμάτων, της ελευθερίας και της πειθαρχίας.
Ο π. Πορφύριος είπε σε ένα πνευματικό του τέκνο λίγο προτού πεθάνει: «Φεύγω, γιατί δεν με ακούει κανείς. Φεύγω γιατί κανείς δεν ακούει κανέναν. Φεύγω γιατί με σαμποτάρουν όλοι. Ο καθένας σήκωσε δική του παντιέρα. Θα σωθούμε μόνο αν μπούμε στην άκτιστη Εκκλησία του Χριστού κι ενωθούμε στο όνομα της Αγίας Τριάδος. Με παίρνουν τηλέφωνο «προτεστάντες» και μασόνοι και θέλουν να μου πάρουν συνεντεύξεις με κασετόφωνα (εννοούσε οργανωσιακούς κι ορθοδόξους κατά τ’ άλλα ανθρώπους). Φεύγω γιατί με εκμεταλλεύονται (ανέφερε συγκεκριμένα ονόματα).
Όλοι οι Xριστιανοί είναι καλεσμένοι για συμβασιλείς του Χριστού
Αυτό που δεν γράφει στους τοίχους είναι ότι...
Άθεοι, αναζητητές, άγιοι & ερημίτες
"Θέλω να γίνω χριστιανός"
Νέα Υόρκη: ο Ιάπωνας ζητιάνος που έγινε Ορθόδοξος μοναχός! Από τις αμερικάνικες φυλακές στην Ορθοδοξία - Η συγκλονιστική ιστορία του π. Μωυσή Μπέρυ
Σχέση ανθρώπου και Θεού χτισμένη στο "μη φοβείσθε" του Κυρίου προς τους ανθρώπους!...
Η ομορφιά & η αλήθεια της Ορθοδοξίας μέσα από τα μάτια τριών αλλοθρήσκων...
Μήπως είμαι υποκριτής;
Αυτογνωσία

~ Αγίου Γέροντος Πορφυρίου, “Ανθολόγιο συμβουλών”,
(εκδ. Η Μεταμόρφωσις του Σωτήρος, Μήλεσι Αττικής).
***
Το να ακολουθεί κάποιος τον Χριστό...
Να ακολουθεί κάποιος τον Χριστό, σημαίνει να πάσχει, για να θεραπευθεί, και να σωθεί ολόκληρη η ανθρωπότητα...
Δεν μπορεί να είναι διαφορετικά...
~ Άγιος Σωφρόνιος του Έσσεξ
Γεώργιος Μπουμπούσης
Ο Μιχάλης έχει χάσει και τους δύο του παππούδες. Κι ενώ όλοι οι φίλοι του κάτι έχουν να διηγηθούν για τον παππού τους, εκείνος δεν έχει τίποτα να πει.
Μέχρι που μια μέρα παίρνει τη μεγάλη απόφαση να υιοθετήσει έναν ολόδικό του «καινούριο» παππού. Κι ενώ το ταξίδι της υιοθεσίας ξεκινά, ο Μιχάλης ανακαλύπτει ότι ο Άγιος Πορφύριος συνδέεται αναπάντεχα με αυτό!
Μια ιστορία, όπου η αγάπη για την ευαίσθητη τρίτη ηλικία συναντά «μυστικά» τον αγαπημένο μικρών και μεγάλων Άγιο Πορφύριο…
Με δραστηριότητες.
*****
Ένα μικρό κέρασμα για τη γιορτή του αγίου Πορφυρίου:
Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ (Η ΑΘΕΗ ΓΑΛΛΙΔΑ ΚΑΙ Ο ΑΓ. ΠΟΡΦΥΡΙΟΣ)
Η προσευχή ως θεραπευτικό μέσο για τον άνθρωπο
Άγιος Πορφύριος: Κανείς δεν μπορεί να φθάσει στον Θεό, αν δεν περάσει απ’ τους ανθρώπους
"Όταν ο Χριστός μπήκε, όλα τα τείχη έπεσαν..."
Ο άγιος της Ομόνοιας, οι χίπις και οι πόρνες
"Δε μας παρατάς με το Γέροντα!!" - Η έφηβη & ο άγιος: μια ιστορία για την αγάπη, το σεβασμό και την αιωνιότητα
Ο πανεπιστημιακός γιατρός Γ. Παπαζάχος για τον άγιο Πορφύριο
Τρεις σύγχρονοι άγιοι και οι αφρικανικοί λαοί // Three contemporary Orthodox Saints & the African peoples... (από εδώ η φωτο)
Αγίου Πορφυρίου Αγιορείτου
ΟΟΔΕ (εικ. από εδώ)
Πηγή: Ιερομόναχος Σάββας Αγιορείτης. Απόσπασμα από τη μελέτη: "Η ανθρωπολογία του Γέροντος Πορφυρίου του Αγιορείτου"
Δεν μπορεί, δίδασκε ο Γέροντας, ο άνθρωπος να αποφύγει τον παλαιό άνθρωπο χωρίς τη χάρι. Μόλις μας προσβάλλει πρέπει να προσευχόμαστε. Έλεγε: «Δεν μου αρέσει να συζητώ με τον παλαιό άνθρωπο. Δηλαδή με τραβάει από πίσω, απ' το ράσο, αλλ' αμέσως ανοίγω τα χέρια προς τον Χριστό κι έτσι τον περιφρονώ με τη θεία χάρι, δεν τον σκέπτομαι. Όπως το μωρό παιδί ανοίγει τα χέρια και πέφτει στην αγκαλιά της μάνας του, έτσι κάνω κι εγώ. Είναι μυστήριο, δεν ξέρω αν καταλαβαίνετε τη λεπτότητα του θέματος. Όταν προσπαθείτε ν' αποφύγετε τον παλαιό άνθρωπο χωρίς τη χάρι, τον ζείτε. Με τη χάρι, όμως, δεν σάς απασχολεί πια. Υπάρχει στο βάθος. Όλα μένουν μέσα μας, και τα άσχημα· δεν χάνονται. Με την χάρι, όμως, μετουσιώνονται, μεταποιούνται, μεταστοιχειώνονται».
Οι άγγελοι δοξάζουν συνεχώς το Θεό· πρέπει να είναι το πρότυπό μας. Η δοξολογία πρέπει να είναι η προσευχή μας. Έλεγε ο αεί δοξάζων τον Θεόν Γέροντας: «Ο Θεός θέλει να ομοιωθούμε με τους αγγέλους. Οι άγγελοι μόνο δοξολογούν τον Θεό. Αυτή είναι η προσευχή τους, μόνο η δοξολογία. Είναι λεπτό πράγμα η δοξολογία· ξεφεύγει απ' τα ανθρώπινα. Εμείς είμαστε άνθρωποι πολύ υλικοί και χαμερπείς, γι' αυτό και προσευχόμαστε στον Θεό ιδιοτελώς. Τον παρακαλούμε να μας τακτοποιήσει τα θέματά μας, να πάνε καλά τα καταστήματά μας, οι υποθέσεις μας, η υγεία μας, τα παιδιά μας. Προσευχόμαστε, όμως ανθρώπινα και με ιδιοτέλεια. Η δοξολογία είναι ανιδιοτελής προσευχή. Οι άγγελοι δεν προσεύχονται, για να κερδίσουν κάτι, είναι ανιδιοτελείς. Ο Θεός έδωσε και σ' εμάς αυτή τη δυνατότητα, να είναι η προσευχή μας μία διαρκής δοξολογία, προσευχή αγγελική. Εδώ βρίσκεται το μεγάλο μυστικό. Όταν μπούμε σ' αυτή την προσευχή, θα δοξάζομε τον Θεό συνεχώς, αφήνοντάς τα όλα σ' Αυτόν, όπως εύχεται η Εκκλησία μας: «πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα». Αυτά είναι τα «ανώτερα μαθηματικά» της θρησκείας μας!».
Η τελειότερη προσευχή, έλεγε, είναι η σιωπηλή. Δίδασκε ο αδιαλείπτως ευχόμενος Γέροντας: «Ο τελειότερος τρόπος προσευχής είναι ο σιωπηλός. Η σιγή. «Σιγησάτω πάσα σαρξ βροτεία» (Χερουβικόν Μεγάλου Σαββάτου). Αυτός ο τρόπος, της σιγής, είναι ο πιο τέλειος. Έτσι θεούσαι. Μπαίνεις στα μυστήρια του Θεού. Δεν πρέπει εμείς να μιλάμε πολύ. Ν' αφήνομε να μιλάει η χάρις. Έλεγα το «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με» και νέοι ορίζοντες άνοιγαν. Δάκρυα χαράς κι ευφροσύνης κυλούσαν απ' τα μάτια μου για την αγάπη και τη σταυρική θυσία του Χριστού. Λαχτάρα! Εδώ κρύβεται το μεγαλείο, ο Παράδεισος. Επειδή αγαπάεις τον Χριστό, λέεις τα λόγια αυτά, αυτές τις πέντε λέξεις λαχταριστά, με καρδιά. Και σιγά σιγά τα λόγια χάνονται. Είναι τόσο γεμάτη η καρδιά, που αρκεί να πεις μία λέξη, «Ιησού μου!», και τέλος καμία λέξη. Η αγάπη εκφράζεται καλύτερα χωρίς λόγια. Όταν μία ψυχή όντως ερωτευθεί τον Κύριο, προτιμά τη σιωπή και τη νοερά προσευχή. Η πλημμύρα της θείας αγάπης γεμίζει τη ψυχή από χαρά κι αγαλλίαση».
Μας δίδεται ό,τι επιθυμούμε, έλεγε πάλι, όταν δεν το ζητάμε· μας δίδεται όταν δεν το σκεφτόμαστε αλλά ζητάμε μόνο την Βασιλεία Του. Να πως τα διατυπώνει ακριβώς: «Να ζητάμε στην προσευχή μόνο τη σωτηρία της ψυχής μας. Δεν είπε ο Κύριος: «Ζητείτε δε πρώτον την Βασιλείαν του Θεού...και ταύτα πάντα προστεθήσεται υμίν»; (Ματθ. 6, 33· Λουκ. 12, 31). Εύκολα, ευκολότατα ο Χριστός μπορεί να μας δώσει ό,τι επιθυμούμε. Και κοιτάξτε το μυστικό. Το μυστικό είναι να μην το έχετε στο νου σας καθόλου να ζητήσετε το συγκεκριμένο πράγμα. Το μυστικό είναι να ζητάτε την ένωσή σας με τον Χριστό ανιδιοτελώς, χωρίς να λέτε, «δώσ' μου τούτο, εκείνο...». Είναι αρκετό να λέμε, «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με». Δεν χρειάζεται ο Θεός ενημέρωση από μας για τις διάφορες ανάγκες μας. Εκείνος τα γνωρίζει όλα ασυγκρίτως καλύτερα από μας και μας παρέχει την αγάπη Του. Το θέμα είναι ν' ανταποκριθούμε σ' αυτή την αγάπη με την προσευχή και την τήρηση των εντολών Του. Να ζητάμε να γίνει το θέλημα του Θεού· αυτό είναι το πιο συμφέρον, το πιο ασφαλές για μας και για όσους προσευχόμαστε. Ο Χριστός θα μας τα δώσει όλα πλούσια. Όταν υπάρχει έστω και λίγος εγωισμός, δεν γίνεται τίποτα».
Christ accepts a hundred, accepts all thirty, accepts all five you will give him.
If you can't remember him a thousand times, a hundred times, fifty
times a day, remember him ten times and tell him with love: "Jesus!"
Not beg him for your poverty, for your mother, for your sickness, for your success.
No, no, no!
Beg him to enter your heart.
Can't you ten times a day?
Five times can't you?
If you feel it and call it twice a day, after a month you will sweeten
and ask for it ten times, then twenty times, then you will start feeling
it in your heart.
From Elder Amilianos of Simonopetra (photo)
"Fanaticism has nothing to do with Christ. Be a true Christian. Then you won’t leap to conclusions about anybody, but your love will ‘cover all things.’ Even to a person of another religion you will always act as a Christian. That is to say, you will show respect for him in a gracious manner irrespective of his religion … There must be respect for the freedom of the other person. Just as Christ stands at the door and knocks and does not force an entry, but waits for the soul to accept Him freely on its own, so we should stand in the same way in relation to every soul."
St. Porphyrios (here)
On the sweet satisfaction of virtue:
"If we would desire to rejoice continually, we have many resources for doing so. For if we take hold of virtue, there will be nothing to cause us to grieve. For virtue presents good hopes to those who possess her, making them well-pleasing to God, and approved among men; and she infuses ineffable delight (hēdonēn).
"Yes, though doing what’s right requires labor, yet this fills one’s conscience with much gladness, and lays up within such great pleasure (hēdonēn) as no speech can be able to express. . . . For nothing is so sweet as a clear conscience, and a good hope."
St. John Chrysostom, Homily 53 on St. Matthew (here).
Εισαγωγή: Ο π. Νικόλαος Λουδοβίκος δεν είναι κάποιος «ημιμαθής παπάς», ούτε κάποιο θρησκόληπτο παιδί του κατηχητικού, που χειραγωγήθηκε εξ απαλών ονύχων σε μια κοντόφθαλμη πίστη. Είναι ένας ανήσυχος πνευματικός αναζητητής, που έζησε σε μια ούτως ή άλλως ανήσυχη εποχή, στο πνεύμα της οποίας εντάχθηκε. Από την εφηβεία του ήδη απέρριψε την πλαστή Ορθοδοξία που του είχαν διδάξει, σπούδασε ψυχολογία και παρέμενε άθεος κατά τον καιρό των σπουδών του. Η ανακάλυψη της πνευματικής κληρονομιάς των πατέρων του δεν ήταν γι’ αυτόν επιπόλαιη και η μελέτη και εμβάθυνσή του σ’ αυτήν, μέχρι σήμερα, επίσης κάθε άλλο παρά επιφανειακή μπορεί να χαρακτηριστεί.
Έχει σπουδάσει ψυχολογία, παιδαγωγική, θεολογία και φιλοσοφία στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, το Παρίσι (στη Σορβόνη – Paris IV, και στο Καθολικό Ινστιτούτο του Παρισιού) και το Κέμπριτζ. Οι επιστημονικοί του τίτλοι είναι άφθονοι, όπως και οι σταθμοί της πανεπιστημιακής του σταδιοδρομίας, η δε παρουσία του στα ελληνικά γράμματα εμβληματική (λεπτομέρειες εδώ). Πρόκειται λοιπόν για έναν άνθρωπο που δεν γράφει όσα γράφει «επειδή είναι ιερέας», αλλά είναι ιερέας ως επιστέγασμα μακράς πνευματικής αναζήτησης και πολυετούς πείρας και μελέτης σε πολλά επιστημονικά πεδία, των ανθρωπιστικών επιστημών. Το συμπέρασμα όλων των παραπάνω είναι ότι δεν λέει ανοησίες και ψέματα, αλλά καταθέτει μια μαρτυρία αληθινή, η οποία μάλιστα συνέβαλε καθοριστικά στην αλλαγή της ζωής του και στη διαμόρφωση της ταυτότητάς του.
Το παρακάτω απόσπασμα προέρχεται από το βιβλίο του Η ανοικτή ιστορία και οι εχθροί της – Η άνοδος του Βελούδινου Ολοκληρωτισμού, Αρμός 2020, σελίδες 158 – 161 και 164 – 166.

Ας μου συγχωρηθεί, σ’ αυτό μόνον το κεφάλαιο, ένας προσωπικός τόνος. Σύρω αυτές τις γραμμές σήμερα, εικοστή δεύτερη μέρα του Νοεμβρίου, ημέρα της πρώτης μνήμης του νεοκαταταγέντος οσίου Ιακώβου, ηγουμένου της Μονής του Οσίου Δαυΐδ του εν Ευβοία. Θυμούμαι με συγκίνηση την πρώτη μας γνωριμία: μεταπτυχιακός φοιτητής, νιόπαντρος και άνεργος φτάνω προσκυνητής στη δυσπρόσιτη τότε Μονή, εισέρχομαι στον έρημο ναό και ρίχνω στο παγκάρι, απονενοημένως, το τελευταίο μου χαρτονόμισμα των χιλίων δραχμών. Ξαφνικά καταφθάνει, ελαφρύς και απρόσμενος, από τα βάθη του ιερού του ναού. «Μόλις κάνατε», μου λέγει χαμογελώντας με αγάπη, «αυτό που έκανε η φτωχή χήρα του Ευαγγελίου, καταθέτοντας όλη της την μικρή περιουσία στον ναό. Αλλά γιατί το κάνατε, όντας φτωχός και άνεργος;» και, χωρίς να περιμένει απάντηση από την βουβή μου κατάπληξη, προσθέτει, «με συγχωρείτε, αλλά αυτό με υποχρεώνει απέναντί σας». Και αμέσως αρχίζει, εκεί στην είσοδο της εκκλησίας, μιαν εκπληκτική ανάλυση, ψυχολογική και πνευματική, του χαρακτήρα μου, την οποία ακολούθησε μια παρόμοια της νεαρής μου συζύγου που στο μεταξύ κατέφθασε, μαζί με προρρήσεις για σημαντικά γεγονότα της προσωπικής μας ζωής, τις οποίες κρατώ σαν πολύτιμο θησαυρό μέχρι σήμερα.
Η περαιτέρω γνωριμία μας μου αποκάλυψε μιαν ακόμη πύλη του ουρανού, έναν μεθόριο άνθρωπο που διέσχιζε συνεχώς και αδιαλείπτως τα ανθρώπινα όρια, διαπορθμεύοντας τη ζωντανή χάρη και τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος στον κόσμο – παραμένοντας ταυτόχρονα, βαθύτατα ταπεινός και ανθρώπινος.
Και δεν ήταν η πρώτη μου φορά που συναντούσα κάτι παρόμοιο· λίγα χρόνια πριν, κατάπληκτος και ενεός, ως νεαρός άθεος φοιτητής της ψυχολογίας, ήδη τεθραυσμένος από μεταφυσικά και ανθρωπολογικά ερωτήματα που με ξεπερνούσαν, άκουγα τον Γέροντα Πορφύριο (ήδη όσιο Πορφύριο του Ωρωπού) να με υποδέχεται απαγγέλλοντας αδημοσίευτους στίχους μου. «Πώς του γνωρίζετε τους στίχους αυτούς, πάτερ;», ψέλλισα. «Όχι εγώ, απάντησε, αλλά ο Θεός τους γνωρίζει και μου τους αποκαλύπτει την στιγμήν αυτή για χάρη σου, για να δεις πως παρακολουθούσε με αγάπη πάντοτε κάθε σου στιγμή, μέχρι σήμερα». Ακολούθησε στη συνέχεια κρουνηδόν η περιγραφή προσωπικών γεγονότων που μόνος εγώ γνώριζα, αλλά και η πρόρρηση πραγμάτων της ζωής μου, μερικά εκ των οποίων αρχίζουν να εκπληρώνονται μόλις τώρα. «Για να δεις πως ο Θεός είναι ο Κύριος του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος, “ο ων και ο ην και ο ερχόμενος”», κατέληξε, συντρίβοντας μπροστά στα συγκλονισμένα και δακρυσμένα μάτια μου έναν ολόκληρο κόσμο παιδικών μεταφυσικών παιχνιδιών ενός ολόκληρου πολιτισμού που ήδη κείται ημιθανής από απορία και πενία πνευματική.
Κυρίως όμως συνέτριβε ό,τι στην μέχρι τότε ζωή μου είχα γνωρίσει και μισήσει ως «Θρησκευτικά» του σχολείου και την ηθικιστικο-νομικίστικη κατήχηση που με είχε απομακρύνει ήδη από την Εκκλησία οριστικά, όπως πίστευα, από τα πρώτα μου εφηβικά χρόνια. Και μου αποκάλυπτε την αναπάντεχη πιθανότητα – που είχα για χρόνια, για φιλοσοφικούς λόγους, λυσσαλέα αρνηθεί – της Ενσάρκωσης του Λόγου, της συγκλονιστικής πιθανότητας της αλλαγής του τρόπου της υπάρξεως της ανθρώπινης φύσης σε θεοειδή και θεωμένη, μέσα από την υποστατική επαφή, την αδιαίρετη και ασύγχυτη σύγκρασή της δηλαδή, με την θεία και άκτιστη φύση. Τίποτε λοιπόν εδώ δεν θυμίζει ηθικολογία ή νομική συναλλαγή: πρόκειται για την συγκλονιστική είσοδο της θείας ζωής μέσα στην φθαρτή φύση, μετά το ναι της ανθρώπινης συνεργίας της Θεοτόκου που μιμείται την κένωση αυτή της θείας αγάπης και δέεται να εισοδεύσει αυτή η τελευταία μέσα στην φθορά και τον θάνατό μας.
Με τους αγίους αυτούς, αυτές τις παρουσίες του Χριστού στον κόσμο, η Χριστολογία της Εκκλησίας καθίσταται – έτσι και μόνο! – πειστική. Και δεν θα παραλείψω φυσικά τον τρίτο Χριστό κατά χάρη που συνάντησα εκείνα τα χρόνια και με τον οποία ανέπτυξα τελικά την μακροβιότερη σχέση: τον όσιο Παΐσιο τον Αγιορείτη. Δεν έχω καταγράψει ακόμη συστηματικά όλα τα παραπάνω· το μεν διότι αρκετά βιβλία με τέτοιες μαρτυρίες ήδη κυκλοφορούν· το δε διότι θεωρώ πως είναι ακριβώς μια θεολογική επεξεργασία όλων αυτών των γεγονότων και εμπειριών που τους δίνει την αξία τους – διαφορετικά κινδυνεύουν να εκφυλισθούν σε θαυματολογίες που προκρίνουν τον εύκολο εντυπωσιασμό από την πραγματική, υπαρξιακή και θεωρητικά αλλαγή του νου, την μετά-νοια. Παρά ταύτα και για χάρη αυτής μας εδώ της αναφοράς, δεν θα παραλείψω να θυμηθώ πλάι στις αδιαμφισβήτητες προσωπικές διοράσεις και προοράσεις, το μεγάλο προφητικό χάρισμα του Γέροντα. Το χάρισμα που ξεδίπλωνε, ήδη τον Ιούνιο του 1981, μπροστά μου, όλα τα μελλοντικά κατορθώματα «ενός καινούργιου κόμματος που θα έλθει στην εξουσία», καταλεπτώς, από το μονοτονικό, τις ελεύθερες εκτρώσεις και το αυτόματο διαζύγιο ώς την τελική χρεωκοπία της χώρας και «το μεγάλο χρέος που έρχεται». Ακόμη περισσότερο: την πτώση του Κομμουνισμού, προφητευμένη καταλεπτώς ήδη από το 1985 – η CIA και η KGB δεν μπορούσαν να το δούνε ούτε το 1989! Και άλλα, τα οποία δεν θέλω να δημοσιοποιήσω…
Γιατί τα αναφέρω όλα αυτά και μάλιστα σε ένα βιβλίο που δουλειά του είναι, αντιθέτως, η θεωρία; Μα για την αλλαγή πλαισίου ακριβώς της θεωρίας αυτής: η χαρά της νίκης εναντίον όλης αυτής της παράλογης θανατικότητας που στοιχειώνει τα ανθρώπινα δρώμενα και ιδεολογήματα, που μερικεύει και τσακίζει την αγαθότητα των προθέσεων, η, σε θεολογικότερη γλώσσσα, αποκατάσταση του κατά φύσιν τρόπου του ανθρώπου, είναι αδύνατη, όχι παράδοξα πλέον σήμερα, που όλα έχουν εναλλακτικώς δοκιμασθεί, χωρίς την διείσδυση της θείας σοφίας και ενέργειας, εν Χριστώ, στον κτιστό και περιορισμένο κόσμο του ανθρώπου. Αυτό ακριβώς είναι και το «μυστικό του Ιησού» και όχι η, κατά Ράμφο, άνευ Θεού εγωτική και αυτοστοχαστική εξατομίκευση.
Ακόμη περισσότερο: όλα αυτά φιλοξενούν εντός τους μιαν ανθρωπολογία εκπλήσσουσας εμβέλειας και μιαν αντίληψη για την ιστορία διαλογική και συνεργητική, η οποία αποτελεί τον αντίποδα όλων των κλειστών ναρκισσιστικών καθηλώσεων τις οποίες παρακολουθήσαμε στα προηγούμενα κεφάλαια – και του υφέρποντος μηδενισμού τους. Είναι κρίμα, μεγάλο κρίμα, που την ανθρωπολογία αυτή, αντί να την περιγράψουν, αφού πρώτα την διακρίνουν, αρκετοί εκ των σημερινών Ορθόδοξων θεολόγων, συναγωνίζονται μεταξύ τους ποιος θα την απαξιώσει αποτελεσματικότερα για χάρη των «κεκτημένων της μετανεωτερικότητας» – που και αυτά ακόμη μόνον δι’ αυτής θα σώζονταν στις μέρες μας, και μάλιστα στην αυθεντικότητά τους, από τον αύτανδρο σημερινό καταποντισμό τους στον γενικευμένο πρακτικό μηδενισμό που καταπίνει ακόμη και τα προ ολίγου δικά του δημιουργήματα.

Και τι να πω για τον οσονούπω καταταγησόμενο στις αγιολογικές δέλτους της Ορθόδοξης Εκκλησίας Ιωσήφ τον Ησυχαστή; (……) Η επιπρόσθετη αναφορά μου λοιπόν στον Ιωσήφ τον Ησυχαστή, με αφορμή την πρόσφατη έκδοση των Επιστολών και Ποιημάτων του από την Μονή Βατοπαιδίου, έχει τον λόγο της. Ο ολιγογράμματος και ευαίσθητος αυτός άνθρωπος παρουσιάζει όλην αυτή την ανθρωπολογικήν ακεραιότητα και ψυχική υγεία που θαυμάζει κανείς (μόνον) εάν εγκύψει στο βάθος του Ησυχασμού. Ο πτωχός και ρακένδυτος ερημίτης αυτός, με την άκρα αυταπάρνηση, την απόλυτη νηστεία, αγρυπνία και κακοπάθεια, διά των οποίων εκφράζει όχι κάποιαν απέχθεια για την αγαπημένη του δημιουργία [σημ. δική μας: εννοεί τον υλικό κόσμο, όσα δημιούργησε ο Θεός], αλλά μιαν άμεση και απροσμέτρητη ερωτική διαθεσιμότητα προς τον Δημιουργό της, διαθέτει μια τρυφερότατη αρχοντική αγάπη για τα πνευματικά του τέκνα, τους φίλους και τους συγγενείς, η οποία εκφράζεται με φροντίδα ανύστακτη και διηνεκή, πνευματική αλλά και υλική, για τους πάντες – «για κάθε ψυχή δοκιμάζω τον πόλεμο του έχει» (σελ. 253), μας λέγει ο θεοειδής αυτός άνθρωπος που, σ’ αυτήν την εποχή της υπερ-ναρκισσικής, περίκλειστης αυτοδικαίωσης, «προτιμά μυρίους θανάτους», παρά να πει «λόγο ψυχρόν» για τον αδελφό (σελ. 300).
Εισέρχεται στον μοναχισμό βαριά πληρωμένος, ζητώντας την κατάργηση της ματαιότητας και του θανάτου που του πήρε την νεανική του αγαπημένη: «έφυγε το άνθος [η Μαρία] και με έκανε να καταλάβω την ματαιότητα» (σελ. 424). Ο θερισμένος νεανικός έρωτας μεταμορφώνεται σε απεγνωσμένη αναζήτηση του Θεού και έρωτα θείο και την ανένδοτη προσωπική πάλη κατά των παθών ακολουθούν θαυμαστές υπερφυσικές θεωρίες [=οπτασίες], πληροφορίες και ελλάμψεις. Ο γλυκύς και βαθύτατα ανθρώπινος Ιωσήφ, ο ποιητής αυτός, δεν (έχει καμμιάν ανάγκη να) φθονεί καθόλου ούτε την επιστήμη, ούτε τα όντα, ούτε το σώμα, ούτε τον γάμο, ούτε την… μετανεωτερικότητα. Πονά σπαραχτικά και νοιάζεται για όλα τα όντα, γνωρίζοντάς τα στο θείο τους βάθος, στις χερουβικές θεωρίες του, όταν τους ασκητικούς αγώνες «διαδέχεται γνώσεως φωτισμός, διαύγεια του νοός, όπου [ο ασκητής] καθορά την αλήθειαν. Βλέπει τα πράγματα εις την φύσιν τους, χωρίς τέχνην και τρόπους και συλλογισμούς ανθρωπίνους. Το κάθε πράγμα στέκει φυσικώς εις την πραγματικήν του αλήθειαν […]. Τον δε φωτισμόν διαδέχεται διακοπή της ευχής [=της νοεράς προσευχής] και συχναί θεωρίαι, αρπαγή του νοός, κατάπαυσις των αισθήσεων, ακινησία και άκρα σιγή των μελών, ένωσις Θεού και ανθρώπου εις έν» (σελ. 172).
Παρέχεται έτσι, πλην του εξαίσιου οντολογικού ορίζοντα για την ανθρωπολογία, επιπλέον, όχι άρνηση, αλλά μέγα πνευματικό και θείο βάθος ακόμη και στην ίδια την επιστημονική θεωρία, εφόσον οι άκτιστοι λόγοι της φυσικής θεωρίας, όπως ονομάζονται στην ησυχαστική και φιλοκαλική ορολογία, εικονίζονται επίσης και στους επιστημονικούς τρόπους των όντων, καθοδηγώντας ποιητικά στην αναζήτηση των τελευταίων – το γνωσιολογικό συνδέεται εντέλει οργανικά και αξεδιάλυτα με το ηθικό, το αισθητικό και το οντολογικό, όπως υπήρξαν άλλωστε και η αρχαία γνωσιολογική επιδίωξη και όραμα, οδηγώντας μάλιστα φυσιολογικά, στο τέλος, στην έσχατη άκτιστη πηγή των πάντων. Αυτήν την κεφαλαιώδη ενοποίηση όμως δεν έχει χάσει, μεταξύ άλλων, από το οπτικό της πεδίο η μετανεωτερικότητα – και κάποτε αναζητά να ξαναβρεί;
Παρακαλώ και προσκαλώ ως συμπλήρωμα
π. Ν. Λουδοβίκος: Η έκσταση ως κάθοδος: Το παλαμικό υπόβαθρο της Θεολογίας του π. Σωφρονίου
Θεόδωρος Ι. Ζιάκας: Η γνώμη μου για τον Χριστό
Θαυματουργοί άγιοι: αλήθεια ή μύθος;
Πώς ξέρουμε σίγουρα ότι υπάρχει Θεός;
Η άμεση γνώση του Θεού από τους ανθρώπους
Επιστήμη & Θρησκεία, Ορθολογισμός & Δόγμα
Ένας άθεος στο ίδιο τραπέζι με το Χριστό
Άθεά μου αδέρφια, ζητήστε και θα λάβετε, όπως έλαβα εγώ...