Καλή χρονιά

Νίκος Εγγονόπουλος , Αργώ 

***

 Αν η νύχτα, αργή να περάση,

Παρηγόρια μάς στέλνη τις παλιές τις σελήνες,

Αν στου κάμπου τα πλάτη φαντασμάτων σκοτάδια

Λυσικόμους παρθένες μ' αλυσίδες φορτώνουν,

Ήρθ' η ώρα της νίκης, ήρθε ώρα θριάμβου.

Εις τα σκέλεθρα τ' άδεια στρατηγών πολεμάρχων

Τρικαντά θα φορέσουν που ποτίστηκαν μ' αίμα,

Και το κόκκινο χρώμα πούχαν πριν τη θυσία

Θα σκεπάση μ' αχτίδες της σημαίας το θάμπος.

Νίκος Εγγονόπουλος, Μπολιβάρ, Ίκαρος , Αθήνα 1968, 3η έκδοση

Τάσος Λειβαδίτης

 Στις 30 Οκτωβρίου του 1988 έφυγε από τη ζωή ο ποιητής Τάσος Λειβαδίτης. Τον μνημονεύουμε σήμερα με ένα απόσπασμα από το ποιητικό θεατρικό Οι τελευταίοι ( Αθήνα,1966).

Απόγευμα στο δωμάτιο μιας πολυκατοικίας. Το παράθυρο είναι ανοιχτό προς το φωταγωγό. Στο απέναντι διαμέρισμα ένας ερασιτεχνικός θίασος φοιτητών κάνει πρόβες σε ένα ποιητικό θεατρικό έργο. Σκόρπιες σκηνές και φωνές. 

Τα πρόσωπα που παίρνουν μέρος είναι η Ελισσάβετ, ο Στέφανος, ο Φίλιππος, ο Γρηγόρης, ο Γαβριήλ, η Άννα, ένας ποιητής, ένας συγγραφέας, η Κλυταιμνήστρα, ο σύζυγός της και ο Πυλάδης.

Ακούμε τον Γαβριήλ , ενώ αρχίζει να ψιλοβρέχει:

Ο κόσμος στην εποχή μας έγινε πολυάσχολος, βιάζεται,

πού να του μείνει πια καιρός για σένα. Αυτοί που αγάπησες 

σε ξέχασαν. Όσοι σ' αγάπησαν

δε σε καταλάβαν. Οι άνθρωποι δε θέλουνε να ξέρουνε ποιος

είσαι ,φοβούνται

ή αδιαφορούν. Πλάθουν έναν άλλον, κατά την ιδιοτροπία ή το 

συμφέρον τους

κι ακουμπάνε αυτό το ξύλινο ομοίωμα στη θέση σου-

στη δική σου μοναδική θέση.

Φθινόπωρο. Νυχτώνει. Τα μαχαίρια της βροχής λιανίζουν 

την πολιτεία

θυμίζοντάς μου τη μητέρα, όταν έκοβε το κρέας πάνω σε μια

τετράγωνη, βλογιοκομένη σανίδα

και μοσκοβόλαγε ο τριμένος δυόσμος. Κι ύστερα, καθώς συγύριζε

τα χέρια της πηγαινοέρχονταν πάνω στην πιατοθήκη

παίζοντας το τραγούδι των ήσυχων απλών ημερών πάνω

σ' αυτήν τη μεγάλη σπιτική άρπα.

Α, μη μου πεις, ο κόσμος πάει μπροστά. Εφευρέθηκαν

μηχανές για τον κιμά,

χάπια για την ενθάρρυνση, η τεχνητή γονιμοποίηση...

Νυστάζεις. Σβήνεις το φως και το σκοτάδι, σα γεροαλκοολικός,

καταπίνει μονορούφι

όλη την κάμαρα.

Κι όμως, πρέπει νάβρεις ένα φίλο, να μιλήσεις,

ο ουρανίσκος σου είναι ένα μικρό κοιμητήρι, όπου 

σαπίζουν χιλιάδες

ανείπωτα λόγια. Σηκώνεσαι, λοιπόν, κι εσύ, ανοίγεις 

την ντουλάπα

και κουβεντιάζεις μαζί της.

Τ' άλλο πρωΐ ξυρίζεσαι όμορφα - όμορφα

και βγαίνεις συγκρατημένος κι αξιοπρεπής, όπως όλοι -

ενώ τα λόγια σου κρυώνουν μέσα σε τούτο το άσυλο 

των παλιών φτωχών ρούχων

όπου χιονίζει, χιονίζει αναμνήσεις, δαντέλλες από 

αρχαίους χορούς και ναφθαλίνη.

Πετάχτε πια αυτήν την ντουλάπα, την έφαγε το σαράκι - 

λένε ύστερ' από καιρό

οι ανίδεοι.

Ο Ριγκολέτος

 Ποίημα σατυρικό για τον Μουσολίνι , γραμμένο το 1944 από τον Γιώργη Σημηριώτη. Βρίσκεται στην ενότητα Σατυρικά της ποιητικής συλλογής του Η ρομφαία της λευτεριάς. Εκδόθηκε το 1945 από τις εκδόσεις Μαρή & Κοροντζή.

***

Ντούτσε, Ντούτσε, ποιος θα ψάλει

τόσες δόξες που είδες συ;

Ριγκολέτο σ' έχουν βγάλει

μα είχες χάρη περισή!

Είχες στήθια ρωμαλαία

και μασέλες λιονταριού,

που μασούσανε γεναία

τα ροσμπίφ του Παλατιού.

Είχες βάδισμα και πόδι,

μπράτσα, πλάτες, Άρη ορμή!

Είχες μια λαλιά βροντώδη,

όλο μένος και ...ζουμί!

Είχες ΄κεφαλή για στέμα

με προφίλ Ρωμαϊκό,

και στις φλέβες σου έτρεχε αίμα

τούτ - α - φαι Καισαρικό!

Όλα τάχες, κανακάρη,

μα η πιο γοητευτική 

η σβελτάδα σου κ' η χάρη,

ήταν...καλλιτεχνική.

Για το Μόλα ήσουν πλασμένος,

για παλιάτσος στο πανί,

λυγερός κι' αλευρωμένος,

με μια στιριχτή φωνή,

Να σαλτάρεις και να κάνεις

τούμπες, να χοροπηδάς,

και τη σκούφια σου σα βγάνεις

το Κοινό να χαιρετάς,

δίπλα ο Καραγκιόζης στράκες

να σου δίνει στον...ποπό,

και να πιάνεις συ τις βράκες,

να φωνάζεις - πω! πω! πω!

Και να παίρνεις κουτροβάλες

κι' όλοι οι θεατές να λεν:

- δος του Καραγκιόζη κι' άλλες,

κι' απ' τα γέλοια τους να κλαιν,

Και μαζύ μ' εσέ κ' εκείνοι

να σφυράν, να τραγουδάν:

" Αχ κορόιδο Μουσολίνι,

είσαι μούρλια - τρμ - παμ -παν!"

Μα τα μεγαλεία σου παν!

Σι σινιόρε Ριγκολέτο,

πάνε τώρα για καλά! 

παν! και σαν τον Περικλέτο,

με το δάχτυλο ψηλά,

Δε θα βγαίνεις στο μπαλκόνι

του Παλάτσο να μιλείς,

να φουσκώνεις σα μπαλόνι

και το Σύμπαν ν' απειλείς.

Δε θα κράζεις - Βίβα Ιτάλια!

βίβα! βίβα ο φασισμός!

ν' αλαλάζουν τα ρεμάλια

σα να γίνεται σεισμός!

Δε θα λες πια: - Βιντσερε΄μο!

και δε θα βροντοφωνείς,

πως θα φτάξεις ως τον Αίμο

κι' ως τα πέρατα της Γης.

Και τους στόλους σου πριν βγάνεις,

δε θα ουρλιάζεις τρομερά,

"Μάρε Νόστρουμ" πως θα κάνεις

της Ελλάδας τα νερά.

Δε θα ρίχνεις υπερίτη

στους φτωχούς Αβυσινούς,

για να καίγουνται - ισουΐτη!-

έτσι, που να φρίξει ο νους!

Ούτε και στην Αλβανία,

που τις έφαγες γερά,

θα τολμήσει η Γερμανία,

να σε σώσει άλλη φορά.

Γιατί οι στρατοί σου αν μπήκαν

και με ορδές Ούνων μαζύ,

σαν ακρίδες εριχτήκαν,

στην Ελλάδα τη φτωχή,

Και τις πόλεις μας γκρεμίσαν,

κάψαν, λήστεψαν χωριά,

μας σκοτώσαν, και σκορπίσαν

πείνα, τρόμο και σκλαβιά,

Το ποδάρι τους δω - πέρα

ξανά πια δεν το πατούν·

οι αντάρτες μας - αέρα!

κράζουν, και τους κυνηγούν.

Κι' όλοι τώρα αυτοί οι λεχρίτες

όπου τρέμουν και πεινούν,

θα γυρίζουν σαν αλήτες,

ως που να ξολοθρευτούν.

Και ποιος ξέρει πού γυρίζεις

Ριγκολέτο μου και συ,

δίχως τίποτα να ελπίζεις,

σαν το έρημο πουλί.

Μ' αν στο Ράιχ αυτή την ώρα

με το Φύρερ σου γυρνάς,

τούτο το τραγούδι τώρα,

το πικρό, θα τσαμπουνάς:

" Αχ αντίο ντελ πασσάτο!

δόξα, θρόνοι, φασισμός,

όλα όνειρα δω κάτω,

όλα, Φύρερ μου καπνός!

Τώρα το - Ρίντι Παλιάτσο -

με τα μένα θενά να λες.

Δεν υπάρχει πια Παλάτσο,

κ' είμαστε για να μας κλαίς!

Τώρα η μούζικα φινίτα!

και πασσάτα η φέστα πι!

φάγαμε τη χυλοπίτα!"

- Για, φτωχέ μου Ντούτσε - για!

Τ' ήθελες να ξεσπαθώσεις

μ' αυτόν - δα τον παλαβό,

και την Ιταλία να χώσεις 

μες το αίμα ως το λαιμό;

Τάχασες, λεβέντη μου, όλα!

όλα! κι' από δω κι' ομπρός,

σε προσμένει ...η καρμανιόλα,

σ' έφαγεν ο φασισμός,

ΕΑΜ

ΕΑΜ.
Τρία γράμματα σκέτα
απλά μεστά
τρία γράμματα σκέτα διαλεγμένα
απ' το αλφάβητο της καρδιάς του λαού μας
τρία γράμματα
ένα σύμβολο
μια ιστορία
ένας λαός.

ΕΑΜ.
Μ' αυτά τα γράμματα υπογράφει η Ελλάδα μας
τη μακριά επιστολή της λευτεριάς
μ' αυτά τα γράμματα υπογράφουμε την πίστη μας.

ΕΑΜ.
Έτσι που ξεφυλλίζουν οι άνεμοι
τις μεγάλες σελίδες των σύγνεφων
δείχνοντας κάθε τόσο την πλατιά επικεφαλίδα του ήλιου
έτσι παντού πίσω απ' τους ίσκιους
απάνω σ' όλες τις σελίδες του αγώνα μας
απάνω σ' όλες τις σελίδες της νίκης μας
ετούτη η απλή επικεφαλίδα: ΕΑΜ.

ΕΑΜ.
Τρεις προβολείς μέσα στη νύχτα της σκλαβιάς
τρία όνειρα ηλεκτρικά
σ' όλο το φάρδος του ελληνικού ορίζοντα
σ' όλο το βάθος της καρδιάς μας
σ' όλο το ύψος της παγκόσμιας λευτεριάς.

ΕΑΜ.
Τρία γράμματα γραμμένα μ' αίμα
εδώ κι εκεί παντού
σ' όλους τους τοίχους των εργοστασίων
στην άσφαλτο των πολιτειών
σ' όλες τις πόρτες των φτωχόσπιτων
στα κυπαρίσσια του Σκοπευτήριου
στην Κοκκινιά και στα Ταμπούρια
απάνου στα ψηλά βουνά της Ρούμελης,
της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας,
πάνου στις πέτρες του Μωριά και στα δέντρα της Ήπειρος
πάνου στον κόρφο της αντάρτισσας Αθήνας
εδώ κι εκεί παντού παντού
στο κούτελο της περηφάνιας μας
απάνου σ' όλες τις αγρύπνιες μας
πάνου στη στρογγυλή ασπίδα του ήλιου
ΕΑΜ, ΕΑΜ.

Δεν είναι τίποτ' άλλο να μιλήσει πιότερο -
μια πίστη, μια κραυγή -
απάνου ο ουρανός κι εδώ ο λαός που πάει απάνου
και γίνεται ουρανός -
μια πίστη μια κραυγή
στην ψυχή και στα χείλη
ΕΑΜ.

Καθώς περνά ο στρατός της λευτεριάς
μες απ' τους δρόμους των αιώνων
μες απ' τα φώτα μες απ' τα όνειρα
με μια μυριόστομη ιαχή
ΕΑΜ, ΕΑΜ, ΕΑΜ
ίσια στης λευτεριάς το δρόμο
ίσια στο μέλλον
ίσια μπροστά πάντα μπροστά
ΕΑΜ, ΕΑΜ, ΕΑΜ, ΕΑΜ.

                                                                        ΑΘΗΝΑ, Οχτώβρης 1943
Δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Ριζοσπάστη στις 26 Σεπτεμβρίου 1946 και περιλαμβάνεται στη συλλογή:
Γιάννης Ρίτσος, Συντροφικά Τραγούδια, Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 2009, 4η έκδοση
Η αφίσα από τη Συλλογή Χρήστου Π. Μοσχανδρέου, Χαράγματα Μνήμης 1941-1944, Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων, Αθήνα 2019

Το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο(ΕΑΜ) ιδρύθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 1941.