Είκοσι χρόνια "Γιορτή πίτας" στο Βρυσοχώρι!!!

Οι δραστηριότητες του ΜΟΣ Βρυσοχωρίου είναι πάρα πολλές, σε όλη τη διάρκεια του χρόνου και σε όλους τους τομείς της κοινωνικής, θρησκευτικής και πολιτιστικής ζωής του χωριού μας.
Όμως η οργάνωση της «Γιορτής της πίτας» είναι η ωραιότερη, η μαζικότερη και η πιο ενδιαφέρουσα εκδήλωση και δίκαια έχει κερδίσει την αποδοχή και αναγνώριση ως το σημαντικότερο πολιτιστικό γεγονός του χωριού μας.
Θα πρέπει να επισημανθεί επίσης ότι η ιδέα για γιορτή ειδικά «πίτας» ήταν πρωτοποριακή και την ακολούθησαν και άλλοι πολιτιστικοί σύλλογοι.
Φέτος συμπληρώνονται είκοσι χρόνια από τότε που γιορτάσαμε για πρώτη φορά τη «Γιορτή της πίτας» στο Βρυσοχώρι. Η ιδέα ανήκει στον κ. Αθανάσιο Μπούγια που το 1991 ήταν ιδιοκτήτης της ταβέρνας «ΝΕΡΑΪΔΟΒΡΥΣΗ». Οι τέσσερις μόνο πίτες τότε, η παρέα και η μουσική δημιούργησαν μία ευχάριστη ατμόσφαιρα με πολύ κέφι και πρωτότυπες εμπειρίες.
Την άλλη χρονιά ανέλαβε την οργάνωση ο ΜΟΣ Βρυσοχωρίου και από τότε η γιορτή πραγματοποιείται το πρώτο Σάββατο του τρίτου δεκαημέρου του Αυγούστου. Η εκδήλωση πλέον ξεπέρασε τα στενά όρια του χωριού, προβλήθηκε, διαφημίστηκε και εξελίχθηκε στο πιο σημαντικό κοινωνικό και πολιτιστικό γεγονός του χωριού μας και της ευρύτερης περιοχής του Κεντρικού Ζαγορίου
Η γιορτή γοήτευσε τους κατοίκους του χωριού, ενθουσίασε όσους επισκέπτες γιόρτασαν μαζί μας και συγκίνησε τους ξενιτεμένους Βρυσοχωρίτες και φίλους από κάθε περιοχή της χώρας, με αποτέλεσμα κάθε χρόνο αθρόα να είναι η προσέλευση και μικρή η κεντρική πλατεία γι’ αυτή την εκδήλωση.
Η μεγάλη επιτυχία, η δημοσιότητα και η ευρύτερη αποδοχή της οφείλεται αναμφισβήτητα στην άριστη οργάνωση από τα μέλη του Δ.Σ. του ΜΟΣ, που εργάζονται διακριτικά, μεθοδικά και αθόρυβα για την επιτυχία αυτής της βραδιάς, στις γυναίκες και στα κορίτσια του χωριού, αλλά και σε αρκετές γυναίκες από γειτονικά χωριά και άλλες περιοχές, που προσφέρουν τις ευωδιαστές, νόστιμες και καλοψημένες πίτες.
Η πίτα έχει ιστορία και παράδοση στο χωριό μας, στην ευρύτερη περιοχή του Ζαγορίου και ίσως σε ολόκληρη την Ελλάδα. Αποτελεί απαραίτητο συμπλήρωμα στο Βρυσοχωρίτικο τραπέζι. Στο γιορτινό, στο πένθιμο, κυρίως στο καθημερινό έχει πάντα την πρώτη θέση και οι πίτες είναι συνήθεια και τρόπος ζωής.
Με πίτες μεγάλωσαν γενιές και γενιές και η μνήμη μας έχει καταγράψει στις σελίδες της πεντανόστιμες τυρόπιτες, λαχανόπιτες, κολοκυθόπιτες, πίτες ντι ουσκάτε, (χειμωνιάτικες πίτες με στεγνά από το καλοκαίρι λάχανα), πίτες ντι λάπτε (γαλατόπιτες, βινίτες, κρεμμυδόπιτες, αυγόπιτες, τραχνόπιτες, ρυζόπιτες, όλες καλοψημένες στη γάστρα και μοσχομυρωδάτες. Όλες με αέρινα φύλλα κατασκευασμένα με δεξιοτεχνία, με μεράκι, έμπνευση και φαντασία για την καλύτερη ποιότητα και την άριστη εμφάνιση.
Αυτή η παραδοσιακή συνήθεια και τέχνη μεταδίδεται από τις παλιότερες νοικοκυρές στις νεότερες και με αφορμή τη «γιορτή της πίτας» ακόμα και πολύ νεαρές δεσποινίδες προσπαθούν να δημιουργήσουν τη δική τους πίτα, να την προσφέρουν και να είναι μάλιστα και η καλύτερη.
Βέβαια ο ΜΟΣ ποτέ δεν μπήκε στη λογική να αξιολογήσει και να βραβεύσει κάποια πίτα. Όλες είναι πρώτες και όλες βαθμολογούνται με άριστα. Μόνο που για να ευχαριστήσει τις κυρίες και τις δεσποινίδες οι οποίες προσφέρουν τις πίτες, χαρίζει στην κάθε μία από ένα μικρό αναμνηστικό δώρο.
Ακόμη, με κλήρο προσφέρει ένα καλύτερο δώρο σε μία γυναίκα, που θεωρείται και είναι, η τυχερή γυναίκα της βραδιάς. Εξ άλλου, οι γυναίκες είναι και τα τιμώμενα πρόσωπα και αυτές κρατώντας το δώρο, φωτογραφίζονται για ανάμνηση. Έπειτα σχηματίζουν μια σειρά, που γίνεται σιγά – σιγά κύκλος και αρχίζουν το χορό.
Η βραδιά είναι ξεχωριστή. Η γιορτή είναι αφιερωμένη στην πίτα που διαχρονικά αποτελούσε το βασικό είδος της διατροφικής μας κουλτούρας, αλλά και στη βρυσοχωρίτισσα γυναίκα που ποτέ δεν κουράστηκε να επινοεί τρόπους για να ευχαριστήσει τους δικούς της και τους καλεσμένους στο τραπέζι της.
Κι απόψε όλοι είναι καλεσμένοι. Όλοι πρέπει να γευτούν τις πίτες, να διασκεδάσουν, να χαρούν τη βραδιά και να φύγουν ευχαριστημένοι από την πλατεία.
Οι χωριανοί να χαίρονται για την επιτυχία της γιορτής και οι επισκέπτες να διηγούνται τις εντυπώσεις τους κι έτσι να γίνεται καλύτερη προβολή και διαφήμιση του χωριού μας.
Είναι αλήθεια πως οι επισκέπτες είναι όλο και περισσότεροι κάθε χρόνο. Είναι ένα αντάμωμα χωριανών και φίλων απ’ όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό ακόμη, που ενισχύει την επαφή και την επικοινωνία, αναπτύσσει σχέσεις και δεσμούς γνωριμίας και φιλίας, προβάλλει και διαφημίζει το χωριό μας.
Το μοίρασμα της πίτας γίνεται με τάξη, ευγένεια και ευπρέπεια από τις κοπέλες του χορευτικού και τη διακριτική βοήθεια των γυναικών, μελών του ΜΟΣ, έτσι ώστε όλοι οι επισκέπτες να εξυπηρετηθούν και σε κάθε τραπέζι να σερβιριστεί ανάλογη ποσότητα και διαφορετική ποικιλία πίτας.
Είναι αξιοσημείωτη η προθυμία και η συλλογική συμμετοχή στην όλη διαδικασία της οργάνωσης της γιορτής. Αυτό φέρνει στην επιφάνεια έναν παλιό θεσμό που υπήρχε στο χωριό μας. Είναι η αλληλοβοήθεια και η προσφορά στο σύνολο που εκφραζόταν με πολλούς τρόπους. Η συνεργασία αυτή αποδεικνύει τη συνοχή της μικρής μας κοινωνίας, ειδικά σήμερα που ο ατομισμός είναι κυρίαρχη ιδεολογία.
Η «Γιορτή της πίτας» συνδυάζεται και με την εμφάνιση του χορευτικού μας ομίλου. Αγόρια και κορίτσια ντυμένα με αυθεντικές παραδοσιακές φορεσιές, χορεύουν με ρυθμό και χάρη, ζαγορίσιους, ηπειρώτικους και άλλους ελληνικούς χορούς και η ωραία εμφάνιση αποσπά κάθε χρόνο επαινετικά σχόλια και θερμά χειροκροτήματα.
Ακολουθεί το παραδοσιακό βρυσοχωρίτικο γλέντι, με κομπανία λαϊκών οργάνων, ως τις πρωινές ώρες.
Ένα μεγάλο μέρος της επιτυχίας αυτής της γιορτής οφείλεται βέβαια και στους χορηγούς, ιδιώτες, πρώην Δήμο Τύμφης και πρώην Τοπική – Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση που ενίσχυσαν οικονομικά την προσπάθεια του ΜΟΣ για την καλύτερη οργάνωση.
Σε όλους οφείλουμε ένα μεγάλο «ευχαριστώ» και ευελπιστούμε ότι και μελλοντικά θα ενισχύουν αυτή την όμορφη και πρωτότυπη εκδήλωση.
ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Ευτυχία Οικονόμου - Γεωργοπούλου

ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΑΜΕ ΣΤΟ: "Τα Νέα του Βρυσοχωρίου" (www.mosv.gr)

ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΙΝΔΟ Εκδρομή Maverick - Kuga

Με 22 τετρακίνητα Ford Ranger, Kuga  και Maverick, οργώσαμε την Πίνδο και τις περιοχές από τον Όρλιακα, την Τύμφη, μέχρι και το Σμόλικα στην περιοχή της Κόνιτσας. Μαζί με τη γνωστή παρέα περιπέτειας της Βροχίδης- Χατζής A.E.. διανύσαμε 650 χιλιόμετρα σε ένα διήμερο.
Οι χειμωνιάτικες για την εποχή καιρικές συνθήκες έκαναν ακόμη πιο «δυνατή» την εμπειρία των πληρωμάτων. Τα 22 τετρακίνητα Ford (Kuga, Maverick & Ranger) τα κατάφεραν περίφημα σε κάθε εδαφική απαίτηση, επιβεβαιώνοντας και την εμπειρία των οδηγών τους. Πανέμορφες περιοχές, κυριολεκτικά «πνιγμένες» στο έλατο, κάθετα ρέματα στους δασικούς δρόμους γεμάτα από νερό, λάσπη και ομίχλη, συνέθεσαν ένα υπέροχο σκηνικό.
Η Βοβούσα
Κυριολεκτικά χωμένη κάτω από τον αυχένα της «Τίζας», απλώνεται στις δύο όχθες του Αώου. Η Βοβούσα έχει στην «καρδιά» της ένα από τα ωραιότερα μονότοξα πέτρινα γεφύρια του Ζαγορίου, το οποίο κτίστηκε το 1748 από τον Αλέξη Μήσιο. Η περιοχή γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη κατά την περίοδο της αυτονομίας του Ζαγορίου στην Οθωμανική αυτοκρατορία. Τα  πρώτα στοιχεία για τον πληθυσμό της Βοβούσας υπάρχουν από το 1801, όταν η πανούκλα χτύπησε την περιοχή με εκατοντάδες νεκρούς. Κατά την απογραφή τιτ 1817 υπήρχαν 2.500 κάτοικοι. Την ίδια χρονιά ληστρικές επιθέσεις Αλβανών αναγκάζουν περισσότερες από 120 οικογένειες σε φυγή. Έτσι, από το 1824 έως το 1831, οι ληστρικές επιδρομές αφήνουν τη Βοβούσα χωριό «φάντασμα». Μετά την απελευθέρωση του 1913, η Βοβούσα ακολουθεί μια ήρεμη πορεία έως το 1940. Το 1943 καίγεται από τους Γερμανούς και διασώζεται μόνο η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, του πιο αξιόλογου σημερινού μνημείου του χωριού. Ξαναζωντανεύει στα τέλη της δεκαετίας  του ’50, όπου οι λιγοστές οικογένειες που επιστρέφουν μέσα από δύσκολες συνθήκες, ασχολούνται με την υλοτομία και την κτηνοτροφία. Σήμερα, η βασική απασχόληση των 167 κατοίκων είναι η υλοτομία μέσω του Δασικού Συνεταιρισμού. Επίσης, λειτουργούν κάποιες βιοτεχνίες κατεργασίας ξυλείας στη θέση «Πριόνια», παράγοντας κυρίως οικοδομική ξυλεία.
Η Βάλια Κάλντα
Η Βοβούσα βρίσκεται κυριολεκτικά δίπλα στον Εθνικό Δρυμό της Βάλιας Κάλντα. Το Εθνικό Πάρκο της Πίνδου ιδρύθηκε το 1966για να προστατευθούν τα αιωνόβια ρόμπολα και η μαύρη πεύκη, μερικά εκ των οποίων έχουν ηλικία πάνω από 300 χρόνια! Καταλαμβάνει έκταση 33.000 στρεμμάτων και το 1987 συμπεριλήφθηκε στο παγκόσμιο κατάλογο των 12 πιο σημαντικών περιοχών για προστασία, λόγω του ξεχωριστού μικροκλίματος. Το Πάρκο περιλαμβάνει ορμητικά ρέματα, δρακολίμνες, σπάνια είδη φυτών και σημαντική πανίδα με αγριογούρουνα, ζαρκάδια, λαγούς, λύκους, σκίουρους, αγριόγατες, ασβούς, αλλά και αμφίβια όπως η σαλαμάνδρα. Στην Πίνδο ζει και το μεγαλύτερο θηλαστικό της Ελλάδας, η περίφημη αρκούδα. Σήμερα υπάρχουν στη χώρα μας περίπου 110-120 αρκούδες στα βουνά της Πίνδου και της Ροδόπης. Ωστόσο, κινδυνεύουν υπό εξαφάνιση και γι’ αυτό έχουν κηρυχθεί προστατευμένο είδος.
Ηλιοχώρι
Το Ηλιοχώρι είναι χωριό του νομού Ιωαννίνων του δήμου Τύμφης. Βρίσκεται στις ανατολικές πλαγιές της Τύμφης, 70 χιλιόμετρα  βορειοανατολικά των Ιωαννίνων, χτισμένο σε υψόμετρο 900 μέτρων. Το παλαιότερο όνομα του χωριού ήταν Ντομπρίνοβο ή Δομβρίνοβο. Η περίοδος που ανοικοδομήθηκε ο οικισμός δεν είναι γνωστή με ακρίβεια. Κατά τον 14ο αιώνα ιδρύθηκε μοναστήρι στην περιοχή από Κρητικούς μοναχούς. Κατά την Τουρκοκρατία, το χωρίο αναφέρεται ως μεγάλο και ανεπτυγμένο. Την περίοδο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου κάηκε από τους Γερμανούς και έκτοτε ο πληθυσμός του συρρικνώθηκε πολύ. Σύμφωνα με την απογραφή του 2001 έχει πλέον 40 κατοίκους.
Βρυσοχώρι
Το Βρυσοχώρι είναι ένα ορεινό βλαχόφωνο χωριό, κτισμένο σε ένα καταπράσινο τοπίο με πλούσια βλάστηση, τρεχούμενα νερά και απέραντα δάση, που σήμερα αποτελούν μέρος του Εθνικού Δρυμού της Βόρειας Πίνδου. Νοτιοδυτικά υψώνονται οι πανέμορφες κορυφές της Τσούκα-Ρόσιας και της Γκαμήλας, ενώ σε απόσταση λίγων χιλιομέτρων από το χωριό και προς τα βόρεια κυλά ορμητικά τα νερά του ο Αώος ποταμός. Πότε κτίστηκε ο  οικισμός κανείς δεν ξέρει. Αναφέρεται για πρώτη φορά σε χρυσόβουλο του Ανδρόνικου Β΄ το 1295 και η παλιά βλάχικη ονομασία ήταν «Λιασίντσα», ωστόσο, επικράτησε η εξελληνισμένη ονομασία «Λεσινίτσα». Βρυσοχώρι ονομάστηκε το 1927. Σήμερα αποτελεί Δ.Δ. του Δήμου Τύμφης με έδρα το Τσεπέλοβο του Κεντρικού Ζαγορίου. Απέχει από τα Ιωάννινα 75 χιλιόμετρα, ενώ η πρόσβαση είναι εύκολη και από τα Γρεβενά., μέσω Βασιλίτσας.
Από τις αρχές του 18ου αιώνα και το 19ο αιώνα, το χωριό παρουσίασε μεγάλη ανάπτυξη και οικονομική ακμή που συνεχίστηκε έως και τοις αρχές του 20ου αιώνα, ενώ αριθμούσε σταθερά πάνω από 1.600 κατοίκους, που σε ορισμένες χρονικές περιόδους έφτασαν και του 1.800. τότε ξεκίνησε ένα μεταναστευτικό ρεύμα με προορισμό μέρη περισσότερο εύφορα και φιλόξενα, όπως την Κωνσταντινούπολη, την Ανατολική Θράκη κ.λπ. και οι Βρυσοχωρίτες ασχολήθηκαν κατά κύριο λόγο με το εμπόριο και τις επιχειρήσεις. Πολλοί πλούτισαν, κανείς όμως δεν ξέχασε τη γενέθλια γη. Με χρήματα που έστειλαν και την προσωπική εργασία των κατοίκων κτίστηκαν και συντηρηθήκαν ωραιότατες εκκλησίες και πέτρινα γεφύρια, στρώθηκαν καλντερίμια, λειτούργησαν σχολεία και έγινα πολλά κοινωφελή έργα που χαιρόμαστε όλοι μας ως και σήμερα. Αλλά και στους αγώνες του Έθνους δεν υστέρησαν οι Βρυσοχωρίτες. Σε όλες τις προκλήσεις έδεσαν σθεναρά το «παρών», χύνοντας  άφθονο αίμα. Το 1940, το Βρυσοχώρι είχε μεταβληθεί σε νευραλγικό κέντρο των ελληνικών δυνάμεων που μάχονταν κατά των Ιταλών και οι Βρυσοχωρίτισσες  ήταν οι πρώτες γυναίκες που ζαλικώθηκαν τα πυρομαχικά για να τα μεταφέρουν σε απόκρημνες χαράδρες και απάτητες βουνοκορφές. Τα γεγονότα αυτής της ταραγμένης δεκαετίας έπληξαν το  Βρυσοχώρι και το χωριό κινδύνευσε με ολοκληρωτική καταστροφή.
Πάδες
Οι πρώτοι κάτοικοι των Πάδων ήρθαν από το συνοικισμό «Κοτσιανάδες» της περιοχής Γυφτόκαμπου Ηπείρου (απέναντι από το Σκαμνέλι) και εγκαταστάθηκαν στην τοποθεσία Κιάτρα Ντριγάλου και στις Κρανιές, απ’ όπου και έφυγαν νωρίς λόγω του αφιλόξενου της περιοχής (πολλά φίδια). Από εκεί μια ομάδα προχώρησε προς το σημερινό κάτω μαχαλά όπου και έχτισε την εκκλησία της Παναγίας, ενώ οι υπόλοιποι μετακινήθηκαν σχετικά ψηλότερα από το σημερινό χωριό. Πρέπει να σημειωθεί ότι μεταξύ των δύο οικισμών μεσολαβούσε δασική έκταση, η οποία σταδιακά χρησιμοποιήθηκε για να χτιστούν  εκκλησίες, σχολείο και τα νεκροταφεία του χωριού.
Η πρώτη έγγραφη μαρτυρία που αναφέρεται στο χωριό Πάδες απαντάται στον κώδικα της Ιεράς Μονής Αγ. Νικάνορος – Ζαμπαρδάς της Μακεδονίας. Εκεί με χρονολογία 1892 αναγράφεται μεταξύ άλλων χωριών  του επισκόπου της επαρχίας Βελάς. Τόσο από τις εικόνες του 15ου αιώνα και του 16ου αιώνα που  βρέθηκαν στην κεντρική εκκλησία που χτίστηκε το 1784 όσο και από αυτές που υπάρχουν στα παρεκκλήσια, συμπεραίνουμε ότι η ιστορία του χωριού χάνεται πιο βαθιά στο χρόνο. Οι Πάδες, λοιπόν, ήταν κεφαλοχώρι και το κέντρο των δραστηριοτήτων  των χωριών της λάκας του Αώου, όπου κάθε εβδομάδα γινόταν παζάρι και συγκεντρώνονταν οι κάτοικοι των γύρω χωριών. Κατά τα  μέσα του 16ου αιώνα (1650-1660), το χωριό ερήμωσε λόγω πανούκλας. Πολλοί κατέφυγαν στην περιοχή της Κοζάνης και ίδρυσαν χωριό με το ίδιο όνομα (Πάδες), το οποίο αργότερα ονομάστηκε Βογκόπετρα.     

ΠΗΓΗ:  /webcache.googleusercontent.com

ΤΣΕΠΕΛΟΒΟ - ΣΚΑΜΝΕΛΙ - ΓΥΦΤΟΚΑΜΠΟΣ - ΗΛΙΟΧΩΡΙ - ΒΡΥΣΟΧΩΡΙ

Η διαδρομή αυτή διατρέχει τον κεντρικό οδικό άξονα του Ζαγορίου και φυσικά ξεκινάει από το Τσεπέλοβο, το οποίο απέχει 50 χλμ. από τα Ιωάννινα. Το μάτι σας θα πέσει αμέσως στο κτίριο της Εστίας που λειτουργούσε και ως οικοτροφείο και φυσικά, στη μεγάλη πλατεία του, γύρω από την οποία είναι κτισμένα τα σπίτια των ευκα­τάστατων οικογε­νειών. Δείτε το αρχοντικό του Ιωαννίδη πίσω από το δημαρχείο και ανακαλύψτε το πα­λαιότερο σπίτι του Τσεπέλοβου, κτι­σμένο το 1843 πί­σω από την κε­ντρική εκκλησία. Στην πλατεία θα βρείτε και το μα­γαζί του τελευταί­ου τσαγκάρη που έχει μείνει στην περιοχή, του Δημήτρη Δεληγιάννη. Τόπος καταγωγής της διάσημη ηθοποιού Μαρίκας Κοτοπούλη.

Σε μικρή απόσταση από το Τσεπέλοβο βρίσκεται το Σκαμνέλι που μπορεί να μην σας φανεί όσο πρέπει «αρχοντικό» και «παραδοσιακό», αλλά θα βρείτε εδώ σημάδια αληθινής ανθρώπινης δράστηριότητας. Ο δρόμος συνεχίζει να ανηφορίζει ανάμεσα σε πεύκα και έλατα, φτάνοντας στο υψίπεδο του Γυφτόκαμπου που πρέπει να πήρε το όνομα του από κάποιον Γύφτο που βρέθηκε εκεί σκοτωμένος - όπου υπάρχουν εγκαταστάσεις του δασαρχείου και των υλοτόμων, για να συνεχίσει κατηφορίζοντας για το Ηλιοχώρι.

το Ηλιοχώρι πε­ρηφανεύεται δι­καίως για τον τε­ράστιο σε διάμε­τρο κορμού πλά­τανο της κεντρικής πλατείας. Λένε μά­λιστα ότι σε πά­χος είναι ο δεύτε­ρος στην Ελλάδα! Το Βρυσοχώρι θα το συναντήσε­τε στον δρόμο σας πηγαίνοντας προς τη γέφυρα του Α­ώου για να περά­σετε απέναντι, προς τα βλαχοχώρια της Λάκκας και τη Βασιλίτσα. Αξίζει να σταματήσετε στη μικρή πλατεία με την καταπληκτική θέα στις κορυφές της Γκαμήλας και της Τσούκα Ρόσσα. Δίπλα στην πλατεία βρίσκεται η επιβλητική εκκλησία του Αγίου Χαραλάμπους, κτισμένη γύρω στα 1814, με ωραία και σπάνια λιθανάγλυφα στον περίβολο και τα υπέρθυρα.

ΠΗΓΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ:  http://voltagr.page.tl

Σοβαρές ζημιές στο οδικό δίκτυο προς το Ηλιοχώρι και τα άλλα χωριά της περιοχής.

  Ο επαρχιακός δρόμος που οδηγεί από το Σκαμνέλι στο Ηλιοχώρι εγκυμονεί κινδύνους ατυχημάτων εξαιτίας σοβαρών φθορών σε πολλά σημεία του οδοστρώματος. 
Οι έντονες βροχοπτώσεις του φετινού χειμώνα καθώς και οι χιονοπτώσεις που σημειώθηκαν, είχαν ως αποτέλεσμα, σε πολλά σημεία του οδοστρώματος, να  σημειωθούν κάποιες καθιζήσεις, καθώς το νερό ήταν αρκετό και διαβρώθηκε το έδαφος και παράλληλα να δημιουργηθούν πάρα πολλές λακκούβες, οι οποίες, με τον κυκλοφοριακό φόρτο, όλο και μεγαλώνουν. Η ίδια, αν όχι χειρότερη, κατάσταση επικρατεί και στο επαρχιακό δίκτυο που οδηγεί στα γειτονικά χωριά, το Βρυσοχώρι και τη Λάιστα.

Συντήρηση στο οδικό δίκτυο της περιοχής έχει να γίνει από το 2008 και κατά συνέπεια, οι αρμόδιες Υπηρεσίες, θα πρέπει να προβούν στις απαραίτητες ενέργειες, για να αποκατασταθούν, όσο το δυνατόν συντομότερα, οι ζημιές που έχουν σημειωθεί. Πολύ πρόσφατα, τα Ζαγοροχώρια, αναδείχθηκαν και πάλι σε έναν από τους αγαπημένους τουριστικούς προορισμούς και σίγουρα η κατάσταση που επικρατεί στο οδικό δίκτυο θα δυσκολεύει την κίνηση των επισκεπτών και θα προκαλέσει αρνητικές εντυπώσεις για την περιοχή. Οι φωτογραφίες που ακολουθούν αποτελούν αδιάψευστο μάρτυρα για την σημερινή κατάσταση του οδοστρώματος.

Πληροφορίες για το Βρυσοχώρι Ζαγορίου.

Το γραφικότατο Βρυσοχώρι, με το Aλπικό τοπίο, υπάγεται στο Κεντρικό Ζαγόρι και βρίσκεται σε υψόμετρο 940μ. στο Δρυμό Βίκου - Αώου, στους πρόποδες της κορυφής Τσούκα-Ρόσα.

Το χωριό είναι το πιό απομακρυσμένο χωριό του Ζαγορίου (με σημείο αναφοράς τα Ιωάννινα), αποτελεί το 3ο μεγαλύτερο σε έκταση ανάμεσα στο σύνολο των Ζαγοροχωρίων, είναι ανάμεσα από τη 2η και την 5η ψηλότερη κορυφή της Ελλάδος (Σμόλικας 2637 μέτρα και Τύμφη 2497 μέτρα ) και φυσικά ανάμεσα από τις δύο Δρακόλιμνες των βουνών αυτών. Η απόστασή του από τον Αώο ποταμό είναι μόλις 5 χιλιόμετρα και στο σημείο εκείνο το υψόμετρο δεν ξεπερνά τα 400 μέτρα.

Είναι πιθανότατα το μόνο μέρος στην Ελλάδα όπου κανείς μπορεί να δεί χιόνι 365 μέρες το χρόνο μιάς και στους πρόποδες της Τσουκαρόσιας υπάρχουν μεγάλα κομμάτια παγετώνων που δεν λιώνουν ούτε με τους καύσωνες του καλοκαιριού.

Απέχει από τα Γιάννενα 74 χιλιόμετρα. Ο επισκέπτης μπορεί επίσης να προσεγγίσει το Βρυσοχώρι από τα Γρεβενά (χιονοδρομικό κέντρο Βασιλίτσας - Παλαιοσέλι - Γέφυρα Αώου - Βρυσοχώρι) και από Κόνιτσα (Παλαιοσέλι - Γέφυρα Αώου - Βρυσοχώρι).

Το χωριό χάρη στα πολλά τρεχούμενα νερά, διαθέτει πλούσια χλωρίδα και πανίδα, βοσκοτόπια, κήπους, οπωροφόρα δέντρα και καταπράσινα δάση. Διαθέτει τέλειο δίκτυο ύδρευσης από πλουσιώτατες πηγές με άφθονα και πεντακάθαρα νερά.

Λόγω της πλουσιώτατης χλωρίδας και πανίδας, το διάσημο Πανεπιστήμιο του Cambridge της Αγγλίας έστελνε από τη δεκαετία του 1970 ακόμη -και επί χρόνια- ειδικούς επιστήμονες για τη μελέτη αυτής.

Η φυσική ομορφιά του χωριού προσελκύει πολλούς φυσιολάτρες τόσο από την Ελλάδα όσο και από το εξωτερικό.

Οι κάτοικοι του χωριού είναι Βλαχόφωνοι, η ιστορία του έχει να αναδείξει προσωπικότητες παγκοσμίου φήμης όπως ο Μάικλ Δουκάκης και ο Τζών Κασσαβέτης, ενώ η γεωγραφική του θέση έπαιξε σημαντικό ρόλο στην αντίσταση του 1940.

Η πανέμορφη αρχιτεκτονική των σπιτιών του χωριού δεν έχει διατηρηθεί παρά μόνο σε ελάχιστα σπίτια και αυτό γιατί το χωριό έχει καεί 3 φορές τη δεκαετία του 1940. Δύο από τους Γερμανούς και μία κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου

Στις αρχές του αιώνα το χωριό αριθμούσε περί τους 1800 κατοίκους ενώ σήμερα οι μόνιμοι κάτοικοί του έχουν περιοριστεί σε μερικές δεκάδες. Ωστόσο τα Σαββατοκύριακα και τις περιόδους διακοπών το χωριό ξαναζωντανεύει τόσο από ντόπιους ξενιτεμένους όσο και από επισκέπτες του χωριού.

Υψόμετρο:

940 μ.

Πληθυσμός:

58 κάτοικοι
Πηγή : Ε.Σ.Υ.Ε. - Μόνιμοι Κάτοικοι - Απογραφή 2001

Απόσταση από μεγάλο αστικό κέντρο:

82χλμ. από τα Ιωάννινα

Ιστορικά στοιχεία:

Το χωριό ανήκει γεωγραφικά στην περιοχή του Ζαγορίου.
Παλιότερη ονομασία Λεσινίτσα ή Λεσνίτσα
Το χωριό κάηκε δύο φορές από τους Γερμανούς και μία στον εμφύλιο.

Πολιτιστικές εκδηλώσεις - Πανηγύρια:

26 Ιουλίου Αγίας Παρασκευής
1ο Σαββατοκύριακο μετά τις 20 Αυγούστου - Γιορτή πίτας
Αγ. Τριάδα - κινητή γιορτή

Τοπικά Προϊόντα:

Φασόλια γίγαντες, καρύδια, τσάι

Χλωρίδα - Πανίδα:

Χλωρίδα: Στην Τύμφη κυριότερα είδη βλάστησης είναι οι οξιές, τα πεύκα, τα ρόμπολα και τα έλατα. Η περιοχή θεωρείται από τις πιο πλούσιες σε αριθμό ειδών. Συνολικά στην περιοχή καταγράφηκαν 1700 είδη και υποείδη χλωρίδας, ανάμεσα στα οποία συγκαταλέγονται 6 τοπικά ενδημικά, από τα οποία τα τρία βρίσκονται στην χαράδρα του Αώου και άλλα τρία στην αλπική περιοχή της Τύμφης. Στην περιοχή επίσης υπάρχουν άλλα 35 είδη, ενδημικά της Ελλάδας και 121 είδη που είναι ενδημικά των Βαλκανίων.

Πανίδα: Παλιότερα αφθονούσαν οι λύκοι, οι λίγκες, οι καφέ αρκούδες, τα ελάφια, τα ζαρκάδια και τα αγριόγιδα, αλλά σήμερα οι πληθυσμοί των περισσότερων ειδών είναι οριακοί για την επιβίωση του είδους. Επίσης καταγράφηκαν στη περιοχή 167 είδη ορνιθοπανίδας, εκ των οποίων τα 48 είναι είδη προτεραιότητας. 84 είδη είναι μόνιμα στην περιοχή, ενώ 22 την επισκέπτονται κατά τη διάρκεια της ανοιξιάτικης ή της φθινοπωρινής μετανάστευσης. Η περιοχή είναι ικανή να διατηρήσει μεγάλους αριθμούς αρπακτικών και δασόβιων πουλιών γιατί προσφέρει διαθεσιμότητα τροφής και θέσεις αναπαραγωγής. Η πανίδα των αμφιβίων και των ερπετών είναι, επίσης, πολύ σημαντική. Εντοπίστηκαν 20 είδη ερπετών και 10 είδη αμφιβίων, ανάμεσά τους και ο αλπικός τρίτωνας, σπάνιο είδος αμφιβίου, που ζει σε μικρές λίμνες και υδατοσυλλογές που βρίσκονται κυρίως στην υποαλπική ζώνη (Δρακολίμνες).

Μονοπάτια:

• Υπάρχει ορειβατικό μονοπάτι από το Βρυσοχώρι προς την κορυφή Τσούκα Ρόσσα.
• Υπάρχει μονοπάτι που συνδέει το Βρυσοχώρι με το Τσεπέλοβο. Η πορεία διαρκεί 8 ώρες περίπου.
• Υπάρχει μονοπάτι, δασικός δρόμος, που οδηγεί από το χωριό στην Μ. Αγ. Τριάδας. Η πορεία διαρκεί 3 ώρες περίπου, ανάμεσα σε δάση οξιάς και κωνοφόρων.
• Από το χωριό διέρχεται το εθνικό μονοπάτι Ε6 που συνδέει τα Γιάννενα με το Γράμμο

Ενδιαφέροντα στοιχεία

• μέχρι το 1996, το χωριό είχε μόλις 1 χειροκίνητο τηλέφωνο που εξυπηρετούσε όλους τους κατοίκους και παραθεριστές
• μόλις το 2005 ξεκίνησε να 'δίνει σήμα' κινητό τηλέφωνο στο χωριό και μόνο από την Cosmote σε μερικά σημεία του χωριού. Τέτοιο πρόβλημα δεν θα έχετε αν ανεβείτε στις κορυφές της Γκαμήλας ή του Σμόλικα. Λόγω του υψομέτρου η συσκευή σας θα 'πιάνει σήμα΄ κανονικά.
• οποιαδήποτε εποχή και να επισκεφτείτε το Βρυσοχώρι, να είστε καλά προετοιμασμένοι για το κρύο.Μπορεί το καλοκαίρι να έχει ζέστη κατά τη διάρκεια της μέρας...αλλά το βράδυ μάλλον θα χρειαστείτε 2 'βελέντζες'
• έχει ολοκληρωθεί το 2009 και ασφαλτoστρωθεί ο δρόμος Βρυσοχώρι-Παλαιοσέλι, το πέρασμα ουσιαστικά από τα Ζαγοροχώρια προς τα χωριά του Σμόλικα, τη Βασιλίτσα και τα Γρεβενά.

ΠΗΓΗ:  http://www.mosv.gr/info.php

Ο Μορφωτικός και Ορειβατικός Σύλλογος Βρυσοχωρίου.

Ο ΜΟΣΒ ιδρύθηκε το 1970 από μία ομάδα νέων ανθρώπων.
Έδρα του είναι το Βρυσοχώρι Ζαγορίου και βασικές επιδιώξεις του Συλλόγου ήταν η συγκέντρωση λαογραφικών στοιχείων, η συντήρηση των εκκλησιών, η προστασία της πανίδας και της χλωρίδας, η επιμέλεια της καθαριότητας του χωριού, η συγκρότηση ορειβατικής ομάδας για την καλλιέργεια της ορειβατικής ιδέας και του αθλητισμού γενικότερα, η διάσωση της πολιτιστικής κληρονομιάς και η τουριστική προβολή των απαράμιλων φυσικών καλλονών του τόπου μας.
Βέβαια οι σκοποί και οι επιδιώξεις δεν τελειώνουν εδώ. Το πέρασμα του χρόνου και η καθημερινότητα δημιούργησαν νέες ανάγκες και νέα προβλήματα, που ο Σύλλογος κλήθηκε και καλείται να βοηθήσει και σε συνεργασία με τους τοπικούς φορείς να δώσει λύσεις.
Τα κατά καιρούς Διοικητικά Συμβούλια αλλά και πολλά από τα μέλη του Συλλόγου δούλεψαν και δουλεύουν σκληρά, διαθέτοντας πολύτιμο χρόνο και περίσσευμα αγάπης, για την ακριτική αυτή περιοχή του Ζαγορίου που είναι κτισμένο το μικρό χωριό μας.
Με τέτοιους ανθρώπους ο Σύλλογος ανέπτυξε πολλές δραστηριότητες, οι σημαντικότερες των οποίων είναι:

• Η δημιουργία λαογραφικού μουσείου για την συγκέντρωση του διάσπαρτου λαογραφικού υλικού.
• Η δημιουργία πολιτιστικού κέντρου στην αίθουσα Σταματίας Βενέτη-Πατέρα-Ασημακοπούλου.
• Η οργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων (γιορτή της πίτας, αναβίωση τοπικών εθίμων το Πάσχα και τα Χριστούγεννα, παραδοσιακά πανηγύρια Αγίας Τριάδας, Αγίας Παρασκευής κ.τ.λ.).
• Το αντάμωμα ανά διετία των ξενιτεμένων Βρυσοχωριτών στην Αλεξάνδρεια Ημαθίας.
• Η οργάνωση χορευτικών ομίλων και η συμμε­τοχή τους σε εκδηλώσεις εντός και εκτός του χωριού.
• Η συλλογή παραδοσιακών στολών ανδρικών και γυναικείων.
• Η έκδοση τριμηνιαίας εφημερίδας «Τα Νέα του Βρυσοχωρίου» που κυκλοφορεί σε 900 φύλλα με συνδρομητές στις πέντε Ηπείρους.
• Η Τράπεζα αίματος στο Πανεπιστημιακό Νοσοκο­μείο Δουρούτης Ιωαννίνων.
• Η οργάνωση ορειβατικών εξορμήσεων και η συμμε­τοχή της ορειβατικής ομάδας στις προγραμματισμέ­νες εκδηλώσεις του Ελληνικού Ορειβατικού Συλλόγου και της Συνομοσπονδίας Ορειβατικών Συλλόγων Δυτικής Ελλάδας και Ηπείρου.
• Η φωτογράφιση και η εκτύπωση σε καρτ-ποστάλ των πέτρινων γεφυριών, των εκκλησιών και των απα­ράμιλλων τοπίων, για την καλύτερη τουριστική προ­βολή του χωριού μας.
• Η έκδοση βιβλίου με παλιές φωτογραφίες από το χωριό και τους ανθρώπους του

Τώρα με βεβαιότητα μπορούμε να πούμε πως τα 36 χρόνια που πέρασαν, ήταν χρόνια δημιουργίας και προσφοράς. Οι πολλαπλές δραστηριότητες του Συλ­λόγου, έχουν αναβαθμίσει τη ζωή του χωριού και έχουν κάνει ευρύτερα γνωστό το Βρυσοχώρι.
Ο ΜΟΣ είναι πάντα ανοιχτός σε νέες προτάσεις και νέες ιδέες. Για να αναποκριθεί όμως στις μεγάλες προσδοκίες και στις προκλήσεις των καιρών χρειάζεται την βοήθεια και την συμπαράσταση όλων.
Χρειάζεται την εμπειρία και την γνώση των μεγαλυτέρων, αλλά πολύ περισσότερο τις ιδέες, τον ενθουσιασμό και την ζωντάνια των νέων. Οι νέοι είναι εκείνοι που θα συνεχίσουν το δύσκολο και πολύπλευρο έργο του Συλλόγου. Αυτοί θα πάρουν την σκυτάλη για να κρατήσουν το Σύλλογο και το χωριό όρθιο.
Οι νέοι καλούνται τώρα με την διάθεση, τις ιδέες, την αγάπη τους για το χωριό και την δυναμική που τους διακρίνει να συνεχίσουν την πορεία του Συλλόγου και την μεγάλη προσφορά του. Πρέπει !

ΠΗΓΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ:  www.mosv.gr 
ΦΩΤΟ: Από προσωπικό αρχείο

Ανάδειξη της λαϊκής λιθογλυπτικής στο Ζαγόρι.

Το Σάββατο (22-1-2011) το απόγευμα, στην αίθουσα εκδηλώσεων των Γενικών Αρχείων του Κράτους - Ιστορικό Αρχείο Ηπείρου έγιναν οι εργασίες της εκδήλωσης «Η δόξα της πέτρας».

Η εκδήλωση αυτή διοργανώθηκε από την Εταιρεία Λογοτεχνών και Συγγραφέων Ηπείρου σε συνεργασία με τον Δήμο Ζαγορίου, με στόχο την ανάδειξη της λαϊκής λιθογλυπτικής της περιοχής, που για πολλά χρόνια αποτελεί σημείο αναφοράς του Ζαγορίου αλλά και της ευρύτερης περιοχής.

Την εκδήλωση προλόγισε η πρόεδρος της Εταιρείας Λογοτεχνών και Συγγραφέων Ηπείρου κ. Άννα Δερέκα, η οποία είχε και τον συντονισμό της όλης εκδήλωσης και απηύθυναν χαιρετισμούς ο Περιφερειάρχης Ηπείρου κ. Αλέξανδρος Καχριμάνης, ο Αντιπεριφερειάρχης κ. Παντελής Κολόκας, ο Δήμαρχος Ζαγορίου κ. Γαβριήλ Παπαναστασίου και η Προϊσταμένη των Γ.Α.Κ. κ. Μάρθα Παπαδοπούλου.

Ακολούθησαν οι ομιλίες της Δρ Μαρίας Τσούπη με θέμα «Η λαϊκή λιθογλυπτική στο Ζαγόρι: Μορφή και περιεχόμενο» και της  Δρ Φανής Μπαλαμώτη με θέμα «Διάκοσμος και συμβολισμός στη λαϊκή τέχνη».

Ήταν μία άκρως ενδιαφέρουσα εκδήλωση και πολύ ορθά ο Δήμαρχος Ζαγορίου πρότεινε να επαναληφθεί το καλοκαίρι στο Ζαγόρι.

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης προβλήθηκαν αρκετές φωτογραφίες από λιθανάγλυφα που υπάρχουν σε χωριά του Ζαγορίου και μεταξύ αυτών ήταν και κάποιες φωτογραφίες από λιθανάγλυφα στο Βρυσοχώρι. Αυτό μου έφερε στο μυαλό μου ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο, σχετικό με το θέμα, το οποίο είχα διαβάσει στη σελίδα του Μορφωτικού Ορειβατικού Συλλόγου  Βρυσοχωρίου http://www.mosv.gr

Το κείμενο αυτό, στο οποίο υπάρχουν και εξαιρετικές φωτογραφίες λιθανάγλυφων από το Βρυσοχώρι, είναι το ακόλουθο: 

Λιθόγλυπτα 

Αν παρατηρήσει κανείς προσεκτικά την εξωτερική τοιχοποιία των εκκλησιών και των σπιτιών του Βρυσοχωρίου θα διαπιστώσει ότι υπάρχουν ένθετες μαυρόπλακες λαξευμένες ή εγχάρακτες με χρονολογίες και με ποικίλα θέματα, όπως δικέφαλους αετούς, σταυρούς, κυπαρίσσια, δράκοντες και άλλα γνωστά μοτίβα της λαϊκής τέχνης.

Η γλυπτική αυτή της πέτρας είναι μια από τις εκφράσεις της παραδοσιακής χειροτεχνικής δημιουργίας, όπως είναι και η ξυλογλυπτική, η ζωγραφική, η κεντητική, η υφαντική, η αργυροχρυσοχοΐα, η μεταλλοτεχνία και η κεραμική. Είναι αξιοσημείωτο ότι το Βρυσοχώρι είναι ένα από τα λιγοστά χωριά του Ζαγοριού, όπου μπορεί κανείς να εντοπίσει συχνά* αυτά τα εξαίρετα δείγματα της τέχνης των πελεκάνων – μαστόρων της κουμπανίας των χτιστάδων. Οι περισσότεροι έφτασαν στο Ζαγόρι από τα Μαστοροχώρια της Κόνιτσας, την εποχή της έντονης οικοδομικής δραστηριότητας, δηλαδή από τα τέλη του 18ου αιώνα και, κυρίως, κατά το 19ο αιώνα.

Οικ. Γ. Τσιομίδη. Στο αριστερό τμήμα της αυλόπορτας

Οικία Νικ. Εξάρχου. Πρόσοψη, αριστερά της μπαλκονόπορτας.

Οικία Μιχ. Πασχάλη. Πρόσοψη, αριστερά της εισόδου.

Οικία Στ. Ρίμα. Στο αριστερό τμήμα της πρόσοψης.

Στα περισσότερα λιθόγλυπτα υπάρχουν χρονολογίες, αλλά και ονόματα που αποτελούν αδιάψευστα τεκμήρια της ιστορίας του κτίσματος, σ’ ό,τι αφορά στη χρονολογία κτίσης ή ανακαίνισης, καθώς και στα ονόματα των χορηγών – δωρητών, των ιδιοκτητών ή και των μαστόρων. Ξεχωριστού ενδιαφέροντος είναι και όσα έχουν ένα διακοσμητικό – συμβολικό ρόλο που σχετίζεται όχι μόνο με την αισθητική αντίληψη, αλλά παραπέμπουν και στις μεταφυσικές δοξασίες της παραδοσιακής κοινωνίας. Έτσι, για να μπορεί κανείς να κατανοήσει το ρόλο τους θα πρέπει να ερμηνεύσει την παρουσία τους με βάση τις αξίες, τις κοινωνικές και θρησκευτικές αντιλήψεις των ανθρώπων μιας περασμένης εποχής, οι οποίες σίγουρα διαφοροποιούνται κατά πολύ από τις σύγχρονες.

Πρώτα απ’ όλα, τα διάφορα μοτίβα είχαν και συμβολικό ρόλο γιατί τα φιλοτεχνούσαν μόνο σε συγκεκριμένα σημεία της πρόσοψης των εκκλησιαστικών και κοσμικών κτισμάτων και όχι στο εσωτερικό τους. Τα σημεία αυτά ήταν κοντά στα «ανοίγματα» (θυρώματα, παράθυρα), αλλά και στις «ευπαθείς» γωνίες της τοιχοποιίας. Πίστευαν, λοιπόν, ότι, όπως οι ίδιοι προστάτευαν το σώμα τους στερεώνοντας ένα φυλαχτό, με ανάλογο τρόπο θα δι- ασφάλιζαν και την προστασία του σπιτιού ή της εκκλησίας από την επίδραση του Κακού.

Στην αυλόπορτα της οικίας Χρυσ. Βασδέκη.

Οικία Νικ. Πασχάλη. Δ. πλευρά, αριστερή ακμή της τοιχοποιίας.

Οικ. Μιχ. Πασχάλη. Πρόσοψη, αριστερή ακμή της τοιχοποιίας.

Οικ. Νικ. Μπίρη. Πρόσοψη, αριστερά της εισόδου.

Απο-τύπωναν σύμβολα της πίστης, όπως σταυρούς, αγίους – συνήθως του Άη –Γιώργη και του Άη Δημήτρη – χερουβείμ, θυμιατά, αλλά και σύμβολα της πρόληψης, όπως πεντάλφες, φίδια, δράκοντες, δύσμορφες κεφαλές. Είναι τα λεγόμενα αποτρεπτικά – φυλακτικά θέματα που, σύμφωνα πάντα με τα ιδεολογικά δεδομένα της εποχής, στήριζαν την έγνοια για την επισφαλή ανθρώπινη ζωή. Ισχυροποιούσαν το αίσθημα της ασφάλειας των ενοίκων, των ζωντανών και της σοδειάς που κινδύνευαν, σε καθημερινή βάση, από αρρώστιες, θάνατο, βασκανία, από το Κακό σε κάθε του μορφή.

Συχνά, ο λαϊκός μάστορας – πετροπελεκητής λάξευε και ένα σύμβολο της αφθονίας, του πλούτου, της ευημερίας. Σαν αυτούς τους ευγονικούς λιθανάγλυφους μαστούς που μπορεί κανείς να δει στην αριστερή παραστάδα της αυλόπορτας του σπιτιού της οικογένειας του αλησμόνητου Γιωργάρα Τσιομίδη. Σήμερα ξεχάστηκε ο αρχικός συμβολισμός, όμως δεν παύουν τα θέματα αυτά να είναι μάρτυρες του πολιτισμικού παρελθόντος του τόπου. Η τέχνη διαχρονικά εικονογραφεί την ανθρώπινη σκέψη και το συναίσθημα. Η πέτρα έχει το πλεονέκτημα να αντιστέκεται στο χρόνο και τα λιθανάγλυφα είναι μια ορατή έκφραση, είναι τα «ίχνη» της εσωτερικής ζωής μιας άλλης περασμένης κοινωνίας.

Ναός Αγ. Χαραλάμπους. Δεξιά της κύριας εισόδου (1814).

Το θύρωμα του καμπαναριού του Αγ. Χαραλάμπους, με την κτητορική επιγραφή (1860-1861).

Οικία οικ. Στάμου. Τοξωτή επίστεψη παράθυρου, με ένθετη λιθανάγλυφη πλάκα στο εσωτερικό της.

Οικία Μιχ. Πασχάλη. Υπέρθυρο τμήμα κύριας εισόδου.

Η κατοικία ήταν το κέντρο της οικογενειακής ζωής, ο τόπος εργασίας και παραγωγής, ο χώρος όπου συμβίωναν άνθρωποι και ζωντανά. Φυλακτικά – αποτρεπτικά μοτίβα σκαλισμένα στις παραστάδες της εισόδου δημιουργούσαν τις προϋποθέσεις μιας συμβολικής προστασίας, ώστε να περιφρουρούν τα όρια του ιδιωτικού χώρου. Έτσι ερμηνεύονται εκείνοι οι τρομακτικοί φύλακες – δράκοντες στην αριστερή γωνία της νότιας πλευράς στο σπίτι του Νίκου Εξάρχου, αλλά και στην αυλόπορτα του σπιτιού του Χρυσόστομου Βασδέκη. Ο φόβος νικιέται με το φόβο και ο άνθρωπος αναπαριστάνει εξευμενιστικά ό,τι φοβάται, αλλά και ό,τι σέβεται.

Όμως, αν η κατοικία είναι το ιερό άδυτο της ιδιωτικής ζωής, ο οίκος του Θεού πρέπει να είναι ο κατεξοχήν αποκομμένος από το βέβηλο κόσμο χώρος. Για τον πιστό είναι η μετάβαση στον υπερβατικό χώρο της προστασίας και της σωτηρίας. Εδώ, στο εξωτερικό τμήμα πάντα, η λιθογλυπτική θα βρει πρόσφορο έδαφος εφαρμογής της. Στο χαγιάτι του Αγίου Χαραλάμπους, αλλά και στις εισόδους του ναού και του καμπαναριού τα θέματα αυξάνουν. Κοντά στις κτητορικές επιγραφές παρατηρούμε ποικίλες άλλες απεικονίσεις, όπως σταυρούς, δικέφαλους, ζωικές και φυτικές συνθέσεις, ακόμη και μία αποτρεπτική κεφαλή που υπάρχει στη δυτική γωνία της νότιας πλευράς, στο χαγιάτι του Αγίου Χαραλάμπους. Όλα αυτά τα λιθανάγλυφα θέματα ενισχύουν την αίσθηση της αποδέσμευσης από τις αρνητικές δυνάμεις του Κακού. Είναι φυλακτικά «σημεία» που δίνουν διέξοδο στις μεταφυσικές ανησυχίες του ανθρώπου και δημιουργούν συνθήκες βίωσης της θεϊκής παρουσίας.

Κτητορική επιγραφή στο Μοναστήρι της Αγ. Τριάδος, εντοιχισμένη εξωτερικά στο κελί της Στασινής

Στο χαγιάτι του Αγ. Χαραλάμπους.

Το λιθανάγλυφο θύρωμα της κύριας εισόδου, στο ναό του Αγ. Χαραλάμπους (1814).

Η είσοδος συμβολίζει τον ίδιο το Χριστό ( «Εγώ ειμί η θύρα …») και αυτό πρέπει να εκφραστεί με τον καλύτερο αισθητικά αλλά και συμβολικά τρόπο. Το περίτεχνο θύρωμα του Αγίου Χαραλάμπους «αγκαλιάζει» τον ατομικά και μοναχικά εισερχόμενο και επισημαίνει με τα λιθανάγλυφα σύμβολα της πίστης, τη διάκριση μεταξύ του κοσμικού και ιερού χώρου.

Το ημερολόγιο, λοιπόν, αυτό για το έτος 2010 αναδεικνύει τα κάθε είδους λιθόγλυπτα, που θεωρούμε ότι αποτελούν σημαντικές μορφολογικές λεπτομέρειες στη συνολική όψη των κτισμάτων, εκκλησιαστικών και κοσμικών του χωριού. Παράλληλα, αφιερώνεται στην ξεχωριστή αυτή τέχνη των λαϊκών μαστόρων που ήξεραν να δίνουν σχήμα και πνοή στην πέτρα. Σε όλους αυτούς τους πετροπελεκητάδες που με το καλέμι και τη βαριοπούλα απέδειξαν το περίσσευμα της αξιοσύνης τους, απο- τυπώνοντας πάνω στο «πρόσωπο» της πέτρας τη σφραγίδα ενός ταλαντούχου και ευφάνταστου δημιουργού.

* Στο Βρυσοχώρι εντοπίσαμε πάνω από 100 δείγματα λαϊκής λιθογλυπτικής τέχνης. Στα στενά πλαίσια αυτού του ημερολογίου γίνεται μια ενδεικτική μόνο παρουσίασή τους και, έτσι, η επιλογή έγινε με βασικό κριτήριο να υπάρχουν, όσο είναι δυνατό, αντιπροσωπευτικά δείγματα από όλες τις κατηγορίες (διακοσμητικές - συμβολικές παραστάσεις ή κτητορικές επιγραφές).

( Κείμενο: Μαρία Τσούπη - Ρέμου)

Συμπληρωματικά να πούμε ότι αξίζουν θερμά συγχαρητήρια στους διοργανωτές και στους συντελεστές της συγκεκριμένης εκδήλωσης.

Τζόν Κασσαβέτης (John Cassavetes 9/12/1929 - 3/2/1989).

Γνωρίζουμε όλοι μας ότι ο ηθοποιός, σκηνοθέτης, σεναριογράφος και παραγωγός ταινιών, Τζόν Κασσαβέτης ήταν Ελληνικής καταγωγής και διέπρεψε στο χώρο της 7ης τέχνης στην Αμερική. Αυτό που ίσως δεν γνωρίζουν οι περισσότεροι από 'μας είναι ότι είχε Ζαγορίσια καταγωγή. Πατέρας του ήταν ο Νικόλας Ιωάννη Κασσαβέτης από το Βρυσοχώρι, ο οποίος είχε μεταναστεύσει στην Αμερική. Στο Βρυσοχώρι υπάρχουν ακόμη μακρινοί του συγγενείς οι οποίοι έχουν το επίθετο Κασσαβέτης. Για να γνωρίσουμε λίγα περισσότερα γύρω από τη ζωή και το έργο του, σας παραθέτω ένα σύντομο βιογραφικό που βρήκα στην ιστοσελίδα της Κινηματογραφικής Λέσχης Γυθείου www.klg.gr

Τζόν Κασσαβέτης (John Cassavetes 9/12/1929 - 3/2/1989)

Ηθοποιός, σκηνοθέτης, σεναριογράφος και παραγωγός ταινιών, ο ελληνικής καταγωγής Τζων Κασσαβέτης γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη, το 1929. Παντρεμένος με τη ηθοποιό Gena Rowlands, απέκτησαν τρία παιδιά. Ο γιος του Nick είναι σκηνοθέτης. Σπούδασε υποκριτική στην Αμερικάνικη Ακαδημία Δραματικής Τέχνης. Πρωτοεμφανίστηκε ως ηθοποιός στο θέατρο το 1950 και την επόμενη χρονιά στον κινηματογράφο. Στο πλατύ κοινό έγινε δημοφιλής ερμηνεύοντας το ντετέκτιβ Τζόε Στάκατο σε τηλεοπτική σειρά.

    Προτιμούσε πάντα να χρηματοδοτεί ο ίδιος τις ταινίες του, παρά να εμπιστευτεί το τελικό μοντάζ σε άλλο παραγωγό. «Οταν κάνεις σινεμά», έλεγε, «δεν πρέπει να φοβάσαι τίποτα και κανέναν». Ο Τζων Κασσαβέτης ήταν ένας ανεξάρτητος δημιουργός, εκτός των κυκλωμάτων του Χόλιγουντ, που αναδείχτηκε σε σημαντική μορφή του αμερικανικού πρωτοποριακού κινηματογράφου και υπήρξε εμψυχωτής του αισθητικού κινήματος που έγινε γνωστό ως «Σχολή της Νέας Υόρκης». Θα τον χαρακτηρίζαμε το Νέο Κύμα για την Αμερική, συγκρίνοντάς τον με τους συναδέλφους της Γαλλίας -πειραματισμός, χαμηλός προϋπολογισμός. Να προσθέσουμε, ότι στην αισθητική της κάμερας ο Κασσαβέτης μας έφερε τη λήψη με τη μηχανή στο χέρι. Πολύ μακρά πλάνα, υποκειμενικά, με την κάμερα ανά χείρας.
    Η πρώτη ταινία που σκηνοθέτησε είναι η "Σκιές", μια ταινία που ξεκίνησε εντελώς απροσδόκητα: Ενώ βρισκόταν σε μια ραδιοφωνική εκπομπή για την προώθηση της ταινίας του Μάρτιν Ριττ Edge of the City στην οποία έπαιζε, ισχυρίστηκε ότι ο ίδιος θα μπορούσε να σκηνοθετήσει πολύ καλύτερα και προκάλεσε τους ακροατές να του στείλουν ο καθένας ένα ή δύο δολάρια ώστε να χρηματοδοτήσουν το σχέδιο του: να φτιάξει μια ταινία για τον άνθρωπο. Η έκπληξη του ήταν τεράστια, όταν οι ακροατές ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμά του και μέσα σε λίγες μέρες συγκεντρώθηκε το ποσό των 2.000 δολαρίων. Χωρίς καμιά εμπειρία, βρέθηκε πίσω από την κάμερα (16mm), για να γυρίσει μια ταινία με ερασιτέχνες ηθοποιούς και τεχνικούς. Η ταινία ολοκληρώθηκε μετά από τρία χρόνια, αλλά δεν μπορούσε να βρει διανομέα στην Αμερική. Η ταινία βραβεύτηκε από τους κριτικούς στο Φεστιβάλ της Βενετίας το 1960. Έτσι, μια Βρετανική εταιρία διανομής ανέλαβε την προβολή της ταινίας στην Αμερική.

    Πέθανε το 1989 από κίρρωση του ήπατος.  

Φιλμογραφία
1986     Big Trouble   

1984     Ερωτική θύελλα
1980     Γκλόρια
1977     Νύχτα πρεμιέρας
1976     Ο θάνατος ενός Κινέζου Μπουκμέικερ

1974     Μια γυναίκα εξομολογείται
1971     Μίνι και Μόσκοβιτς
1970     Οι σύζυγοι 
1968     Πρόσωπα
1963     A Child Is Waiting  
1962     My Daddy Can Lick Your Daddy
1962     A Pair of Boots
1961     Too Late Blues
1959     Σκιές 

ΠΗΓΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟΥ:  www.klg.gr

Ζαγόρι. Από το Ηλιοχώρι στη Βοβούσα

Είναι γεγονός ότι τα  χωριά του Ζαγορίου, εδώ και πολλά χρόνια, αποτελούν έναν από τους πλέον δημοφιλείς  προορισμούς και μία από τις καλύτερες επιλογές, για τις διακοπές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς.

Ταξιδεύοντας στο διαδίκτυο, τράβηξε την προσοχή μου ένα δημοσίευμα που βρήκα  στο www.tovima.gr

Το δημοσίευμα αυτό έχει ημερομηνία 6-12-1998 και ο τίτλος του είναι "Εορταστικές αποδράσεις στην άλλη Ελλάδα". Το κείμενο είναι του Κώστα Στεφ. Τσίπηρα και μεταξύ των άλλων προορισμών αναφέρεται και στο Ζαγόρι. Γράφει συγκεκριμένα: 

Ζαγόρι

Από το Ηλιοχώρι στη Βοβούσα

Όλοι οι ταξιδευτές, όλοι όσοι δηλαδή αντιλαμβάνονται το ταξίδι όχι μόνο σαν φυγή αλλά σαν αρχή μέθης για τη ζωή και σαν πράξη επαναστατική, ενάντια στη βασανιστική καθημερινότητα, από όλους τους τόπους που γύρισαν έχουν καλά φυλαγμένους στη μνήμη και στην καρδιά τους κάποιους ξεχωριστούς, ανάλογα με την κουλτούρα και την ψυχοσύνθεσή τους, στους οποίους όχι μόνο θα ήθελαν να ξαναπάνε αλλά και να ζήσουν εκεί, αν αυτό ήταν δυνατόν.

Έτσι κι εγώ τολμώ, φίλες και φίλοι αναγνώστες, να γυρνώ και να ξαναγυρνώ στο Ζαγόρι και ειδικότερα στο ΒΑ τμήμα του, το λεγόμενο Βλαχοζάγορο.

Γιατί εκεί και τις ημέρες των Χριστουγέννων μπορεί κανείς να βρει και ένα από τα ωραιότερα κομμάτια της ελληνικής φύσης και την ανθρώπινη ζεστασιά που αναδίδει ένας τόπος συγκλονιστικά μοναδικός.

Μόνο που εκεί δεν θα βρει κανένας (για πόσο άραγε ακόμη;) τις ευκολίες του μαζικού τουρισμού, αλλά την απλοϊκότητα της οικογενειακού τύπου επιχείρησης. Αν αυτό δεν σας ενοχλεί, κατευθυνθείτε στα Γιάννενα και από εκεί πάρτε τον δρόμο για την Κόνιτσα ­ άλλος τόπος κι αυτός συγκλονιστικός, με ανθρώπους σαν τον αγωνιστή και εκδότη του περιοδικού «Η Κόνιτσα», τον Σωτήρη Τουφίδη, να τον ομορφαίνουν­, στρίψτε δεξιά προς Τσεπέλοβο και Σκαμνέλλι και μετά... αφεθείτε στη μαγεία των ατέλειωτων δασών μαύρης πεύκης και οξυάς και στο πανόραμα των ορθοπλαγιών της Βόρειας Πίνδου. Πανέμορφα χωριά βρίσκονται σε απόσταση αναπνοής μετά τον Γυφτόκαμπο.

Ηλιοχώρι: Το Ντομπρίνοβο όπου τοποθετεί τη συνάντηση του ήρωά του με μια αρκούδα ο μεγάλος της λογοτεχνίας μας Δημήτρης Χατζής.

Βρυσοχώρι: Ίσως το ωραιότερο μέρος που υπάρχει στην Ελλάδα, χτισμένο στους πρόποδες της αλπικής Τσούκα-Ρόσσας.

Λάιστα: Με την εκπληκτική θέα που προσφέρει σε όλη την οροσειρά της Πίνδου. Με τα αρχοντικά της που καταρρέουν, γιατί κάποιοι επέλεξαν να κάνουν έργα βιτρίνας στο Δυτικό Ζαγόρι και όχι εδώ που χτυπάει η καρδιά της Πίνδου. Με τους θαυμάσιους ανθρώπους της και τη ζαγορίσια κουζίνα της.

Βοβούσα: Μόνο που για να πάμε σ' αυτήν από εδώ πρέπει να περάσουμε τον αυχένα της Μόρφας ή να την προσεγγίσουμε από τον δρόμο Ιωαννίνων - Μετσόβου μέσω Μπαλντούμας και Γρεβενιτίου.

Αυτά τα δύο χωριά είναι δυστυχώς και από τα ελάχιστα που δεν έχουν ασφαλτοστρωμένο δρόμο. Ίσως καλύτερα για τη διατήρηση της φυσιογνωμίας τους, ίσως χειρότερα για την επικοινωνία των κατοίκων τους.

(Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&artid=105841&ct=79&dt=06/12/1998#ixzz17RaoUqXX   )

Αυτά λοιπόν πριν από 12 χρόνια. Εμείς σήμερα οφείλουμε να διευκρινίσουμε ότι όλα τα χωριά που αναφέρει το δημοσίευμα αυτό έχουν πλέον άσφαλτο και πλην του Ηλιοχωρίου, σε όλα θα βρείτε καταλύματα για διαμονή, εφόσον βέβαια φροντίσετε έγκαιρα να αναζητήσετε και να κλείσετε. Φαγητό θα βρείτε σε όλα τα χωριά και μάλιστα με νόστιμες τοπικές παραδοσιακές συνταγές.

Τα Ζαγοροχώρια λοιπόν εξακολουθούν να είναι από τους δημοφιλέστερους προορισμούς για τα Χριστούγεννα. Προτιμήστε τα! 

Κ Α Λ Η Μ Ε Ρ Α

Η "καλημέρα" μας σήμερα είναι από τις πλαγιές της Τύμφης. Από το καταπράσινο  και με τα άφθονα τρεχούμενα  νερά Βρυσοχώρι.-

Το χωριό Βρυσοχώρι στο Κεντρικό Ζαγόρι.

Βρυσοχώρι Ιωαννίνων

Το Βρυσοχώρι είναι ένα ορεινό βλαχόφωνο χωριό κτισμένο σ' ένα καταπράσινο τοπίο με πλούσια βλάστηση, τρεχούμενα νερά και απέραντα δάση, που σήμερα αποτελούν πια μέρος του Εθνικού Πάρκου της Βόρειας Πίνδου.

Νοτιοδυτικά υψώνονται οι κορυφές της Τσούκα-Ρόσιας και της Γκαμήλας ενώ σε απόσταση λίγων χιλιομέτρων από το χωριό και προς τα βόρεια, κυλά ορμητικά τα νερά του ο Αώος ποταμός.

Ο οικισμός αναφέρεται για πρώτη φορά σε χρυσόβουλο του Ανδρόνικου Β' το 1295 και η παλιά βλάχικη ονομασία ήταν Λιασινίτσα. Επεκράτησε όμως η εξελληνισμένη ονομασία Λεσινίτσα, ενώ Βρυσοχώρι ονομάστηκε το 1927.

Σήμερα αποτελεί Δ.Δ. του Δήμου Τύμφης με έδρα το Τσεπέλοβο του Κεντρικού Ζαγορίου.

Απέχει από τα Ιωάννινα 75 χιλιόμετρα. Εύκολη είναι η πρόσβαση και από τα Γρεβενά, καθώς λίγα χιλιόμετρα χωματόδρομου, καλής όμως βατότητας, συνδέουν το Βρυσοχώρι με τον ασφαλτοστρωμένο οδικό άξονα που οδηγεί από το χιονοδρομικό της Βασιλίτσας προς τα χωριά της Λάκκας, του Αώου και την Κόνιτσα.

Από τις αρχές του 18ου και το 19ο αιώνα το χωριό παρουσίασε μεγάλη ανάπτυξη και οικονομική ακμή που συνεχίστηκε ως και τις αρχές του 20ου αιώνα και αριθμούσε σταθερά πάνω από 1600 κατοίκους, που σε ορισμένες χρονικές περιόδους έφτασαν και τους 1800.

Ξεκίνησε τότε ένα μεταναστευτικό ρεύμα με προορισμό μέρη περισσότερο εύφορα και φιλόξενα, όπως την Κωνσταντινούπολη, την Ανατολική Θράκη κλπ. και οι Βρυσοχωρίτες ασχολήθηκαν κατά κύριο λόγο με το εμπόριο και τις επιχειρήσεις. Με χρήματα που έστελναν και την προσωπική εργασία των κατοίκων, κτίστηκαν και συντηρήθηκαν εκκλησίες και πέτρινα γεφύρια, στρώθηκαν καλντερίμια, λειτούργησαν σχολεία και έγιναν πολλά κοινωφελή έργα.

Το 1940, το Βρυσοχώρι είχε μεταβληθεί σε νευραλγικό κέντρο των ελληνικών δυνάμεων που μάχονταν κατά των Ιταλών και οι γυναίκες του χωριού φορτώνονταν πυρομαχικά για να τα μεταφέρουν σε απόκρημνες χαράδρες και βουνοκορφές. Τα γεγονότα εκείνης της δεκαετίας έπληξαν το Βρυσοχώρι και το χωριό κινδύνευσε με ολοκληρωτική καταστροφή.

Στο Βρυσοχώρι εδρεύει και ο Μορφωτικός και Ορειβατικός Σύλλογος Βρυσοχωρίου, ενώ από το Βρυσοχώρι έχουν/είχαν την καταγωγή τους ο ηθοποιός/σκηνοθέτης Τζον Κασσαβέτης, ο υποψήφιος Πρόεδρος της Αμερικής το 1988 Μάικλ Δουκάκης και η πρώτη Ελληνίδα που αποφοίτησε από Αμερικανικό Πανεπιστήμιο, Ευτέρπη Μπούκη-Δουκάκη.

Βρύση στο Βρυσοχώρι

ΠΗΓΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ:  el.wikipedia.org

ΦΩΤΟ:  Από προσωπικό αρχείο.