Συμπληρώνονται σήμερα 10 χρόνια από το θάνατο του μεγάλου έλληνα συνθέτη
Δημήτρη Δραγατάκη
Πριν λίγες μέρες πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία συναυλία αφιερωμένη στα 10 χρόνια από το θάνατο του μεγάλου
μουσουργού, ήταν η συναυλία που δόθηκε πρόσφατα στην
Αθήνα με έργα του Φίλιππου Τσαλαχούρη. Εκτελέστηκαν οι συνθέσεις του Φίλιππου Τσαλαχούρη«Εσπερινός», «Geistliche Meditation» και «Stabat Mater» σε διδασκαλία
και διεύθυνση Φάλιας Παπαγιαννοπούλου. Έπαιξαν οι μουσικοί Ελισάβετ
Κουναλάκη, Γ. Αγρανιώτης, Ηλέκτρα Βεζύρογλου, Γ. Ρωμανός, Έλλη Φιλίππου,
το Γυναικείο Μουσικό Σύνολο Opus Femina, Έλενα Μαραγκού, Ευγενία
Καλοφώνου, Κατερίνα Καραμπάτσα, Χριστίνα Αντωνιάδου και Ελένη Καμβυσίδη.Επίσης εκτελέστηκαν έργα τριών νέων συνθετών: του Φραγκούλη
Καραγιαννόπουλου «Ο τελευταίος έρωτας του πρίγκιπα Ζενγκ», του Παναγιώτη
Μπερετζίκα «Αναπνοές για πιάνο» και του Κωνσταντίνου Παντελίδη «Οι
μέρες της εβδομάδας» αφήνοντας τις καλύτερες εντυπώσεις.Την εκδήλωση προλόγισαν ο
μουσουργός και πρόεδρος του Συλλόγου Φίλων Δ. Δραγατάκη, Θόδωρος
Αντωνίου, ενώ σύντομο χαιρετισμό απηύθυνε και ο συνθέτης, εμπνευστής και
δημιουργός των έργων που αποδόθηκαν Φίλιππος Τσαλαχούρης.
Βιογραφικό Σημείωμα
Ο Δημήτρης Δραγατάκης γεννήθηκε στην Πλατανούσα της
Άρτας το 1914 και πέθανε στις 18 Δεκεμβρίου του 2001 στην Αθήνα. άρχισε
μαθήματα βιολιού σε ηλικία δεκαέξι ετών με τον Γεώργιο Ψύλλα στο Εθνικό
Ωδείο, και αποφοίτησε το 1939. Από το 1949 ξεκίνησε μαθήματα σύνθεσης με
τον Λεωνίδα Ζώρα και τον Μανώλη Καλομοίρη στο ίδιο ωδείο (δίπλωμα
σύνθεσης το 1955). Παράλληλα δίδασκε ο ίδιος βιολί στο Εθνικό Ωδείο. Το
ενδιαφέρον του για τις νεότερες τεχνοτροπίες εκδηλώθηκε χάρη σε δική του
πρωτοβουλία εντελώς ανεξάρτητα από τους δασκάλους του. Με προτροπή του Μ. Καλομοίρη στράφηκε στη βιόλα και αποτέλεσε, από το
1944 και για μία εικοσαετία, μέλος της ορχήστρας της Λυρικής Σκηνής. Το
1977 καταλαμβάνει τη θέση του καθηγητή αρμονίας, αντίστιξης, φούγκας
και ενορχήστρωσης στο Εθνικό Ωδείο από την οποία αποχωρεί το 1997. Ήταν
αναπληρωτής Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Εθνικού Ωδείου, Αντιπρόεδρος
της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών και Αντιπρόεδρος της Κρατικής Ορχήστρας
Αθηνών.
Σε ηλικία 87 ετών πέθανε χθες ο διακεκριμένος συνθέτης, πιανίστας και αρχιμουσικός Αργύρης Κουνάδης. Ο σπουδαίος μουσουργός με την ευρωπαϊκή σταδιοδρομία υπήρξε μία από τις μεγαλύτερες προσωπικότητες της σύγχρονης ελληνικής μουσικής.
Ο Αργύρης Κουνάδης γεννήθηκε το 1924 στην Κωνσταντινούπολη, μελέτησε πιάνο με τους Δ. Μαρή και Σ. Φαραντάτο στο Ωδείο Αθηνών (δίπλωμα πιάνου, 1952), ενώ μαθήτευσε κοντά στον Γιάννη Α. Παπαϊωάννου στο Ελληνικό Ωδείο (δίπλωμα σύνθεσης, 1956), από τον οποίο πήρε μαθήματα θεωρητικών και σύνθεσης.
Η αγάπη του για το ρεμπέτικο τραγούδι, φάνηκε από νωρίς, καθώς ήταν από τους πρώτους συνθέτες που ενδιαφέρθηκαν για αυτό το είδος μουσικής. Τα πρώτα του έργα (1949 - 1957), ήταν επηρεασμένα τόσο από το είδος του ρεμπέτικου τραγουδιού όσο και από τη μουσική των Μπάρτοκ και Στραβίνσκι.
Το 1958 με υποτροφίες της ελληνικής και της γερμανικής κυβέρνησης, πήγε στη Γερμανία, όπου συνέχισε τις σπουδές του στην Ανώτατη Μουσική Σχολή του Φράιμπουργκ.
απο το TAR
Η εν λόγω διακεκριμένη έκδοση σε επιμέλεια του συνθέτη και εκπαιδευτικού Μιχάλη Κεφάλα (ο επιμελητής είναι γνωστός και από άλλα παρόμοια μουσικού - εκπαιδευτικού κυρίως χαρακτήρα συγγράμματα) ελκύει άμεσα το ενδιαφέρον για το κίνητρο, τον στόχο και τους αποδέκτες στους οποίους απευθύνεται.Πρόκειται για ένα συγκεντρωμένο εκπαιδευτικό υλικό γραμμένο αποκλειστικά από έλληνες συνθέτες και απευθυνόμενο τόσο σε μαθητές της μουσικής με ειδικές ανάγκες – ή ορθότερα με ειδικά χαρίσματα – όσο και σε εκπαιδευτικούς που διεξάγουν το λειτούργημά τους σε αντίστοιχους τομείς της εκπαίδευσης.Είναι η πρώτη φορά που έλληνες συνθέτες προσπαθούν να καλύψουν τις μουσικές εκπαιδευτικές ανάγκες των ΑμεΑ (Άτομα με Αναπηρίες). Το βιβλίο ολοκληρώθηκε με την χρηματοδότηση του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Υμηττού, της εκδοτικής εταιρείας ΕΛΙΞ και του Μουσικού Οίκου «Παπαγρηγορίου-Νάκα», είναι δίγλωσσο (ελληνικά-αγγλικά) και συνοδεύεται από cd, ενώ σύντομα προγραμματίζεται η έκδοση ενός ξεχωριστού τεύχους σε γραφή Braille που θα απευθύνεται ειδικά σε άτομα με προβλήματα όρασης. Το όλο project ξεκίνησε πριν από ένα περίπου χρόνο, όταν η 9μελής καλλιτεχνική-επιστημονική επιτροπή που συναπαρτίζουν οι: Χριστιάνα Αδαμοπούλου, Θόδωρος Αντωνίου, Αθανάσιος Δρίτσας, Πελίνα Ευαγγέλου, Λευκοθέα Καρτασίδου, Γιάννης Σπετσιώτης, Μαρία Φιλιάνου και Ντόρα Ψαλτοπούλου-Καμίνη, με πρόεδρο και μέλος τον Μιχάλη Κεφάλα προκήρυξε με πανελλήνια πρόσκληση ενδιαφέροντος-διαγωνισμό για τη δημιουργία μουσικού εκπαιδευτικού ρεπερτορίου για ΑμεΑ. 14 συνθέτες επιλέχθηκαν ανάμεσα στα υποψήφια έργα, ανάμεσά τους και συνθέτες οι ίδιοι με ειδικές ανάγκες. Οι δημιουργοί αυτοί είναι οι: Μαρίζα Βαμβουκλή, Γιώργος Δαραβέλης, Φραγκούλης Καραγιαννόπουλος, Μπάμπης Καρράς, Έφη Μαρκουλάκη, Δημήτρης Μπούκας, Βαγγέλης Μπουντούνης, Απόστολος Ντάρλας, Αλεξάνδρα Περιστεράκη, Ευαγγελία Σερέτη, Ελένη Σκάρκου, Γεράσιμος Τριανταφύλλου, Βασιλική Φιλιππαίου και Νίκος Χατζηελευθερίου, οι οποίοι κινούνται ανάμεσα στη σύνθεση για πιάνο, κιθάρα, την μουσική δωματίου, αλλά και τα μικρά ορχηστρικά σύνολα εκπαιδευτικού πάντα χαρακτήρα.Όπως αναφέρεται στο δελτίο τύπου από την καλλιτεχνική επιτροπή: «Θεωρούμε πολύτιμο τον συντονισμό των συνθετών με τους ειδικούς παιδαγωγούς, την γονιμοποίηση του έργου τους με ιδέες από τον χώρο της μουσικής ψυχολογίας, της μουσικοθεραπείας και της ανθρωπολογίας της εκπαίδευσης και, τελικά, την ευαισθητοποίησή τους απέναντι στις ιδιαιτερότητες και την οπτική μιας σημαντικής κοινωνικής ομάδας». Διαβάστε περισσότερα
Πέντε χρόνια μετά την επιτυχημένη «Ελεγεία του ξεριζωμού», η Ελένη Καραΐνδρου επιστρέφει στο Μέγαρο Μουσικής και στην Αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης για τρεις μοναδικές παραστάσεις. Την Παρασκευή 19, Σάββατο 20 και Κυριακή 21 Νοεμβρίου (8.30 το βράδυ), η διεθνούς φήμης δημιουργός θα ταξιδέψει το κοινό στον γεμάτο εικόνες και νοσταλγία κόσμο της μουσικής.
Η Ελένη Καραΐνδρου θα παρουσιάσει ένα νέο πρόγραμμα, αποτελούμενο από το έργο Δαβίδ, σκηνική Καντάτα για μέτζο σοπράνο, βαρύτονο, βιόλα, όμποε, αφηγητή και ορχήστρα δωματίου σε ποίηση αγνώστου ποιητή της Χίου του 18ου αιώνα, μαζί με ολοκαίνουργιες αλλά και παλαιότερες συνθέσεις της για το θέατρο και τον κινηματογράφο, μερικές από τις οποίες θα ακουστούν για πρώτη φορά ζωντανά στο κοινό.
Μεγάλος αριθμός κορυφαίων Ελλήνων και ξένων δεξιοτεχνών, οι περισσότεροι από τους οποίους τακτικοί συνεργάτες της συνθέτριας, συμμετέχουν στη συναυλία αυτή: Ο γνώριμος και πολύ αγαπητός στο ελληνικό κοινό από την εποχή του «Μελισσοκόμου» (1986) διάσημος Νορβηγός σαξοφωνίστας Γιαν Γκάρμπαρεκ και η Αμερικανίδα βιολίστα αρμένικης καταγωγής Κιμ Κασκασιάν, την οποία απολαύσαμε πριν 12 χρόνια στο Μέγαρο Μουσικής στην παρουσίαση της μουσικής της ταινίας «Το βλέμμα του Οδυσσέα» (1998).
Στη σκηνή πλάι, στην Ελένη Καραΐνδρου στο πιάνο και τον Αλέξανδρο Μυράτ που έχει τη μουσική διεύθυνση των συναυλιών, θα βρίσκονται η Καμεράτα, Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής ενισχυμένη, σπουδαίοι Έλληνες σολίστ με επικεφαλής τον ομποΐστα Βαγγέλη Χριστόπουλο, οι τραγουδιστές Ειρήνη Καράγιαννη (μέτζο σοπράνο) και Τάσης Χριστογιαννόπουλος (βαρύτονος), η τσεμπαλίστα Κατερίνα Κτώνα και η Μικτή Χορωδία της ΕΡΤ υπό τον Αντώνη Κοντογεωργίου. Σε ρόλο αφηγητή, ο Δημήτρης Καταλειφός.
Την καλλιτεχνική επιμέλεια των παραστάσεων έχει αναλάβει ο ιδρυτής και διευθυντής της γερμανικής δισκογραφικής εταιρίας ECM και διάσημος παραγωγός Μάνφρεντ Άϊχερ, ενώ τη σκηνοθετική επιμέλεια υπογράφει ο Αντώνης Αντύπας. Τον ήχο στην αίθουσα έχει αναλάβει ο Γιώργος Καρυώτης και τους φωτισμούς ο φωτογράφος Ανδρέας Σινάνος.
Οι συναυλίες της Ελένης Καραΐνδρου πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του Κύκλου «Ειδικές Εμφανίσεις» του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών.http://www.tovima.gr/
Από την αρχή αυτού του θεματικού κύκλου, μιλήσαμε για τις αντιξοότητες αλλά και τη συναρπαστική πορεία της Έντεχνης Ελληνικής Μουσικής. Αναφερθήκαμε στα ρεύματα και στις τάσεις που κατά καιρούς ανέδειξαν οι αισθητικές επιταγές, αλλά και στις κοινωνικοπολιτιστικές αξίες και παραδόσεις. Παράλληλα παρουσιάσαμε αρκετούς δημιουργούς τού χθες. Γι’ αυτούς που η ιστορία της μουσικής μίλησε και μας έδωσε αδιάσειστα στοιχεία και ντοκουμέντα κρίσης. Για το σήμερα όμως, που τα μουσικά πράγματα είναι εν τω γίγνεσθαι, είναι εφικτή άραγε η σκιαγράφηση του μουσικού παρόντος; Και επιπροσθέτως, αφού η μουσική δημιουργία είναι άρρηκτα δεμένη με την ακρόασή της, πώς είναι δυνατόν να τη γνωρίσουμε όταν τα μουσικά μας σύνολα, σχεδόν στην πλειονότητά τους, την απαξιώνουν;
Ζητήσαμε από έναν σύγχρονο Έλληνα συνθέτη να μας εκφράσει την άποψή του, να μας μιλήσει για το έργο του και κατά πόσο αυτό είναι φιμωμένο εκ των πραγμάτων, ή όχι. Ο Χάρης Βρόντος έχει το λόγο.
Η δόξα είναι του περιέχοντος
Σήμερα δεν υπάρχουν εξωτερικά κίνητρα για να συνθέσει κανείς συμφωνίες, κοντσέρτα ή όπερες. Αν συμβαίνει να γράφονται ακόμη τέτοια έργα, είναι γιατί η ανάγκη κάποιων μουσικών να μιλήσουν για τον καιρό τους βρίσκει την ολοκλήρωσή της σε αυτές τις μορφές. Έτσι μόνο επιβιώνουν καλλιτεχνικά. Γράφω λοιπόν κι εγώ τώρα την πέμπτη όπερά μου σε λιμπρέτο δικό μου με τίτλο Υπόθεση Ζακόπουλος. Δυστυχώς, στη χώρα μας σχεδόν κανείς πια δεν παραγγέλνει στους συνθέτες έργα για ορχήστρα ή όπερες. Ούτε η ΕΡΤ ούτε η Λυρική Σκηνή ούτε οι Κρατικές Ορχήστρες Αθηνών και Θεσσαλονίκης ούτε το Ελληνικό Φεστιβάλ ούτε το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, που αρκείται σε ελάχιστες παραγγελίες για σύνολα μουσικής δωματίου.
Μουσική παράσταση που ηχογραφήθηκε και αποτυπώθηκε στη δισκογραφία.
Πέντε έργα συνθέτουν το νέο δίσκο του Νίκου Κυπουργού, έτσι όπως ακούστηκαν, σε πρώτη εκτέλεση, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών το 2008. Στην Κινηματογραφική Σουίτα In Canto, ο συνθέτης συναντά την Ελευθερία Αρβανιτάκη, που εδώ ερμηνεύει ιδανικά πέντε τραγούδια από ισάριθμες ταινίες (σε στίχους Σταμάτη Δαγδελένη, Παρασκευά Καρασούλου, Αφροδίτης Μάνου, Λίνας Νικολακοπούλου, Στράτου Στασινού).
Οι μουσικές του Νίκου Κυπουργού από μόνες τους φτιάχνουν εικόνες. Όπως αυτές της ΑΝΔΡΟΜΑΧΗΣ, της μουσικής που έγραψε για την παράσταση του ομώνυμου έργου του Ρακίνα που παρουσιάστηκε στην Επίδαυρο από το Εθνικό θέατρο, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Μαυρίκιου. Της ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΣΤΟ ΜΟΡΑΛΗ, της μινιμαλιστικής μουσικής για το ντοκυμανταίρ του Στέλιου Χαραλαμπόπουλου με θέμα τη ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου. Αυτές της ΑΝΟΙΞΗΣ ΣΤΟΝ ΑΙΜΟ, με επτά ορχηστρικές μινιατούρες από την κινηματογραφική του μουσική, σε ύφος ανατολικό. Κι αυτές των ΠΕΡΑΝ, των πέντε ύμνων «πάνω σε κείμενα μιας γλώσσας χαμένης», για εκκλησιαστικό όργανο, ορχήστρα και παιδική χορωδία, έργου γραμμένου ειδικά για τη συναυλία κατά παραγγελίαν του Μεγάρου Μουσικής. Aποφασιστική είναι η συμβολή των συντελεστών του δίσκου: της Καμεράτας – Ορχήστρας των Φίλων της Μουσικής, ενισχυμένης με εξαιρετικούς σολίστ όπως ο Θόδωρος Κοτεπάνος στο εκκλησιαστικό όργανο και το πιάνο, ο Δημήτρης Δεσύλλας στα κρουστά και πολλοί άλλοι. Έκπληξη και η ερμηνεία της Παιδικής Χορωδίας Νέας Γενιάς Ζηρίδη, που αποτελείται κυρίως από παιδιά του Δημοτικού. Κι όλοι αυτοί κάτω από τη στέρεη μπαγκέτα του Αλέξανδρου Μυράτ.
Ένας ιδιαίτερος δίσκος, που συνενώνει στοιχεία σύγχρονα και χρώματα παραδοσιακά συνδυασμένα με μέτρο, οικονομία και φαντασία...
αναλυτικά:
Τα Πέραν: Πέντε ύμνοι για τον ήλιο, τη μητέρα, τη ζωή, τον άνθρωπο..., πάνω σε κείμενα μιας γλώσσας χαμένης. Το έργο γράφτηκε το 2008, ύστερα από παραγγελία του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών. Άνοιξη στον Αίμο (Orient Express Suite): Επτά ορχηστρικές μινιατούρες ενορχηστρωμένες για έγχορδα και κρουστά, σε ύφος που παραπέμπει στην καθ’ ημάς και την Εγγύς Ανατολή. Τα θέματα προέρχονται από τις ταινίες: Rom, Ο Δραπέτης, Meri – Amen, Memed My Hawk, Passeurs De Reves, Sevgilim Istanbul, καθώς και από την τηλεοπτική σειρά Η Δε Πόλις Ελάλησεν. Αναφορά στο Μόραλη: Ήταν το βασικό θέμα στο ντοκιμαντέρ του Στέλιου Χαραλαμπόπουλου Μόραλης (2005), πάνω στη ζωή και το έργο του μεγάλου Έλληνα ζωγράφου. Στη συγκεκριμένη μορφή του, ξαναδουλεύτηκε ενορχηστρωτικά και δομικά και προστέθηκαν τα κρουστά. Ανδρομάχη: Γράφτηκε την άνοιξη του 2007 για την παράσταση του ομώνυμου έργου του Ρακίνα που παρουσιάστηκε στην Επίδαυρο από το Εθνικό Θέατρο, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Μαυρίκιου. Τον επόμενο χρόνο τα επί μέρους θέματα συμπτύχθηκαν σε ένα ενιαίο έργο με μορφή σουίτας, με ελάχιστες παρεμβάσεις στην αρχική ενορχήστρωση. Κινηματογραφική Σουίτα «In Canto»: Την απαρτίζουν τέσσερις μικρότερες σουίτες με θέματα από τις ταινίες Black Out (1998),Οι Ακροβάτες του Κήπου (2001), Ουτοπία (2004) και Οξυγόνο (2003), πλαισιωμένες από πέντε τραγούδια που προέρχονται από τις ίδιες κυρίως ταινίες. Οι ενορχηστρώσεις ξαναδουλεύτηκαν το Μάρτιο του 2008 με αφορμή τη συγκεκριμένη συναυλία, στοχεύοντας σ΄ένα ενιαίο άκουσμα χωρίς διακοπή.
Το Ωδείο Φίλιππος Νάκας και το μουσικό διαδικτυακό περιοδικό TaR παρουσιάζουν
Κυριάκος Τζωρτζινάκης: 20 χρόνια μετά
Προλογίζουν οι Νότης Μαυρουδής – Κώστας Γρηγορέας
Ο Κυριάκος Τζωρτζινάκης, υπήρξε μια σημαντικότατη προσωπικότητα για το χώρο της ελληνικής κλασικής κιθάρας. Το συνθετικό του έργο λειτούργησε ως ένα από τα ελκυστικότερα "σκαλοπάτια", για το πέρασμα του ελληνικού ρεπερτορίου του οργάνου από τη γενιά των παλαιοτέρων μεγάλων δασκάλων, στα νεότερα μουσικά ρεύματα.
Όλοι εμείς που τον αγαπήσαμε ως άνθρωπο και συνεργάτη, σίγουρα δεν μπορούμε να είμαστε οι καλύτεροι κριτές του έργου του. Η απήχησή του στους νεότερους από εμάς κιθαριστές και φιλόμουσους, είναι που θα το κρίνει.
Έργα του Κυριάκου Τζωρτζινάκη θα ερμηνεύσουν οι: Βιργινία Αμαριωτάκη, Animacorda, Τρίο Athenaeum, Αντώνης Δένδρου, Μπέσσυ Διαγωμά, Ανδρέας Καρακατσάνης, Δημήτρης Κοτρωνάκης, Άγγελος Μπότσης, Γιάννης Πετρίδης, Σμαράγδα Πετρίδη, Γιώργος Τοσικιάν, Αλεξάνδρα Χριστοδήμου, σε μια συναυλία-γιορτή, που φιλοδοξεί να δώσει ένα δείγμα της απήχησης του έργου του Τζωρτζινάκη “είκοσι χρόνια μετά”.
Παρασκευή 5 Φεβρουαρίου "Αίθουσα Συναυλιών Φίλιππος Νάκας
20 χρόνια μετά ...για τον Κυριάκο Τζωρτζινάκη και σχεδόν 1 χρόνο μετά... για τονΣπύρο Παπικινό Απίστευτο !
Στις 14 Φεβρουαρίου 2009 στην τελευταία συναυλία του λίγο πριν αναχωρήσει ο Σπύρος μας μίλησε με τα πιο θερμά λόγια για τον συνθέτη και φίλο του Κυριάκο Τζωρτζινάκη και
έπαιξε το "Ένα τραγούδι για όλους"
Μας είπε επίσης για το άρθρο που έγραψε και δημοσιεύτηκε στο διαδυκτιακό περιοδικό ΤAR θέλοντας να αποτίσει φόρο τιμής στη μνήμη του συνθέτη...
Το ''ενα τραγούδι για όλους"το είχε παίξει πάλι σε συναυλία του Ωδείου το 1990 (Duo Επίγονος)
Το Τμήμα Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας διοργανώνει «Εργαστήριο ερμηνείας της μουσικής του Νίκου Σκαλκώτα (1904-1949)»,το οποίο θα διεξαχθεί στο Αμφιθέατρο Τελετών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας από 7 έως και 17 Δεκεμβρίου 2009. Το εργαστήριο είναι αφιερωμένο στα 60 χρόνια από το θάνατο του συνθέτη και θα κορυφωθεί με τέσσερις συναυλίες στην Περαία, τις Σέρρες, τη Βέροια και τη Θεσσαλονίκη. Το πρόγραμμα μεταξύ άλλων περιλαμβάνει το Παραμυθόδραμα «Με του Μαγιού τα Μάγια», ένα από τα σημαντικότερα και επιβλητικότερα έργα του μεγάλου Έλληνα συνθέτη, το οποίο ερμηνεύεται για πρώτη φορά στη Βόρεια Ελλάδα και για πρώτη φορά στην πλήρη του εκδοχή από ελληνική ορχήστρα.
Πρόκειται για ένα μεγαλειώδες έργο για συμφωνική ορχήστρα, χορωδία, τρείς αφηγητές και σοπράνο, το οποίο ολοκληρώθηκε από τον Σκαλκώτα λίγες ημέρες πριν από το θάνατό του. Σολίστες είναι οι Σώτος Παπούλκας, Έφη Δρόσου και Μάρια Ντεβιτζάκη. Τα μουσικά σύνολα του εργαστηρίου (χορωδία, ορχήστρα και σύνολα μουσικής δωματίου) διευθύνει ο διεθνούς φήμης μαέστρος, πιανίστας και μουσικοπαιδαγωγός Γιώργος Χατζηνίκος. Στο πλαίσιο του εργαστηρίου θα γίνουν επιπλέον δύο διαλέξεις, την Τρίτη 8/12 στις 18:00 από τον Λέκτορα του Τμήματος Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης Πέτρο Βούβαρη, με θέμα «Το Οκτέτο του Νίκου Σκαλκώτα», και την Τετάρτη 9/12 στις 18:00 από τον Επίκουρο Καθηγητή του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του ΑΠΘ Κώστα Τσούγκρα, με θέμα «Το Παραμυθόδραμα του Νίκου Σκαλκώτα». Επίσης, την Τετάρτη 16/12 στις 19:00 θα γίνει εισήγηση από τον καθηγητή Γιώργο Χατζηνίκο, με θέμα «Μια προσπάθεια σκιαγράφησης του γνωστού-άγνωστου Σκαλκώτα». Όλες οι διαλέξεις θα πραγματοποιηθούν στο Αμφιθέατρο Τελετών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας. Ο κύκλος των συναυλιών είναι ο εξής: * 17 Δεκεμβρίου, 21:00, Θέατρο «ΚΑΠΠΑ», Περαία * 18 Δεκεμβρίου, 21:00, Αμφιθέατρο Τελετών ΑΤΕΙ, Σέρρες * 20 Δεκεμβρίου, 20:00, Χώρος Τεχνών, Βέροια * 23 Δεκεμβρίου, 20:00, Αίθουσα Τελετών ΑΠΘ, Θεσσαλονίκη Οι συναυλίες γίνονται σε συνδιοργάνωση με την αστική μη κερδοσκοπική πολιτιστική εταιρεία «Οκτάβα» και την Κοινωφελή Επιχείρηση Πολλαπλής Ανάπτυξης Δήμου Βέροιας. Η είσοδος είναι ελεύθερη.
Τιμιτική εκδήλωση στην μνήμη του μεγάλου μουσουργού Δημήτρη Δραγατάκη διοργανώνει 0 Σύλλογος Πλατανούσας Ιωαννίνων «Η Αγία Παρασκευή» και ο Δήμος Κατσανοχωρίων, στο πλαίσιο των πολιτιστικών εκδηλώσεων,στις (8/8, 8 μ.μ), στο χωριό Πλατανούσα (βρίσκεται στα σύνορα των νομών Αρτας και Ιωαννίνων). Θα γίνουν τα αποκαλυπτήρια της προτομής του ΔημήτρηΔραγατάκη και θα παρουσιαστούν έργα του συνθέτη καθώς και ένα έργο του προέδρου της Ενωσης Ελλήνων μουσουργών, Θόδωρου Αντωνίου, αφιερωμένο στη μνήμη του Δ. Δραγατάκη.
Θα τα ερμηνεύσουν η Μαργαρίτα Συγγενιώτου (μέτζο σοπράνο) και οι μουσικοί ΦίλιπποςΤσαλαχούρης (φλάουτο), Αντώνης Ρεμούνδος (βιόλα), Αμαλία Γιαννοπούλου (τσέλο).
Για τον Δημήτρη Δραγατάκη
«Εγινα μουσικός χάρη στη μητέρα μου, που μου έλεγε ηπειρώτικα τραγούδια», διηγιόταν, ενώ με συγκίνηση θυμόταν τον πατέρα του, που έπαιζε ηπειρώτικους σκοπούς, χρησιμοποιώντας ένα απλό φύλλο κισσού για γλωσσίδι... Αυτά τα πρώτα ακούσματα, οι επιρροές από την παραδοσιακή μουσική της Ηπείρου, απ' όπου καταγόταν, σφράγισαν τη δημιουργική «διαδρομή» του σπουδαίου συνθέτη και μουσικού παιδαγωγού Δημήτρη Δραγατάκη, που έφυγε από τη ζωή πριν από οκτώ χρόνια (18/12/2001). Ανθρωπος, που σε όλη του τη ζωή αγωνίστηκε για την τέχνη του, ο Δ. Δραγατάκης ανήκε στους σημαντικότερους συνθέτες της γενιάς του, ενώ φωτεινή και γόνιμη ήταν η προσφορά του στον παιδαγωγικό τομέα, καθώς υπήρξε δάσκαλος θεωρητικών με πολλούς και διακεκριμένους μαθητές. Επίσης ήταν βιολιστής και βιολίστας.
Ηπειρώτης και πρωτοποριακός
Γιος εργατοτεχνίτη, γεννήθηκε πριν από 95 χρόνια στην Πλατανούσα Ηπείρου (22/01/1914), όπου και πήρε την εγκύκλια μόρφωση, ενώ σε ηλικία 16 χρόνων έφυγε για την Αθήνα, όπου και γράφτηκε στο Εθνικό Ωδείο. Ομως οι βιοτικές ανάγκες τον ανάγκασαν να γυρίσει στο χωριό του. Στην Αθήνα επέστρεψε αργότερα για να σπουδάσει βιολί στο Εθνικό Ωδείο (με τον Γεώργιο Ψύλλα), ενώ από το 1949 ξεκίνησε μαθήματα σύνθεσης με τον Λεωνίδα Ζώρα και τον Μανώλη Καλομοίρη στο ίδιο ωδείο (δίπλωμα σύνθεσης το 1955). Παράλληλα δίδασκε ο ίδιος βιολί στο ωδείο. Με προτροπή του Μ. Καλομοίρη στράφηκε στη βιόλα και αποτέλεσε, από το 1944 και για μία εικοσαετία, μέλος της ορχήστρας της Λυρικής Σκηνής. Το 1977 κατέλαβε τη θέση του καθηγητή Αρμονίας, Αντίστιξης, Φούγκας και Ενορχήστρωσης στο Εθνικό Ωδείο από όπου αποχώρησε είκοσι χρόνια μετά. Οπως ανέφερε μετά το θάνατό του η διευθύντρια του ωδείου Χαρά Καλομοίρη, «μετέδιδε ιδιαίτερη φλόγα ήθους και στάση ζωής που διακρίνει τους μεγάλους δασκάλους», ενώ ο Περικλής Κούκος (καλλιτεχνικός διευθυντής του ωδείου) τόνιζε πως «αγωνίστηκε για την τέχνη του και για τις μεγάλες δημοκρατικές αξίες». Ηταν αναπληρωτής Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Εθνικού Ωδείου, Αντιπρόεδρος της Ενωσης Ελλήνων Μουσουργών και Αντιπρόεδρος της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών.
Ο Δ. Δραγατάκης υπήρξε πολυγραφότατος και πρωτοποριακός για την εποχή του συνθέτης. Παρότι η μουσική του γλώσσα ενσωμάτωνε διδάγματα από το αρχαίο ελληνικό δράμα και τη μελοποιία του ηπειρώτικου δημοτικού τραγουδιού, από την αρχή ακόμα της πορείας του εκδήλωσε μεγάλο ενδιαφέρον για τους νέους τρόπους γραφής. Αν και διατήρησε ακέραια την ελληνική του οντότητα, δε συμμετείχε στους προβληματισμούς της εθνικής σχολής, υιοθετώντας εξ αρχής σύγχρονα μέσα και πρωτοποριακές τεχνικές. Ομως, «το ενδιαφέρον του για τις νεότερες τεχνοτροπίες», όπως σημειώνει ο μουσικολόγος Γ. Λεωτσάκος, «εκδηλώθηκε εντελώς ανεξάρτητα από τους δασκάλους του, χάρη σε δική του πρωτοβουλία». Περιγράφοντας το ύφος του συνθέτη, ο Γ. Λεωτσάκος αναφέρεται στον ελεύθερα ατονικό χαρακτήρα της γραφής του, την άμεση αναγνωρισιμότητά του και την ποικιλία των στοιχείων του: Το ισοκράτημα, τη «στικτογραφία», τη χρήση μικρών μελωδικών κυττάρων που κάποτε θυμίζουν το δημοτικό τραγούδι, τα μικροπερίοδα ρυθμικά οστινάτι, την εκφραστική και λειτουργική μελοπλασία του, που ευνοεί ιδίως τα διαστήματα έβδομης και ένατης.
Είναι γεγονός ότι η αξία του Δημήτρη Δραγατάκη έχει επισημανθεί από πολλούς ειδικούς. Η ποικιλομορφία της μουσικής του, καθώς και οι ευφυείς εμπνεύσεις του έχουν εκτιμηθεί προ πολλού από τους φιλόμουσους, που έχει τύχει να ακούσουν κάποιο έργο του και που υποστηρίζουν έμπρακτα την ελληνική μουσική δημιουργία.
Η σταδιοδρομία του ως συνθέτη ξεκίνησε σε σχετικά μεγάλη ηλικία, όταν ήδη είχε συμπληρώσει τα 40 του χρόνια, γεγονός που συνέβαλε στο να διατηρήσει τη δική του, ανεξάρτητη δημιουργική πορεία και να μην επηρεαστεί από τις μόδες της εποχής του. Τις πρώτες του συνθέσεις χαρακτηρίζει η ωριμότητα και πυκνότητα έκφρασης, καρπός της εμπειρίας του από τις περιπέτειες του λαού μας. Χαρακτηριστικό του προσωπικού του ύφους αποτελεί το πρώτο του έργο, το Κουαρτέτο εγχόρδων αρ. 1, 1957.
Σημαντικό έργο
Η πλούσια παρακαταθήκη του Δ. Δραγατάκη για τις νέες γενιές μουσικών και κοινού περιλαμβάνει περισσότερα από εκατόν τριάντα έργα (κυρίως ορχηστρικά και μουσική δωματίου), τα περισσότερα από τα οποία έχουν ερμηνευτεί. Ανάμεσά τους έξι συμφωνίες, κοντσέρτα για κλαρινέτο, βιολί, βιολοντσέλο, όμποε κ.ά., κουαρτέτα, σονάτες, μουσική για παραστάσεις αρχαίου δράματος, κύκλοι τραγουδιών, ηλεκτρονική μουσική κ.ά. Αρκετά απ' αυτά έχουν βραβευτεί, ενώ κάποια έχουν δισκογραφηθεί. Για το έργο του ο συνθέτης είχε επανειλημμένα τιμηθεί με πολλές διακρίσεις. Το 1958 βραβεύτηκε στο διαγωνισμό της Ενωσης Ελλήνων Μουσουργών για το Κουαρτέτο εγχόρδων αρ. 1, το 1960 στο διαγωνισμό σύνθεσης του Ελληνικού Ιδρύματος Ραδιοφωνίας για το Κουαρτέτο Εγχόρδων αρ. 3. Το 1964 το Κουιντέτο για ξύλινα πνευστά διακρίθηκε σε διαγωνισμό της Ενωσης Ελλήνων Μουσουργών. Το 1981 η Συμφωνία αρ. 5 τιμήθηκε με το Α' Βραβείο στο διαγωνισμό σύνθεσης του υπουργείου Πολιτισμού. Το 1988 κατόπιν παραγγελίας του Δήμου Ηρακλείου γράφει το Κονσερτίνο για σαντούρι και ορχήστρα, ένα εγχείρημα σύμπραξης μιας καθιερωμένης «κλασικής» μορφής με ένα όργανο που φέρει έντονα τα παραδοσιακά ηχοχρωματικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά. Αλλες σημαντικές παραγγελίες ήταν τα έργα Ωδή ΧΙΙΙ για φωνή και μικρό σύνολο, για το έτος Κάλβου (Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, 1992) και Κοντσέρτο για βιόλα και ορχήστρα (Μέγαρο Μουσικής, 1992). Για το έργο και τη συνολική προσφορά του, ο Δ. Δραγατάκης τιμήθηκε το 1999 με βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών.
Μετά το θάνατό του, με πρωτοβουλία της οικογένειας του συνθέτη, της Ενωσης Ελλήνων Μουσουργών και του προέδρου της Θόδωρου Αντωνίου, του «Αρχείου Ελλήνων Μουσουργών Θωμά Ταμβάκου», γνωστών συνθετών, μουσικολόγων και μουσικών, ιδρύθηκε ο «Σύλλογος Φίλων Δημήτρη Δραγατάκη», με σκοπό τη διαφύλαξη, μελέτη, προβολή, διάδοση και αξιοποίηση του έργου του συνθέτη. Στο πλαίσιο αυτό, ο Σύλλογος σχεδιάζει την ηχογράφηση έργων, μουσικής δωματίου και σολιστικών, σε ιδιαίτερες ενότητες, ώστε να αποτυπωθεί η εξελικτική πορεία του μουσουργού και κατά μουσικό είδος, ενώ διοργανώνει συναυλίες με έργα του. Παράλληλα, η Ενωση Ελλήνων Μουσουργών, σε συνεργασία με το Σύλλογο Φίλων Δημήτρη Δραγατάκη, τιμώντας τη μνήμη του μεγάλου Ελληνα συνθέτη και μέλους της, έχει θεσμοθετήσει διαγωνισμό σύνθεσης στη μνήμη του, πιστεύοντας ότι συντείνει στη συνέχιση του έργου του δασκάλου, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις εμπλουτισμού του ελληνικού ρεπερτορίου με καινούργια έργα.
.jpg)
.jpg)
.jpg)