Η θεραπευτική λειτουργία της ποίησης στη λογοτεχνική διαδρομή της Ασημίνας Ξηρογιάννη

ΤΗΣ 'ΑΝΝΑΣ ΑΦΕΝΤΟΥΛΙΔΟΥ

Πηγή: https://www.hartismag.gr/hartis-62/diereynhseis/i-therapeitiki-leitoirghia-tis-poiisis-sti-loghotekhniki-diadromi-tis-asiminas-ksiroghianni

ΗΑση­μί­να Ξη­ρο­γιάν­νη εδώ και 15 πε­ρί­που χρό­νια έχει ανα­πτύ­ξει πλού­σια και πο­λύ­πλευ­ρη δρα­στη­ριό­τη­τα, δια­νύ­ο­ντας μία πο­ρεία για την οποία μπο­ρού­με να δια­πι­στώ­σου­με στα­θε­ρά όσο και διαρ­κώς εξε­λισ­σό­με­να πυ­ρη­νι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά∙ δια­πι­στώ­νου­με δη­λα­δή πως έχει δια­μορ­φώ­σει μία δια­κρι­τή και ανα­γνω­ρί­σι­μη φυ­σιο­γνω­μία.
Το 2009 εκ­δό­θη­κε το πρώ­το της ποι­η­τι­κό βι­βλίο με τί­τλο Η προ­φη­τεία του ανέ­μου. Η συλ­λο­γή αριθ­μού­σε 45 ποι­ή­μα­τα και κα­θό­λου τυ­χαία ξε­κι­νού­σε με μία αντι­θε­τι­κή διά­ζευ­ξη: Έχα­σα εσέ­να μα κέρ­δι­σα την ποί­η­ση. Πα­ρό­λο που τα ποι­ή­μα­τα αυ­τά ήταν κυ­ρί­ως ερω­τι­κά, το ηδο­νι­κό πά­θος, ο αι­σθη­σια­κός συ­γκλο­νι­σμός απου­σί­α­ζαν, για­τί κυ­ριαρ­χού­σε το αί­σθη­μα της απου­σί­ας και η λύ­πη της μο­να­ξιάς.
Στη δεύ­τε­ρη ποι­η­τι­κή συλ­λο­γή Πλη­γές το 2011, που απο­τε­λού­νταν από 36 ποι­ή­μα­τα, η κλί­μα­κα του ψυ­χι­κού πό­νου ανέ­βαι­νε κα­τά έναν τό­νο και οδη­γού­νταν στη μο­να­χι­κή θλί­ψη αλ­λά και στην προ­σμο­νή μιας πο­νε­μέ­νης υπο­κα­τά­στα­σης: αυ­τήν της ποι­η­τι­κής δη­μιουρ­γί­ας.
Στην τρί­τη της ποι­η­τι­κή συλ­λο­γή Επο­χή μου εί­ναι η ποί­η­ση, το κέ­ντρο βά­ρους με­τα­το­πί­ζε­ται στη συγ­χρο­νία της αν­θρω­πι­στι­κής κρί­σης. Στο τρί­το αυ­τό βι­βλίο, στο οποίο συ­μπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται 41 ποι­ή­μα­τα και εκ­δό­θη­κε το 2013, ο τό­πος ήταν πε­ρισ­σό­τε­ρο εντο­πι­σμέ­νος στη σύγ­χρο­νη πό­λη. Και ενώ ο χρό­νος στις προη­γού­με­νες συλ­λο­γές εξα­φα­νι­ζό­ταν κά­τω από μια δια­χρο­νι­κή διά­χυ­ση, εδώ, φαί­νε­ται πως απα­σχο­λού­σε την ποι­ή­τρια η σύγ­χρο­νη επο­χή με τα κοι­νω­νι­κά της συμ­φρα­ζό­με­να. Υπήρ­χε ο προ­βλη­μα­τι­σμός του ποι­η­τι­κού χρέ­ους, η στρά­τευ­ση του καλ­λι­τέ­χνη στο κα­θή­κον, που αι­σθά­νε­ται ότι έχει σε έναν κό­σμο κοι­νω­νι­κής ανα­τα­ρα­χής, να μι­λή­σει για το γε­γο­νός και τα πα­ρε­πό­με­να της κρί­σης.
Εν­δια­μέ­σως, το 2010, η ποι­ή­τρια εί­χε εκ­δώ­σει μια νου­βέ­λα με τί­τλο Το Σώ­μα του έγι­νε Σκιά, όπου εκ πα­ραλ­λή­λου με την ―υπο­τι­θέ­με­νη― πα­ρά­θε­ση σε­λί­δων από το Ημε­ρο­λό­γιο ενός αυ­τό­χει­ρα χο­ρευ­τή, η σύ­ντρο­φός του και ποι­ή­τρια προ­σπα­θού­σε να αφη­γη­θεί την ιστο­ρία της σχέ­σης και της ζω­ής τους. Κυ­ρί­αρ­χη ήταν η απου­σία του αγα­πη­μέ­νου Άλ­λου.

Το 2015 εκ­δό­θη­καν οι 23 μέ­ρες. Πρό­κει­ται για ένα βι­βλίο υβρι­δι­κό που με­τε­ω­ρί­ζε­ται ανά­με­σα στον ποι­η­τι­κό λό­γο και σε απο­σπά­σμα­τα με πε­ζο­γρα­φι­κές ορί­ζου­σες. Μια ιδιό­τυ­πη αφή­γη­ση 23 ημε­ρών σε 23 αριθ­μη­μέ­νες ενό­τη­τες της μιας-μιά­μι­σης σε­λί­δας πε­ρί­που, σα σχό­λια ενός απο­σπα­σμα­τι­κού ημε­ρο­λο­γί­ου, όπου η δια­φο­ρε­τι­κή τυ­πο­γρα­φι­κή εμ­φά­νι­ση (πλα­γιο­γράμ­μα­τη, και μη, γρα­φή), αλ­λά και η διά­τα­ξη και στι­χο­ποί­η­ση των όσων γρά­φο­νται (με αρ­κε­τά κε­νά, αλ­λού σε πλή­ρη στοί­χι­ση και αλ­λού με στί­χους), ση­μα­το­δο­τούν και τον δια­φο­ρε­τι­κό χα­ρα­κτή­ρα τους σε σχέ­ση με το κε­ντρι­κό νή­μα της αφή­γη­σης: από τη μια το προ-κει­με­νι­κό υλι­κό της αφή­γη­σης και τα αυ­το­α­να­φο­ρι­κά σχό­λια της ίδιας της αφη­γη­μα­τι­κής δια­δι­κα­σί­ας σε μία διά­τα­ξη∙ και από την άλ­λη, το τε­λι­κό, ας υπο­θέ­σου­με, απο­τέ­λε­σμα: δη­λα­δή το ποι­η­τι­κό κεί­με­νο. Αλ­λά με σπα­ραγ­μα­τι­κό χα­ρα­κτή­ρα, χω­ρίς πλή­ρη κα­τα­γρα­φή ή ευ­θύ­γραμ­μη χρο­νι­κή ακο­λου­θία.
Το 2017 εξέ­δω­σε δύο βι­βλία: το Λί­γη Φθο­ρά για Γού­ρι, και το πο­λύ μι­κρό Δο­κι­μά­ζο­ντας το ποί­η­μα όπου το κεί­με­νο συ­νο­μι­λεί με το κο­λάζ, πει­ρα­μα­τι­ζό­με­νο με τα όρια της γρα­φής και τις δια­στά­σεις ενός πο­λυ­τρο­πι­κού ποι­η­τι­κού λό­γου. Στο Λί­γη φθο­ρά για γού­ρι υπάρ­χουν δια­κρι­τές ενό­τη­τες θε­μα­τι­κές αλ­λά και υφο­λο­γι­κές, εκ των οποί­ων η κά­θε μία έχει τη θε­μα­τι­κή της: ποι­ή­μα­τα ποι­η­τι­κής, ποι­ή­μα­τα για τον έρω­τα, για άλ­λους ποι­η­τές, για τον χρό­νο, για τις κό­ρες της.

Υπάρ­χει μία τά­ση η γρα­φή τής Α.Ξ. να γί­νε­ται ολο­έ­να και πιο λι­τή, ως μια προ­σπά­θεια για διαύ­γεια και κα­θα­ρό­τη­τα, μια προ­σπά­θεια να επι­τευ­χθεί η κα­τάλ­λη­λη οι­κο­νο­μία. Γι’ αυ­τό και υπάρ­χει μια τά­ση η λυ­ρι­κή έκ­φρα­ση να μειώ­νε­ται ένα­ντι της δρα­μα­τι­κής και ο διά­λο­γος με τα εξω­τε­ρι­κά φυ­σι­κά στοι­χεία ως προ­βο­λές των εσω­τε­ρι­κών συ­γκρού­σε­ων να με­τα­τρέ­πε­ται σε διά­λο­γο με ένα alter ego, έναν υπο­τι­θέ­με­νο ιδε­α­τό όσο και υπο­θε­τι­κό ανα­γνώ­στη-ακρο­α­τή, έναν άλ­λον που υπο­νο­εί­ται αν και απου­σιά­ζει.
Μια αντί­θε­ση καί­ριας ση­μα­σί­ας υπάρ­χει σε όλα τα βι­βλία της  αν και ακού­γε­ται οξύ­μω­ρη: η ζωή βρί­σκε­ται σε αντί­θε­ση με την τέ­χνη. Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα: ο έρω­τας και η ποί­η­ση πα­ρου­σιά­ζο­νται ως αλ­λη­λο­βό­ρα. Όταν ο έρω­τας υπάρ­χει, αν­θεί και ευ­τυ­χεί, η γρα­φή συρ­ρι­κνώ­νε­ται, η έμπνευ­ση ατο­νεί, το ποί­η­μα εξα­φα­νί­ζε­ται. Όταν η απόρ­ρι­ψη, η απου­σία ή και η απώ­λεια κυ­ριαρ­χούν στο συ­ναι­σθη­μα­τι­κό πε­δίο της αφη­γή­τριας, τό­τε η έμπνευ­ση τρέ­φε­ται και το κεί­με­νο αρ­χί­ζει να με­τα-ποιεί­ται.
Εξάλ­λου, γε­νι­κό­τε­ρα ο ποι­η­τι­κός μη­χα­νι­σμός φαί­νε­ται να προ­ϋ­πο­θέ­τει έναν μη­χα­νι­σμό πό­νου, πα­ρά­δειγ­μα, ο έρω­τας πα­ρου­σιά­ζε­ται ως απώ­λεια ή απου­σία εί­τε επα­πει­λού­με­νη εί­τε ως γε­γο­νός, την ανα­στρο­φή του οποί­ου πε­ρι­μέ­νει με προσ­δο­κία το υπο­κεί­με­νο που αφη­γεί­ται. Η απώ­λεια, που βιώ­νε­ται με θλί­ψη, απο­τε­λεί και το υλι­κό με το οποίο χτί­ζε­ται το ποί­η­μα, τό­σο πε­ρισ­σό­τε­ρο μά­λι­στα, όσο δια­λύ­ε­ται η ερω­τι­κή, το συ­νη­θέ­στε­ρο, προσ­δο­κία. Επο­μέ­νως, η σχέ­ση ευ­δο­κί­μη­σης της ζω­ής και γο­νι­μο­ποί­η­σης της λο­γο­τε­χνι­κής έμπνευ­σης εμ­φα­νί­ζε­ται ως κα­τ’ εξο­χήν αντι­στρό­φως ανά­λο­γη: αν ο έρω­τας ευ­τυ­χή­σει, η γρα­φή κα­ταρ­γεί­ται. Όσο η πλη­γή βα­θαί­νει, τό­σο το ποί­η­μα τρο­φο­δο­τεί­ται, η ορ­γα­νο­γέ­νε­σή του ολο­κλη­ρώ­νε­ται κι αυ­τό οδεύ­ει προς την γέν­νη­ση.
Όμως με αυ­τόν τον τρό­πο κά­θε δυα­δι­κό σχή­μα υπο­χω­ρεί με τη σει­ρά του αφή­νο­ντας τη μο­νά­δα έκ­θε­τη στην από­λυ­τη μο­να­ξιά της. Για πα­ρά­δειγ­μα στις 23 μέ­ρες δη­μιουρ­γεί­ται ένας ψευ­δο­διά­λο­γος, ο οποί­ος δί­νει την αί­σθη­ση μιας θε­α­τρι­κό­τη­τας, αλ­λά η δια­λο­γι­κό­τη­τά του εί­ναι μό­νο εν­δο­κει­με­νι­κή. Άρα, πρό­κει­ται ου­σια­στι­κά για μο­νό­λο­γο. Συ­να­κό­λου­θα και το ζεύ­γος, όπως προ­βάλ­λε­ται, εί­ναι «ψευ­δές». Όποιος κι αν απο­χω­ρή­σει από το ερω­τι­κό ή ποι­η­τι­κό προ­σκή­νιο, αυ­τός που θα μεί­νει, για να κο­ντα­ρο­χτυ­πη­θεί με τους εσω­τε­ρι­κούς του δαί­μο­νες, θα εί­ναι πά­ντα η μο­νά­δα.

Και στο πρό­σφα­το βι­βλίο της Μια απέ­ρα­ντη μα­τιά (2023) εντο­πί­ζου­με τα ίδια κοι­νά γνω­ρί­σμα­τα. Η απώ­λεια, ο πό­νος, η ανεκ­πλή­ρω­τη ένω­ση με τον επι­θυ­μη­τό Άλ­λον εξα­κο­λου­θούν να υπάρ­χουν.
Στην Α΄ ενό­τη­τα υπάρ­χουν ποι­ή­μα­τα εμπνευ­σμέ­να από θε­α­τρι­κά έρ­γα και μυ­θι­κά πρό­σω­πα της αρ­χαί­ας ελ­λη­νι­κής δρα­μα­τουρ­γί­ας με τα οποία συ­νο­μι­λεί η ποι­η­τι­κή φω­νή υπο­δυό­με­νη κα­τά κά­ποιον τρό­πο έναν ρό­λο και οι­κειο­ποιού­με­νη τον δρα­μα­τι­κό τους λό­γο. Η ενό­τη­τα αυ­τή, όπως και η επό­με­νη με τί­τλο Ση­μείο Σύ­γκλι­σης που εί­ναι και η με­γα­λύ­τε­ρη του βι­βλί­ου προ­ϋ­πο­θέ­τει σε με­γά­λο βαθ­μό μια προ­γε­νέ­στε­ρη γνώ­ση του ανα­γνώ­στη. Για να μπο­ρέ­σει κά­ποιος να πα­ρα­κο­λου­θή­σει την εξέ­λι­ξή τους και να μην τα εκλά­βει ως απο­σπα­σμα­τι­κά με με­τέ­ω­ρο νό­η­μα χρειά­ζε­ται να ξέ­ρει τον μύ­θο και την ταυ­τό­τη­τα των προ­σώ­πων. Γι’ αυ­τό και η ποι­ή­τρια έχει θε­ω­ρή­σει ως απα­ραί­τη­τες τις υπο­ση­μειώ­σεις που λει­τουρ­γούν ως οδο­δεί­κτες της ανά­γνω­σης.
Στο Β΄ μέ­ρος αυ­τό συμ­βαί­νει για εκεί­να τα ποι­ή­μα­τα που ανα­φέ­ρο­νται ή συ­νο­μι­λούν με προη­γού­με­να κεί­με­να ή βι­βλία της Α.Ξ. Τα ποι­ή­μα­τα που ανοί­γο­νται πιο εύ­κο­λα στην ανά­γνω­ση πα­ρα­μέ­νουν εκεί­να που ανα­φέ­ρο­νται σε έναν αγα­πη­μέ­νο από­ντα, με τον οποίο συ­νο­μι­λεί συ­νε­χώς το υπο­κεί­με­νο ή με πρό­σω­πα όπως ο πα­τέ­ρας και η μη­τέ­ρα στους οποί­ους και πά­λι η ποι­ή­τρια απευ­θύ­νε­ται εν τη απου­σία τους.
Το τρί­το και τε­λευ­ταίο μέ­ρος του βι­βλί­ου που τι­τλο­φο­ρεί­ται ένας θε­α­τρι­κός μο­νό­λο­γος εί­ναι το πιο δυ­να­μι­κό και πιο αυ­το­δύ­να­μο, πιο πλού­σιο σε συμ­βο­λι­σμούς και άρα πιο ανοι­χτό σε ποι­κί­λες ανα­γνώ­σεις. Θε­ω­ρώ ότι εδώ συ­να­ντού­με όλα εκεί­να τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά που τρο­φο­δο­τούν τη γνή­σια ποι­η­τι­κή έκ­φρα­ση: συμ­βο­λι­σμός και πολ­λα­πλά νο­ή­μα­τα, έντε­χνες σιω­πές, ση­μεία που ο ανα­γνώ­στης μπο­ρεί να ακου­μπή­σει τα δι­κά του βιώ­μα­τα και άρα να δη­μιουρ­γή­σει το δι­κό του ανα­γνω­στι­κό με­τα-κεί­με­νο, ει­κό­νες δυ­να­τές και συ­ναι­σθη­μα­τι­κή κι­νη­το­ποί­η­ση, αι­σθη­τη­ρια­κή πρό­σλη­ψη, εσω­τε­ρι­κός ρυθ­μός, πνευ­μα­τι­κό παί­δε­μα και λε­κτι­κή επε­ξερ­γα­σία. Σε μια επο­χή όπου γί­νε­ται πο­λύς λό­γος για τα όρια και τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά οτυ ποι­η­τρ­κού λό­γου, όπου κα­τα­σκευά­ζο­νται ποι­η­τι­κές γε­νιές και μα­νι­φέ­στα, η ποι­η­τι­κή έκ­φρα­ση νέ­ων αν­θρώ­πων που δια­βά­ζουν, εκ­φρά­ζο­νται και παι­δεύ­ο­νται στο ανοι­χτό πε­δίο μιας ανα­νε­ού­με­νης γλώσ­σας που δεν πα­ραι­τεί­ται από το πρό­ταγ­μα ενός μου­σι­κού από­βα­ρου που την προ­φυ­λάσ­σει από το κα­τα­στα­σια­κό ρε­πορ­τάζ, εί­ναι όσο πο­τέ ανα­γκαία.

Η Αση­μί­να Ξη­ρο­γιάν­νη εκτός από την ποι­η­τι­κή πο­ρεία που έχει ως τώ­ρα δια­νύ­σει και την οποία προ­σπά­θη­σα κά­πως να συ­μπυ­κνώ­σω έχει επί­σης επι­με­λη­θεί Αν­θο­λο­γί­ες, δια­τη­ρεί από το 2009 το ιστο­λό­γιο Varelaki - Σε­λί­δες Τέ­χνης και Πο­λι­τι­σμού, ασχο­λεί­ται με το Θέ­α­τρο, έχει κά­νει με­τα­φρά­σεις ―και έχει με­τα­φρα­στεί― γρά­φει κρι­τι­κές. Η ποί­η­ση, μα­ντεύ­ου­με με­λε­τώ­ντας τα κεί­με­νά της, απο­τε­λεί για εκεί­νη ένα εί­δος θε­ρα­πευ­τι­κής δια­δρο­μής, μια οδυ­νη­ρή πα­ρη­γο­ριά που ανα­κου­φί­ζει προ­σω­ρι­νά, πα­ρό­λο τον πό­νο, τις μα­ταιώ­σεις ή και την απο­γο­ή­τευ­ση που βα­θύ­τε­ρα κρύ­βει. Απο­τε­λεί έναν μο­νό­δρο­μο, τον οποίο η ποι­ή­τρια δεν μπο­ρεί να εγκα­τα­λεί­ψει για­τί έχει γί­νει ο δι­κός της δρό­μος.

Η Ασημίνα Ξηρογιάννη εδώ και 15 περίπου χρόνια έχει αναπτύξει πλούσια και πολύπλευρη δραστηριότητα, διανύοντας μία πορεία για την οποία μπορούμε να διαπιστώσουμε σταθερά όσο και διαρκώς εξελισσόμενα πυρηνικά χαρακτηριστικά∙ διαπιστώνουμε δηλαδή πως έχει διαμορφώσει μία διακριτή και αναγνωρίσιμη φυσιογνωμία.

Το 2009 εκδόθηκε το πρώτο της ποιητικό βιβλίο με τίτλο Η προφητεία του ανέμου. Η συλλογή αριθμούσε 45 ποιήματα και καθόλου τυχαία ξεκινούσε με μία αντιθετική διάζευξη: Έχασα εσένα μα κέρδισα την ποίηση. Παρόλο που τα ποιήματα αυτά ήταν κυρίως ερωτικά, το ηδονικό πάθος, ο αισθησιακός συγκλονισμός απουσίαζαν, γιατί κυριαρχούσε το αίσθημα της απουσίας και η λύπη της μοναξιάς.
Στη δεύτερη ποιητική συλλογή Πληγές το 2011, που αποτελούνταν από 36 ποιήματα, η κλίμακα του ψυχικού πόνου ανέβαινε κατά έναν τόνο και οδηγούνταν στη μοναχική θλίψη αλλά και στην προσμονή μιας πονεμένης υποκατάστασης: αυτήν της ποιητικής δημιουργίας.
Στην τρίτη της ποιητική συλλογή Εποχή μου είναι η ποίηση, το κέντρο βάρους μετατοπίζεται στη συγχρονία της ανθρωπιστικής κρίσης. Στο τρίτο αυτό βιβλίο, στο οποίο συμπεριλαμβάνονται 41 ποιήματα και εκδόθηκε το 2013, ο τόπος ήταν περισσότερο εντοπισμένος στη σύγχρονη πόλη. Και ενώ ο χρόνος στις προηγούμενες συλλογές εξαφανιζόταν κάτω από μια διαχρονική διάχυση, εδώ, φαίνεται πως απασχολούσε την ποιήτρια η σύγχρονη εποχή με τα κοινωνικά της συμφραζόμενα. Υπήρχε ο προβληματισμός του ποιητικού χρέους, η στράτευση του καλλιτέχνη στο καθήκον, που αισθάνεται ότι έχει σε έναν κόσμο κοινωνικής αναταραχής, να μιλήσει για το γεγονός και τα παρεπόμενα της κρίσης.
Ενδιαμέσως, το 2010, η ποιήτρια είχε εκδώσει μια νουβέλα με τίτλο Το Σώμα του έγινε Σκιά, όπου εκ παραλλήλου με την ―υποτιθέμενη― παράθεση σελίδων από το Ημερολόγιο ενός αυτόχειρα χορευτή, η σύντροφός του και ποιήτρια προσπαθούσε να αφηγηθεί την ιστορία της σχέσης και της ζωής τους. Κυρίαρχη ήταν η απουσία του αγαπημένου Άλλου.

Το 2015 εκδόθηκαν οι 23 μέρες. Πρόκειται για ένα βιβλίο υβριδικό που μετεωρίζεται ανάμεσα στον ποιητικό λόγο και σε αποσπάσματα με πεζογραφικές ορίζουσες. Μια ιδιότυπη αφήγηση 23 ημερών σε 23 αριθμημένες ενότητες της μιας-μιάμισης σελίδας περίπου, σα σχόλια ενός αποσπασματικού ημερολογίου, όπου η διαφορετική τυπογραφική εμφάνιση (πλαγιογράμματη, και μη, γραφή), αλλά και η διάταξη και στιχοποίηση των όσων γράφονται (με αρκετά κενά, αλλού σε πλήρη στοίχιση και αλλού με στίχους), σηματοδοτούν και τον διαφορετικό χαρακτήρα τους σε σχέση με το κεντρικό νήμα της αφήγησης: από τη μια το προ-κειμενικό υλικό της αφήγησης και τα αυτοαναφορικά σχόλια της ίδιας της αφηγηματικής διαδικασίας σε μία διάταξη∙ και από την άλλη, το τελικό, ας υποθέσουμε, αποτέλεσμα: δηλαδή το ποιητικό κείμενο. Αλλά με σπαραγματικό χαρακτήρα, χωρίς πλήρη καταγραφή ή ευθύγραμμη χρονική ακολουθία.
Το 2017 εξέδωσε δύο βιβλία: το Λίγη Φθορά για Γούρι, και το πολύ μικρό Δοκιμάζοντας το ποίημα όπου το κείμενο συνομιλεί με το κολάζ, πειραματιζόμενο με τα όρια της γραφής και τις διαστάσεις ενός πολυτροπικού ποιητικού λόγου. Στο Λίγη φθορά για γούρι υπάρχουν διακριτές ενότητες θεματικές αλλά και υφολογικές, εκ των οποίων η κάθε μία έχει τη θεματική της: ποιήματα ποιητικής, ποιήματα για τον έρωτα, για άλλους ποιητές, για τον χρόνο, για τις κόρες της.

Υπάρχει μία τάση η γραφή τής Α.Ξ. να γίνεται ολοένα και πιο λιτή, ως μια προσπάθεια για διαύγεια και καθαρότητα, μια προσπάθεια να επιτευχθεί η κατάλληλη οικονομία. Γι’ αυτό και υπάρχει μια τάση η λυρική έκφραση να μειώνεται έναντι της δραματικής και ο διάλογος με τα εξωτερικά φυσικά στοιχεία ως προβολές των εσωτερικών συγκρούσεων να μετατρέπεται σε διάλογο με ένα alter ego, έναν υποτιθέμενο ιδεατό όσο και υποθετικό αναγνώστη-ακροατή, έναν άλλον που υπονοείται αν και απουσιάζει.
Μια αντίθεση καίριας σημασίας υπάρχει σε όλα τα βιβλία της  αν και ακούγεται οξύμωρη: η ζωή βρίσκεται σε αντίθεση με την τέχνη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα: ο έρωτας και η ποίηση παρουσιάζονται ως αλληλοβόρα. Όταν ο έρωτας υπάρχει, ανθεί και ευτυχεί, η γραφή συρρικνώνεται, η έμπνευση ατονεί, το ποίημα εξαφανίζεται. Όταν η απόρριψη, η απουσία ή και η απώλεια κυριαρχούν στο συναισθηματικό πεδίο της αφηγήτριας, τότε η έμπνευση τρέφεται και το κείμενο αρχίζει να μετα-ποιείται.
Εξάλλου, γενικότερα ο ποιητικός μηχανισμός φαίνεται να προϋποθέτει έναν μηχανισμό πόνου, παράδειγμα, ο έρωτας παρουσιάζεται ως απώλεια ή απουσία είτε επαπειλούμενη είτε ως γεγονός, την αναστροφή του οποίου περιμένει με προσδοκία το υποκείμενο που αφηγείται. Η απώλεια, που βιώνεται με θλίψη, αποτελεί και το υλικό με το οποίο χτίζεται το ποίημα, τόσο περισσότερο μάλιστα, όσο διαλύεται η ερωτική, το συνηθέστερο, προσδοκία. Επομένως, η σχέση ευδοκίμησης της ζωής και γονιμοποίησης της λογοτεχνικής έμπνευσης εμφανίζεται ως κατ’ εξοχήν αντιστρόφως ανάλογη: αν ο έρωτας ευτυχήσει, η γραφή καταργείται. Όσο η πληγή βαθαίνει, τόσο το ποίημα τροφοδοτείται, η οργανογένεσή του ολοκληρώνεται κι αυτό οδεύει προς την γέννηση.
Όμως με αυτόν τον τρόπο κάθε δυαδικό σχήμα υποχωρεί με τη σειρά του αφήνοντας τη μονάδα έκθετη στην απόλυτη μοναξιά της. Για παράδειγμα στις 23 μέρες δημιουργείται ένας ψευδοδιάλογος, ο οποίος δίνει την αίσθηση μιας θεατρικότητας, αλλά η διαλογικότητά του είναι μόνο ενδοκειμενική. Άρα, πρόκειται ουσιαστικά για μονόλογο. Συνακόλουθα και το ζεύγος, όπως προβάλλεται, είναι «ψευδές». Όποιος κι αν αποχωρήσει από το ερωτικό ή ποιητικό προσκήνιο, αυτός που θα μείνει, για να κονταροχτυπηθεί με τους εσωτερικούς του δαίμονες, θα είναι πάντα η μονάδα.

Και στο πρόσφατο βιβλίο της Μια απέραντη ματιά (2023) εντοπίζουμε τα ίδια κοινά γνωρίσματα. Η απώλεια, ο πόνος, η ανεκπλήρωτη ένωση με τον επιθυμητό Άλλον εξακολουθούν να υπάρχουν.
Στην Α΄ ενότητα υπάρχουν ποιήματα εμπνευσμένα από θεατρικά έργα και μυθικά πρόσωπα της αρχαίας ελληνικής δραματουργίας με τα οποία συνομιλεί η ποιητική φωνή υποδυόμενη κατά κάποιον τρόπο έναν ρόλο και οικειοποιούμενη τον δραματικό τους λόγο. Η ενότητα αυτή, όπως και η επόμενη με τίτλο Σημείο Σύγκλισης που είναι και η μεγαλύτερη του βιβλίου προϋποθέτει σε μεγάλο βαθμό μια προγενέστερη γνώση του αναγνώστη. Για να μπορέσει κάποιος να παρακολουθήσει την εξέλιξή τους και να μην τα εκλάβει ως αποσπασματικά με μετέωρο νόημα χρειάζεται να ξέρει τον μύθο και την ταυτότητα των προσώπων. Γι’ αυτό και η ποιήτρια έχει θεωρήσει ως απαραίτητες τις υποσημειώσεις που λειτουργούν ως οδοδείκτες της ανάγνωσης.
Στο Β΄ μέρος αυτό συμβαίνει για εκείνα τα ποιήματα που αναφέρονται ή συνομιλούν με προηγούμενα κείμενα ή βιβλία της Α.Ξ. Τα ποιήματα που ανοίγονται πιο εύκολα στην ανάγνωση παραμένουν εκείνα που αναφέρονται σε έναν αγαπημένο απόντα, με τον οποίο συνομιλεί συνεχώς το υποκείμενο ή με πρόσωπα όπως ο πατέρας και η μητέρα στους οποίους και πάλι η ποιήτρια απευθύνεται εν τη απουσία τους.
Το τρίτο και τελευταίο μέρος του βιβλίου που τιτλοφορείται ένας θεατρικός μονόλογος είναι το πιο δυναμικό και πιο αυτοδύναμο, πιο πλούσιο σε συμβολισμούς και άρα πιο ανοιχτό σε ποικίλες αναγνώσεις. Θεωρώ ότι εδώ συναντούμε όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που τροφοδοτούν τη γνήσια ποιητική έκφραση: συμβολισμός και πολλαπλά νοήματα, έντεχνες σιωπές, σημεία που ο αναγνώστης μπορεί να ακουμπήσει τα δικά του βιώματα και άρα να δημιουργήσει το δικό του αναγνωστικό μετα-κείμενο, εικόνες δυνατές και συναισθηματική κινητοποίηση, αισθητηριακή πρόσληψη, εσωτερικός ρυθμός, πνευματικό παίδεμα και λεκτική επεξεργασία. Σε μια εποχή όπου γίνεται πολύς λόγος για τα όρια και τα χαρακτηριστικά οτυ ποιητρκού λόγου, όπου κατασκευάζονται ποιητικές γενιές και μανιφέστα, η ποιητική έκφραση νέων ανθρώπων που διαβάζουν, εκφράζονται και παιδεύονται στο ανοιχτό πεδίο μιας ανανεούμενης γλώσσας που δεν παραιτείται από το πρόταγμα ενός μουσικού απόβαρου που την προφυλάσσει από το καταστασιακό ρεπορτάζ, είναι όσο ποτέ αναγκαία.

Η Ασημίνα Ξηρογιάννη εκτός από την ποιητική πορεία που έχει ως τώρα διανύσει και την οποία προσπάθησα κάπως να συμπυκνώσω έχει επίσης επιμεληθεί Ανθολογίες, διατηρεί από το 2009 το ιστολόγιο Varelaki - Σελίδες Τέχνης και Πολιτισμού, ασχολείται με το Θέατρο, έχει κάνει μεταφράσεις ―και έχει μεταφραστεί― γράφει κριτικές. Η ποίηση, μαντεύουμε μελετώντας τα κείμενά της, αποτελεί για εκείνη ένα είδος θεραπευτικής διαδρομής, μια οδυνηρή παρηγοριά που ανακουφίζει προσωρινά, παρόλο τον πόνο, τις ματαιώσεις ή και την απογοήτευση που βαθύτερα κρύβει. Αποτελεί έναν μονόδρομο, τον οποίο η ποιήτρια δεν μπορεί να εγκαταλείψει γιατί έχει γίνει ο δικός της δρόμος.

TA BΡΑΒΕΙΑ ΤΟΥ ΧΑΡΤΗ 2021

 

[πηγή:Στίγματα-Χάρτης]

Ο «Χάρ­της», συ­μπλη­ρώ­νο­ντας τον τρί­το χρό­νο δια­δι­κτυα­κής κυ­κλο­φο­ρί­ας του, κα­θιε­ρώ­νει ετή­σια βρα­βεία, με σκο­πό την ανά­δει­ξη των ση­μα­ντι­κό­τε­ρων βι­βλί­ων της χρο­νιάς. Η διά­κρι­ση αυ­τή προ­έρ­χε­ται από μια ευ­ρεία ομά­δα τα­κτι­κών συ­νερ­γα­τών του πε­ριο­δι­κού οι οποί­οι, χω­ρίς δε­σμεύ­σεις ή προ­ε­πι­λο­γές, πρό­τει­ναν έως τρία βι­βλία ανά εί­δος λό­γου [Ποί­η­ση, Πε­ζο­γρα­φία, Δο­κί­μιο, Με­τά­φρα­ση και Βι­βλίο για παι­διά] που έχουν εκ­δο­θεί το 2021. (Δεν πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται βι­βλία των τα­κτι­κών συ­νερ­γα­τών του πε­ριο­δι­κού.)

Ο ΜΑ­ΚΡΥΣ ΚΑ­ΤΑ­ΛΟ­ΓΟΣ
των επι­λο­γών του «Χάρ­τη» :

ΠΟΙ­Η­ΣΗ

Γιώρ­γος Αλι­σά­νο­γλου, Κυ­ψέ­λες, εκδ. Κί­χλη 
Ευαγ­γε­λία Αν­δρι­τσά­νου, Αντι­γό­νη. Μία κό­ρη, μία χώ­ρα, εκδ. Άγρα
Ορ­φέ­ας Απέρ­γης, Κα­θα­ρι­στή­ριο, εκδ. Πα­τά­κη
Γιώρ­γος Βέλ­τσος, Η Ανά­λη­ψις της Παρ­θέ­νου, εκδ. Πα­τά­κη
Γε­ρά­σι­μος Βου­τσι­νάς, Χρο­νι­κό μιας αστρα­πής, εκδ. Πε­ρι­σπω­μέ­νη
Βά­σος Γε­ώρ­γας, Ποι­ή­μα­τα που δεν γρά­φτη­καν πο­τέ, εκδ. Bibliothèque
Φοί­βη Γιαν­νί­ση, Θέ­τις και Αη­δών, εκδ. Κα­στα­νιώ­τη
Σπύ­ρος Γού­λας, Τα περ­σι­νά τους βά­ζουν για κα­λά, εκδ. Πό­λις
Δη­μή­τρης Ελευ­θε­ρά­κης, Άσπρα μή­λα εκδ. Πα­τά­κη
Ηλί­ας Ευ­θυ­μιό­που­λος, Ποι­ή­μα­τα, εκδ. Athens Voice
Αντω­νού­σα Κα­μπου­ρά­κη, Ποι­ή­μα­τα τρα­γι­κά, (επιμ. Β. Ρούσ­σου), εκδ. Στιγ­μός
Κώ­στας Κα­να­βού­ρης, Αμνός, ένα ποί­η­μα στον κα­θρέ­φτη, εκδ. Πό­λις
Σπύ­ρος Κα­νιού­ρας, Το κτή­μα, εκδ. Άγρα
Φω­τει­νή Κα­πελ­λά­κη, Το ελά­χι­στο σώ­μα, εκδ. Ενύ­πνιο
Ελέ­νη Κο­σμά, Μες στον ψυ­χρό και­ρό, εκδ. Πό­λις
Νι­κό­λας Κου­τσο­δό­ντης, Μό­νο κα­νέ­ναν μη μου φέ­ρεις σπί­τι, εκδ. Θρά­κα
Χλόη Κου­τσου­μπέ­λη, Η γυ­μνή μο­να­ξιά του ποι­η­τή Όμι­κρον, εκδ. Πό­λις
Δή­μη­τρα Κω­τού­λα, Θα ήσουν πα­ντε­λώς ανυ­πε­ρά­σπι­στος, εκδ. Πα­τά­κη
Αλέ­κος Λούν­τζης, Οι επό­με­νοι, εμείς, εκδ. Στιγ­μός
Αντώ­νης Μα­κρυ­δη­μή­τρης, Ελ­λάς. Λυ­ρι­κό δρά­μα, εκδ. Ι. Σι­δέ­ρης
Μά­νια Με­ζί­τη, Στό­μα, εκδ. Κουκ­κί­δα
Θό­δω­ρος Μπα­σιά­κος, Γκα­γκάν Μυ­τε­ράν, εκδ. Πα­νο­πτι­κόν
Αση­μί­να Ξη­ρο­γιάν­νη, Ποι­ή­μα­τα 2009-2017, εκδ. Βακ­χι­κόν
Εύα Πα­πα­δά­κη, Με­ρα­κλί­να, Κου­κι­μπι­μπέ­ρι­σα, Ομπλα­ντί, εκδ. Στιγ­μός
Άκης Πα­πα­ντώ­νης, Bildungsroman, εκδ. Κί­χλη
Μα­νό­λης Πρα­τι­κά­κης, Τα Δερ­βε­νά­κια των Rolling Stones, εκδ. Αρ­μός
Γιώρ­γος Ρού­σκας, Χοϊ­κά Χάι­κου και Δε­πέλ­λι­χοι συν δύο δο­κί­μια, εκδ. Κο­ράλ­λι
Μα­ρία Σαβ­βά­κη, Ο ποι­η­τής, εκδ. Με­λά­νι
Δα­νάη Σιώ­ζιου, Εν­δε­χό­με­να το­πία, εκδ. Αντί­πο­δες
Θά­νος Στα­θό­που­λος, Ει­σα­γω­γή στη μέ­ρα, εκδ. Ίκα­ρος
Γιάν­νης Στί­γκας-Νι­κό­λας Ευα­ντι­νός, Κω­μω­δία, εκδ. Άγρα
Θω­μάς Τσα­λα­πά­της, Η ομορ­φιά των όπλων μας, εκδ. Αντί­πο­δες
Αντώ­νης Φω­στιέ­ρης, Το­πία του τί­πο­τα, εκδ. Κα­στα­νιώ­της
Μυρ­τώ Χμιε­λέφ­σκι, Ο πί­σω τοί­χος ο ανε­πί­ση­μος, εκδ. Ενύ­πνιο
Δή­μη­τρα Χ. Χρι­στο­δού­λου, Ευ­γε­νής ναυ­σι­πλο­ΐα, εκδ. Με­λά­νι

Συλ­λο­γι­κά έρ­γα:
Χαί­ρε, ώ χαί­ρε, Ελευ­θε­ριά!, αν­θο­λο­γία, επιμ. Θα­νά­σης Γα­λα­νά­κης-Πά­νος Κου­μής, Ίδρυ­μα Τά­κης Σι­νό­που­λος
Μαύ­ρες ρί­ζες, Αφρο­α­με­ρι­κα­νοί ποι­η­τές και ποι­ή­τριες του Με­σο­πο­λέ­μου, αν­θο­λό­γη­ση-μτ­φρ. Νί­κος Λά­γιος, εκδ Στο­χα­στής

ΠΕ­ΖΟ­ΓΡΑ­ΦΙΑ (δι­ή­γη­μα, νου­βέ­λα, μυ­θι­στό­ρη­μα)

Γιώρ­γος Απο­σκί­της, Στιγ­μό­με­τρο, εκδ. Σμί­λη
Χρή­στος Αστε­ρί­ου, Μι­κρές αυ­το­κρα­το­ρί­ες, εκδ. Πό­λις
Ρού­λα Γε­ωρ­γα­κο­πού­λου, Ανά­πτυγ­μα βα­τρά­χου, εκδ. Στε­ρέ­ω­μα
Θο­δω­ρής Γκό­νης, Το μαύ­ρο φό­ρε­μα του κό­ρα­κα, εκδ. Άγρα
Άν­να Γρί­βα, Εξό­ρι­στες βα­σί­λισ­σες, εκδ. Με­λά­νι
Σω­τή­ρης Δη­μη­τρί­ου, Ου­ρα­νός απ’ άλ­λους τό­πους, εκδ. Πα­τά­κη
Νά­σια Διο­νυ­σί­ου, Τι εί­ναι ένας κά­μπος, εκδ. Πό­λις
Φώ­της Δού­σος, Η λί­στα του Λε­πο­ρέ­λο, εκδ. Νε­φέ­λη
Ζυ­ράν­να Ζα­τέ­λη, Ορα­τή σαν αό­ρα­τη, εκδ. Κα­στα­νιώ­της
Ισί­δω­ρος Ζουρ­γός, Πε­ρί εαυ­τού ψυ­χής, εκδ. Πα­τά­κη
Γιάν­νης Και­σα­ρί­δης, Ώρες αιώ­ρες, εκδ. Κέ­δρος
Κώ­στας Κα­τσου­λά­ρης, Αφαί­ας και Τε­λα­μώ­νος, εκδ. Με­ταίχ­μιο
Κώ­στας Λο­γα­ράς, Όταν βγή­κε απ’ τη σκιά, εκδ. Κα­στα­νιώ­τη
Δή­μη­τρα Λου­κά, Η μού­τα, εκδ. Κί­χλη
Ευ­στα­θία Μαν­τζα­ρί­δου, Φτε­ρά στο τσι­μέ­ντο, εκδ. Πε­ρι­σπω­μέ­νη
Μαρ­γα­ρί­τα Μα­ντά, Τα υλι­κά του χρό­νου, εκδ. Εστία
Κυ­ριά­κος Μαρ­γα­ρί­της, Εν­νέα, εκδ. Ίκα­ρος
Μα­ρί­λη Μαρ­γω­μέ­νου, Το θη­ρίο βγή­κε βόλ­τα, εκδ. Κα­στα­νιώ­τη
Μα­ρία Μή­τσο­ρα, Η κυ­ρία Τα­σία και ο Γου­λιέλ­μος Κα­τα­βά­θος, εκδ. Πα­τά­κη
Αν­δρέ­ας Μή­τσου, Η Πα­γί­δα. Βί­ω­μα και γρα­φή, εκδ. Κα­στα­νιώ­τη
Μα­ρία Ξυ­λού­ρη, Πέ­τρι­να πλοία, εκδ. Με­ταίχ­μιο
Λέ­αν­δρος Πο­λε­νά­κης, Λι­λήθ, ή το φτύ­σι­μο και το φί­λη­μα, εκδ. Εύ­μα­ρος
Μα­ρία Στα­σι­νο­πού­λου, Ασκή­σεις αντο­χής στο χρό­νο, εκδ. Κί­χλη
Φαί­δων Ταμ­βα­κά­κης, Το τε­λευ­ταίο πο­στά­λι, εκδ. Εστία
Μι­χά­λης Το­πα­λί­δης, Το Κα­δέρ­νο, εκδ. Πνοή
Σώ­τη Τρια­ντα­φύλ­λου, Σι­κε­λι­κό ει­δύλ­λιο, εκδ. Πα­τά­κη
Πα­να­γιώ­της Χα­τζη­μω­υ­σιά­δης, Το χιό­νι των Αγρά­φων, εκδ. Κί­χλη
Xρή­στος Χω­με­νί­δης, Ο Τζί­μης στην Κυ­ψέ­λη, εκδ. Πα­τά­κη

ΔΟ­ΚΙ­ΜΙΟ (με­λέ­τη ή μαρ­τυ­ρία)

Ανα­στά­σης Βι­στω­νί­της, Η κοί­τη του χρό­νου, εκδ. Κα­στα­νιώ­τη
Βαρ­βά­ρα Γε­ωρ­γο­πού­λου, Η Ιστο­ρία «ενός θρύ­λου»: Ελέ­νη Ου­ρά­νη και η Θε­α­τρι­κή Κρι­τι­κή (1915-1971), εκδ. Σι­δέ­ρη
Αγ­γέ­λα Γιώ­τη, Με­τα­πο­λε­μι­κές δο­κι­μές πο­λι­τι­κού λυ­ρι­σμού, εκδ. Αλε­ξάν­δρεια
Θό­δω­ρος Γραμ­μα­τάς (επιμ.), Ο χρό­νος στο θέ­α­τρο: Θε­α­τρι­κή μνή­μη ενός άχρο­νου πα­ρό­ντος, εκδ. Πα­πα­ζή­ση
Τι­τί­κα Δη­μη­τρού­λια, Ο ποι­η­τής Κώ­στας Γ. Πα­πα­γε­ωρ­γί­ου, εκδ. Γκο­βό­στη
Σταύ­ρος Ζου­μπου­λά­κης, Μυ­θι­στο­ρη­μα­τι­κό ανα­γνω­στή­ριο, εκδ. Πό­λις
Σταύ­ρος Ζου­μπου­λά­κης, Αν­θο­δέ­σμη για την Με­γά­λη Εβδο­μά­δα, εκδ. Άρ­τος Ζω­ής
Δη­μή­τρης Καρ­γιώ­της, Πε­ρι­στα­σια­κή ποί­η­ση. Δο­κί­μιο για την ανά­δυ­ση μιας κα­τη­γο­ρί­ας, εκδ. Gutenberg
Γιώρ­γος Κε­ντρω­τής, Πο­δή­λα­τα και Πο­δη­λά­τες: Πε­ρί με­τα­φρά­σε­ως ο λό­γος, εκδ. Gutenberg
Βά­σω Κι­ντή, Φι­λο­σο­φία της ιστο­ρί­ας, εκδ. Πό­λις
Γιάν­νης Κιουρ­τσά­κης, Όταν όλα κρέ­μο­νται από μια κλω­στή. Εσα­εί ατε­λεί­ω­το ψη­φι­δω­τό, εκδ. Πα­τά­κη
Νί­κος Κοκ­κο­μέ­λης, Ιστο­ρί­ες της Αυ­λής: ιστο­ριο­γρα­φία, θε­σμοί και κοι­νω­νία στη Γαλ­λία του 17ου αιώ­να, εκδ. Εστία
Δη­μο­σθέ­νης Κούρ­το­βικ, Η ελιά και η φλα­μου­ριά: Ελ­λά­δα και κό­σμος, άτο­μο και Ιστο­ρία στην ελ­λη­νι­κή πε­ζο­γρα­φία 1974-2020, εκδ. Πα­τά­κη
Δα­μια­νός Κων­στα­ντι­νί­δης, Ο αντ’ αυ­τού, εκδ. Ρώ­μη
Γιάν­νης Λε­ο­ντά­ρης, Ναρ­κο­πέ­δια της ανά­γνω­σης, εκδ. Ύψι­λον/βι­βλία
Θά­νος Λί­πο­βατς, Τα πα­ρά­δο­ξα του ατο­μι­κι­σμού, εκδ. Αρ­μός
Ηρα­κλής Λο­γο­θέ­της, Δά­νειον έθνος, εκδ. Σμί­λη
Βα­σί­λης Μα­κρυ­δή­μας, Στον αστε­ρι­σμό των αντι­θέ­σε­ων, εκδ. Gutenberg
Ει­ρή­νη Μου­ντρά­κη, Εντός, εκτός και επί τα αυ­τά, εκδ. Αι­γό­κε­ρως
Θα­νά­σης Μου­τσό­που­λος, Όχι ακρι­βώς τέ­χνη / Η υπερ­διό­γκω­ση του πο­λι­τι­σμι­κού φαι­νο­μέ­νου, εκδ. Πλέ­θρον
Εύα Μπέη, Με τον Νί­κο Κα­ρού­ζο, εκδ. Loggia
Χρι­στί­να Ντου­νιά, Αρ­γο­ναύ­τες και σύ­ντρο­φοι, εκδ. Εστία
Κω­στής Πα­πα­γιώρ­γης, Κα­τά­λοι­πα του ’21, εκδ. Κα­στα­νιώ­της
Σά­κης Πα­πα­δη­μη­τρί­ου, Η τζαζ της λο­γο­τε­χνί­ας, εκδ. Σαιξ­πη­ρι­κόν
Κω­στής Πα­παϊ­ω­άν­νου, Άγρια ιστο­ρία για με­γά­λα παι­διά (Από τον φα­σι­σμό στον με­τα­φα­σι­σμό — Η Δη­μο­κρα­τία απέ­να­ντι στη νέα ακρο­δε­ξιά), εκδ. Πό­λις
Γιώρ­γος Πε­φά­νης, Θέ­μα­τα του με­τα­πο­λε­μι­κού και σύγ­χρο­νου ελ­λη­νι­κού θε­ά­τρου, Κάπ­πα Εκ­δο­τι­κή
Αλέ­ξης Πο­λί­της, 1821-1831: Μα­ζί με την ελευ­θε­ρία γεν­νιέ­ται και η και­νούρ­για λο­γο­τε­χνία, Πα­νε­πι­στη­μια­κές Εκ­δό­σεις Κρή­της
Λί­να Ρό­ζη, Το­πία μο­νο­λό­γων στο σύγ­χρο­νο ελ­λη­νι­κό θέ­α­τρο, εκδ. Σο­κό­λη
Εμμ. Ροϊ­δης, Οι ετή­σιες επι­θε­ω­ρή­σεις στην «Ώρα», εκδ. Εθνι­κή Βι­βλιο­θή­κη
Αι­μι­λία Σαλ­βά­νου, Πώς μα­θαί­νου­με ιστο­ρία χω­ρίς να τη δι­δα­χθού­με; εκδ. Ασί­νη
Συ­με­ών Γρ. Στα­μπου­λού, Florilegium I. Ποι­η­τές του Με­τα­πο­λέ­μου, εκδ. Κουκ­κί­δα
Μά­νος Στε­φα­νί­δης, Το δρά­μα του σώ­μα­τος. Δια­μα­ντής Δια­μα­ντό­που­λος — Αι­σθη­τι­κή και Ιδε­ο­λο­γία μιας Επο­χής, εκδ. University Studio Press
Θε­ο­δό­σης Π. Τά­σιος, Εθνε­γερ­σία. Το πνεύ­μα και το αί­μα, εκδ. Άτων
Διο­νύ­σης Τζά­κης, Η με­τα­στρο­φή του Κα­ραϊ­σκά­κη, εκδ. ΕΑΠ
Συ­ρα­γώ Τσιά­ρα, H επι­μέ­λεια του βλέμ­μα­τος, εκδ. Νή­σος
Γιώρ­γος Τσι­μου­ρής, Εμείς οι ναυ­τι­κοί, μπαρ­κα­ρι­σμέ­νοι και ξέ­μπαρ­κοι, εκδ. Da Vinci
Μα­ρία Χα­μά­λη, Αμε­ρι­κα­νι­κή Δρα­μα­τουρ­γία και ελ­λη­νι­κή σκη­νή, εκδ. Σο­κό­λη

Ξέ­νων συγ­γρα­φέ­ων
Τζιο­βά­νι Αρί­γκι, Ο Άνταμ Σμιθ στο Πε­κί­νο, μτ­φρ. Αλε­ξάν­δρα Λυ­μπε­ρο­πού­λου-Σπύ­ρος Κα­κου­ριώ­της, εκδ. Κου­κί­δα
Νicolas Chevassus-au-Louis, Απά­τες στα ερ­γα­στή­ρια, μτ­φρ. Κα­τε­ρί­να Γού­λα, εκδ. Gutenberg
Heike B. Gortemaker, Η αυ­λή του Χί­τλερ, μτ­φρ. Γιάν­νης Κέ­λο­γλου, εκδ. Gutenberg
A. C. Graylink, Η Ιστο­ρία της Φι­λο­σο­φί­ας, μτ­φρ. Πέ­τρος Γε­ωρ­γί­ου, εκδ. Πα­τά­κη
Ursula Le Guin, Το κύ­μα μέ­σα στο μυα­λό, μτ­φρ. Βι­κτω­ρία Αρ­δί­τη-Νί­κος Κούρ­κου­λος, εκδ. Στά­σει Εκ­πί­πτο­ντες
Todd May, Ζωή με ση­μα­σία, μτ­φρ. Μι­χά­λης Λα­λιώ­της, εκδ. Στά­σει Εκ­πί­πτο­ντες
Sue Prideaux, Φρί­ντριχ Νί­τσε «Δεν εί­μαι άν­θρω­πος, εί­μαι δυ­να­μί­της». Η βιο­γρα­φία, μτ­φρ. Νί­να Μπου­ρή, εκδ. Πα­τά­κη
Gareth Stedman Jones, Καρλ Μαρξ, μτ­φρ. Πέ­τρος Γε­ωρ­γί­ου, εκδ. Πα­τά­κη
George Orwell, Δεν γί­νο­νται πια κα­λοί φό­νοι, εκδ. Ουα­πί­τι
Marilyn Yalom, Αθώ­οι μάρ­τυ­ρες – Παι­δι­κές ανα­μνή­σεις από τον Β΄ Πα­γκό­σμιο πό­λε­μο, μτ­φρ. Παλ­μύ­ρα Ισμυ­ρί­δου, εκδ. Άγρα

Συλ­λο­γι­κά έρ­γα
Πο­λί­τες της Βα­βυ­λω­νί­ας, επιμ. Μα­ρία Πα­πα­δή­μα, εκδ. Νή­σος

ΜΕ­ΤΑ­ΦΡΑ­ΣΗ

Ιω­άν­να Αβρα­μί­δου, Λύ­κος ανά­με­σα σε λύ­κους, του Χανς Φά­λα­ντα, εκδ. Gutenberg
Ορ­φέ­ας Απέρ­γης, Ελ­λάς, του Σέλ­λεϋ, εκδ. Gutenberg
Ορ­φέ­ας Απέρ­γης Νυ­χτε­ρι­νό πλοίο για Ταγ­γέ­ρη, του Kevin Barry, εκδ. Gutenberg
Σταυ­ρού­λα Αρ­γυ­ρο­πού­λου, Σά­γκι Μπέιν, του Douglas Stuart, εκδ. Με­ταίχ­μιο
Χρή­στος Αστε­ρί­ου, Πα­ρη­γο­ριά των στρογ­γυ­λών πραγ­μά­των, του Clemens Setz, εκδ. Gutenberg
Άγ­γε­λος Αγ­γε­λί­δης / Μα­ρία Αγ­γε­λί­δου, Ο εφιάλ­της, του Hans Fallada, εκδ. Gutenberg
Άγ­γε­λος Αγ­γε­λί­δης / Μα­ρία Αγ­γε­λί­δου, Joseph Roth – Stefan Zweig, Αλ­λη­λο­γρα­φία 1927-1938, εκδ. Άγρα
Αυ­γή Δα­φε­ρέ­ρα, Ιστο­ρί­ες από μα­κρι­νά προ­ά­στια του Shaun Tan, εκδ. Αί­ο­λος
Μαρ­γα­ρί­τα Ζα­χα­ριά­δου, Αβεσ­σα­λώμ, Αβεσ­σα­λώμ! του William Faulkner, εκδ. Gutenberg
Μαρ­γα­ρί­τα Ζα­χα­ριά­δου, Εκ­πνοή, του Ted Chiang, εκδ. Ίκα­ρος
Βα­σί­λης Δου­βί­τσας, Ο ει­κο­νο­γρα­φη­μέ­νος άν­θρω­πος, του Ray Bradbury, εκδ. Άγρα
Μπε­ά­τα Ζουλ­κιέ­βιτς, Η ζωή εδώ και τώ­ρα, της Βι­σουά­βα Σι­μπόρ­σκα, εκδ. Κα­στα­νιώ­τη
Λέ­να Καλ­λέρ­γη και Ευ­τυ­χία Πα­να­γιώ­του, Αν­θο­λο­γία ρο­μα­ντι­κών ποι­η­τών, εκδ. Κέ­δρος
Γιάν­νης Κα­λι­φα­τί­δης, Κα­τά­λο­γος απο­λε­σθέ­ντων, της Γιού­ντιτ Σα­λάν­σκυ, εκδ. Αντί­πο­δες
Γιώρ­γος Κα­ρά­μπε­λας, Γιό­γκα, του Εμα­νου­έλ Κα­ρέρ, Εκ­δό­σεις του 21ου
Γιάν­νης Κοι­λής, Μαύ­ροι κα­θρέ­φτες, του Arno Schmidt, εκδ. Κί­χλη
Γιάν­νης Κοι­λής, Η επο­χή των Μά­γων: Η με­γά­λη δε­κα­ε­τία της φι­λο­σο­φί­ας, του Wolfram Eilenberger, εκδ. Πα­τά­κη
Γιώρ­γος Κυ­ρια­ζής, Το τού­νελ του Ουί­λιαμ Χ. Γκας
Άν­να Μα­ρα­γκά­κη, Κά­τι αστρα­φτε­ρό της Τζά­κλιν Γούν­τσον, εκδ. Πό­λις
Λουί­ζα Μι­ζάν, Η ψεύ­τρα και η πό­λη, της Αγιέ­λετ Γκού­νταρ-Γκό­σεν, εκδ. Κα­στα­νιώ­της
Σπύ­ρος Μο­σκό­βου, Η δεύ­τε­ρη μά­χαι­ρα, Μια μα­γιά­τι­κη ιστο­ρία, του Πέ­τερ Χά­ντ­κε, εκδ. Εστία
Γιάν­νης Πα­λα­βός, Κόκ­κι­να φύλ­λα, του Ουίλ­λιαμ Φώ­κνερ, εκδ. Κί­χλη
Νί­κος Α. Πα­να­γιω­τό­που­λος, Προ­μη­θέ­ας Δε­σμώ­της, του Αι­σχύ­λου, εκδ. Το Ρο­δα­κιό
Θε­ό­δω­ρος Πα­παγ­γε­λής, Λου­κρή­τιος, Πε­ρί φύ­σε­ως, εκδ. Gutenberg
Θε­ό­δω­ρος Πα­παγ­γε­λής, Οβί­διος, Η τέ­χνη και τα αντί­δο­τα του έρω­τα, εκδ. Με­ταίχ­μιο
Δη­μή­τρης Πα­πα­δη­μη­τρί­ου, Ο έμπο­ρος του φω­τός, του Ρο­μπέρ­το Βε­κιό­νι, εκδ. Κρι­τι­κή
Άν­να Πα­πα­σταύ­ρου, Αμε­ρι­κά­να, του Ντον Ντε­Λί­λο, εκδ. Gutenberg
Αλε­ξάν­δρα Παύ­λου, Ο ύπνος των δι­καί­ων, του Wolfgang Hilbig, εκδ. Πο­τα­μός
Ματ­θίλ­δη Σιμ­χά, Τι ντρο­πή, της Πα­ου­λί­να Φλό­ρες, εκδ. Κί­χλη
Σω­τή­ρης Σου­λιώ­της, Το Τέ­λος. Ο αγώ­νας μου/Βι­βλίο Έκτο, του Καρλ Ού­βε Κνά­ου­σγκορντ, εκδ. Κα­στα­νιώ­της
Από­στο­λος Στρα­γα­λι­νός, Χρώ­μα­τα του απο­χαι­ρε­τι­σμού, του Μπέρν­χαρντ Σλινκ, εκδ. Κρι­τι­κή
Σμα­ρά­γδα Τσο­χα­ντα­ρί­δου, Νί­καν­δρος Νού­κιος ο Κερ­κυ­ραί­ος: Τα­ξί­δι στην Εσπε­ρία (Προ­λε­γό­με­να, ει­σα­γω­γή Α΄, επι­μέ­λεια Paolo Odorico· Ει­σα­γω­γή Β΄, Ση­μειώ­σεις Joel Schnapp· Επι­λε­γό­με­να Yves Hersant), εκδ. Άγρα
Έφη Φρυ­δά, Στη γη εί­μα­στε πρό­σκαι­ρα υπέ­ρο­χοι, του Ocean Vuong, εκδ. Gutenberg
Μα­ρία Φρα­γκού­λη, Η σκο­τει­νή όψη των πραγ­μά­των, του Μά­ριο Αντρέα Ρι­γκό­νι, εκδ. Loggia
Σω­τή­ρης Χα­λι­κιάς, Τσουάγκ Τσι, εκδ. Ίν­δι­κτος

ΒΙ­ΒΛΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙ­ΔΙΑ

Μα­ρία Για­γιάν­νου, Η κου­νε­λό­σκα­λα, εκδ. Κα­λέ­ντη
Βά­σια Εξάρ­χου, Ο κύ­κλος των Κυ­κλά­δων, εκδ. Κέ­δρος
Στέρ­για Κάβ­βα­λου, Η ντου­λά­πα, εκδ. Πο­τα­μός
Θε­ο­δώ­ρα Κα­τσι­φή, Γκού­ρι, ση­μαί­νει πέ­τρα, εκδ. Κα­λει­δο­σκό­πιο
Μα­ρού­λα Κλιά­φα, Τη νύ­χτα που το σκυ­λί μας με­τα­μορ­φώ­θη­κε σε λύ­κο, εκδ. Πα­τά­κη
Στέλ­λα Μι­χαη­λί­δου, Ίδια έχου­με μα­μά, εκδ. Κα­λει­δο­σκό­πιο
Μά­ρια Μπα­χά, Μια ιστο­ρία για τον Διο­νύ­σιο Σο­λω­μό, εκδ. Κα­λει­δο­σκό­πιο
Ρο­δού­λα Παπ­πά, Μύ­θοι του Αι­σώ­που, εκδ. Νε­φέ­λη
Αρ­γυ­ρώ Πι­πί­νη, Ζά­ζα, εκδ. Κα­λει­δο­σκό­πιο
Αντώ­νης Σέρ­γης, Πά­μπλο: ένας καμ­βάς ανα­μνή­σεις, εκδ. Ψυ­χο­γιός
Ελέ­νη Σβο­ρώ­νου, Η χα­μέ­νη ψη­φί­δα της Αγί­ας Σο­φί­ας, εκδ. Κα­λέ­ντη
Κω­στής Στή­κας, Μη­χα­νι­σμός των Αντι­κυ­θή­ρων – Το μα­γι­κό τα­ξί­δι, εκδ. Στή­κας
Θο­δω­ρή Τσε­κού­ρα, Πώς να τα­ξι­δέ­ψεις στο διά­στη­μα χω­ρίς να βγεις από το σπί­τι σου, εκδ.
Πα­πα­δό­που­λος
Πέ­τρος Χρι­στού­λιας, Η ατμο­μη­χα­νή του χρό­νου, εκδ. Ίκα­ρος

————————

Οι χαρ­το­γρά­φοι που πρό­τει­ναν βι­βλία για βρά­βευ­ση εί­ναι οι εξής:

Δη­μο­σθέ­νης Αγρα­φιώ­της, Γιώρ­γος Βέ­ης, Χά­ρης Βλα­βια­νός, Αθη­νά Βο­για­τζό­γλου, Ιά­κω­βος Βούρ­τσης, Ευ­ρι­πί­δης Γα­ρα­ντού­δης, Χα­ρά­λα­μπος Γιαν­να­κό­που­λος, Αν­θού­λα Δα­νι­ήλ, Αγα­θή Δη­μη­τρού­κα, Φί­λιπ­πος Δ. Δρα­κο­ντα­ει­δής, Γιάν­νης Ζέρ­βας, Μι­χα­ή­λα Κα­ρα­μπί­νη-Ια­τρού, Δη­μή­τρης Κο­σμό­που­λος, Μά­νος Κο­ντο­λέ­ων, Βα­σί­λης Λα­μπρό­που­λος, Βαγ­γέ­λης Λι­βιε­ρά­τος, Αλέ­ξιος Μάι­νας, Άρης Μα­λαν­δρά­κης, Παυ­λί­να Μάρ­βιν, Μι­χά­λης Μο­δι­νός, Γιώρ­γος-Ίκα­ρος Μπα­μπα­σά­κης, Σο­φία Νι­κο­λα­ΐ­δου, Κων­στα­ντί­νος Πα­λαιο­λό­γος, Bα­σί­λης Πα­πα­γε­ωρ­γί­ου, Σάβ­βας Πα­τσα­λί­δης, Νί­κος Πρα­τσί­νης, Θε­ο­δό­σης Πυ­λα­ρι­νός, Αρι­στο­τέ­λης Σα­ΐ­νης, Νι­κή­τας Σι­νιό­σο­γλου, Λά­μπρος Σκου­ζά­κης, Αν­δρέ­ας Τσά­κας, Μίλ­τος Φρα­γκό­που­λος, Άντεια Φραν­τζή, Χρι­στό­φο­ρος Χα­ρα­λα­μπά­κης, Βαγ­γέ­λης Χα­τζη­βα­σι­λεί­ου, Δή­μη­τρα Ι. Χρι­στο­δού­λου.

*

Ο Βρα­χύς Κα­τά­λο­γος και τα Βρα­βεία θα ανα­κοι­νω­θούν στο επό­με­νο τεύ­χος (Απρι­λί­ου)

*Η φωτό είναι παρμένη από το pixabay!

Ο «Χάρτης», συμπληρώνοντας τον τρίτο χρόνο διαδικτυακής κυκλοφορίας του, καθιερώνει ετήσια βραβεία, με σκοπό την ανάδειξη των σημαντικότερων βιβλίων της χρονιάς. Η διάκριση αυτή προέρχεται από μια ευρεία ομάδα τακτικών συνεργατών του περιοδικού οι οποίοι, χωρίς δεσμεύσεις ή προεπιλογές, πρότειναν έως τρία βιβλία ανά είδος λόγου [Ποίηση, Πεζογραφία, Δοκίμιο, Μετάφραση και Βιβλίο για παιδιά] που έχουν εκδοθεί το 2021. (Δεν περιλαμβάνονται βιβλία των τακτικών συνεργατών του περιοδικού.)

Ο «Χάρτης», συμπληρώνοντας τον τρίτο χρόνο διαδικτυακής κυκλοφορίας του, καθιερώνει ετήσια βραβεία, με σκοπό την ανάδειξη των σημαντικότερων βιβλίων της χρονιάς. Η διάκριση αυτή προέρχεται από μια ευρεία ομάδα τακτικών συνεργατών του περιοδικού οι οποίοι, χωρίς δεσμεύσεις ή προεπιλογές, πρότειναν έως τρία βιβλία ανά είδος λόγου [Ποίηση, Πεζογραφία, Δοκίμιο, Μετάφραση και Βιβλίο για παιδιά] που έχουν εκδοθεί το 2021. (Δεν περιλαμβάνονται βιβλία των τακτικών συνεργατών του περιοδικού.)

Ο «Χάρτης», συμπληρώνοντας τον τρίτο χρόνο διαδικτυακής κυκλοφορίας του, καθιερώνει ετήσια βραβεία, με σκοπό την ανάδειξη των σημαντικότερων βιβλίων της χρονιάς. Η διάκριση αυτή προέρχεται από μια ευρεία ομάδα τακτικών συνεργατών του περιοδικού οι οποίοι, χωρίς δεσμεύσεις ή προεπιλογές, πρότειναν έως τρία βιβλία ανά είδος λόγου [Ποίηση, Πεζογραφία, Δοκίμιο, Μετάφραση και Βιβλίο για παιδιά] που έχουν εκδοθεί το 2021. (Δεν περιλαμβάνονται βιβλία των τακτικών συνεργατών του περιοδικού.)